De origine, et progressu congregationis oblatorum sanctorum Ambrosii, et Caroli, Mediolani : ab anno congregationis conditæ MDLXXVIII usque ad annum MDCCXXXVII

91쪽

79xilia cons tret Exiant Apostolicae literae Romae clatae

riuia se uni , anno salutis septuagesimo nono suprata millesimum quingentesimum , quibus de antiqua Helvetiorum, Rhaetorumque fide pauca honorifice praesa-ius Borromte Archiepiscopi consilium de illorum juventute Mediolani educanda summopere laudat , erectoque rite Collegio annuas ex Pontificio aerario pensiones assgnat, quoad suturis necessitatibus perpetuo aliquo patrimonio consuleretur. Quam vero amanter, ex animo ageret, testantur uberes per Insubriam sundi, quos ille Collegio Pontificatus sui tempore adjunxit. Huic Pontificis liberalitati locum secere duo clarissimi Cardinales Altempsius, & histerius, ille amplissmis praediis mirasolis appellant in juvenum

alimenta dimissis, hic abdicata opulenti Sacerdotii parte, ut extruendis Mediolani aedibus spatium daret. Vicus in Urbe est intra Orientalis portae confinia, cui Rencato nomen. Edem ibi S. Spiritus nuncupa tam & cellas, atque hortos antiquitus habebant Humiliati, nunc sacra Virgines tenent , eaque omnia ,

annuente histerio, Summus Pontifex S.Carolo tradidera si brte ad Collegii formam loco illo uti vellet.

Verum Archiepiscopus eo erat animo, ut quae non es

sent amplissima velut angusta AE ignobili rejiceret Itaque vendi iis omnibus, quae illic acceperat, laxiorem aliam Regionem aedificio delegit, quae liberis circunua spatiis ad Insulae modum in ledio relicta purissimi solis radios exciperet, universaeque structurae amplitudinem praetereuntibus in conspectum daret. Splendidissimae

92쪽

8 simae molis icnographiam inter Italicae magnificentiae exempla retulit Graevius, dignam arbitratus, cujus fama extenderetur quousque ierarum ludia pervenirent. Sane si ieris ipsis inens ahqua .sensus inesset, quos bi domici hum deligere inier homines vellent, haud

facile existimo dem aliquam inventuras, quam huic loco, hisque aedibus anteferrent. Anterior pars publica via interjecta , praeterfluentibus Adduae aquis alluitur, quae Helicis montibus effusae navigabili alveo in Urbem derivantur . renovanique Regionum earum Alumnis memoriam Palmae, quae pietatis scientiarum auxilia ab ipsis expectat . Adveniantium oculos silit in ipso accestu exporrectis utrinque lateribus sinuata in theatri speciem moles margines , suggrundi , senestrae vivo lapide munita omnia, ipsaque lapidum a spe riuas ad delicias oculorum exquisiis artificum ingeniis erudita. Suprema majellatis accessio delubrum dextro lateri adhaeret ejus nomini dicatum, cujus beneficio in hanc denique majestatem reliqua omnia pervenere. Ubi pedem intuleris gemina occurrunt peristylia ransve ditis aedibus interseela, concamerato iamen , ac palentiatrio in medium relicto , ut ab ips vestibulo procurrere aspectus in utriusque peristylii longitudinem possit i Siraiae sectis lapidibus porticus sublimi sornice in

omne latus excurrunt, quibus fulciendis explanatas propemodum rupes, exhausta monitum viscera existimes. Immodicus autem fuerim si interiora aedium. qtiae ad ianiae fami hae cultum pertinent, describere singula

aggrediam, quorum scilicet elegantiam, amplitudinemque

93쪽

magni fidentia potest. Sed omnem Pene cog Haraonem exuperat in extrema Collegii arte alie ali urgens Lycaeum lania partium omnium majestate, ut quae antea

miraculo fuerant serme illius speetia & comparario ne decrescant. Disputationum sedes haec, Regia Sodalium, quos Graecae antiquitatis vocabulo Hipheliomacos, id est sub sole certantes appellant, suique nominis dignitatem stemmate ips declarant . ictus Apollo

