De origine, et progressu congregationis oblatorum sanctorum Ambrosii, et Caroli, Mediolani : ab anno congregationis conditæ MDLXXVIII usque ad annum MDCCXXXVII

151쪽

omnem sesellissent. Id vitae genus eum octo annos coninsanii sine tenui liet, gravante vim febris senecta tridui morbo succubuit. Tunc demum reliqua sanctita. iis indicia prodiere , flagella nimirum is calenulae cruore respersae , quas ille inter charissima simul. 4e-cuhissma rerum suarum habuerat inlignem funeris

pompam effecere a Dperum lacryma , caeterorunaque ex omni Regione confluentium nixi sui piriis gratulatione, cum terris ereptum dolerent , .coelo datum pro cerio crederent. Fuit ille temper humanaruir rerum contemptor eximius, paternae domus calamita es, & adversa omnia aequo animo tulit, Wimmutabilem illam mentis claritatem bonae conscientiae testem ad extrema usque vitae momenta rei inuit. Quidquid ex Ecclesiastico reddit superfuera Collegi legavit particeps futurus sanctissimarum rerum , quaeibrgererentur, etiam postquam inter homines esse deserat. Sepultus est in proximo Dei parae Templo Mnemodestiae cujus omni vitae tempore studiosissimus suerat pol moriem injuria fieret, plumbea lamina cum ipso condita, quae splendorem nominis ejus inter tumuli Ie-itebras paucissimis hisce literis custodiret.

IOANNES EZENUS SODALITI OBLATORUΜ PRAEPOSITUS GENERALIS, DEINDE ARCHIPRESBYTER ΜODOETI ROCTAUO OSTQUAM SE INCLYT ILLO SACERDOTIO ABDIC vERAT ANNO OBIIT IN COLLEGIO HAUD DI 14. FEBR. 1733.

152쪽

Ad Collegium I hauden fe

Ollegii Rhaudens uillitas, cum in omnes Insubriae partes late diffunderetur , tum maxime ad Oppidum ipsum finitima loca pertinebat. Spatiosa Regio , atque obsoli serii litatem vicis cultoribus see quens inter amaena camporum ruris delicias habere se se gloriabatur quidquid incolarum pietas invidere magnis etiam Urbibus pollet Mysteriorum administratio, blemnia Sacrorum, crebri de Divinis rebus sermones, &, quo saepe solatio destituitur agrestium multitudo, paratae semper peccata sua deflentibus Sacerdotum aureε, haec, inquam, omnia effecerant, ut procul ab omni urbanae magnificentiae cultu neminem tamen

aeternae salutis cupidum domicilii sui , suaeque Patriae poeniteret. Id satis declarant assidui Oppidanorurr .,

advenarumque concursus, quos illuc ad obeunda religionis ossicia sive virtutis amor, sive in lania opportunitate remedii vehementius urens conscientia vitiorum

impellit. Non frigoris inclecnentia , non aestus obstiterit, quominus bluti familia curis Templum frequentes adeant, ibique pia desideria expleant qualia quis que ex aedibus suis attulerit. Hinc fama loco, atque ex ea honesti animi Viro suborta cupiditas, ut popularibus suis aliquod ejusmodi auxilium compararet Benedictus andrianus ex Col-

153쪽

Collegi Sacerdotum , qui in primario Busti Alsinii

Templo psalmodice statutas horas impendunt, animarum insuper curam ex Sacerdotii initicinione administrabat Oppidum ei vicesimo ab Urbe milliari inta. anteacta tempora vetustate sua usque adeo recedens, ut originem ejus nemo pro certo tradere possit iusta Gallorum inibi fuisse serunt , quo tempore Belloveso Duce superatis Alpibus, ac debellato Etruscorum exercitu hanc Italiae pariem occupavere. Ex unesto deinde incendio, quo magna pars aedium conflagraverat, sive ad discrimen cognominis abierius Pagi, sive ad

memoria in calamitatis , Arsitum appellari carpium. Utcumque ea sint, tanta est temporibus nostris Loci nobilitas, ut multa in re commemoratione antiquitatis indigeat. Fertiles circum agri , salubre coelum, vini, ac pomiserarum arborum copia ingens, alia denique naturae dona, ex quibus Municipiorum, Populorumque felicitatem metimur. Intus elegantia domorum , sora Praetorium, ossicinae, multaque artium genera , quibus ad augenda publica commoda viri, foeminaeque naturae munificentiam aemulantur . Sed nulla res incolis opportunior, quam ex nundinarum frequentia mutuae vendendi, emendique utilitates. citatis diebus natalis soli munera serentes in soro adsunt, eorumque pretia mercibus aliis commutantes, quarum omni generis apparatum in conspectu habent. Par opulentiae religio, qua denique meruere, utrius Regionis Praefectura , quae olim Olgi ait pro p. Olonam Tacris rebus exercebatur , ex D. Caroli

decreto

154쪽

4 decreto ad ipsos perveniret Abditam in claustris vitam

saetae Virgines agunt, praeter ingentem aliarum numeriam . quae , permitio in Publicum egressum virginalis

vitae severitatem intra domesticos parietes sub D. μsu lax auspiciis imitantur. Templum D. Io Baptistae posuere Majores ex plane magnificentia, qua Prophetarum maximum coli decebat. Vestibulum se nis lapidibus frontem statuis, aliisque sculpturae inventis recentior aetas ornavit . dejectis etiam circum quaque aedificiis, ne quidquam in Iam jucundo aspectu cupiditati

oculorum ossiceret. Interiora auro,& marmoribus nitent,m vix notari sinant amplitudinem molis, ex qua maxima pars majestatis caeteris rebus accedit. Nec alia sane angustior aedes aequare Tolerat aut reliquam

