De origine, et progressu congregationis oblatorum sanctorum Ambrosii, et Caroli, Mediolani : ab anno congregationis conditæ MDLXXVIII usque ad annum MDCCXXXVII

101쪽

Hem M. Rev. Arebipresbter Rusca vin puer optima indolis , excellens ingenio, a vitiis alienus, ad virtutes propensius , qui in Schola, ct Ecclesia sponte frequens effaba. tu , spem certissimam dedit , ore , ut , cum adolevisset, maximo suae, Urseque Patriae ornamento esset , ac gloriae. Progredientem aetatem majυ in dies spes est consecuta. amgradatim ad singulos colesas cos Ordines , tandemque ad Sacerdotium promotus varia , multiplicique eruditione , mu loque doctrina , vitae , ac morum integritate maxime in Lgnis , Chrisianaeque , ct Ecclesiasticae vitae exemplo omnium conciliavit amorem , O quam puer olim sui expectationem pepererat , eam egregie sustentavit , vicitque , ct ejus et bris nomini fama nitimos etiam populos orentissimis D. D. Helvetiis subjectos pervagata facit , ut domi forisque summa colatur observantia. Ortus est ex nobilibus , optimisque parentibus c.

Datae sunt iterae Lugant idibus Jan. 6os. quibus acceptis Nicolaum denique insontem declaravere . Hanc tamen sententiam sexcentis aureis nummia emi necesIe uir, ut subductum crudelitati solatium avaritia caperet. Et cum assidua erga pauperes liberalitate redactus ipse ad inopiam solvendo non illat, tantus fuit Sondriensium amor, ut multa titiam pecuniam ex publico solvendam decernerent. Sed nusquam alias manifestius apparuit partam scelere utilitatem aut brevem, aut miseram esse Satis conflat octo ex duodecim viris, qui causam hanc dijudicandam susceperant , paulo pos repentino interitu,

102쪽

Sovingium , quem praecipua inter suos an loritas in insigne in Cai lico Cdium examini praefecerat in ipso judicii apparatu intestinorum doloribus dii rupium miserrime periisse. Redeuntem Antistitem excepere ad consilia Regionis octoginta ex nobilioribus familiis equites, atque ad pristina iecta inter testivas Populi acclamationes triumphanti similem deduxere. Decennio deinde quies

ab hostibus suit, infida illa quidem insidiarumque.

iacinorum machinatrix, quae graviora quotidie in Piorum capita parabantur. Gymnasum in horiis prope Templum erudiendis puerorum ingeniis extruere haeretici Voluerant, suberatque suavissimis verbis lethale consilium, ut tenerae aetati admixta iterarum elementis dogmatum suorum venena paulatam infunderent. Ea publicae utilitatis specie cum aliquos decepi lient, in sensum prae caeleris habuere Rulcam, qui fraude intellecta auctor Oppidanis suit, ut neque filios suos sallacibus magistris erudiendos traderent , neque Gymnasa ulla sub eorum ductu erigi paterentur. Ob eam rem incredibile dictu est quanto repetii impetu inimicorum furor exa serit. Convolant illico in Rhaetiam perdita omnia Magis Datibus nunciantes, nis suppliciorum severitate imminentem Reipublicae perniciem avertant. Praeesse Sondri seditiosum hominem, qui fretus benevolentia popularium, quos sanctitatis simulatione sesellerit, Principum jura evertat , mandata contemnat, quam plures ei iam , exemplo suadente, temeritatis suae

participes habeat. Inita esse cum hostibus occuli comstia s

103쪽

silia, parari coniurationes, odia subditorum in Rhaetos

religionis obtentu excitari Orientem proinde flammam paucorum sanguine extingui oportere, ne funesto quamprimum incendio conflagrare Rempublicam videant. Facile erat judices commoveri , qui accusatores ipsbsimplacabili in Catholicam Fidem odio superarent. Sexaginta armatis negotium datum, ut noeta Sondriur . ingressi Sacrorum Praesidem nihil tale cogitantem abducerent Luce orta , profuit raptoribus edita in publicum vox captum Antistitem illico trucidatum iri, si vis aliqua in ipsos moveretur . Id nimirum mandasse Rhaetos, ut, quam praecipue timebant , publicae benevolentiae custodiam eluderent. Tradunt temporum eorum Scriptores, Haereiicis ipsis, qui nondum humanas

naturae sensum omnem exuerant, obortas alicubi lacrymas, cum catenis onustum inter tot militum contumelias, . v ludibria trahi viderent. Curiam primo, Tuscianam deinde quatuor horarum itinere distantem Vicum pertraxere, Sectariorum Magistris, quos Praedicantes appellant tanta apud illos est ministerii dignitas' satellitum agmen ducentibus . Eminebant agrestibus in sellis ex omni barbarie lecti Magistratus.

