De origine, et progressu congregationis oblatorum sanctorum Ambrosii, et Caroli, Mediolani : ab anno congregationis conditæ MDLXXVIII usque ad annum MDCCXXXVII

81쪽

Pastoralis denique Insula praemium laboris, an incrementum accessit. Sed alterum illum Etruria ita oculis nostris eripuit, ut rerum etiam ab illo gestarum monumenta subduceret. Ceva vero postquam Vicariam in universa Mediolanensi Ecclesia lotestatem exercuit Derihonensibus datus Consodalium suorum momen propioribus exemplis illustravit. Fuit ille praeter eximias animi dotes, quas Regionis ejus incolae memorant, singulari ad dicendum ingenio, ut commisiam sibi provinciam Divini Verbi praedicatione praesert irrcta excoleret. Hanc autem Viri eloquentiam post caetera famae praeconia multi nobiscum restari se posse gloriantur . cum inim argenteum S. Ambrosii simulacrum internitentibus gemmis affabre elaboratum Me

diolanensis Populi munificentia Templo maximo esset illatum, ac triumphali apparatu sub ipsa Templi abs de inter obsequia, plaususque Civium sublime emineret, conscens suggestu Episcopus Ceva dignitatis insignibus, veneranda canities spectabilis Orator de Patroni Optimi laudibus ita dis Ieruit m alterum ipsbperorantis Ambrosi mulacriam ab omnibus haberetur. Sed haec fortasse elegantius memorabunt alii, quibus res Civitatis referre, atque ea publicae munificentiae monumenta tradere posteris pars ossicii fuit. Nos interim ex eo Canonicae Seminario, unde digresIa narratiosuerat , repetemus subinde alia, quae vel diutius laudare posteri possint, vel utilius imitari. Ab ea usdem Seminarii latere quam plures cellula longo ordine acurrunt, quale plerumque in religio-

82쪽

sae paupertatis argumentum extructas apud severioris disciplinae Cenobitas videmus. I. S. Caroli opus eos peditabat ori nuper recepi in Seminarium adolescentes . eoque Asceterio statim inclusi diluoeni primo anie- actae vitae labes, tum solitaria prece, piisque medii alionibus deliciarum libidini, pristina licen tace desiderio

mederentiar, si quarta adhuc ejusmodi luem animo rei inerent . Nostris quoque temporibus haec consuetudo manet, mutato lamen ob impares multitudini angustias loco. Si qui sacris ordinibus initiari voluerint in eas secedere latebras jussi , reperitaque saepius contemplatione dignoscere horrenda pericula, .laien lena sub nomine dignitatis perniciem qnam Divina ministeria incautis hominibus afferant. Ob eam rem graviss- mi ex Oblatorum familia eliguntur, qui juventui dif- se illimum illud Sacerdotalis innocentiae iter ingredienti facem praeferant , compos iis ipsi moribus ad ea pietatis documenta , quae infigere alienis animis velint.

Neque ego dubito quin duos ejusdem disciplinae

viros proferre in medium liceat , omissis interim caeterorum nominibus, quos tamen e munere egregie pers unctos agnovimus . Eorum alter Antonius Morus,

inter hae plane stadia lyrocinio sanctitatis deposito, omni denique vita Itendit, quanti faceret praecepta, quae caeteris tradidi isset. Adulia jam aetate Biascam ad ejus Ecclesiae praefecturam mittitur caeterarumque Vallium, quae sub Helvetiorum dominatu Ambrosian adhuc jura recipiunt. Erat in iis Italiae confiniis in salubre coelum, mulitque lethali morbo affecti passim

83쪽

exanimes cadebant, ut Moro ad capessendam provinciam proficiscenti non tam addita dignitas , qua indicta moriendi nece suas videretur. Ille enimvero Contempto Vrsae discrimine , cujus amittenda honestis. smam occasionem adeste cerneret, tantam animi hilaritatem in adeundo periculo exhibuit, quantam os lendere aliquis defunctus periculo possiet Circumacto deinde pestilentiae cursu, cum intactus evasisset , deesse fibi victoriae partem putabat, nisi mortem, quam antea contempserat , reVocare ultro , ac lacessere auderet. Inde enim, abdicato carnium esse, corpus insuper suun flagellis, vigiliisque vexare, velut a se ipso publicae nequitiae poenas expeteret, quae tantam antea cladem

intulisia . Modoetiens Ecclesiae Praefecturam , quae splendore suo sollicitare modest quoque animi desideria poterat, Prompte repudiavit; cum promerendis honoribus nihil uliro tentare posse videretur, novam virtuti viam contemptu honoris invenit. Nec decora alia defuere, quia piorum hominum funus, plerumque comi lanlur, concursus ad iumulum , vota , precesque

