장음표시 사용
221쪽
III. Aduersus Hermogenem 34-36.
nisi fall0r enim, 0mnis res aut c0rp0ralis sit nee esse est aut ine0rp0ralis, ut 00ncedam interim esse aliquid inc0rp0rale, de substantiis dumtaxat, cum ipsa substantia c0rpus sit rei cuius que . certe p08t 00rp0rale et inc0rp0rale nihil tertium. ag05 nunc sit set tertium, qu0d illa recta rati0 Herm0geniana c0mpererit, quae neque c0rp0ralem neque inc0rp0ralem materiam sadit: ubi est 3 quale est 3 quid u0eatur 3 quid deserit,itur 3 quid intellegitur 3 an tantum h0e rati0 renuntiauit, nee
00rp0ralem materiam nec ine0rp0ralem γ16 36. Sed 0000 c0ntrarium subicit, aut alia Drtasse rati0 ei 0ecurrit, ex parte c0rp0ralem renuntian8 materiam et ex parte inc0rp0ralem. iam erg0 ne neutrum Sit, utrumque materia densenda est 3 erit enim c0rp0ralis et inc0rp0ralis, aduersus renuntiati0nem rectae rati0nis illius, plane rati0nem n0n red- 15 dentis sententiae suae, siqui nec alia reddit. 00rp0rale enim materiae uult esse, de quo c0rp0ra edantur, inc0rp0rale uero ine0nditum m0 tum eius. 'si enim', ait, 'e0rpus tantumm0d008s0t, nihil ei in e0rp0rale appareret, id est m0tus; si uer0 in t0tum inc0rp0ralis fuisset, nullum c0rpus ex ea seret'. Io quant0 haec re eti0r rati0l nisi qu0d, si tam rectas lineas duciS, Herm0gene S, quam rati0cinaris, pict0r te bardi 0r n0 est. quis enim tibi e0ue edit 1110 tum in Segundam partem Sub -
1 c0rp0ralis sit necesse est aut incorp0ralis scrip8i: corp0ralis sit necesse est aut corp0ralis P aut corp0ralis del. m. I), coip0ralis sit
222쪽
Quinti Septimi Florentis Tertulliani stantiae deputare; eum substantilla re8 n0n Sit, quia nec c0rp0ralis, Sed aecidens, si Drte, sub Stantiae et c0rp0ri, ut aetus et pulsus, ut lapsus et casus, ita et m0tus . nam siu0 ab ali0siuq a semetips0 quid m0uetur, actus eius e St 1110tuS, eerte pars substantiae 110u est, sicut tu m0 tum substantiam faeis 5 materiae ine0rp0ralem. 0mnia denique m0uentur aut a Sem et- ipsis, ut animalia, aut ab aliis, ut in animalia; tamen nech 0minem nee lapidem et c0rp0ralem et inc0rp0ralem die emus quia et e0rpus habeat et m0tum, Sed unam 0mnibus formam υ80lius c0rp0ralitatis, quae substantiae res est. Si qua ine0rp0- ioralia eis adsunt, aut actus alit passi0nes aut 01 heia aut libidines e0rum, n0n p0rti0ne 8 deputamus. qu0 erg0 facit p0rti0nem materiae in m0 tum disp0n0re. qui n0n ad substantiam pertinet, sed ad substantiae habitum P quid enim, si imm0bilem placuisset tibi inducere materiam, numquid imm0bilitas 15 secunda pars larinae uideretur 3 sic itaque nec m0tus. Sed de m0tu sit alibi lidebit. 37. Nunc enim uide0 te ad illam rursus rati0nem renerti, quae tibi nihil corti renuntiare c0nsi10uit. nam Sicut nece0rp0ralem nec inc0rp0ralem infers materiam, ita nec b0nam 20 nec malam adlegas et pr0 inde superargumentaris: 'Si enim', inquis, 'esset b0na, quae Semper h0e fuerat n0n d0sideraretc0mp0 siti0nem dei: si esset natura mala, n0n accepi 8Set translati0nem in melius, nec quicquam comp0 siti0nis Suae adplicuisset illi deus, tali natura; in uacuum enim lab0raSSet'. 25
scripsi: ut casus PNF siue Pse, si uel Leopoldus ab alio siue addidi 4 quid R. quod PQ actus R, laetus PNF 6 denique Nαmlich, ut saepissime aut a P, aut ut a se T inanimalia in animata F 8 corporale et incorporale P 9 lacunam signaui uindicamus puto supplendum 10 incorporalia R , incorpora P Ri11 libidines, e0rum uulgo 16 forma se massa materiae es. Ips, Is sed de R, sed P, sede se 18 ratione P 19 consueuit NA, c0nsuebit 20 insers R', inseri P Ri 21 adlegas et Urse adlegasset Pse superargumentaris Enge superargumentasset PN. Super argumenta Sed F , superargumentans Rig Oehiems 22 inquis RQ, iniquius P
