Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

261쪽

foeminae, in principio, antequam sanguine menstruo nutriatur, describit. Duplex semen in omni mare asinsumit, tenue nimirum et tranSparens liquidum, quod generationi vix inseruit, spissum et magis coctum, in quo, ex eius sententia, foetus iam formatuS haeret. Mittimus alia, quae de generatione ulterius disputati Ipse vero, pro confirmanda sua sententia, experientiam physici cuiusdam, cuiuS tamen nomen reticuit, adducit, qui foetum, in semine haerentem, dem Omstrauit. Semen hominis ex urethra estiuenS aquae p. 6.

pellucidae et frigidae immisit et distincte, sine lentis

auxilio, foetum albidum, ex materia opaca et fluida constantem in eo vidit, cuiuS caput reliquo corpore triplo maiUS erat, a quo tamen quatuor extremitates filorum instar dependebant. Sagacisiimus ille physicus etiam foetum asininum luteolo colore praeditum vidit et descripsit. Cum vero pauci sorte sint, qui experientiae huic fidant, ille et nos et forte alios timcredulos ita conuincere ansititur, ut foetum, in vibtro fluctuantem , et aucta quoque per lentem magni, tudine delineet, et omnes faciei partes nec non digi, tos ipsos distincte conspiciendos offerat. Heu qURImtum noster coecitatem Omnium Obseruatorum codi

rigit l

obseruatio se unda hermaphroditum, tu CyrsisAE UL p. I6. uentem, describit, cuius genitalia simul delineata e hibentur. Misiis iis, quae ex veteribus scriptoribus de hermaphroditis in medium proseri, primaria tam

tum, quae nostrum concernunt casum, adducamuS.

Maria Mnetia foemina credita, duplex matrimonium iniit, priore per mortem mariti, altero, postquam peruersa genitalium fabrica defecti fuit, per diuoribum soluto. Haec mammosa erat, de reliquo autem robustum corpus et faciem barbatam ostendebat, et ipsa genitalia masculini sexus characteres reserebant. Colis longitudiuem duorum pollicum habebat, glans nuda filamento retracta, erectionem peniS non ad R et mittebat,

262쪽

mittebat, urethra deficiebat, urinae quidem meatus concedebatur, qui tamen nec in descriptione, nec in leone, sati S accurate exprimitur. Bina septa scroti paulinlium applanata et separata, bini vero testiculi magia,tudinis consuetae erant cum fasciculis vasorum spermaticorum; scroto deinde paululum eleuato, apertura vulvae similis reperiebatur; haec tactu explorata digitum vix admittebat, huiuSque progressum ulteriorem chordae quaedam tran Suersae impediebant, clitoridis vero nulla in orificio hoc vestigia inueniebantur. Mens ruata semper erat aetati conuenienter, et qUaesita: num in veneris desideritS foemininum sexum, an viriblem magis appeteret, masculos, ut olim, sic et nunc veneris stimulos excitare se posse asteriait.

na Drauari, ut foemina educata, examinata annum iam decimum sextum agebat, mammae vero nondum

crescebant, nec coxae eleuatae conspiciebantur; penis praeputio tectus, et duo corpora cauern 6sa et glandem, ratione magnitudinis aetati conuenientem, ha bebat, deficiebat tamen urethra. Ira loco seroti labia pudendi, non ea tamen ratione, ut in foeminis, conmstituta reperiebantur, replicata tamen cutis orificium,

vaginae simile, sistebat, in quo praeter tuberculUm,

inferius. situm, etiam canalis urethrae, ut in foeminis, sed loco paulo inferiore conspiciebatur. Orificium vaginae ipsum adeo angustum erat, ut vix digitum admitteret, menstrua nondum passa erat, sed si etiam, ut in casu praecedenti, vel menstrua se ostenderent, vel testiculi se euoluerent, tamen nec masculini nec Qeminini sexus vera vestigia huic hermaphrodito adscribi posse, asseritur. Amplior de hermaphroditis tractatio in altera parte exponetur.

obser

vid. comment. nostro S VOl. I. pari. a. P. zz8.