Fidelium, complorario Populi luctus , quodque mirabilius est, triginta interjectis post mortem annis,

incorruplum cadaver, nec sine aliqua odoris suavitate. Virtulis vero, gloriaeque ejus imaginem Carolus Ioseph ldonias apprime nobis exhibuit cum ad Sacerdotium prodeuntes per solemnia pietatis ossicia , c estium rerum medii amenta perduceret . Erat illi singulare quoddam facundiae genus , quae eleganter incompta suavitatem aliquam termina etiam, er

rores

84쪽

roresque retineret. Sed praecipuum dicenti robur addebant castissmi mores, decolor jejunio facies, wdidita per omnes fama tanquam terris corpore assixus cogitatione, atque animo inter Superos emineret Flagitii uoces habebatur negligenter audire hominem , cujus alloquium summi , infimique civium certatim expeterent , de aliena salute perinde a de sua bilicitum, quando in agros , Oppida exiret.

trahentem obsequia, plaususque Populorum , quos eloquentiae vi rerum gestarum admiratione commoverat . Iuturos etiam eventus praedicere credebatur, testabanturque nonnulli revelatas sibi ab eo cogitatione , quas inter arcana cordis alte reconditas habuissent Cardinalis ipse Archiepiscopus ad secreta conscientiae in Oderatore illo, Wjudice utebatur,& extrema

aegritudines laboranti benigne adsuit Apostolica dona secum serens , quibus nihil morienti sciret elIe jucundius. Et cum proximae mortis horrore perculsum paterno sermone solari voluisIet , oboriis repente lacrymis obmutuisse serunt . neque ad praedicandam Viri gloriam vox ulla facundior illo silentio fuit . Exanimo corpus separatim a caeteris in arca composii uiri te ruit pene Piorum oculos ibicibus vulnerum . quae ipsesbi ferreis flagris inflixerat δε erant fortas I aliqa inflicti impiorum manibus , quibus incitamenta libidinum salutari surto subduxerat Gratiae interim haben

dis sunt Ioes Baptisti, Suii, Metropolitani Collegii

Theologo, qui haec Consbdalis sui merita, resque mirifice gestas collegit undique, ac typis mandavit, scut

85쪽

sent Sodalium aliorum , quorum actam honestissmaevit an eodem cum cineribus tumulo conlegi passi sumus hujus quoque Viri memoria penitus interiret. Neque vero des hac Majorum nostrorum socordia querimur qua se ex aliena virini fluxam an caducam humanae laudis dulcedinem asIeelantes , sed ea doleis trans oblivioni radiis, quibus ad ejusdem gloriae cupiditatem incitari posterorum animi possent . Nam sociorum exempla tanquam domi nata libentius excolimus pudor ipse non sinit Iam procul abesse a Majorum virtutibus, quibus nominis ossiciique militudine conjunctissimi suimus. Verum Seminarii res inde enim ad haec singularia diverteram' quamquam optimis institutis Moer- pelvis virtutum exemplis, .summa Mediolanensium Praetulum cura constitutas calamitas una dehonestabat quam lentio tegi fortasIe oportebat , nisi multum ad beneficii jucundi talem praeterilae necessitatis memoria conferret. Addictam literis juventutem diem unum a studiis per hebdomadas seriari necesse erat idqne petii is ex omni antiquitate documen iis , quae semper liberalium indiorum indemnitati per quietis intervalla consuluit Huic necesἐliai jam pridem prospexerat λCarolus assignata serialis diebus Trinitalis, ut vocantae de , quam salubri coelo maena planitie circa Comens Pomae confinia commenda iam bi a Summo Pontifice habebat. Sed postquam ipse decesserat . nblato sinu in eam aedem accesI dimisIos in subiarbana adolescentes nulla tecta , nullique limites coerce

bant.