cernitur albentibus equis, aureoque curru diem inserens coelo, oculisque, Marcu in terram intentis , immanis forma draconem sagitia transfigens Institutoris mentem eo spe aiasIe constat, ut delectar ad Catholicae Fidei praesidium juventuti coelestis sapientiae simulacrum in fictui illo numine adumbraret, quae triumphali eminens curra et his cra haeresiam monstra purissimae veritatis fulgore prosternit. Illud libenter monuerim, genti sitiis Archiepiscoporum insignibus, quae alicubi aer vel marmore expressa cernuntur, nihil denique aliud designari , quam diversa tempora, memoriam eorum, quorum consensu, nutu ve Pars illa , aut altera

adjecta aedificio uerit . Cum enim omnia Collegii

sumptibus in eam claritatem processerint . cavendum Plane erat, ne, cum muliorum opibus aucta res putaretur Conditoris ipsus muni licentiae pars aliqua gloria decederet . Caeterum, haud facile dicti est quanto curarum, pecuniae prelio spatia illa comparari nece is fuerit, quibus hactenus descripta moles pene ultra is oculorum extenditur Virginum Alceterium in ira

illa

94쪽

illa confinia suisse constat, easque in Monasterium

aliud redactas, cui vanum a Circo nomen memor antiquae magnificentiae Civitas fecit . Consertae circ Asceterium erant plurimae civium domus, quos coeli salubritas, .perennis aquae rivus, .palens in proxima camporum spatia prospectus procul ab Urbis gremio. frequentioribus locis haud invitos detinebat. Haec parata tot saeculis aedificia unius Collegii structura sustulit, ita serente humanarum rerum, ac temporis vicissitudine, quae mortalitatem suam inanimis quoque rebus, .sensu carentibus indixit. Quin & Sacellum S. Primo Martyri antiquitus dicatum, cujus hodie fundamenta ignorantur, in iisdem locis stetisIe tradi. tur, ut Superi ipsi ad tanti operis dignitatem celsisI loco viderentur. Id satis indicant in postica hortorum parte superstites cellae, quibus ejusdem Divi in nostra

usque tempora nomen inanet.

In hoc tanto aedificii apparatu moritur D. Carolus, constitutis antea Collegii rudimentis in ea S. Spiritus Ede, quam superius memoravi, delectisque ad ejus regimen Oblatis, quos ut charissimos semper habuit, ii ad charissimarum sibi rerum custodiam semper adhibuit . Ibi nec domicilio satis apto, neque certis

legibus detinebantur Alumni, qualia semper incommoda temporariae res , sive rerum initia secum serunt. Interim magnifica illa δε regia vere sedes perpetuis destinata temporibus tota adhuc intra numeros lineasque Archii ecforum latebat, donec edericus Borro-maeus Archiepiscopus Urbi datus moras omnes abrumperet,

95쪽

peret , Civiumque 5 Helvetia expectationem impleret. id evenit anno millesimo sexcentesimo sexto actis Collegii fundamentis non sine publico plausu, gloria

Civitatis, quae finitimas nationes non agrorum modo suorum ubertate Doritici copia , verum etiam religionis.& sapientia subsidiis sustentari videret. Perrexi deinde fundamenta alia pei ficere, quae S. Carolus inchoaverat, statuta nimirum .leges, sanctioris vitae praecepta . quibus firmius dignitas Loci, quam columnarum, ω parietum mole consistit. Institutiones fuere haud ferme dispares iis , quae Seminario traditae fuerant , Pan cis tantummodo adjectis quarum summa haec fuit. Quicunque ex Helvetiae, Rhaetiaeque finibus, Pagisque earum ditioni subjectis in familiam reciperentur jurarent ad Sancta Dei Evangelia, se iis, quae ad Dei gloriam in laudem spectant, Fideique Catholicae conservationem .propagationem, salutemque anima rua . in patriae suae regionibus procurandam , adjuvandam,& promovendam pertinebunt, daturos operam sacrosque praeterea Ordines, cum Mediolanensi Archiepiscopo expedire videbitur, suscepturos. Qui secus faxint, praeter infanduo perjurii crimen, quo devincti teneantur, raptores, E injusti appellati, quod destinata Ecclesiae administris alimenta dolo malo occuparint. Proinde ne admittantur nisi Halo prius dejusIore, qui ubi ab institui desciverint , expensarum summam Collegio rependat. Quot deinde aliam nox unaquaeque Regio mirieret certis legibus definitum , declarata Archiepis