263쪽

Obseruatio quarta varia in auatome talpae det dis p. 2O. exhibet, ex quibus pauca tantum hinc inde excerpere lassiciat, cum ex iis, quae de sceleto habet, et quae nosmet cum exemplari conferre potuimus, descripti0nes satis impersectas esse, deprehendamus. Hepar et

pulmones, in plures lobos diuisos inuenit, quod qui dem in animalibus pluribus quadrupedibus obseruari

solet, nec singulare nobis esse videtur, licet ab humana fabrica differat. Involucrum sanguineum et spongiosum, quo cor et pulmones investiri dicit, non accurate satis descriptum deprehendimus, nos forte illud a praeternaturali sanguinis effutione ortum traxis , opinamur; interim eius usum in refrigerio et ae- celeratione sanguinis, quando animal in aere libero

vivit, conspici, in terra vero illud gradum quendam fluiditatis et refrigerii conseruare, statuit Cl. Auctor.

Nec accuratiora sunt, quae de organis generationi Sproduxit. Animalia haec in terra coitum suum exercere assumit, eumque ideo sine motu perfici addit, quod plura in iis, quam in aliis animalibus inueniri

credat ad generationem facientia organa. Praefer Vesiculas enim sominales et ad latus eorundem duo vidit corpora, inter se et a vesiculis distinc sa; prius et maximum appellat ganglion siue plexum nemosum, quod receptaculum calori S et spirituum animalium sit; hoe permultis tunicis inuolutum, canale angusto in vas deferens , proxime ad vesiculam seminalem, terminatur: alterum, quod mediae magnitudinis est, testiculum feeundarium appellat, qui a latere canalis, a vase deferente producti, ponitur et in illum inseritur, hoc corpUS, praeparatum in prioribus testiculis, spermas cipit et ulterius perficit. 'Obseruatio quarta, quae quinta dicenda erat, iuu u- P. zSirum Cl. D' AvuENTON, colores lapidum Pretiosior m, Vo ς' rum, a primat productorum, definiendi, et

sub examen reuocat, et persectius reddere annititur,

et data hac occasione de differentiis lapidum pretioso R 3 rum

264쪽

rum, a colore desumtis, fusius disserit Chor. Hactenus addui fas obseruationes ad historiam naturalem refert, in obseruatione autem physica de motu et paralaxi linnae disserit, in iis, quae ad artem pictoriam reserumtur, examen inuenti de musica colorum et iudicia de variis pic furis, in arce regia pari sina expositi S, proponit. Addit tandem disceptationes philosophorum, sub

quo titulo varia sua asserta, in primis de genesi colorum contra obiectiones, in quibusdam diariis ipsi motas , defendit, quibus controuersiis iudicium nostrum non addimus, cum paucis lima ad forum nostrum spectent. In Parte altera, quinta ad historiam naturalem Pomtineus obseruatio de limacibus et animalibus, quae 'ς concursis forminae generationem absoluun , exponit. Negligentiam physicorum in his animalibus obseruam di S taxat, cornua limacum, in quibus alii physici

oculos se inuenisse credunt, baculos dicit, quibus tangendo viam explorant. Simili ratione limaces et alia animalia, quae sola generationem absoluunt, hem, phroditos esse negat; ex eius enim sententia neuter sexuS in hermaphroditis obtinet, cum monstra sint et lusus sic dicti naturae, et ex demonstrati Ulae , qu msupra de foetu persecne delineato, in semine masculi

no contento, proposuit, negotium generationis ex omni parte declaratum esse, audenter pronunciat. Progreditur ad anatomem limacis. Hoc animalculum, ex testa sua egrediens, non vere elongatur, ut primo

intuitu videtur, sed ipsum intra domicilium suum

testaceum, tenui tantum epidemide inuestitum, egredit x , ex cutem, quam retraxerat, bursae ad instar in- Uertendo=reples. Cutis structurae tendinoso musculosae est, in primis vero binae alae, a latere eminentes, quibus rependo progreditur, et glutinoso succo e presso corporibus adhaeret. Natura limacis, dum in