86쪽

bant. Itaque per vias agrosque errabundi, contempta mandatorum severitate , ad nota sibi hospitia dilabe bantur, cum neque sub dio retineri possent, nec domus alia praesto este , in qua decentius considerent. Inde vino epulis graves nonnulli in Urbem redibant velut tantus diei luxuria quotidiante frugalitatis patientiam ulciscentes. Indignitalem hanc ab Ecclesiae suae rebus avertere voluerant saepe archiepiscopi irrito semper incaepto, sive ob inopiam aerarii, sive, ut fit, salubriter cogitata majores aliae subsecutae curae discus

serant. Cardinalis Herba des calcus Mediolanensem

Pontificatum temporibus nostris adeptus eo denique advertit animum , ut rem frustra ab aliis tentatam quoquo modo perficeret. Villa erat a porta Urbis in Orientem versa duobus serme milliariis , cui Bellingeria sa- milia non obscuri inter Cives nominis, continuata an liquitus pos essione, nomen secerat. At sicuti dominia rerum perinde ac res ipsae apud homines mutantur tenebat hoc tempore illam Marchio Hieronymus An-giolinus commodiorem fortasIe, quam ipsemet cuperet.

Carolus namque Lotharingius vade monti Princeps, idemque Mediolanensis Provinciae Gubernator capius

amaenitate simul ac propinquitate loci, aut annuente Domino, aut minime repugnare auso, eum sibi delegerat ubi perfunctum civilibus negotiis animum inter

militiae Duces, coetusque nobilium foeminarum Gallico ritu recrearet. Nerso deinde Reipublicae stat , ve particeps honestissimi consilii sui urus, sive veritus An-giolinus , ne molestus hic honor parandi delicias Prin

cipi

87쪽

cipi continoia exemplo fieret, alienare illa in accepto pretio statuit. Quod ubi relatum Archiepiscopo est accersito Seminarii celore firmari extemplo emptionis tabulas jubet AE erant sorte quadam in promptu

pecuniae , quas incommodo Praedio paulo antea vendito, lex erat in perpetuam aliam Loci uillitatem commutari. Ita impositus tandem finis exitiali licentiae quae sacrae juventutis nomen δε mores tot annorum spatio inquinaverat . Parata ibi conclavia pars alia pri edit in hortos exculta alia consita arboribus, aperto alia coelo relicta, amplissimo circum excurrente septo, omnibusque ita compositis, ut neque labori blatium, neq; solatio honestus deesset. Et cuia tua par Alumnorum numero locus videretur, villa alia minor exonerandae multitudini quaesita instructa apud ignobilem Vicuin, qui juxta Seve sum situ qua pluviales aquas ex circumjectis collibus late defluentes in navigabilem il-veum effundi , ab torrente ipsis nomen accepit Iano inter assiduas sollicitudines , quas educande juveni ut ratio postula , illud semper cavendum erit, ne vacualiterarum occupationibus empora absque terminis suis. ullaque legum custodia remaneant. Nam cum illa per se aetas ad vitia deflectit, ium claustra ipsa obicesque desiderium voluptatis irritani , diuque comprei Iae cupiditates velut conclusa in arcio flumina tibi laxiorem

viam invenerint majore impetu ex angustiis erri Punt.

Ita fit ni inanium deficiarum specie decepit Adolescentes

aegre ad ossicia revertantur vitiatoque paulatim animi

gustu scientiarum ludia velut in jucunda, & insulsa fastidian a De

88쪽

De Collegi Helberior lim.