96쪽

Collegii rebus perpetuo iure praefecerat, confirmata denique lex, ut Rectores, wMagistri , quos excolendis uvenum moribus, ingeniisque adhiberi nec eiIe foret ex Oblatorum Sodalitio deligerentur. Quantum vero laboris,.studii Majores nostri constituendis illustrandisque rerum initiis impenderint vix ego dicer

auderem, nisi pro certo crederem , eorum temporum

laudem incitandis posterorum animis magnopere Pro futuram. Quam enim labem nomini nostro inustumia iri putamus, si egentissima illa Germaniae pars, quae tot taeclaros veri latis, innocentiae propugnatores gymnasiis nostris acceperat, segnius aliquando curari salutem suam δε languescere auxilia videret Quae Sanctissimi Conditoris querela , immo totius Ecclesiae foret, si ulla unquam aetate quidquam sollicitudinis in eo negotio remitteretur, in quo Catholica Religio tantum illi latis , spei repositum habeat PD vita tar igitur in primis testimonio Io Petri Glussiani, j quem Conditor ipse ob singularem in rebus agendis

11. prudentiam majoribus Collegii curis admoverat. Is cum triginta δε amplius annos in eo munere perstitisset excellenies pietate, .doctrina Viros ex hoc Helvetico domicilio singulis annis in Patriam remissos assirmat, qui profuga in Regionibus suis sacrarum rerum dignitatem magnis conatibus retinuerint . Profligatae conscientiae homines eorum opera, .exemplis adductos, ut saniora consilia reciperent quam plures etiam praVis opinionibus obcaecatos respexisIe lucem, damnatisque Sectariorum sententiis ad sincera in antiqua , nullis fucata

97쪽

sucata mendaciis patrua dogmata rediisse Brevi quanquam elapso tempore in aegra illa Christianae Reipublicae parte agnitam illico remedii vim visasque Cla- venensem in primis ac Tellinam Vallem, quae lethales

morbos ex proximo Germaniae assai contraxerant, magna ex parte his praesertim auxiliis convalescere .

Quapropter institutum hoc Mediolani Collegium abs que ulla veritatis injuria Romanae Religionis arcem ., Orthodoxa Fidei propugnaculum appellari. Haec totidem verbis scripta reliquit Glus sanus, quibus aperte ostendit quanta tum uerit cura educandae juveni ut is, quae tam praeclara Sacerdotalis animi experimenta periculoso illo, ac dissicili tempore ediderit. Quod si iussano longius deflectere ab iis, in quae tetenderat , licuisset, habebat utique aetate sua memorabiles viros, quorum exemplis magnificam illam de gloria, .utilitate Collegii sententiam comprobaret. Iam enim sermonibus hominum celebrabantur Antonius a Pastrua in Monasterio Cisterciens Alla ripae Abbas , Iacobus cliuoler, wJacobus Camertingius, quos Episcopi Lausa nenses ob singularem probitatis, wsapiaentiae famam universa Ecclesiae suae vicaria potestate praefecerant. Noli erant titulis , Qvirtutibua suis eo nardus Frundius Uraniae Praeses, Sebastianua a Casteiber Abbas, MPrinceps in monasterio Di pertinensi, mulioque notior Magnus Sin id, qui pauperum

pater habitus paterno etiam aere Asceleritam Brigantia condiderat , ut inter insana dogmata pessundatum

illud virginali munditiae decus, profugus ab Haere

98쪽

8stieorum inbilibus ludor sedem aliquam inveniret.

Jam vero in ista omnium erat Nicolaus Rusca , 'o: ε' qui vitae, an mortis genere admirabilior fuerit incer- gelμ J V nosterii ait reliquit Equidem cum aha ab aliis de