quos inter armenta boum, caprarumque greges adulta majestas, egressa montium cavernis uris pruden tia supremo inter suos loco dignos essecerat. Ibi rejecto piorum hominum patrocinio , contemptis Helvetiori literis, quae ad tutandas innocentia paries asserebantur, nullo servato judiciorum ordine , Sanctissi

104쪽

eriminum indiciis interrogant. Quae cum ille omnia

constanti sermone, Mea , qua erat conscientiae securitate refelleret, verso in furorem odio , trochleis in

sublime elevari revinctis post herga manibus jubent.

Inhorruit tam introci mandalo carnis ex ipse, ut vi, minis ad parendum cogi debuerit Pendebat miserabi. lem in modum ante i in piorum Ora innocentissimus senex flebilue clamitans . nullius se culpae conscium . quam malevoli obtrectatores objicerent . Sed frustra erant argumenta innocentiae apud illos , qui innocentiam ipsa in haud secus quam omne flagitium oderant. Insequens nox , quae sui pridie nonas Septembris, ultima Nicola suppliciorum, vitae fuit. Duplex inde

fama est. Alii retortis laceriis crudeliter ac saepe sus pensum succubuisse doloribus tradunt alii diruptis repente trochleis ex alio delapsum inter ipsas sublevantium manus exanimem concidisse. Addunt eadem hora, qua spiritum emiserit , repentino fulgore coruscasI noctem, quem cum haeretici milites extra tribunal inflatione rositi cini uerentur . versa in ocum miraculi novitate, sacrificulo illi missas in carcerem faces je-bant , ut more suo decentius litaret. Hunc exitum habuit Nicolaus Rusca , Vir san clarissimus ac vere dignus, quem in Helveticum Mediolani Collegium admissi Adolescentes tanquam eximium Apostolicae fortitudinis, ac Pietatis exempla Praeoculis habeant. Dederat ille, cum adhuc in eo Collegio degere in haud obscuras suturae gloriae significatio. nes, modestiae, obedientiae , iterarum , ac religionis

105쪽

amantissimus, ac vere iuramenti memor , quo se te in ipso Collegi limine obstrinxerat Sondriensem deinde Pra sectura ni assecutus Pauperum assidue necessitatibus praeito fuit, Sacrarum Virginum disciplinam temporum licentia collapsam retinuit , impiorum conatus exemplo vitae, publicis disputationibus regit, multaque alia pastoralis animi documenta reliquit 'quae adhuc non sine veneratione , lacrymis incolae memorant Cadaver ejus raptari per vias jussere judices, atque inter ludibria plebis sub furca sepeliri, ex quia j ostius ipsi ob violaiae innocentiae crimen, Winiquί judicia pependissent. Sedatis deinde rebus Benedectini Patres tam impium facinus indigne serentes silentio noctis effossum honestiore tumulo apud Faveriam condidere. Nec longe fuere testimonia coelestium irarum quae documento posteris essent male imperia sceleribus.& crudelitate muniri. Nam 9 eodem tempore quo dirum illud Tuscianae judicium agebatur , opulentissimum Rhaetiae oppidum ruina montis oppressit, WVul Plarium

tureni tanto impetu insurrexere, ut , trucidalis quotquot ab Orthodoxa Religione aversos esse cognoverant, finitimorum arma in tam crudeles Dominos concitarent. Verum haec ab instituto nostro longius aliena , ab aliis Scriptoribus tradita relinquentes nos consecuta posterior aevo Collegii decora repetemus. Anno millesimo sexcentesimo deci imo octavo Viri clarissimi vulgata mors magnum Adolescentibus, qui in eodem Collegio alebantur, incitamentum erat , ut Contodali sui gloriam, sin minus aiIequi , at ceri

