Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

111쪽

lictis, patiantur, concludit , quod ipsum viruS Venereum non contagiosum solum, sed etiam volatile, esse debeat. Gonorrhoea vero, siue leuis sit, ex inurethrae glandulis tantum haereat, siue graui*r , et in glandulis, a coWPERO dictis, sedem suam fixerit, siue denique grauissima, et prostatas ipsasque vesteulas seminales occupauprit, ulcus pavit, quod i*re semper appellare canero stim , Auctori libuit. Con- P. 26. tinua enim partiunt substantia sublata, non ductus suselum excretorios, sed ipsa quoque partium, qua cupauit morbus, corpora coxrodi debere, et Vel propter loci difficultatem, siue aliam insigner in laesio

nem, vel peruersam medendi methodum, pure noni uente, et putrem carnem supernasci, et ab eo

retardato collum quoque vesicae sines assici, ille docet ; quem ad modum in hominum, interno aliquψ p. 3o. abscessu desunctorum, incisis cadaueribi iS, V. c. pleurram atque mediastinum pluribus in locis, a pure clam so viscosa, crassis et coxoeae quas indolis falsa, saepe se deprehendisse, asserit. Duplici autem modo, eo p μ

que saepius utroque simul coniuncto, fungosam cernem seu carunculam nasci posse perhibet, quando nimirum ipsae membranarum, quae urethram consi tuunt, fibrae, iam laceratae et ulcerosae factae, tumidae fiunt, atque in longitudinem excitescerites, fungo occasionem dant; vel partes vicinae seirrhosae, indeque hae parteS Omnes coarctatae atque corneae fiunt. Vesica vero urinaria laedi dicitur, cum a re p. 3λtento pure, eoque copiosiori et crassiori fac o, volumen , ideoque etiam robur eius elasticum, imminuitur, eaque igitur ipsa magis contracta sit atque cornea. Si quis vero Auctori velit obiicere, quodp.38.

purulenta materies urinae ope per urethram euehatur, ideoque hos egestas, curatu tam dissiciles, ea non facile gignere que t; respondetis, quod liba quideria materies magnam omnino partem per urin/m elimisnetur, fieri tamen n0n posse, quin tu uxethrae, sen-

112쪽

sim sensimque extensae, cellulas ea se insinuet, lamellas membranarum separet, Obstruat, ipsaque hac distentione efficiat, ut vicinae partes pressae suam minuant diametrum, atque nunc sciretiosae vesicae vim frangant, ideoque stranguriae causam sine in- p. o. signi callo aut excrescentia carnosa suppeditent. Quod si vero iam fungus adsit in urethra, hanc, quam patitur vesica, distentionem augmentum eius iuuare dicit, eam que tum ipsius ischuriae causam fieri, et, dum eo nunc fortiore nisu urinam proiicere conetur vesica , fungum per Meue quidem tempus abinde imminutum , eo tamen citiuS denuo excrescentem, tantam molem concipere, ut urinae iter omne praeclu-

p. q7. dat. In iis qu0que aegris , qu0S Vera gonorrhoea nunquam corripuit, quibus urina tamen difficultermittitur, dum modo periculo virus hoc recipiendi se aliquando exposuerint, veneream huius difficultatis causam subesse posse, Cl. Auctor contendit; fieri

enim potuisse, ut, interna Urethrae membrana excoriata tantum, inter eius lamellas, a varicosis inde

saetis vasculis lymphaticis , lubricando canali alias prospicientibus, ortum fuerit ganglion seu excrescentia cancrosae indolis, augendi voluminis capax. Haud ille tamen negat, ab aliis etiam causis hanc urinae dissicultatem produci posse; v. c. ab erosione membranae, qua collum Vesicae aut haec ipsa intus obducitur, vel ab inflammatione, siue haec ab acri urina, siue a sabulo, in illius sphinctere retento, prouenerit; qua propter multiplicem bacillorum p. sa. usem intelligi inde posse existimat. Testatur enim, in eius generis morbis, licet ii quoque veneream causam non habuerint, saepius optimo cum successu sua se adhibuisse bacilla. Hic quoque loci adhuc rem petere liceat, quod post praefationis finem iam monuerit, in ea etiam retentione Urinae, quam in hominibus caelibem vitam, eam que castain atque integram viventibus Obseruari, et ab Amoribus in

