장음표시 사용
41쪽
Geometri. i: quae ' mensuraS, dimen- Latinos A. Translator enim ex simili SioneSque complectitur. Septima, As- ij iitronomia: quae continet legem aStro
1 F Rimordia Grammaticae artiS, A litterae communeS eXiStunt: '' quas librarii , & calculatores Sequuntur : quorum disciplina velut quaedam Grammaticae artis infantia est. Unde, & eam Varro litterationem
Vocat. Litterae autem Sunt indices rerum , in Signa Verborum: quibus tanta ViS est, ut nobis dicta absentium sine Voce loquantur.- Verba enim per ocUlOS , non per aureS , introducunt3Usus litterarum repertUS eSt propter memoriam rerum. Nam, ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum Varietate, nec disci audiendo poterant Omnia , nec memoria contineri.
et oin Litterae autem dictae , qua
si legite , quod iter legentibus praestent, Vel quod in legendo iterentura Litterae Latinae, & Graecae ab Hebraeis videntur eXortae. Apud illos enim prius dictum est Aleph: deinde ex simili enuntiatione apud Graecos tractum est Alpha:idem apud
sono alterius linguae litteram condi-lt - . Ut nos e POSSimus, linguam ebraicam omnium linguarum, &litterarum eSSe matrem. Sed Heb iviginti duobus elementis litterarum Secundum Veteris Testamenti libros utuntur: Graeci Vero , viginti qua' tuor: Latini inter utramque linguam progredienteS,Viginti tria elementa habent. Hebraeorum litteras a lege C 'Psse per Μoysen : Syrorum autem, ec Chaldaeorum per Abraham. Unde cum Hebraeis, & numero, & sono Concordant, Solis characteribus dis-Crepant. 2Egyptiorum litteras Isis re
Sina Inachi filia de Graecia veniens in bEgyptum, reperit, &AE Prius tradidit. Apud AEgyptios au
tem alias habuisse litteras sacerdotes.' unt , allaS VulgUS ; Sacerdotalest , Vulgares W-ο . Graecarum litterarum usum primi Phamices in- Venerunt , Unde ,& Lucanus:
42쪽
Graecas litteras a Phoenice in Graeciam Septemdecim primus attullit:
' His Palamedes Trojano bello tres adjecit: Η. X. Ω. Post quem Simonides Melicus tres alias adjecit: S. l. E. 3 ΤΦ Y litteram PythagoraS Samius ad exemplum vitae humanae primus formavit : cujus Virgula Subterior primam aetatem significat: incer-xJm quippe, & quae adhuc Se, nec VitliS , nec virtutibus dedit. Bivium au-ῖψm , quod superest, ab adoleScentia incipit: cujus deXtera pars ardua est, Sed ad beatam vitam tendens: SiniStra facilior , sed ad labem , interitum' que deducens. De qua sic Persius ait: Et tibi, quae Samios de furit litte
Surgentem deae ro monstravis ID mite callem.
COS mistycas litteras: prima Υ , quM humanam vitam significat , de qua nunc diXimus. Secunda Θ, qtiae mor tem significat. Nam judices eandemitteram theta apponebant ad eorum nomina, quos supplicio afficiebant. Et 'i litu theta , - πο τοῦ ανατου , id eSt,
R morte Unde, & habet per medium te', id est, mortis signum. De qua quidam sic ait: O multum ante alias infliae tam .
Tertia 'in T figuram demonstrans Dominicae Crucis. Unde, & Hebraice sistUUm interpretatur , de qua dictum est in Erechiele Angelo : Transi per mediam Jerusalem, & signa thau Is
in frontes Virorum gementium, & dolentium. Reliquas Vero duaS, SUmmam, & ultimam sibi vendicat ChristuS. Ipse enim principium , ipse finis, dicens : Ego sum Alpha , & Ω. Concurrentibus enim in se invicem Alpha ad sa. usque de Volvitur : & rursus ad Alpha replicatur : Ut ostenderet in se Dominus, & initii decur sum ad finem , & finis decursum ad
initium. 7 Omnes autem litterae apud GraecoS, & Verba componunt, & numeros faciunt. Nam Alpha littera apud eos Vocatur in numeris Unum ubi autem scribunt beta , Vocantur duo : ubi scribunt gamma , Vocantur in numeris ipsorum tria : ubi scribunt delia , vocantur quatuor , & Sic omnes litterae apud eos numerOS habent.
