Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

101쪽

tere dicitur. Praedita sunt praeter ea auribus aeutis, erectis pedibus anterioribus breuioribus, posterior,bus longioribus, ungulis fissis, corporis colore grysto brunoque intersperso, linea in dorso et abdomimine fusea. Versus vernale tempus pilos perdunt et

colorem rubicundum assumunt. Structura eorum interna eadem est, ac in aliis animalibus ruminantibus. Graminibus nutriuntur et vere unum vel duos

foetus pariunt. Caro boni est saporis et pinguedo

grati odoris. Cum Musinistu veterum conuenire putat Auctor, de quo Videantur PLINIVS , nec non GESNE Rus in. histor. animal. libr. I. de quadruped. vi-uipar. p. 93ψ, 9 S. In regionibus circa Mactata ad p. 4sq.

febres intermittentes curandas arsenicum, ut remedium usitatissimum, adhibere solent. Tomur secundus, in collectione quintus, continet ea

historiae et scientiae naturalis momenta, quae annis173S, 17 6, Ι737. trans mare Baikal et in locis usque ad fines chinenses orientales, flumen Leua et urbem Ia uteth sitis, obseruata fuerunt. Ad rivum Tifatsebi, p. Sa. qui quatuordecim milliaria rusiica a flumine Λrgvirdistat, osticinae metallicae argunenses sitae sunt, in

quibus anno I7Oq. graeci mine S, quas primo tempore satis paucas inueniebant, rudi adhuc arte coquere tentabant. Has fodinas et Oficinas anno I7Ι6. captiuus quidam suecus, nomine PETRUS DAMES germanorum more emendare quidem studebat, int rim tamen propter metallicolarum negligentiam non adeo magni prouentus inde redibant. Uti vero Cl. Auctor obseruauit, minerae satis copiosae in his terris reperiuntur, quae plumbum, ferrum, argentum et aurum continent. Saxonum tandem, qui ad haec loca adueniebant, stddio, nouos furnos focosque exstruentium, hae fodinae et ossicinae ita excultae fuerunt, ut anno IT O et ΙT I. quaedam argenti aurique copia abhiuc Potropolim apportaretur. In p. 72.

G a locis

102쪽

locis, ad SurMMUs nimia sitis, rhamnus ramis spina texminatis, floribus quadrifidis L 1NNAEI, siue

rhamnus catarcticus B AvHINI, et armeniaca betulae

P. 73, folio et facie, fructu exsucco Crescunt. Inter incolas argianenses, prope fluuium Ostrog habitantes,

epilepsia et lues venerea vehementer grassantur.

Epilepsia infantes in primis eorripit , qui, si in primo paroxysmo bene obteguntur nec tanguntur, nunquam in eandem incidere creduntur, attacti vero vel perire vel nunquam curari dicuntur. Lue venerea

correpti ita deformantur , ut sine horrore adspici nequeant. Ad hane curandam soluim decoinum ex cortice fraxini vel laricis, cum alumine paratum, adhibibent, quo vero remedio malum ita retropellunt et in sede sua figunt, ut tandem interiores partes os laque arrodat. Deprehenditur etiam ibidem morbi genus

motos stet dictum, quod abscessu sese manifestat, in quo

materia, purulenta in pilos mutata, veluti integer pilorum humanorum fasciculus, extrahi dicitur. Alii narrant, esse quoddam in illis aquis vermium genus, quod pilorum formam habeat, et in hominum , qui iisdem aquis se lauant, cutim penetret eandemque ita irritet, ut primum abinde tumor cum dolore et postea abscessus oriatur. Eius modi

vermes ipse Auctor vidit. sunt illi certe pilis simillimi, accuratius vero, ope microscopii considerati, ex multis annulis constant, corpus valde corrugant, extendunt et in aqua celeriter sese mouent. Praeduti sunt porro capite acuto, cauda nigricante crassiore et obtutia, colore pallido, in dorso cum linea bruna, ore hirundinum, et ad spithamae longitudinem accedunt. In curando hoc morbo baloeo calido, exlixiuio et herba anserina parato, utuntur, quae cura absoluta esse indicatur, quando dolores cessant; in illis, qui hanc curam recusant et negligunt, ulcera tan-P. 8O. dem cancrosa et phagaedenica fiunt. In eadem hac vicinia fagopyrum fructu aspero AMMANNI siue helxine