Oppidi dignitatem, aut multiiudinem hominum, quois ruin ad septem millia plurimum censa dicuntur. Angelorum etiam Irincipi haud is ultum minor sumptu sacra aedes stelli , cujus eximia decora , sicut

aliarum raedium , quanquam invitus praeterire cogor, ne plus uilo a proposita rerum narratione discedam. Verum in hac tanta Patria sua celebritate una res Landrianum angebat, quod , cum caetera omnia in dies ampliora fierent, animarum cura eodem, quosuerat, loco remaneret. Praeerant equidem Sacris diligentissimi Viri . qui neque in dijudicandis prudentiam, neques in excolendis Populi moribus solertiam suam desiderari paterentur. Sed enim vir sapiens, Milarium annorum experimento doctus optime noverat

non polle tantam populi alii tudinem modico illo

155쪽

43 sacerdotum numero sustineri. Itaque totus In illo erat, ut, quantum a vilis, suisque opibus poterat, simul publi cae pietati consuleret, Pastorale munus equis cum aliarum rerum dignitate incrementis illustraret Agentum habebat ab ipso oppidi ingressu , qua in Orientem vergit, modice distantem, libero coelo, ac Palenti planitie; eaque amoenita simul ac vicinitas oppidi mire favebat cogitationibus, quas ipse secum de amplificandis sacrarum rerum studiis agitabat. Edem Dei- para Virgini jam pridem ibi excitaverat, emptoque spatio aperuerat viam, quae incolas Loci per aperti aeris delicias in ambulandi voluptatem ad imploranda Magnae Matris auxilia deduceret. Huic igitur aedi Collegium AEddere Iarat, duosque ex Rhaudensibus Oblatis arcessere, si sorte illuc domicilium traducere & instituta Apostolici muneris vellent. Id quam enixe cuperet supremae tabulae declarant, quibus insuperbona relicta in aedificii sumptus, macerdotum alimenta designantur. Ego vero pietatem ipsam, flagrantissimum publicae salutis desiderium impedimento fuisI

arbitror, quominus Onera cum viribus aequa aestimatione conferret. Sane ex omnibus testamenti literis ardor quidam animi elucet tendentis in omnia ossiciorun

genera , quibus sermes Reipublicie delicitas constat.

Gymnas juventuti, conciones ad Populum, crebri ad aegrotos accessus, secreta de Sacerdotalis vitae sanctitate colloquia, nonnullaque alia poscebantur, plura nimirum,& graviora quam quibus patrimonium illud,

eaque paucitas Sacerdotum sufficeret. Quod nisi hujus

156쪽

I44 voluntatis executoribus demendi, addendique potestatem fecisset, prout ad rei summam expedire videretur, haud dubium erat quin ipso mortuo, omnis Collegii memoria eodem tumulo condita remaneret. Sed divinitus destinata faciles semper vias inveniunt, per incerta quamvis judicia hominum certissmos exitus asIequuntur. Habito itaque Patrum conventu cum de tollendis, resormandisque conditionibus sermo eiIet, tantus in eandem sententiam consensus fuit , ut tota res non humanis consiliis, sed coeli ius constituta videretur. Acta in illo conventu aia Archiepiscopus habuit ac per Bonifacium Bartholomaeum etnam in publicas tabulas sunt relata Caelerum si in arcanos hominum sensus inspicere homini licet, atque ab dii coguationum ex conjecturis interpretari , haud ego dubitoqri in ea Landriani mens majus aliquid spectaret quam illa duorum Sacerdotum auxilia , quae ex aliena terra petebantur. Quid enim splendoris ad Oppidi famam, aut quantum opi in istania incolarum multitudine Collegium duorum affera rei Haec per se parva dictu prudens alia cogitatio extollebat , initia scilicet rerum, non tam praesenti dignitate, quam spe sui urar magnitudinis aestimari Arridere carpiis omnia videbantur, Regionis ubertas, divitum pietas , Populi favor futurus in dies major, ubi ad novae rei pulchritudinem utilitati senius accederet. Ex ipsa quidem aedilicii majestate supra annuae pecuniae modum hius aiIurgentis augurari licet, nonnullos aliquando suturos, qui munerum largitate nullam aliam

157쪽

4 Landriano praeter incaeptae rei gloriam relinquant. Sed, quidquid ista momenti habeant, omnis denique fiducia ex Deo petenda est, quem ut Auctorem sui is consilii, ita fore adjutorem credere libet. Qua enim in re non honoris ambitio, non divitiarum amor, non ultur . humana sapientiae artificium interfuit, ibi fas est fausta omnia, & propitios exitus expectari.