8 Latini autem in numeros ad litteras non computant: sed sola
p. Οι b. 8 'ς im00Mς. Melicus. Luatuor item a Simonide Melico adjectas vult Plinius, e quo sunt hac I. e. ψ. ω. i. '' lentire Isidorum a Plinio in numero υideret; is in codicib. Gotthicis partim miles tres , partim simit ..ha. II ' m Me pud Suidam , , Eustachium Simonidem δια τε ἡδυ μμικεοτον appellatum : existimabat te Simonides Melicertes. ii 1 pGS ' - ν-. latet arbore opaca , oec. n.m hι ι H. QR prans I Oininicae Crucis. Recte docfissimi viri putant , propterea apud Latinos Missa cano tant . . ' ' fp e. Hieron. ad Ezech. c. q. Antiquis Hebraeorum litteris , quibus hodie utuntur Samariri his, , -- R iixς ὴλ Crucis habet similitudinem. Haec Hierondimus : Quod non perinde apparEt in Sam adduiu, ' Θ quod circunfertur. Ambros. lib. de Abrah. c. 2. Et cum trecentis decem , & octo viria ele isti. ' R Π Vmuravit linquit in trecentos decem, & octo , ut scias non quantitatem numeri , sed meritum CL FP βψm - Cos cnim adsciscit , quos dignos numero fidelium judicavit , qui in Domini nostri Jesari iii sel'ΦΠ ςx, durent. Trecentos enim τ littera Graeca significat : decem & octo autem summam tu CXpri- ἡ . . p - ha , signum interpretati sunt. LXX. Crucem Caninius haud malus auctor in Institutionibus linguai QR ςS Virorum. Ita omnino legendum ex Gotthicis, is ex LXX. qui ἐπὶ τα μεπωπα. Vulg t. per fron-l j N ui '' Tertuli. lib. de Monogam..ti . : μ', y0. Ru litteras non computant. Dubitandum non fuit de hac lectione Gotthicorum omnium codicum , mirum
nutile bi P '' Vciba componunt. Post hac in plerisque libris subduntur isto. Exceptis aliquibus, quae ἀμῆ- dumonstrant ut , I. pro uno , C. pro centum , D. pro quingς- i. ν L. Pro quinquaginta , M. Pro
43쪽
ψ D. ISID. HISPAL. CAPUT IV. pyy ς: , in cales, & consonantes: si
.... nympha pinna Italis tr ' LCiant , nulla adhaereri, d/dit Carmentis autem dicta , quia te C6hkhri, ' ''R VJrminibuS futura canebat. Caeterum motu sit,isti β' ς δ'
a Litterae autem , aut sunt otii, 's'mmVnus, aut liberales. Communes iuncti ' βψ RHi , 5 d
DOVerunt '-ΦRVipiunt , & desinunt in 3 Litterarum duplex modiij egi. '''lim Μutae autem di di iduntur enim principaliter in diiij h- ΤVbjς his sibi vocalibus D quaquam erumpunt. Si enim
ueιιnore i est igitur aliquid, a qΠρ
44쪽
emisonae , & insonae dictae. ' Inter vocales autem apUd Grammaticos i , & u , i in varias habent significationeS.
ideo Sunt, quia solae positae Syllabas faciunt , & aliis consonantibUS conjunguntur. Consonantes habentur ideo, lita interdum habent post Se Vocales in ei8dem syllabis constitutas, Ut Iuno, Vates: & habentur pro conSOnantibus. Mediae autem idcirco dicuntur,
quoniam naturaliter Solae medium SO-
num habent, ut illius , uniuS. Conjunctae aliis pinguius Sonant, Ut Ianus, Vanus. Solae enim aliter Sonant, aliter junctae. I vero propterea interdum dupleX dicitur , quia qUOtieS- cumque inter duas vocaleS in enitur, pro duabus consonantibus habetUr, ut Troia. Geminatur enim ibi sonus US.