223쪽
III. Aduersus Hermogenem 36-37.
uerba hae e tua sunt, qu0rum te et alibi meminisse 0p0rtuerat ne quid his c0ntrarium inferres. sed qu0niam de mali et b0 iambiguitate super materiam in praeteritis aliquid retra etauimus nunc ad praesentem et 80lam pr0p0Siti0nem et argumentati0uem 5 tuam resp0ndeb0. nec dicam et hic te certum aliquid d0buis supr0 nuntiasse, aut b0nam aut malam aut tertium aliquid, sed nee hie qu0d tibi libuit pr0nuntiasse cust0 disse. rescindi 80nim qu0d pr0 nuntia8ti, nec b0nam nec malam, quia, cum dieis: 'si esset b0na, n0n desideraret 00mp0ni a de0 ' malamio p0rtendis et cum adp0nis: 'si esset mala natura, n0n admittersit in melius translati inem', b0nam sub0stendis. atque ita 0t boni et mali adspem c0nstituisti quam nec bonam nec malam pr0nuntiasti. ut autem et argumentati0nem, qua putasti te pr0p08iti0nem tuam c0nfirmaturum, retundam, 0pp0n0 etiam 15 illud: si b0na fuisset materia semper, quare n0n desidera88 et in melius relarmuri 3 b0num n0n desiderat qu0d aut n0Π 0ptat aut n0n capit pr0fectum, ut fiat de b0n0 melius. aeque si mala natura fuisset, quare n0n p0 tuerit a d 00 00nuerti, ut ap0tenti0re, ut ab e0, qui lapidum qu0que naturam e0nuertere 20 ualeat in fili0s Abrahae 3 n sempe erg0 110n tantum c0mpara S deum materiae sed et subidis, a qu0 natura materiae deuinei
natura malam alibi te c0nfessum negabi S. I9J es. Matth. 3, 9
2 inserres R), infert P Ri 3 super materiam plus quαm materia postulabat 8 6 bonam aut malam Urse bona aut mala P T rescindis I δ, rescindes P Ri 9 dicis si esset Γ, discississet Pse ade0 malam p0rtendis R , liabeo ab eo mala portentis P Γλ10 adponis R , adpones PNFR' esset R. essent Pse admitteret R), admitterem P 11 subostendis R). subostendes Ioi, sub ostendens NF 12 quam R*, ei quam 13 ut autem R , si autem P Ri et argumentationem se, argumentationem P uulgo 14 0p-p0n0 Rδέ illud oppono P Ri 16 bonum non desiderat qu0d scripsi quod bonum non desiderat Pse 2l deum Late dominum P Oehlerus 22 in add. Rδ, om. PNFR' potuisset P Ri non potuisset Lyuulgo 23 malam, malam ,-negabis3 van der Vliet negabis R' negauit os i
224쪽
Quinti Septimi Florentis Tertulliani38. De situ materiae id tract0, qu0d et de m0d0 peruersitatem tuam traducat. subiacentem facis d00 mat0riam et utique l0eum . illi, qui sit infra deum. in l000 0rg0
materia. si in l000, erg0 intra l0 eum: Si intra l0 eum, erg0 determinatur a l000, intra quem est: si determinatur, habet blineam extremam, qHam tu, quantum pr0prie pict0r, agn080i Ssn0m 0880 0mni rei, cuius linea extrema e St. n0u erg0 erit infinita materia, quae, dum in l000 est, a l000 determinatur et dum determinatur ab ill0, extremam eum lineam patitur. at tu infinitam faeis di deus: 'infinita est autem 00, qu0d io semper est.' et si qui discipul0rum tu0rum u0luerit argumentari, quasi infinitam aeu0, n0n m0d0 e0rp0ris intellegi uelis atquin c0rp0raliter ius nitam; ut c0rp0raliter immensam et in circum S griptam, seqυentia ostendunt. 