domicilio suo quiescit, non nisi in cerebri et neruorum

265쪽

motu consistit, hoc enim in statu spiritus fantum ad

vitam sustinendam circulantur. NUtritionem tamen

ita describit Ch Auctor: dentes septem nigri, in superiori parte oris siti, comminuendis partibus vegetabilium inseruiunt, ex his succos optimos, gula insundibuli instar formata, reeipiunt et in longum, per

dorsum extensum, canalem, qui ventriculi vices h bet , deducunt, a quo tamen alius ductuS ad anteriora recurris, qui excrementa iterum reducit, gula vero sub ligamento tendinoso transuerso excurrit, qUo alimenta ingesta retinentur. Hepar in sinistro ventri, culi latere collocatum vidit, in dexto vero corpuS pingue inuenit, cuius tamen usum non explieat, sed eidem tantum corpusculum lieni simile, annexum fuisse asseris. Cerebrum in media parte corporis, loco Dodis, collocatum describit, et inde plexus neruosos da- duci assirmat, et caput pomum glandulosum gulam

cingenS appellat. Cornua ex medio eorpore, a parte quadam cartilaginosa, quae viscera sustinet, dedimcit. ParteS generationis testiculos et vesiculas semin, iles esse dicit, in quibus foetus formatur, quo in m tricem ceu tenerum saceum transeat, in hoc tamenouula in materia quadam rubicunda fluctuare vidit. Penem, quem alii in hoc animali viderunt, adesse negat, et corPUS , quod obseruatur, quando limaces conglutinantur, siue ex aliorum sententia coitum e ercent, flamenta materiae glutinosae appellat. Ad tra tamen animalis parte prope cerebrum eo mdurum et album pyxisorme vidit, cuius descriptionem obseruatione decima sexta exhibere promittit, licet et ibidem pauca inuenerimus, quae assertum illustrant Oberuatio sexta de bermaphroditir ad ductum quae- Ρ. 68. stionis medicar, Parisiis ventilatar, agit. Haec enim ex latino in gallidum sermonem translata hic legitur , et praeter meditationes de hermaphroditis, casum hesema phrodit, parisini, superius descriptum, eontinet.

Nos addimus tantum conclusionem, quod nunquam

266쪽

veri dentur hermaphroditi, scilicet, qui et concipere

possint et generare. Licetenim natura interdUm n consuetis legibus in sormatione corporum recedat Vel recedere videatur, semper tamen normam certam Obsese Vat. Temperamenta utriusque sexus admodum discrepant, et nunquam partes genitales in iis numero et forma perfectae, in uno corpore humano coniunctae adsuerunt. Subiungitur descriptio et delineatio hermaphroditi, a Cl. sv E chirurgo dissecti, ex quibbus praecipua indicabimus. Cadauer in partibus genitalibus sexum potiorei a reserebat, et, ut Auctor monet, 'sine omni suspicione sexus sequioris, licet ex icone cognoscamus et penem et serorum, cΠm hermaphrodito Druari, quem supra descripsimus, et cuiuSicon in hac obseruatione simul traditur, conuenire. Aperto abdomine, uterus inter vesicam et rectum post, tus inueniebatur, cui in dextro latere ex leone Vero

in sinistro, tuba sallopiana cum orificio fimbriato,

ouarium et ligamentum rotundum, ad inguina deductum, adhaerebat. In sinistro latere tuba et ligamentum hoc rotundum canalem referebant, qui in eo pus, testiculo simile, mutabatur, cui superius corpu'sculum separatum quidem, sed cum epididymide comparandum adhaerebat. Ex testiculo, cuius tamen internam fabricam non disquisitam fuisse, miramur, duo canales reflexi uteri sundo inserebantur. Num conceptio fieri potuisset, si in hoc hermaphrodito motu quodam succussorio, ex testiculo sinistri lateris spema,

et ex ouario dextri lateris ouulum uno eodemque tempore in uterum transiissent, quae Cl. svE opinio esse videtur, aliis diiudicandum relinquimus. In fine Cl. Auctor sententiam suam de hermaphroditis exponit, omnes scilicet esse foeminas, male tantum conformatas , et clitori de potissimum elongata conspicuas. 9 serruatio Ieptima de foribus et causis varietatis colorum tu illis agit. Auctore Cl. GuYo T. Stamiua florum, puluere antherarum per pistillum ad ovarium delato,