interdum est nihil: quia alicubi, nec
conSOnanS eSt, Ut quis. Vocalis enim non est, quia i Sequitur ; conSOnans non eSt, quia q praecedit. Ideoque
quando nec Vocalis, nec ConSOnanseSt, sine dubio nihil est. Eadem , &digamma a Graecis Vocatur; quando sibimet, aliisque vocalibus jungitur: quae ideo digamma dicitur , quia duplex est instar F litterae, quae duplex gamma habet ; ad cujus similitudinem conjunctas vocales digamma appellari Grammatici Voluerunt, Ut VΟ- tum , Virgo. 7 Inter semivocales autem quae dam liquidae dicunturi: quia interdum in una syllaba poStpositae aliis consonantibus xyὶ deficiunt , & ametro eXcluduntur. Ex quibus duae apud Latinos liquescunt l, & r , Ut fragor, & flatus. Reliquae m , dc napud Graecos liquescunt : ut Mnes
nis litteris vetus Scriptura conStabat.
Τ' Unde, & legitimae nominantur illas in ratione, scilicet: vel quod ab e VO-cali incipiunt, & in mutum Son Um
deSinunt , Ut Sunt semivocales: Vel
id Qtiae, se sonae, & insonae. Ex Victor ni Grammatica.il C VI V calca autem I. & U. Omnia ex Donato. l: Rxias habent significationes. Assignationes legebat Chacon. h. R40 v. habentur. Nigidius apud Agell. lib. 19. c. ult. Si quis putat praeire V. in his Verbis Valerius , Venno- 'Q utius . aut L in his Iampridem , iecur, iocum , iocundum , criabit , quod lita liticrae cum praeeunt, ne vocales quidem Sunt. Ut tu quoque littera , e Sergio. ρὶ ξδ4ςm, & digamna. Cujus flatiram quidam F reerum esse solunt , iqua nomini convenit j alii inversum g marmoribus, etiam cernitur. Sed hanc insersam figuram a Claudio inductam opinor. Cum digammon ipsum' ' uete Claudium Varro usurpaserit. Iridetur1ue Claudius obisnere potuisse , ut Atate sua ea figura in usu esset , ut Rr si si ieculis antiqua restituta est. Luare apud Priscianum , is Donatum perpetuo F rectum pro digammo scri ijὶ Deficiunt , id enim est liquescere. Graeci
ύγία γράμμαΤα , γ Terentianus idem exprimens , udas litteras no- p ix mctro eXcluduntur. Nam com ij vj tonsonantes ut ait Terentianus j dividant unum duβῶ tamcn liqui Udita partem temporis non ministrabit. Ut idem Terentianus elegantissimo docet: Si mediam vocalis habet , quam consona, & uda Excipiunt , nequeunt geminae vcxare priorcm,
..i Nam mediam nil uda juvat, quae subdita currit.''in Rςliqu* M. &N. apud Gr. liq. Sio etiam pleriq. alii. Contra Sergius. Si liquidae linquiti sibi praeponantur, liquidai: RyR οςpςrdunt, ut Mnesilicus. c. ι ' ς γ α ivgitimae. Sic Gotthici omnes libri; sed fulgatam lectionem unde, & Latinae retinebat Chacon ex Donati indu fit, ut quidam putent Latinas litteras non plures csse quam XVII. . . Vi R x xione scilic. quod ab e voc. Recte rationιm reddit Isidorus cur tantum XVII. litterε Latina , sive legitima
, ' que vocalibus do quibus controiersia esse nulla poterat. Nam consonantes, linquit it Ab e incipiunt, in RV m de tutant, quales sunt omnino semiυocales sexf. l. m. n. r. s : aut contrA A ' ut muta totidem b. c. d. g. p. t. Vid. Donat. Artem primam c. 2. 9 β U si
45쪽
vocalem e desinunt, Ut Sunt mutae. 9 H autem littera pro sola aspiratione adjecta est postea. Unde,& a plerisque aspiratio putatur eSSenon littera : quae proinde aSpirationis nota dicitur , quia Vocem eleVat. Aspiratio enim eSt SonUS Uberius elatus : cui Contraria est prosodia, SOnusce qualiter steXUS.
1Ο Κ litteram Salvius ludim gister prius Latinis adjecit, ut in Sono discrimen faceret duarum littera-1um C, oc q : qua: ideo SuperVacua dicitur , quia eXceptis Kalendis super- sua judicatur, per c enim univerSaexprimimUS. 11 litteram nec Graeci re-Sonant , neC Hebraei : eXceptis enim Latinis, hanc nulla alia lingua habet. Haec prius non erat. Unde, & ipsa su-
12 in X littera usque ad Augusti tempus nondum apud Latinos erat: sed pro ea c, & s Scribebant: unde, &duplex Vocatur, qui pro C, & S ponitur ; unde, & eX eiSdem litteris com-POSitum nomen habet.