113쪽

glandulis, prope a Vesica sitis, condensatis oriri dieit, ea optime adhiberi posse. In secundo porro huius

tractationis capite extollit commoda, quae in hoo morborum genere , a quacunque missionis urinae dissicultate ortorum, prae aliis medendi modis, a Variis, contra quos etiam disputat, auctoribus, L

DRAN, TOLET, DI BON, CANT WEL, DARAN,

commendatis, suos habere dicit cereos ; eos tamen illis, quos D ARAN inuenit, haud vehementer esse absimiles, concedere videtur. Insertam quoque huic, p. 8 9. quam cum aliorum curandi methodo instituit, comparationi relationem legimus chirurgi, in nossecomio militum inualidorum merentis, B O V RV O T, qui in aliquot aegris, iussu ministri regii comitis D' A G Ε Ν s O N , bacilla, ab Auctore inuenta, in usum vocauit, illosque horum Ope sanitati se restituisse data fide declarat, qu0s alias vulgari modo non nisi bacillo, e plumbo parato, iuuare, prorsus autem curare, eehirurgis nullus potuisset. Quae cum ita sint, laudi p. 123. omnino Cl. Auctori dandum exit, quod ipse fatetur, eum, quem exoptat, perfectionis gradum bacilla haec nondum attigisse; scilicet, quod profluuinin materiei purulentae inde tollatur, ductibus excretoriis

atque verti montano suum refrituatur robur, ipsaque vesica, suppurationem experta et callosa facta, in naturalem statum redigatur. In eo tamen quaerit solatium, quod hi, iam enumerati, effectus eOS tantum sequantur morb0s, quibus sua bacilla medeantur; ideoque haec tempestiue adhibenda suadet. Spem quoque alit, fore, ut inuenta sua adhuc longius amplificare possit. Diffiteri tamen nosmet ipsi quoquen0n possumus, de bacillorum Auctoris effectibus eam ob causam nobis ortum fuisse dubium, quod sa p. 1Sa.

naS partes nullo modo ea assicere, aut in talibus suppurationem excitare dicat, adeo, ut nullum locum, nisi is iam aliqua labe correptus sit, ne excoriare

siue denudare quidem soleant ; quod nihilo tamen

minus

114쪽

minus eam de iis praedicet virtutem, qua ulcera impura, excrescentiae fungosae, immo fistulae eorum ope destrui atque repurgari, et, suppuratione orta, prorsus curari possint. Vis itaque exedendi iis inesse debere nobis certe videtur, cum aliquem dolorern eorum usurii sequi, paulo infra Aufior ipse concedat, vixque mente concipi queat, suppuratio oem sine inflammatione, et hanc sine praegressa irribtatione, excitari posse. Nuni illa vero vis in nulla parte sana, in primis in urethra, quae naturaliter esse soler humida, ideoque remedium soluere facile

potest, mutationem aliquam efiicere eamque rode re queat atque debeat, n0s quidem assirmare nolumus. Constat autem, ut vel in transitu moneamus,

quam suspensa manu talia renaedia in his morbis ad- p. I 83. hibenda sint. In tertio denique huius dissertatioriis capite modum, quo bacilla sua contra urethrae mor- p. i84. bos applicari debeant, proponit Cl. Auruir. Triplicem finem ante oculos habere debere chirurgum ait; nempe quo fluxum materiei purulentae, qui suppres us erat, restituat; dein reliqua g0norrhoeae Urnplomata denuo excitet ; tandem vero, quo hune renouatum fluxum tam diu seruet, donec illae partes carnosae, quae ex isto ulcere praegresso , deper- p. I 8; ditae fuerant, iterum sint redintegratae: leui autem eo, quem importent bacilla, dolore deterreri illuni haud debere, cum eadem morbi nunc facies fiat, quam ante habuerit gonorrhoea: necesse vero esse, it aeger idem, ae in illo priore morbo, seruet regimen , nisi eadem metuere velit symptornata, quae 198. illud neglectum sequi soleant. Vsum autem bacillorum suadet primo in gοnorrhoea recenti, ut intelligat chirurgus, num quidquam fungosi in urethra adsit, et in quanam eius parte haereat, an omnis cura absoluta sit: morbium enim penitus esse sublatum, si materiei purulentae nihil amplius esiluat, nec