103쪽

hel xine caute erectiusculo inermi, soliis eordato sagittatis, seminibus subdentatis L INNAEI colitur. Huius plantae semen, quod argurienses Di Austra et krasnfarshenses Syrtia appellant, uti halica comeditur. Prope riuum Risti mons Iosech magora dictus, phs situs est, qui fere totus ex iaspide viridi, aliis tamen lapidibus interpositis , concreuit. In regionibus p 89-

circa Terchnei Bo se riuus quidam manar, euius aqua pota vomitus excitat, quae examinata vitriolum ferri in se habere, cognoscitur. In locis stluestribus P. In

circa Gruchaitu capre rum genuS in magna multitudine vivit, quod cornua ibicis gerit, quae non deiicit. Quemadmodum vero haec sensim sensimque crescunt ita etiam in t rynge animalis, pomum sic dictum Adami, quoad magnitudinem adeo augetur, ut

tanquam magnus tumor in collo appareat. Ex ad p. Iosuerso Bacb Boso locus salinus celebris conspicitur, cuius longitudo milliare russicum circiter unum et ambitus milliaria tria complectitur. Sal ipsum non

in fundo haeret , sed sub membranae forma aquae supernatat, et licet non adeo largiter colligi possit,

tamen omnes bonitati S notas salis culinaris retinet.

In iisdem plagis animalia, Typhigitai dista , venatione p. IOICapiuntur, quae tanquam foecunda mulorum species habitum corporis, equo similem, colorem dilute bru-num , caudam vaccarum , aures longas habent et celeri cursu procedunt, In regionibus , quae flumen p. Itis Onon circumiacent, qcerdos quidam, siue lama habitat, qui medicinam et chirurgiam, praesertim cauteria et cucurbitulas applicando, exercet. Cucurbitula unica, qua utitur, cuprea est et sedecuri uncias sanguinis recipit. HanC aere, antea per ignem rarefacto, applicat. Hoc facto in eodem loco venam conspicuam, ligno quodam adaptato, eleuat, comprehendit et instrumento sim iii, quo equorum venae pertunduntur, dissecat, cucurbitulam super imponit sanguinemque extrahit. Loco cauterii artemisiam,

104쪽

in conum paruum conuolutam et fomite accensam, adhibet. His ipsis remediis, saepius rei teratiS, OmneS morbos internos sanat. Ex plumbo fuso, argento vivo sulphureque admixtis cineres parat, e0Sdem infuso theae in pastam redigit, ut unguenti consistentiam nanciscantur, quo externe applicato seabiem pellit. Praeter ea etiam oculorum morbOS curat , pulveribus quibusdam, quorum unus constat ex cupro lamellato et sulphure in calcem redactis, alter Vero ex argenti partibus duabus et aeris caldariis G orae issei se' parte una, in cochleari ferreo fusis et

mixtis et in cineres mutatis, paratur. Ex hoc cum

infuso theae, et ex illo cum lacte muliebri, solutiones facit, quas guttatim in oculos instillat. Hic medicaster porro calcem cupri ad expellendas Variolas laudat, quippe quae materiam peccaΠtem Ρer VO'mitum , aluum et alias vias eliminet. Pannum tandem ab oculo ope trium instrumentorum, hamuli, acus et illius, quo in venae sectione utitur, separat, quae instrumenta omnia ipse conficere didicit. p. I 2. In flumine Selanga, quod urbem tariusia alluiti alburnus, ut dictus, qui a PETRO ARTE Do micis togis Murri pisicium pari. III. p. '. corcgonus dbcitur, copiose capitur. Μagnitudo illius est pedisp. 146. Vel ulnae unius. Incolas, urbis iam dictae panaritii

genus quoddam interdum vexat, quod ex dolore in digito cognoscitur. Hoc sanare solent Unguento, ex axungiae porci uncia una, resinae abietis libra una, aluminis uncia semis, viridis aeris et vitrioli cyprii drachmis duabus et mercurii sublimati scrupulis duo- p. IM. bus composito. Lues venerea ciues in urbe Ictutzρ fere omnes infestat. De hae lue in uniuersum, quae in Sibiria domatur, id obseruare licuit, quod interdum mariti cum foeminis, lue vitiatiS, Vivere, uno in lectulo dormire, coitumque exercere possint, sine eo, ut c0ntagium suscipiant. Foeminae e contrario