13 A Graecis duas litteraS mimtuavit LatinitaS, y, & Z , propter nomina, Scilicet, Grδ ca. Et hae apud Ro-
manOS USque ad Aligusti tempus non Scribebantur : Sed pro Z duo SS po nebant , ut hilariSSat: pro Y Vero uscribebant.
. kψ . Unicuique autem litterae
cetur : figura, qUO Charactere Signe tur . poteStas, quae VocaliS , quae Con SonanS habeatur. A quibusdam, & ordo adjicitur, quae praecedat, quae Se quatur: ut a prior sit, Sequens b. Aautem in omnibuS gentibus ideo prima eSt litterarum, pro eo quod ipS prior naSCentibuS Ocem aperiat. μ' mina autem litterarum genteS CX SO no propria: linguae dederunt, 'in nota-tlS OI lS SOniS , atque discretis. Nam PDStquam eaS animadverterunt.&nomina illis, & figuras impoSuerunt guras autem partim ex plaCito, Par tim eX Sono litterarum formaverunt: ut puta i , & o, quarum uni sicut exilis SODUS, ita tenuiS Virgula: alterius pia
ponitur. ESi enim linea jacens sup r
46쪽
litteram aequaliter ducha. Figura autem , qua tota littera Scribitur.
fundamentum liberalium litterarum. Haec in disciplinis post litteras Communes inventa est , ut jam qui
didicerunt litteras, per eam recte lO- quendi rationem sciant. Grammatica autem a litteris nomen accepit γραμ ματα enim Graeci litteraS Vocant.' a Ars vero dicta eSt, quod artis praeceptis, regulisque consistat. Alii dicunt a Graecis hoc tractum eSSe VO- Cabillum i ο - ς αρετ li , id eSt, a Virtute , quam scientiam VocaVerunt.
ESi autem oratio conteXtuS Verbo rum cum Sensu. ConteXtus autem Si' ne SenSH non eSt oratio , quia non est
Oris ratio. Oratio autem plena eSt, SenSU , Voce, & littera. Divisiones autem Grammati cae artis a quibusdam triginta dinumerantur , id est , parteS orationiSOcto: VOX articulata , littera , Sylla' ba , pedeS , accentUS , POSitUrae , no tae , Orthographia , analogia , etymo' logia, glossae, differentiae , barbarismi, Soloecismi vitia , metaplaSmi,. nemata , tropi, prosae, metra , se bulae , hiStoriae.
1 1 Artes orationis primus Ari L toteles duas tradidit, nomen,& verbum. Deinde Donatus octo definivit. Sed omnes ad illa duo principalia revertuntur, hoc eSt, ad nomen,& verbum, quae significant perSOnam,&actum. Reliquae appendiceS SUnt,& ex his originem trahunt. Nam promnomen eX nomine n a Scitur , cujus officio fungitur: ut orator ille. Adverbium de nomine nascitur: Ut doctus , docte. Participium de nomine, &Verbo : ut lego, legens. Conjunctio Vero, & praepositio, vel interjectio minin compleXum istarum cadunt. Ideo,& nonnulli quinque partes definie, runt, quia istae Superfluae Sunt.
CAPUT VILDe Nomine. 1 Omen dictum O quasi no
bulo Suo res notas efficiat. Nisi enim nomen ScieriS , cognitio rerum perit-Propria nomina dicta , quia specialia sunt. Unius enim tantum perSOnam significant. Species propriorum nominum quatuor: praenomen , nomen, cognomen, agnomen. Praenomen dictum , eo quod nomini praeponatur, Ut Lucius, Quintus. Nomen Vocatum, quia notat genuS, Ut Cornelius : Comnelii enim omneS in eo genere. Cognomen , quia nomini conjungitur , ut Sci-ν loq. In editionibus veteribus additur, scribendique ratio ; id non est in Gotthicis: est vero apud φὶ Liburalium litterarum. Ita ieiere, Od. non artium , supra litteras in communes, se liberales divisit. Τ Qxδxi , quod oris ratio. Eori modo luserunt in hac υoce Hier. in Q. I 39. ad Cnrian. rictorinus, ct ulli. ' Ndm orare est loqui. Verba Servii AEn. X. 1. vir' in complexum istarum cadunt. Vel eas conjungentes, veI praposita, vel interjectA, unde nomina acce-V-p VII. Nomen quasi notam. Ita Boethius , ct Priscianus. E Graco ρνρμA traciom ρης ni alii. Nos ex noscim u' piitamus; ut ex noscibilis, nobilis.