267쪽

delato, semina foecundare, res satis comprobata est, quae hic tantum ex coniectura Cl. GEOPFRO1 a sum, tur ', et inde concluditur, plantas unius generis et speciei, sed diuersorum colorum, iuxta se inuicem collocatas , puluerem ita commiscere poste, ut nouae

lorum Varietates inde oriantur. Experimenta instibruta paucis annotanda sunt verbis : Semina auricularum rubrarum, purpurearum, violacearum et alba rum , terrae immissa, nec coemi eos nec viri deS produxerunt flores, quod colorum genesi respondere stit; coeruleus enim, utpote primiti UUS color, ex comm moratorum colorum mixtione inon producitur, et vibridis color, non nisi ex mixtione coerulei et flaui, exsurgit. Paucos flores coeruleos esse ponit Cl. Auctor, in quacunque etiam specie coerulei inueniantur flores, luteos non simul obseruari, inde enim color vibridi S oriretur, qui minus amoenus in fl0ribus deprehendatur. In hyacinthi speciebus idem verum est, iniridis speciebus contrarium omnino apparet. Flores aut simplici colore praediti sunt, aut varietate colorum superbiunt spanach e . Hoc in tutipis potisibinum declaratur; in his euim album et luteum colo-xem sex nostra obseruatione ultimum tantum principem esse dicit vel naturalem couisur si fond) et coloreS varianteS couleurs qui doment former se panacho rubrum, purpureum et violaceum hoSque plus minuS-que obscuros esse asseris, et ex his colorum in floribus diuersis varietatem declarat. Non itaque concedit, tuli pas, ob senium coloribus variare, sed quoniam sit eum, quem suscipiunt, magis seligunt: particulae

enim coloratae terreis quibusdam mole lis adhaerent; si itaque v. c. violaceae cum succi S adducuntur et aequabiliter distribuuntur, flos ex violaceo pallidUS CUR-dit, si vero hae particulae in quibusdam locis propius ad se inuicem accedunt, color in iisdem Obscu-

268쪽

rior deprehenditur, hinc etiam tuli pae, varietate colorum insignes, ex defectu huius succi iterum unicolores deueniunt. Plura non addimus, cum varietatiS colorum ratio nondum ex his declarari queat.

Obseruatio octaua Philandri, is sum, fur muri marsupialis americani Loir d' amerique descriptio irinsistit. Mani coli τε vir LEE hoc animal appellat et accurate describit Inter murem et vulpem medibum quasi genuS. est, noster vero Auctor et habitum, mores, quaedam ex anatome, et delineationem animalis exhibet, foeminam, quae marsupium in abd mine habet, ipse non examinauit

Osrruatio noua Ignavum flue flv fimili modo de scribit. Bradypus pedibus tridactylis cauda breui

I INNAEO dicitur, et MARGGRA FIus, qui Ai apri, lat, egregiam eius descriptionem et delineationem evhibuit ' , et varia ex anatomicis iunxit; noster Auctor multa eX MARGGRAvio habet; iconem addidit, ubuis coloribus depictam, faciem tamen, et humana enimis similem, et colore rubente insignem, proponit qualem descriptiones non exhibent. Addidit aliam speciem, simiae magis similem bruni coloris. Obseruatio decima dexteritatem homi uum cout a Ui- res stutiam animalium ferocium exemptis illustrat, quae quidem et reliquae obseruationes psysicae, nec non alia, in hac parte contenta, eum ad nOS non respiciant, lubenter omittimus, eorum quoque, quae in parte tertia occurrunt, sumptam tantum indicaturi. In Parte tertia sis ruatio undecima, quae ex ordine ab Aychore assumto ad historiam naturalem spectat, de seu diu et aure testudinis agit. Ex literis CARO LIPi v MI ER II ad κAvLOT scripti S ea, quae ad testindinem