'unde,' inquis, 'nec t0ta labricatur, sed partes eius.' ade0 c0rp0re infinita. 110n tem- 15p0re eSt, et 0bduceris c0rp0re eam insultam faciens, cum J0 eum ei adseribens intra l0 cum et extremam l0 ei lineam includis. sed tamen cur n0n t0tam eam Drmauerit deus n0n80i0, nisi qua aut inualidus aut inuidus. itaque dimidium eiu S, quae n0n t0ta 1 0rmata sit, quaer0 ut qualis t0ta fuerit qua gn08 eam. debuerat enim deus ut exemplarium antiquitatis adgl0riam 0peri8 palam festi880.
3 lacunam signαui adsignas cf. IZI, 20) uel simile uerbum intercidisse uidetur 6 quam tu, quantum pr0prie pict0r Enst: quam .s quantum pr0prie pict0r P inter quam et quantum spatium duarum litterarum uacuum relictum , quam quantum pr0prie pict0r se uulgo agnoscis R , agn0scit 'FEx 9 extremum eum lineam ean der Vliet
extrema cum linea P 10 aut P corr. R) li qui discipul0rum R, quid his ei p0lorum P0 12 infinitam R, insilit Pse 13 insultam ut corporaliter om. P add. R in my. eae mi 8αugiensi) N16 obduceris hoc loco se refelleris cum R , tum P Ex 17 ei Ret P Ex extremam R , extremum P Ax 18 includis R , includes PNFRy 19 aut R loco priore), ut PQ itaque R , itaque ut
P Rh, utique fort. 20 ut qualis R , qualis PNFRx
225쪽
III. Aduersus Herm0genem 38-40.
39. Sit nunc definitiva, sicut rectius tibi uidetur, per demutati0nes suas et translati0nes, sit et c0mprehensibilis, ut quae fabricatur inquis, 'a d00 et dispartibilis, quia et
e0nuertibilis et demutabilis demutati0nes enim eius 5 inquis, 'dispartibilem eam 0stendunt': et hic a lineis tuis exeidisti, quibus eii ea pers0nam dei USUS es, praeScribens deum illam n0n ex semetip80 fecisse, quia in partes ueniren0n p088et qui sit aeternus et manens in aeuum ad per h00 immutabilis et indivisibilis. si et materia eadem aeternitate 10 cen Setur, neque initium habens neque finem, eadem rati0nen0n p0terit pati dispertiti0nem et demutati0nem, qua nec deus. in aeternitatis e0ns0rti 0 p0sita participet cum ill0 n000880 est et uires et leges et e0 diei0nes aeternitatis. aeque cum dicis: 'partes autem eius 0mnia simul ex 0mnibus
15 habent, ut ex partibus t0tum diu0seatur utique eas parte Sintellegi uis, quae ex illa pr0latae sunt, quae h0 die uiden
utique ex pristinis, quand0 quae h0 die uidentur aliter hab0ant quam pristina fuerunt γ26 40. Dicis in m0lius 1 0larmatam materiam, utique de deteri0
sis in8pexit, nisi si qui putat in hae extrueti0ne mundi disp0
2 sit et comprehensibilis R , sic et comprehensibiles PNFRI 3 et dispartibilis quia et conuertibilis et demutabilis scrip8i quia et c0nnertibilis et demutabilis et disparilbilis PNF 7 illam R illum P Ex 1l pati R , pater P Γ' dispertitionem PN. dispersionem F 12 cum L N, eum PFRx illo R , illi PN, illie F 13 et primum) om. F aeque R , atque P Ri 18 utique I . ut F20 de add. Pam 23 rei alterius Pam: alterius P 25 disp0sitae iam et c0mptae Lato disp0sita iam et c0utempta P