158쪽

De Bibliotheca Ambrosiana.

CAP. VIII.

Alerius Maximus pulcherrima Romanor Um, aliarumque nationum facta Commemorare aggrestus elegantissime queritur, se, quoties eximium aliquid, ac singulare proferre voluerit , ab Scipionum domo discedere non posse. In quamcumque Partem, inquit, memorabilium exemplorum convertar.velim molim in cognomine Scipionum haeream necesse est. Eodem ego querelae genere in qualicumque hac rerum nostrarum historia uti possum. Nam quoties initia pulcherrimorum operum

recensenda sunt , quae splendoris, praesidiique aliquid Civitati nostrae posterioribus hi lce saeculis attulere, Velim , nolim Borromaeum nomen repetere cogor, atque inde omnem narrationis seriem exordiri. Attulerat salutem Carolus perditae pene Urbi, Jacentem sacraru IT .

rerum dignitatem erexerat Cleri studia .s opuli mores, suis quaeque legibus apte sormaverat, Rempublicam denique ita constitu iam reliquerat, ut nihil successoribus ejus ad novae laudis materiem superesIe videretur.

At paulo post Federicus ex eadem familia in hujus Ecclesiae specula collocatus salis ostendit, in magna praeserit in Urbe, magnoque Populo, nunquam deesse Episcopis agendi causas, nisi amor, .cura defuerit. Hinc initae cum Regiis Magistra libur concordia conditiones,

159쪽

Templa squalore, aut periculo vetustatis, Concilium Provinciae habitum renovandis legum remediis , quaa prona in deterius hominum mens cito in Oblivionem . vertit. Verum haec, atque alia permulta admirand posteris , aliisque voluminibus clate comprehensa hoc loco repetere inutilis verborum ostentatio uerit. Rem Unam prae caeteris amne memorari, cujus magnitudo tot exterorum scriptis celebrata plus fortasse laudis, quam diligentia posse rior aevo apud Cives invenit. Firmai Eccles Ee pace Federicus , compositisque omnibus, quae ad Divina ministeria pertinent, ad an .emora inde studia vertit animum, ut quemadmodusT ipse ad pietatem simul literas excellenti ingenio praeditus erat . sic miroque naturae munere ad Patriae utilitatem uteretur. Feroci urina quondam Civitas, nec nisi post domitas Hispanias, capiamque Carthaginem Romanorum denique armis victa, postquam nulla spes erat recuperandae liberia iis, excolere literis suorum ingenia coeperat, velut cum Principe illo terrarum Orbis Populo pacis artibus ceria iura, cui par eiI bello non poterat Palatinae Schola: in hanc usque diem remanent, nota Augustini temporibus scientiarum domicilia, quo nomine , aliorumque doctorum fama Principum gratiam, Mannuas pensiones meruere . Librorum etiam copiam ingenuis hominibus publice exposlania.

fuisse constat, direptam deinde vel innesio illo no- barbi tempore, vel alio quopiam bellorum casu , quae nunquam sine pernicie liberalium artium in Regna ac

160쪽

48 Urbes incnmbunt publica hare sapientiae subsidia deeD

se Mediolani aegre serens cirromaeus designat in media fere Urbe Bibliotheca locum ea plane magni licentia, quae rerum omnium ab illo gestarum perpetua comes fuit . dii late domorua strages excelsis molis patium dedit, conquisiique ex omni parte artifices quidquid in tali re excogitari poterat ad novi operis majestatem , sive elegantiam contulere. Idonei deinde viri cum pecunia , commenda iiiii literis missi , ut lectissimos codices sive typis imprestos, sive manu exa

rato , nulla habita sumptus ratione , compararent.

Vincentii melli Bibliotheca multis eo tempore celebrata sermonibus ut hanc denique nostram Neapoli advecta instar minorum amnium sui postquam regium aliquod flumen intravere. Peragrata totius Italiae ora, itum in omnia Regna quae Europae nomine conlinentur mi iIaque inde Mediolanum volumina aestimanda mulio auro in vitae periculis, quibus persaepe emi necesIe suit. Praecipua vero expensarum, atque itinerum merces uere membranae, vetustissmique codices, quorum ad muli millia nondum praelum subiere Magna illorum pars e supero mari allata, cum in ea littora

missi legati nobiles Insulas δε toties direptae neciae

rudera scrutarentur si quid soria si ex antiquae sapientiae monumen iis post tot rapinas,& incendia reliquum foret. Huic ad subjecta Turcarum Imperio loca Bigantium, Hierapolim, Hierosblymam vestigandi, emendique cura pervenit, magno equidem ederici gaudio,

qui milia sibi pretiosissina humanitatis auxilia ex ipsis