269쪽

dinem spectant, depromsit Auctor. In his primo declarat culices, paruula insecta, organis audituS noudestitui, quoniam, strepitu magis, quum odoratu allecti hominem sectantur. His praemisiis ad testudinis

aurem describendam se conuertit, et ea repetit, P ea cademia regia scientiarum parisina ' et IOH. CALDE s r , italus, de aure huius animalis commemorarunt, et cum hi nullum orificium externum siue me tum auditorium concedant, ipse PLvMIERIVS non dissentit, orificium tamen apertum in quadam testudine americana se inuenisse monet. Cum vero CALDESIVS per rimas, in palato testudinis, quae subae Eustachianae orificia sistunt, aerem intrare posse moneat, illud quoque concedit Cl. Auctor, licet et membranam externam, aere motam, sor S ad interius latens tympanum propagare poste urgeat, qu occasione varia de auditu per os proponit; et Cl. G A V-πIER varias obseruationes de possibili surdorum auditu subiungit. Anatomica descriptio et delineatio amris infernae testudinis, aΡLvMIERIO CXarata, tari dem subnectitur et illustratur. Obseruatio duodecima , de natura sanguiuis Ni , p. IJ8. fluiditas eius potissimum ab igne siue calore deducitur, et coloris eius ratio declaratur, Cl. S EN ACI tractatuS de corde laudatur, tandemque obseruatio CARO LIPLVMIERII de corde testudinis cum iconibus, ab eo e stratis, proponitur, et aliae partes huius animalis internae, ab hoc aliisque auctoribus descriptae, as

m decima tertia de testudiuibus tu g urm cs' p. I 7. Nit. Varia, quae specieS et naturam animalis huius concernunt, praemittuntur, et usuScarnis pro nutrimento, loricae in fingendis variis uten

270쪽

silibus, variarumque partium in medicina ex alueioribbus recensentur, et delineatio testudinis squamis aureis tessellatae iungitur. Ρ- ISO- Obseruatio decima quarta uouam descriptionem cou'crctistuum glaciei, in cauerna Arceu si Groite d' Arci iis Ducatu Burgundiae ab suo immν elaboratam, Astit;

quae praecipue cauitatis ipsius concamerationeS, congelationum varietate8, aquarumque passim Oecurreri

teS collectiones ostendit; de temperie steris nihil hic definitum deprehendimuS '. p- I Obseruatio decima quinta continuationem historiae naturalis is ae exhibet, pauca vero de moribus huius animalis et de vi medicata partium, ex varii S atii loribus collecta, proponit. Tabula adiecta in prima figura talpam in situ suo, in altera figura detracta pellis ab inferiori parte corporis conspiciendam praebet, in qua tabula duplex pefforalis musculus, quem obseruatione quarta pag. a . nominauit, in ea vero accinratius non descripfit, conspicitur. p. I S. Obseruatist decima I exta de gruerstione limscum agit, postquam igitur praecipua de ovis et partibus genitalibus limaeum, ex HARDERI epistola, R MALPIG-HIo citata ' , nec non obseruationes in historia Acad:

Reg. se. pari sinae proposuit, ex his potissimum conuic fus este videtur, duplicis sexus partes in singum

iis limacibus inueniri; fusius tamen ostendere annititur, limacem et generare et concipere posse solam, dummodo membrum masculinum incuruare, et incauum, Maginae simile et receptaculum, in quo foetum suscipit, introducere posset, Anatomicam partium' Aecuratius haec in spelunca prope Vesontium examinauit Cl. cossi GNY in ΜemoireS de mathematique et physique presentes a l' acaderate des sciences par divers sqavans Tom. I. a PariS, ITSO. tD. P. I9S. Vid. Commentarios nostro S. VOl. I Part. I. P. I9. '' vid. Edit. opp. Lugd. Bat. 1687. qto. TOm. II. p. IOI.