105쪽

sanae, cum mariti S maxime venereis viventes, non in-

fellae fuerunt. In aegroto Venereo, quem Cl. Au' p. non saliuatione mercuriali curare studebat, mercu-xio ultra dosin consuetam dato, loco ptyalisini tam copiosam diuresin excitauit, ut per unum quemlibet diem plus quam viginti libras urinae emitterer, qua ipsa euacuatione aeger quoque sanitati restitutus fuit. Finita hae cura aeger, cui antea facilius aluus subducebatur, nec vehementissimi S purgantibus mouebatur, siquidem una diachina gummi guttae vix duas alui deiectiones effecerit. Quaestionem hic mouet Auector, num hic effectus inertiae villis intestinorum a mercurio indui fae, forte adseribi queat. Ε regione P. zzq. fluminis Nuta australi fontes salini exstant, ex quorum maximo aqua salsa per canalom in lebetem ferreum satis capacem derivatur et ibidem coquitur. In ipsa salis coitione magna copia materiae albae, sabulosae fundum petit , quae in ossicinis metallicis regionum stongius , ad mineras res rataiarias coquendaSet ferrum ab his separandum, adhibetur. Qui ad flu- p. 282.

men Κirenga habitant incolae et mares et foeminae struinis maioribus incedunt, quas per generationeSPxspagari dicunt. Et in ipsis pecoribus easdem haud raro obseruare licet. Ad flumen Iscb amor Sidcet, p. 29r. ex quo sens salinus prosilit, cuius aquae unciae sedecim tres drachmas salis continent, sal vero ipsum non ea bonitate, qua illud, quod in aliis regionibus coquitur, praeditum est. Hanc aquam salsam operarii in ossicinis salinis sine incommodo pro potu Ordinario bibunt. In montibus, ad ripam RoAt L p. 32 . et Nitim sitis, glacies mariae effoditur. . Haec glacieSin quam O ex albo flavescente et in gryseo fluore, non in venis, excurrit, sed sub tabularum forma inuenitur. Optima iudicatur ea, quae colorem aqueum

pellucidum habet, et sub tabularum magnarum for ma effoditur. Hanc glaciem findunt et ad aedificiorum mutumque fenestras parandas adaptaiar, qH Q

106쪽

vero senestrae, aeri expositae, pelluciditatem perdunt, nec maculae a pinguedine et fumo ipsis obductae, fa- p. 74 cille deleri possunt. Ab Ole iushoi Ostrog, via satis remota et ad littora Naptendet e terra fontes salibi, una cum a lut magnam salis albidissimi copiam proiiciunt sal ipsum, quam diu cum aqua mixtum est, sub forma sabuli subtili stirni apparet, deinde vero inalb in lepideamque in sit in concrescit et copiose eo

ceruatur. Eadem haec regio in vicino loco m00tem salinum ςonspiciendum praebet, in quo si l ve'

rum , crystallorum cubicarum formη concretum ςxpurissimum inuenitur. Vtrumque vero sal et fonta' num et montenum, quoad naturam, qua Optimum est, inter se conuenit. Reliqua montis huius strata ter-xam limosam et taleum verum album constituunt. P 383 Inter regiones, sumen L regni circumiacentes, lQeus

quid hi, Molli dictus, celebris est, quoniam ibidem

montes siti sunt, qui columnas lapideas, a natura ita factas, sistunt, ac si arte exstructae fuissent. Lapis

ipse harum columnarum durus, arenosus, Varie ς0- lora S, mgrinoreUS et ruber est. Inter has columnas ferri minerae opera facillim copiose eruuntur, quas in cisternam ligneam reponunt, et lignit sinp. IO pexstructis igneque succenso x0rrere solent, Inter copias militares, quibus viam ex regionibus septentrionalibus orientalibusque ad mare hamisch tkiensequaerere demandatum erat, in hybernaculis prope

r736. sub finem mensis o Chobris scorbutus grauarip 4 9 incipi obat. Huius morbi symptomata haec erant: egri primum in locis corporis, olim morbis affectis, dolores sentiebant; post hos appetitus imminutus,

prostratio virium, somnolentia, oedemst pedum cum maculis liuidis, sternutatio vehemens cum dorsi dolore, dentium vacillatio et foetor oris subsequeban- p O tur. Tandem praeter haec intumescentia abdominis, sitis inexstinguibilis, tussis sicca et obstructio alui