in urinae missione, neque sub erectione penis dolor

sentiatur,

115쪽

sentiatur, neque bacillum aliquid peregrini ostendat,

aut mutationem efficiat: porro tumque praecipue in P. zor. eo casu, ubi excrescentiae carnosae , in quacunque

demum urethrae parte ligereant, vel ipso hoc bacillo Vere percipi queant, vel ex filo tenui, bifido atque

interrupto, quo exit urina, morbi duratione, pelliculisque membranosis urinae supernatantibus, quod istae adsint, iudicari possit: tandem vero in quavis p. 2OS. alia urinae mittendae disiicultate , nisi alia tum grauiora adsint atque urgeant symptomara, quae ante eorum usum vel catheteris, vel cerei saltem dilatantis, immissionem requirant. Sub finem denique Cl. p. 22s. Auctor promittit, si ea, quae huc usque de inuentis suis proposuit, rei peritorum meruerint applausum, obseruationes, quas de hocce morborum genere eo, legit, uti et alias, de aliis casibus chirurgicis non munus utilibus , se esse editurum.

Epicrisis critico - apologetica de assed tu atrabitario, mirachiali: siue de morbis cerebri et

mentis , qui eXtra cerebrum originem ducunt.

M. D. Romae ap. Venant. ΜOnaidinum, IJSI. q. mai. Pl. 6 Oequens morbi melancholici historia huic disserta- O tioni occasionem dedit: Vir quinquaginta ann0S P. I.

natuS, temperie calida, robustus, sanguine plenus, in iram pronus, diaetam, praeter nimium forsan fructuum horaeorum saccharo conditorum usum, bene obseruans, in litteras semper incumbens, de cubili raro discedere solitus, aluo quidem nimis laxa, sed nec haemorrhoidibus, neque extremitatum sudoribus, huc usque vexatus, mense septembre IT 8 Tovi. II. Para L. H leuem

116쪽

leuem horrorem, dextiique brachii atque cruris torporem extemplo sentit, sed evacuantium uniuersalium et iuris ex radicibus aperientibuS Usu, curatur. In hieme insequenti sat aeri dolore in media tibia cor ripitur, externis interni Sque remediis obedire nescio, donec mense iunio ad aquas thermales, Vicares o dictas, profectus harum balneo per duodecim dies cum felici successu uteretur. ' Sub auchum no IT49. depascens herpes primo eius collum, dein sensim progrediens totum ad inguina usque corpus, mentem autem horrida tristitia, atraque cogitata infestant: interna medicina, et contra herpetem externa e balsamo peruulano, saturnique butyro, tentata quidem, sed neutiquam eo cum effectu, quin sequenti anno, Veris tempore, morbus iste redeat, simulque cruS dextrum pruritu , dein dolore, tandem paresi, affligatur, atraque bilis denuo caput ita petat, ut

aeger animo deiectus tamque anxiuS, Ut diu ne Verbum quidem fere proserat, adeoque afflictuS euadat, ut insomniis, ventris inflatibus, trepidatione, memoria laesa, febre parua, tandemque assiduo delirio

excrucietur sanguine iterum iterumque ad imminuendam eius copiam, phreni ridemque auertendam, abSque morbi attenuatione, mi sio. Accedit tristissima synap tornatum cohors, Omnis nimirum vi tus

potusque fastidium, quod per sex dies perdurat,

odium erga omneS, animus omnia in perditis ac uesperatis habens , effera ira et taciturnitas, donec amici feroci malo vim inserant, eoque hunc miserum adigant minis, ut eorum monitis indulgeat, usuque continuato balneorum ex aqua dulci, magnae seri laesiis copiae cum cich0ῆeo , emulsionumque camphoratarum, eo denique pervelliat, ut, herpetem resique lenitis, alio S, qui ad eum accedunt, comiter salutare incipiat. En tristis morbi historiam