106쪽

propius attingere conarentur. Nec vero aggrediar singulorum nomina resque ab iis praeclare gestas referre, quos ingenita haec nobilibus animis armutatio ad sum. mos honorum gradus perduxit. Nam neque omnia

sciri digna explorari uocorum longinquit ac sinit ,

nec ratio ipsa patitur, ut diversorum quamvis hominum similia tamen virtutum genera repetendo molestam hanc satietatem legentibus ingeram. Fulsere alii magna cum probitatis, sapientiae laude nobilibus sacerdotiio, quae Cisalpinos adhuc Helvetiorum, Rhaetorumque fines exornant nec hodie desunt Templorum Praesides, Rectoresque animarum, quorum fortasse nomina scriptis celebrabunt o ubi mors virtutem invidiae subduxerit. Qiribus ego Cisalpinorum laudibus addam ' Daesblummodo Io Antonii Parra vicini memoriam . quem j, Ihὰhd Summus PontifeX, ob ingenii famam, Gondriensis E UDeu. clesia Praefecturam egregie gestam G. Severine Archie-Dα μη Neopum declaravit.

Q .essit. At init inferior illorum gloria luit, qui Iterio- 'ηet4. ra Alpium loca tenuerunt. Nam, ut militares animos

hostium vicinitas acuit, magnique Duce inter magna pericula fiunt, ita clarissim juvenes in Patriam remissi, um Haereticorum insidiis obses a circa se omnia viderent, tot sortitudinis, prudentiaeque experimenta dedere , ut supremam denique auctoritatem apud suos aitequerentur. Accedebat inopia Sacerdotizim, quae, cum omnem administrandae Ecclesiae summam ad paucos redigeret, deliciis, atque otio, quae semper impedimenta virtutis ' gloriae fuerunt, tempus omne subis

107쪽

subduxerat. Ita per diversos ossiciorum gradus summaererm admovebantur . . cum antea publicae saluiis studio nulli in seriores essent , ad ultimum potestate in honoribus supra caeteros eminebant. Hac plane vi nonnulli ad proxima Episcopatui munera , quam plures etiam ad Episcopatiam ipsum pervenere, quam dignitatem suamet luce fulgentem Divini Verbi oraculo constat viam in eas quoque Regiones dissus ingentibus attulis Romani Imperii, oestas e tornat. Nec ego is parum sollic tu de illo rc I memoria suerim , ut, cum egregia gesta ecensere non possim, clara insuper nomina praetermittam Antistites curiens busdaii Ioseph Moo , Ioannes Flagri: Udatricus Ie-derspii, quos circumsus, zmplo in sacra ipsa limina

obsidentes ne aria sectar ad certcmen crius quar ahonorem productos sateri cogant. Equidem, si nulla alia res eorum hominum Pontificatum nobilitaret, poterant hoc uno mereri nominis immortes itatem, quod Pontifices esse tali loco ac tempore voluiitent. Viderant Superum aras rebellium furore subversas direpi,

Templa, profugos Sacerdotes; cum idem hostis instaret , haud procul abesse idem periculum apparebat. In tam ancipiti Reipublicae starii, qui Catholica Fidei causam defendendam susciperent, facile es conjicere,

quantum caeteris AEnimi magnitudine , o vitae contempli praestarent . Mihi certe monumenta haec Apo- solicae sortitudinis repetenti Obve faban in oculis e lebratissima illa primaevae Ecclesiae tum pora. iam as-isum pii ad regimen animarμm obsepta pimicorum telis,

108쪽

s stelis Praesulum caedibus cruenta Sacerdotia capesserent.

Proximi Curiens bus sequuntur Episcopi Sedunenses, quorum Maequalis dignitas, .similis gloria δε