107쪽

alui pertinax cum tenesmo, per duas tresue septi-inanas perdurans, superueniebant. Aluum obst param purgantia vehementi siuria reserare non poterant. In quibus Vero aluus aperta sequebatur, illi vel paulo post muriebantur, vel di arxhoea ςontinua et sanguinolenta qdhuς accedente, misere peribant. Cum omnibus hisce symptomatibus febris continua etsp Smodic ς artuum contractione coniunctae erant.

In cadauere quodam dissecto haec obseruata fuerunt: ζ rerna corporis sit perficies multis maculis liuidis conspicug erat; vesica urinaria multo sanguine co4gulato repleta inueniebatur et per urethram sanguis verus effluebat; dexter pulmonum iobus, multa pituita obsessus, espera arteria et o es phagus inflammati; in corde ex vena caua multum sanguinis grumosi haerebat, renes gangraena corrupti, Ventriculus

vero qb omni lahq liber, conspiciebantur Ex harum

copiarUm numero Octo iampn, qui una cum aegrotis

vixerant, ab hoc morbo illaesi manserunt, quippe qui perpetuis laboribus et vigiliis sese exercebant et decoctum strobilorum pini bibebatit et pisces erudo

congelatos comedebant. Praeter leuia incommoda

tamen eligin obstructionem aluinam patiebantur. In p. 4 3. xegionibu tali kiensibus muris elpini species copiose deprehenditur. Vivit hoc animal in agris, celli' et iis locis, ubi frumenta coaceruantur, unde hieme et aestate praedam quaerit. Id ipsum capite subrotundo, proboscide obtusa, auriculis nullis, meatu auditorio pilis tecto, cauda pilis longioribus obsita, palmae longitudine, ab initio coloris nigricantis et flaui, circa finem fusci et nigri, corpore crassu, eo lore in dorso gryseo, in abdomine flavo, pedibus anterioribus breuibus et digitis quatuor, posteriori bus longioribus et digitis quinque, singulis ungula' ris, instructum est. Captum hoc animal et irritatum Vehementer mordet; pedibus posterioribus insidensanterioribus cibum capit. Sub initio aprilis concipit

108쪽

p. M. et sub initio mali foetus quinque vel octo parit. Potus genus anglicum, Puuta dictum, ex aqua, saccharo, succo citri et spiritu vini paratum, earundem regionum incolae etiam conficere solent, licet ob spiritum vini vulgarςm et leuiorem non adeo gratus sit

p. 67. psius. In deliciis quoque habent baccas ribesiorum

vulgarium acidorum rubrorum, vitis idaeae, semper virentis, fructu rubro, chamaemori, rubi foliis te natis, caule inermi uni floro et chamaerubi saxatilis. Has In cellis recondunt frigoreque gelatas ita imp. D. mutatas seruant, ac si recentes essent. Ob victum autem hunc refrigerantem spiritum vini eo copiosius assumunt. Praeter haec radices pimpinellae, anserinae, bis ortae, hedysari, vel crudas vel exsiccatas,

ct in puluerem redactas, cum lacte in pultis formam

mixtas, comedunt et allium avide deuorant. Corticem iuniorum pinorum aridam et contusam cibis admiscent. Ex carnibus animalium equina ipsis optima est, nec san os equos, sed aegrotOS necant; mureSP. 489. qu0que edunt. In loco, ex aduerso fluminis Lenasito, Berse i dicto, in monte quodam lith antraces effodiuntur, quae inter sabulosa strata haerent et humidae sunt, aeri vero expositae dissiliunt in frag-P. 63 . menta, nec facile flammam concipiunt. Dum frigoris gradum iuxta thermometrum de l' Is LE obseruaret Cl. Auctor, inter mercurii viui interstitia aereas bullulas conspiciebat, quae quoque iterum 'eUanescebant et a frigore magno sine dubio ex his interstitiis expellebantur. Ab his bullulis non descendebat sed ascendebat mercurius. Aerem subtilissimum, qui inter mercurium diuisus in bullulas iterum confluit, forsitan hae virtute pollere, ut mercurium, in tubo haerentem, plUS augeat, quam imp. 6 7. minuat, coniicit Auctor. Apud tungenses mos est, Ut figuras varias, ornamenti loco in facie impressas,

gerant. Has Usi parentes infantibus adhuc imprimunt, dum suturas in cute, mediante acu et filo li-