Onsderanti mihi multa in maxima benencia, quae Parentis Optimi liberat nate, savore in Sodalitium nostrum collata

sunt, ac pene congesta , trepidatio quae

dam animi incessit, qualis suboriri omnibus debet, qui ejusmodi dona quo plura, majora acceperint , eo sibi arctiora vincula imposta esse animadvertant. Nam cum ille ob istorum nomini adeo confideret ut quidquid ad salutem Reipublicae immortale AE eximium moliretur eorum custodiae traderet, summa inde sollicitudo consequi ur, ne tanti Vari consilia, spesque in ossicio nostro reposilas per summum dedecus sesellisIe videamur. Sane illa Seminariorum administratio , de quibus hactenus instituta narratio erat, vix ne horrore cogitari potest quantum Oneris. periculi habeat. Nam cum omnis educatio juventutis multum laboris, diligentiae postulat, iam ejus praesertim quae ad Populorum regimen delecta in vi. tium deflectere ne publico exitio non potest. Nunc alia exequar quibus ostendam non modo Populi mores,& Ambrosianae Ecclesia decus, verumetiam Catholicae fidei firmitatem, finitimarum gentium salutem laboribus nostris , studiisque contineri. Jam satis constat D. Carolum, ex quo contermi

89쪽

nam hane Helvetiorum montibus provinciam inierat nunquam ab iis confiniis dimovisse oculos, nec sumptibus ullis, aut laboribus peperciisse, ut morum innocenmi iam ' Sacrorum dignitatem impiorum furore sub

versam qua maxime posset ratione componeret. Nain praeter instam animo erga omnes charitatem , alio

simul metu angebatur, ne dira illa haeresum monstra ex anfractibus, cavernisque Alpium in proximos Italiae fines irrumperent , funestamque aliquam Gregi suo cladem inferrent. Adierat ipse aliquando perpetuis obstanivibus juga , miserat illustres pietate , doctrint viros, adeoque commoverat incolas opinione sanctitatis, ut perditissimi quoque, .Romanae Potentiae titulis insensis mi homines venerabundi ad pedes acciderent , ultroque aspectum ejus δε colloquium ex peierent. Precibus etiam , consiliisque suis effecerat, ut Legatus in eam Germaniae partem Apostolica Sedis nomine mitteretur idque Catholicae rei salutare, ac necessarium sere munus in nostra adhuc tempora perseverat Pari propemodum studio erga Rhaetos egerat, quae gens Helvetiis affinitate montium , foederum vinculis Wreligionis genere conjuncta haud absimilem curam similitudine ipsa periculi deposcere videbatur. Sed temporariis ejusmodi auxiliis nihil denique actum

erat, quam ut m snentibu morborum causis aegrum

Reipublicae corpus ab lethisero aestu, wjactationibus

suis aliquantulum requiesceret Mala autem omnia is inde procesIerant unde bonorum omnium inii is expectari oportebat Pauci admodum Sacerdotes Sacrarum Scriptu

90쪽

Seripturarum ignari, sordidisque curis impliciti dederant facilem ira vis opinionibus viam, cum praecipitem in vitia Populum aut retinere non possent, aut ipsi quoque sequerentur. Huic malo deterius alius eis cesIerat lata nimirum lex, ne quis alienigena altaris ministeria, sacrorumque curam inter ipsos capellaret.

Ita deleto prope Sacerdotio, exitiales sectae noli die magis invalescebant apparebarque Tuturam Populisbrtem qualis ei se tegis conditio sublatis pastoribus solet. Senserat Carolus spem omnem salutis decreto illo intercludi, versabatque animo consilia , rationes , quibus 4 anellissimae legis calliditatem eluderet.

Diu tandem, ac sedulo cogitanti Prudens quaedam , magnifica ratio se obtulit, ut eorum voluntati obsequendo bellum hostibus indiceret, confirmandisque Fidelium animis auxilia ,- vires in ipsa rebellium terra reperiret. Delectos Adolescentes ex agis, familiisque, quae Catholicum adhuc nomen retinerent, Mediolanum arcessere parat, gymnasiaque aedes instruere in quibus Sacerdotalis vitae Praecepta, veraeque fidei documenta perdiscant . Mens erat ejusmodi studiis diligenter excultos adnatales subinde terras remittere, ni incolis moti moresque ingenia incolarum noscenses invicem , facilius obreperent animis.

comparatas salutari dis Opima cogitationes imprimerent.

Mentem hanc regorius XIII. Pontifex Maximus adeo benigne accepit , ut non privilegia modo Ἀ honores, quorum facilis apud Principes liberalitias est vervivi etiam opulcnto provenius, Valida pecunturum a xilia