226쪽
Quinti Septimi Florentis Tertullianidere. quid h0 die inserme in mund0, quid retr0 speciatum iri
materia, ut speculum Sit mundus materiae 3 cum 0rnamentin0mine sit penes Gra000s mundus, qu0m0d0 in0rnatae materiae
41. Reuert0r ad m0tum, ut ubique te lubricum ostendam: fine0nditiis set e0 fusus et turbulentus fuit mat0riae m0tus.' Sie enim et 0llae undiqu0 ebullientis similitudinem 0pp0nis. et qu0m0d0 alibi alius a te adfirmatur 3 cum enim uis materiam nec b0nam nec malam inducere: figitur,' inquis, 'subiadens materia, aequalis momenti habens m0- tum neque ad b0num neque ad malum plurimum uertit. 'si aequalis m0menti, iam n0n turbulentus m0tus, nee caceabacius sed e0mp08itus et temperatus, scilicet qui inter b0num et malum su0 arbitri0 agitatus, in neutram tamen partem pr0BUS et praecep S, mediam, qu0d aiunt, aginam tenens aequilibrat0 impetu ferebatur. ha est inquies n0n e8t, haed
menti R, ornamentis PNF 3 inornatae R , inornata P Ri 4 praefert P Ri Oehlerus, refert R reliqui partibus R , passibus P Ri5 toto R , totum P Rλ 6 fabricatum Gel Rig T confusum et
incompositum R GN confugi et incomputum PF non impotest F11 et ubique N lubricam P corr. R) 12 confusus ταn der Vliet inconsusus Pse 13 sic enim edis, Ollae fort. 14 opponis R, 0pp0nes PQ, 0pp0nens fort. cum enim-inducere om. N 17 neque ad malum neque ad bonum N uertit 'FEi, vergit Rδ 18 motus addidi 19 caccabacius se, caccabatus N 21 mediam scripsi: mediar Oh, inediar se, mediae R uulgo aginam tenens aequilibrato scripsi aginate nerui librato P i, gnaten erui librato F, aginae aequilibrato R) uulgo
227쪽
III. Aduersus Hermogenem 40-11.
turbulentia et passivitas n0n est sed m0derati0 et m0 destiaot iustitia m0tati0nis n0utram in partem inelinantis. plane Siliue et illud aut in alterum magis pr0clinaret, tunc in00ncinnitatis et inaequalitatis et turbulentiae den0tari mereretur. p0rr0 5 si nequ0 ad b0uum neque ad malum pr0ni0r erat 1110tUS, utique inter b0num et malum agebatur, ut ex h00 qu0que
materiam d0terminabilem adpareat, cuius motus nec mal0 necb0Π0 pronu8, e0, qu0d in neutrum Uertebat, inter utrumque ab utroque stensebatur et h00 110mine ab utr0que determina- id batur. Sed et b0uum et malum in l000 faeis, eum distis m0tum materiae in neutrum 00rum fuis80 pr0pensum. materia
enim, quae in l000 erat, neque huc neque illue devergens in i , ea non devergebat, in quibus erat b0num et malum. dans autem l0 eum b0n0 et mal0 c0rp0ralia ea facis, faciend0 localia, quia quae l0 eum habent prius est, ut c0rp0ralia sint. denique iuc0rp0ralia pr0prium lodum n0n habent, nisi in c0rp0re cum e0rp0ri aceidunt. ad b0num aut0m et malum n0n 'devergent materia ut aut c0rp0ralia aut l0 alia 110n devergebat.b0num erg0 et malum erras si 110n substantias esse uis. Sub- ' stantias enim faeis quibus l0da adsignas; loca autem adSignaS,
cum materiae m0tum ab utraque regi0ne SuspendiS.