109쪽

neo, pasta quadam ex creta nigra cum saliua fac Ia, tincto , conficiunt. Est haec operatio dolorosa et facies tota post eandem intumescit et inflammatur, ad

quod symptoma tollendum non nisi axungia poxcina

utuntur.

XXV. Disertation sur Ies maladies de l' urethre, qui ont beso in de bougies. Par Mr. ANDRE, Mailre en Chirurgie. A Paris, cheZ Pecquet.

h. e.

Dissertatio de morbis urethrae, contra MOS Ce- reorum usus necessarius est. A GAL Ni iam inde temporibus inter medicos atque chirurgos eisputatum fuit, num Verae Carunculae in urethra generari possint 8 Cum graecus ille medicus, cuius placita per tot saecula omnes fere in Europa medici secuti fuerant, inter causas, quadurinae iter praecludere valent, putrem carnem, exulcere natam, retulisset, fieri non potuit, quin, Venereis morbis inter europaeos grassantibus, et inter hos urinae mittendae dissicultate saepius obseruata, huius quoque causim in carunculis, in urinae itinere Ortis, ad unum fere omnes medici atque chirurgi quaererent. Cum detri vero in hominum, qui hoc morbo laborauerant, dissessis cadaueribus plures nul- Iam inuenistent carunculam, illorum etiam plurimi ab hac, olim omnium facta, sententia discesserunt. Attamen ex recentiorum medicorum, qui in ipsis cadaueribus morborum causas inuestigarunt, certis Obseruationibus clarum factum fuisse videtur, dari omnino casus, in quibus tales excrescentiae urinam cohi-

110쪽

bere queant. Eius modi quoque obseruationes in hoc iam indicato libro nos inuenturos e ste speraba-inus , ide0que eum perlegebamus auide. Spes vero nos fefellit. Num enim Cl. Auctor insectis, hoe

morbo detentorum, cadaueribus inuenerit carunculas,

an que tales ab eo unquam institutae fuerint disquisitiones, ex illo non apparet. A priori saltem, ut aiunt logici, seu ex ipsa horum morborum natura, eolligere sategit Auctor, veras dari in urethra excrescentiaS carnosas, q0ntra quas, et similes huius canalis morbos, qui urinae effluxum impedire possunt, sua, quae inuenit bacilla, miris laudibus commeradat, eaque tamquampiade noua, omnia alia, hucusque ab aliis inuenta, et publici iuris facta, viribus exsuperantia, extollit, quorum quippe virtutem eam esse dicit praecipuam , ut aliena, quae in Urethra generata sunt, dissoluant, abstergant, et nouam produ- ηρ purationem, indeque laesarum partium iuuentςos solidationem, reliquorum tamen contra ViruS Venereum cognitorUm remediorum usu simul haud negligendo. Quo autem modo illa praeparari debeant; lectoribus nostris dicere non possumus, cum eorum compositionem in hoc tractatu declarare , eamque aliorum submitterς iudicio, CI. Auctori nondum placuerit. omnis autem distertatio tribus ab luitur pq G capitibus. In eorum primo illos morbos , qui gOnorrhoeam excipere ille tantur, atque deinde alio

qui vesicam urina iam infestare, et illos priores aut sequi, aut per eos saltem pertinaciores fieri solent, explicare studuit, ideoque aliqua de dysuria, stranguria, ischuriat et, quae horum morborum frequens esse causa dicitur, de gon rhoea, eiuSque P. II. Ortu, causa, atque varia sede proposuit. Ab hae quidem urethrae glandulas , quia primum sunt obuiae, prae aliis partibus, semper assici debere, ais, inde Vero, quod non numquam vesiculae seminale' aut Vicinae partes tantum, reliquis plane liberis relictis,