amplior numerus fuit. Hunc gradum tenuere Iidebrandus odocus, Bartholomaeus Supersaxo, Adrianus Ried maten, qui cognominem sibi alium paulo post in Episcopatu successorem habuit. His addere libet Petrum de Communi hoc ipso ortasse majorem caeteris, quod inferiore apud illos loco contentus fuerit. Nam cum omnium consensu ad Sacrorum regimen, atque adeo utriusque Vallesiae Principatum peteretur, tam constanter ipse delatum honorem repudiavit, quam cupide ab aliis quaeri solet. Nec tamen destitit omni ope juvare Rempublicam religionis integerrimus custos, erga pauperes beneficus, in Divinarum laudum ossiciis assiduus, semperque dignissimus habitus tituli majestate, qua semet indignum judicaverat. Claudi Episcoporum agmen Iodocus Kn ab nobilissimae item familiae ultimus, quae diu summo in honore apud Lucernenses fuerat. Is cum nutantem domum firmare illustri aliquo conjugio pollet, iam sorti, temperatoque animo iuit, ut Patris nomen ex Sacerdotii munere, quam e nuptiarum nexu accipere

maluerit. Itaque Lausanensis Episcopus renunciatus quoiquot in ira ditionis suae fines continebantur filiorum loco habuit , eaque charitate suae stirpis interitum cu- Ex anna mulatissime compensavit Fama est , atque ita in antibμ έρη natibua .riptum invenio , cum lethali morbo flectus

qua infra exigua

109쪽

ex igna in spe traheret animam, obversatam oculis ejus Dei param Virginem, eaque specie recreatum haud alio

vultu ex hac vita migras Ie, quam si in complexuri L Matris amantissimae properaret. Id toriasIe meruerat

perpetuo erga Dei param ipsam obsequio , cujus Sodalnio jam pridem cum in Collegio degeret adscriptus suerat. Porro Sodalitium illud inier prima Collegu rudimenta Conditor ipse posuerat, optimum ratus ad debellandos Catholicae veritatis hostes inde capere auspicia, unde Divina Veritas humano generi affulsit. Viget in nostra usque tempora Instituti decus nec partem ullam pristinae dignitatis imminuit aetas, qua sanctissimae quaeque humanarum rerum haud secus quam hominum corpora consenescunt. Si qui cooptari in Societatem exoptant non antea voti compotes fiunt , quam consentaneum pietatis , modestiaeque specimen dederint. Bimestre spatium conceditur, quo tempore demissis in terram oculis, nudoque capite semper incedant, ludis, inanibusque colloquiis abstineant , aliisque experimentis depellere asIuescant turpem illam in rebus ei iam honestis verecundiam, quae saepe juvenum animos a recto,& excelso virtutum tramite in communium vitior ua vias avertit. Inter haec lyrocinio deposio Fratrum consortio adnumerantur , cumque ipsis secretos conventus agunt, in quibus de singulorum in pietatis bidiis progressu deque universae rei fatu sententiae audiuntur. Nec vero in hanc curam grai uitis ossiciis incumbunt.

Nam ubi praescripta solverint Apostolicae Indulgentiae amplissim a dona consequuntur, qualia ejusmodi Coetibus con

110쪽

concessa raro alibi inveniant. Qia amobrem p mo. nendi stant, ui radita a Majoribus decora severe custo diant, neve Sodalitii dignitatem turpi aliqua erga indignos adulatione violata patiantur. Cogitent eliari , quantum intersi ad sum: nam rerian, quibus se destinatos intelligunt si Dei Matrem propitium habeant, cujus patrocinio tot relatas de ho libus suis victorias Catholica Religio commemorat. Sed neque illos oblivisci fas erit quantum ipsis rum educatio auri, laborum exhaulerit meminerint stipe quo sumpturae ierint illa aedium tam celsa fastigia magisteria illinent , famulatus, supellex , aliaque permulta, quibus ad vitam utuntur, ac plane sentient quid denique ab ipsis haec rerum majestas atque opulentia reposcat. Quin etiam cum ista describerem surgebat aliud Collegio decus suburbanum videlicet edificium, quo ad recreandos ex literarum studiis animos per hebdomadas mitterentur Amaena ibi planities murorum ambitu circumsepia , atria, porticus, conclavia, large effusis in singula opibus instructa in magni si centa aespeciem rusticandi voluptate . Quorsum vero haec omnia Pertinent, nisi , ut tam benigne ac liberaliter habili Conditoris desiderio majore conatu respondeant ,

quantum honoris, commodorumq accepere, tantundem

laboris, studii Catholica Fidei rependant Verum

haec ortasse memoranda non erant ingenuis Adolescentibus, quos indoles ipsa δε dignitas ossiciorum , quibus se se delectos intelligunt, ad ludia virtutum vehemeni ius impellat. De