1 turbulentia Rδ, turbulenta P Ri 2 motationis R), mutationis P Ak in partem R , partem P Γ 3 aut om. F alterum Hy, tale rerum re, talerum F proclinaret pr0elibarunt Pse, pr0clinarunt ν tunc inconcinnitatis PN concinnitatis F 4 turbulentiae R, turbulentias PNF 7 materiam ust, materia Pse appareat R , adparet PNFRi 8 uertebat PQR uergebat R' uulyo inter scripsi: intra 'F 9 censebatur Eny censebat PNFR pendebat Ity uulgo 16 habent scripsi: haberent 'F 17 accidunt Rig accedunt Pse Oehlerus cad , bonum Rδέ bonum P Ri 18 devergentPNFRi, devergens Oehlerus, devergente R reliqui ut aut 'FRx, utut R' uulgo siquod ego non intellego). fortasse Sic erunt restituenda
haec uerba: ad bonum autem et malum non devergens materia, adc0rporalia, ut ad localia, non devergebat dans autem locum-corporalia sint. nescio igitur, an includenda sint ut prior auctoris manu8.19 erras si Gny, errasse P R; non addidi
228쪽
Quinti Septimi Florentis Tertulliani
42. Dispersisti 0mnia, ne de pr0xim0 quam c0ntraria sibi sint relucerent. at eg0 c0lligam singula et c0nferam. inc0nditum ad80ueras m0tum materiae eamque adistis sectari inlarmitatem; dehinc alibi, desiderare e0mp0ni a de0. desiderat Drma ti0nem quae sectatur inflarmitatem 3 aut sediatur inlarmitatem quae desiderat Drmati0nem 3 110n uis uideri deum aequare materiae, et subicis habere illam cum de0 00mmuni0nem. imp0ssibile enim,' inquis, 'n0n habentem illam c0mmune aliquid eum de0 0rnari eam ab ip80.' atquin, Si c0mmune aliquid habebat eum d00, n0n desiderabat ex0rnari ab ip80, pars scilicet dei per c0mmuni0nem. aut et deus p0terat 0rnaria materia, habend0 cum illa aliquid et ipse c0mmune. etiam in h0c necessitati subicis deum, si fuit aliquid in materia pr0pter qu0d eam Drmaret. e0mmune autem inter ill0s fudis, qu0d a semetipsis m0ueantur et Semper m0deantur. quid minus materiae quam de0 adseribis3 t0tum e0ns0rtium diuinitatis h00 erit: libertas et aeternitas m0tus. Sed deus c0mp0Site, materia inc0ndite m0tietur. tamen diuinum pr0 inde utrumque , m0tu pr0inde liber0 et aetern0. atquin plus materiae das, cui licuit sic m0ueri, qu0m0d0 d00 n0n licuit. 43. De m0tu et illud n0tauerim. nam Secundum 0llae similitudinem: 'sic erat,' inquis, 'materiae m0tus antequam disp0neretur: c0neretus, inquietus, in adprehensibilis praenimietate certaminis.' dehine subicis: 'stetit autem in dei
6 aequare F, aequari I uulgo T illam cist , illa 'FRi communi0nem R , c0mmune P Ri 8 c0mmune R , c0mmunionem P Ris aliquod F 12 c0mmune. etiam scripsi: c0mmune: etiam PFRλ,c0mmune, et iam ' uulgo, c0mmune 3 etiam Eny offendo in uerbis etiam in h0e; nihil enim adhuc attulit auctor, eae quo Subiecisse deum necessitati intellestatur Hermogenes 13 subicis deum IM, subici dei P Ri 14 formaret R , s0rmare PNFRλ 15 m0ueantur Scrip8i: m0uentur PQ m0ueantur 'FRi, m0uentur R- uulgo 16 quam de0 RF, quand0 PN c0us0rtium om. F 18 materia Γ, materiae PN, ex materiae F mouetur scripsi: m0uentur PQ utrumque ad i.