Tum temporis adhuc, cum Cl. Auctor tractatum huncce conscriberet. Vitam tristem atque melancholica IIJ

117쪽

licam miser hie aeger degit. Causam totius huius p. morbi hypochondriaci seu mirachialis, a vocabulo mirach, quo Arabes denotant abdomen, sic dicti, in defectu haemorrhoidum, et profundis meditationibuS, quibus ex vitae, quae monastic fui de nobis certe videtur, instituto se addixerat aeger, inque nimis copiosa spirituum inde facta dissipatione, et, quod eius esse solet effethus, in viscerum, quae albmentorum digestioni inseruiunt, imminuto robore, atque cruditatibus eam ob causam ibi accumulatis, ideoque simul bile vappida facta, inque acrimonia ex his causis in humoribus generata, Cl. Auitor qua

xit. Plura dein ex veterum aeque ac recentiorum

medicorum scriptis undique desumta documenta atque obseruationes de atrae bilis ortu, natura atque

symptomatibus, similibusque morbis, mentem assit

gentibus , quorum causa haeret extra cerebrum, coaceruat, iisque epsum iam enarratum illustrat,

quibus etiam hanc ex suis obseruationibus immiscet, quod aliquando vir sapienS puellae Vix visae Velie-p .

menti flagrauerit amore, haemorrhoidum autem fluxu per aliquot menses continuo correptus , illius amoris ne vestigium quidem senserit. Suam deinde p. zo exponit sententiam de modo, quo hae mentis alienationes a causis extra cerebrum existentibus produci queant: Quem enim ad modum a nerui in aliquo organo ab actione externi alicuius obiecti immutata

stiperficie hunc ipsi impressum motum ad sensorium

uSque commune, locumue in cerebri medulla singularem , cui certae adligatae sint ideae, libera via propagari, tumque tu anima, confortio spirituum animalium in sensioris communi instructa, ideas con- nataS excitari, iiSque recte connexis perfectam fieri

ratiocinationem; ita et ab aliqua causa interna praeter Voluntatem, ab irritatione nimirum alicuius nerui, motuque ei impresib , qualis ab atra bile, in praecordiis haerente, in paris o Staui aut intercos alis ner-H a uis,

118쪽

uis, diaphragina insuper, cui singularis cum cerebro videatur esse nexus, attingentibus et penetrantibus, fieri possit, . ad determinatum illum cerebri locum libere det tis, excitari posse ideas, tali muta- p. 23. tioni adligitas, existimat. Omnis autem morbi, in genere considerati, qui atrae bilis nomine venire solet medicis, duplicem esie statum, docet; Unum, quando ea generetur in sanguine, dum hic spiritu orbus fieri incipiat, reliquis eius partibus tenaciter inter se unitis; tumque veram dari posse melancholiam cum suis symptomatibus, nempe hac iam aliena facta humorum parte aequabiliter cum sanguine mota alterUm vero , quando succus iste melancholicus in aliqua corporis parte deponatur ibique haereat, id, quod ut plurimum in arteriis coeliacis et mesentericis contingat; huncque igitur alte in mur bum pochondriacum vulgo di istum, congestionem

esse sanguinis crassi, picei, terrestris, saliui, oleo si inva-pk as. Jis abdominalibus viscerum chylopoeorum I Humorem autem istum stagnantem a trabitarium, longinquitate victuque in primis minus apto, platrescere, acriorem fieri, causamque nouorum symptomatum suppeditare; ex hac causa Romae ab atra potissimurn bile, tum ab aeris vicissitudinibus, tum a vitae genere, Orta, subitaneaS mortes a vasorum rupturis, internisque aneurysmatibus excitatas, obseruari; huncque statum pro tertio huius morbi gradu, proprietum atrae bilis nomine insigniendi, a multis haberi' p. 27.: quartum Vero eumque pessimum, omnis quoque curationis vim fere prorsus eludentem, illum ab aliis diei, quando humor hic in angustiis vasorum diu inclusus, iamque adustus atque malignus fastus, nune

vero in motum actus, sub bitis atrae turgentis nomine, seu morbi nigri HIPPOCRATIS in corpore saeuiat, et terribiles funestosque saeptissime essectus p. 28. producat. Quod igitur ad diri huius morbi curationem spectat , in primo statu, qui facilius eam reci-