Vulturenae Pso radria sint, Perae pretatam videtur decerpta ex tib L, illius aevi scriptoribus unica narratione complecti, ne

i coli gi ii auce resplendeant . . Fuit ille patria iuganensis , J V Theologiae faculi a te inter aequales praecipuus, Graeci, ω Haebraici seritionis non ignarus . summi insuper morum integritate, sine qua omnis literarum dignitas fluxa inanis videri hominibus debet. Vix e Collegio dimisIus Sesta apud Luganum obscuri nominis Pagos nimarum curam susceperato certus nimirum Divini ministerii decus nulla locorum cibi curitate vitiari. Sed tanti animi iuvenem , atque ad ea , quae reseram Divino nutu delectum frustra tegebant ignobiles latebrie; nec leve indicium suturae magnitudinis erat in tanta sapientia luce honorum omnium / humani splendoris depressa cupiditas. Sondrium est Tellinae Vallis celebre oppidum , universa regionis caput , quam Addua Rhaeticis ex Alpibus fluens ad initia usque Larii lacus intersecat. Ibi , mortuo Sacrorum Antistite, cum de succesIore ageretur, proposito per Simonem Caballani Nicola nomine, mul auditis de illius ingenio praeconiis tantus illico fuit Populi favor, ut unius Viri testimonium veluti missam e coelo vocem acciperent. Nec

sane absque Divino instinctu fieri poterat, illa discors Nobilium ac Plebi muli itudo , adversis plerumque

99쪽

que studiis certare assueta, conjunctis repente animis

in unum coalesceret , exterumque hominem, cujus antea neque mores OVerant, neque Vultum aspexerant,

propinquis suis anteferri, Patriaeque Praefici pateretur. Electum ita Praesulem missi extemplo legati Sondrium deduxere multas anxium curis, ac sollicite cogitantem, quam proxima turbinibus eiIet altitudo illa , in quam tolli sese tanto omnium consensu videret. Nefariae per ea tempora opiniones in Vulture nos irrepserant, quas fallaces ex Haereticorum Schola magismi nota ipsorum arte infundere animis conabantur. Fingendo scilicet suaviora vitae praecepta, Wardua quaeque tollendo ex Evangelii documentas, facile erat illudere insanis aliquorum ingeniis, quibus blanda ad virtutem itinera Mamicae libidinum leges placebant. Pestem hanc a Grege suo depellere inter primas ministerii curas novo Antistiti propositum erat, qua in re, sicut acerrimum certamen , ita nobiliorem bre victoriam apparebat. Itaque vix inito Magistratu recuperandis Ecclesiae fundis animum adjecit , quos occasione turbatarum rerum Rebelles invaderant. Inde nova dogmata exagitare concionibus, conterere scriptis arentes insidias detegere, nihil denique intentatum omittere, quo imminentem ovibus suis Impiorum rabiem pro pullarer . Neque ad Sondrienses solummodo paterna illa mens, di sollicitudo pertine bat. Ex universa Regione quaestiones ad illum deserebantur adeoque conciliaverat sibi popularium animos, ut salutem publicam crederent in ejus sapientis, consiliisque collocatam. Hoc agendi genere cum Sectariorum

100쪽

rum desideria, conatusque praeverteret, vis &calumniae in promp; fuere , quibus plerumque nituntur quiveritat , ac rationi dissidiani. Defertur nomen ausa Rhaeios tanquam auctor , ani Partice PS conjurationis fuerit, qua Scipio Calandrinus Calvmianae in- pleia iis Pro Pugnator acerrimus quaesius ad necer . coira serebatur Milio itaque apparitore Curiam ad iribunal vocabatur passurus haud dubie vim ultimam,

nisi amicorum ope se se imminenti periculo fuga proripuisset . Sex sere menses apud Philippum Archinium Novocomensem Episcopum delii uiis traditur, magno Vultu renorum dolore, qui salutem suam cum Pallore amantissimo velut in exilium actam deflebant . Iniqui interim judices capita omnia accusationis ex cuiserant, . cum suorum querelis nihil veri

subesIe appareret, testimonia de Nicola vita, Moribus ex aliena terra exquirebant, si quid inde soriasIecriminosum , ac poena dignum emergeret . Pertinet

sane ad viri famam responsum referri, quod Rhaetorum literis Luganentes Magistratus in hunc moduna redidere. Nos Proeuratores magniger Universitatis aliis Luga si requissi ab illuseri . Rugeri in Turre de Seh usu Capitone Lugani , ad quem allatae sunt literae subsedιales inissae ab Illustri sinis . . baetis pro sumendis informationibus super familia, vita moribus M. Rev. . . . Domini Nicolai Rusca de Bedan hujus Vallis, Archipresebreri andrii dem facimus ottesamur prout infra,

Idem