229쪽
III. Aduersus Hermogenem 42-44.
e0mp0 siti0nem et adprehensibilem habuit ine0nditum m0tum pr0 tarditate ine0nditi m0tus.' supra certamen m0tui adscribis, hie tarditatem. iam de natura materiae qu0tiens cadas accipe. supra dicis: 'si autem esset materia natura mala, n0n nc2e-5 pisset translati0nem in melius, nec deus aliquid c0mp0siti0nis ace0mm0dasset illi; in uacuum enim lab0rasset.'s isti igitur duas sententias: nec materiam natura malam nee naturam eius a d00 p0tuisse c0nuerti. h0rum immem0r p08tea infers: 'at ubi accepit e0mp0 siti0nem a de0 et 0rnata est 10 cessauit a natura'. si in b0num relarmata est, utique de mal0 reformata est, et si per e0mp0 siti0nem dei cessauit a natura, a mali natura cessauit. erg0 et mala fuit natura ante e0mp0 siti0nem et desinere p0tuit a natura p0st relarinati0nem. 11. Sed et qualiter 0peratum facias deum, sequitur ut1b ostendam. plane a phil080phis recedis; sed tamen et a pr0phetis. St0idi enim u0lunt deum Sie per materiam dequeurri88e, qu0m0d0 mel per fau08. at tu 'n0n,' inquis, 'pertransiens illam lassit mundum, sed s0lumm0d0 apparens et adpr0pinquans ei, siqui facit quid ac0r 80lum m0do apparens et se magnes lapis 80lumm0d0 adpr0pinquans'. quid simile deus fabricans mundum et ac0r uulnerans animum aut magne Sattrahens serrum 3 nam etsi apparuit deus materiae, sed n0nuulnerauit illam, qu0d ac ir animum, etsi adpr0pinquauit
174 es. Di0g. Laert. VII, 147. 1 adprehensibilem scripsi: inadprehensibilem P 2 pr0 scripsi prae motui R , motus P Ri adscribis N , adscribi PF 3 hie NK, si e re iam scripsi: nam accipe P δ, aeeipis PN 4 dicis R , iudidos PNFRi 5 deus R , dei P Ly
mali natura cessauit. ergo et scripsi: a natura mali, natura cessauit erg0, et o uulgo cessauit natura om. F 14 utique de mala reformata.
230쪽
Quinti Septimi Florentis Tertulliani
sed n0n e0haesit illi, qu0d magne 8 ferr0. puta nune exempla tua e0mpetere: certe si apparend0 et adpr0pinquand0 mat0riae sedit ex illa deus mundum, utique ex qu0 apparuit fecit et ex qu0 adpr0pinquauit. erg0 quand0 n0n fecerat retr0, nee apparuerat illi neu appr0pinquauerat. et cui credibiluest deum n0n apparui88e materiae, uel qua c0 substantiali suae per aeternitatem Θ ab ea l0nge fuisse quem ei sedimus ubique 0880 et ubique apparere, cui etiam in animalia et ine0rp0ralia laudes canunt apud Danihelem 3 quantus hiel 00us, in qu0 deus a materia tantum distabat ut neque appareret neque adpr0pinquaret ante mundi m0liti0nem 3 cred0, peregrinatus est ad illam de l0nginqu0, cum primum ei u0luit apparere et adpr0pinquare. 45. At enim pr0phetae set ap0st0li n0n ita tradunt mundum a de0 factum, apparente 80lum m0d0 et adpr0pinquante materiae, quia nec materiam ullam n0minauerunt, Sed prim0 80phiam c0nditam, initium uiarum in 0pera ipsius, dehinc et serm0nem pr0 latum, per quem 0mnia saeta sunt et sine qu0 laetum est nihil. denique serm0 ne eius caeli 00nfirmati sunt et Spiritu ipsius uniuersae uirtut 08 00rum . haec est dei
dextra et manus ambae, per quas 0peratus est atque m0litus e St: opera enim manuum tuarum, inquit, caeli, per qua Set mensus est: mensus est . . caelum et palm0 terram 9J cf. Dan. 3, 59-80. 164 cf. Pr0u. 8, 22. li4 es. I0h. 1, 3. 194 Ps. 32, 6. 224 Ps. 101, 26. 23J Es. 40, 12.
dextera I 23 mensus est mensus est F, mensus est PNuulgo lacu-Nam 80naui: inquit, manu intercidisse uidetur