119쪽

pit, diluentia, demulcentia, laxantia, fructus horaeOS, Olera matura , mollia, iuscula cum radicibus leniter aperientibus cocta, horumque usum diu continuatum, simulque, si sanguis abundet, eius missionem, Cl. Auctor commendat; in altero autem statu ante omnia ad specificam, quae praedominetur, acrimoniam respicere, eamque contrariis aggredi, inprimis autem saponaceis, et herbis atque radicibus ratem succum continentibus, et tempore veri S, sero lactis cum faecharo aut melle; in ipso etiam furore P 33- vel laxga sanguinis missione, vel opto et camphora, in s lito largiore copia data, quandoque etiam menti S mutatione paulo acrioribus tentanda, diu si iis uti medicum iubet, usque dum purgari incipi 3t aeger, quo demum cunque modo illud fiat. Vt hae vero p. 30. excretiones eo facilius succedant, simplicia tum diluentia analepticis interpolitis, frictiones, tandem que corpore ab inquilinis istis humoribus repurgaro, roborantia suadet. Post haec contra H OFFM AN p. 36. NUM nostrum, qui aquas minerales ad viseerum Obstructiones reserandas , easque lacti nuptaS ad melancholica deliria laudauerat, monet, in eo casu, ubi humor iste corruptus in hypochondi iis alioue loco sedem iam fixerit, eas aegro non esse propinand S, iisque potius serum lactis cum succis vegetabilium esse anteferendum; in reliquis autem casibus, ubi atra bilis vel non dom haeserit, vel iam soluta moueri atque eliminari incipiat, eorum usum cum Optimi successus spe concedi posse. Caeli quoque mutationem, et frequentem corporis exercitationem, mini

me simul este negligendas addit, paucaque subnectit de differentia, quam inter huncce atque hystericum p. 39.mDrbum intercedere, obseruamus. Tractatum hunc, pdrum quidem noui continentem, Omnino tamen utilem , tanta sphalmatum typographicorum copi deturpatum esse, miramur.

XXVII.

120쪽

i. e.

Historia plantarum auctore Io. IIII L. Omnem emetiri velle historiae natu malis ambitum, difficillimum est periculique plenissimum iter

tot enim dantur scrupuli, tot sese offerunt ubiuis obices, quibus sese expediendis remouendisve uniuS vix suffecerit hominis vita. Nihilo tamen secius,

cum illum potissimum sibi scopum praefixum habue-

rit Cl. HILL Ius, inficiandum non est, ea illum οὐ ficio suo functum fuisse ratione, ut aliquam laudem utique commendati0nemque fuerit promeritus. Praeter illam nimirum, de qua nune nobis dicendum est, historiam plantarum, ante aliquot iam annos historiam fossilium persecutus est, quam propediem animalium sequetur historia, ut itaque totius historiae naturalis descriptionem tria complectantur Volumbna. in singulis , quae extant, varia noua deprehendi- ' Prodiit history of Fositis London 1748 fol. Totius

operis sequens est titulus: A generat natural history, or noW and accurate descriptions of the animais, vegetabies and mineruis, of the different paris of the woxid; with their virtves and uses, as far as hitherio certain ly linoaen, in medecine and mechanics: illustraled by a generat revieo of the linoruledge of the ancients, and the disco vertes and improvements of Iater ages in these studies, including the history of the materia medica, pictoria and tinctoria, of the Present and earlier ages. As also observations on theneglected properties of many valvabie substances knONn at prosent; and attempis to disco ver the Iost medi-