47쪽
Scipio : Agnomen Vero, quaSi accidens nomen , ut Aletellus Creticus, quia Cretam subegit. EXtrinsecus enim venit agnomen ab aliqua ratione. Cognomentum autem Vulgo dicitum , eo quod nomini cognitionis causa superadjiciatur, SiVe quod cum no
2 Appellativa nomina inde Vo- Cantur , quia communia Sunt, & in multorum significatione ConSistunt.
I in Haec in viginti octo spcies dividuntur , eX quibus Corporalia dicta: quia vel videntur , Vel tanguntur,
ut coelum, terra. 3 Incorporalia: quia carent cor-POre : Unde , nec Videri, nec tangi POSSUnt, Ut Veritas , justitia. Generalia: quia multarum re-TUm Sunt, ut animal; nam & homo,
di equus, & avis animal Sunt. 5 Specialia: quia partem demonstrant , ut homo , SpecieS enim animalium homo.
positionem habent, nec aliunde naSCUntur , Ut monS, fonS.
. Deri VatiVa : eo quod ex alio nomine deducuntur , ut a monte
8 in Diminutiva: quia minuunt sensum: ut Graeculus, scholasticulus. 9 Sono diminutiva: quia sic sonant, Sicut diminutiva, sed intellectu principalia sunt, ut fabula.tabula. 1 o Tota Graeca : quia eX toto G ece declinantur , ut Callisto. Sic enim, & Graecus, & Latinus dicit. 11 Tota Latina : quia eX tO
to in Latinum Vertuntur; Graecus di cit Odyssetis, Latinus UlysSeS.
Graeca sunt, & ex parte Latina. Ea dem , & notha , quia corrumpunt Ubtimas Syllabas manentibus prioribus, ut apud Graecos, Alexandros, Ale' nandrOS : apud nos vero Alexander, Menander. Dicha autem notha quem admodum nothus dicitur quisquis de dispari senere naScitur. . 3 Synonyma, hoc est, plurino mina . eo quod sit in pluribus nominibus significatio una , Ut terra, hummuS , telluS. Idem enim Sunt omnia..iψ Homonyma hoc est, Unino-mψ fo quod sit in uno nomine significatio plurima : ut tumultis, nunc monS brevis , nunc tumens teibus, nunc Sepulchrum. Est enim in Uno nomine significatio diVersa.
aliam referantur personam : Ut ma glSter , pater, dominus.16 Illa autem , qiuae dicuntur ad aliquid aliqualitἡr se habentia, δContraria Significatione dicta Sunt, xit dexter. Dici enim deXter non pote r=mbi SinlSter fuerit. 6
citi ''ymi R dicuntur , eo quod trahuntur a patribus: ut Tydi
H Quae dicuntur ad aliquid aliqualiter Ita Go-δ
48쪽
et o Ctetica , idest, pOSSeSSiVa a possessione, ut EvandriuS enSiS. 21 Epitheta, quae latine adjecti Va , Vel Superposita appellantUr eo quod ad implendam sui significationem nominibus adjiciantur : ut magnus , dochus. Adjicis ea personiS , Ut m agnus Philosophus doctus homo, di plenus est SenSUS. 22 Actualia ab actu descendunt : ut Rex Dux , cursor , nutriX,
3 Gentis a gente Veniunt : Ut Graecus, Roman US.
3 ψ Patriae a patria descendunt: ut Atheniensis, ThebanUS. 25 in Loci a loco , Ut Subur
27 Participalia , quae Sic Sonant, Sicut participia : ut clemens, prum
28 Verbis similia : a Verbi similitudine dicta , ut contemplator. Nam , & Verbum est imperatiVi modi , futuri temporis: & nomen , quia
Ca Sum recipit. Hae omneS SpecieS a nominum appellatione descend Unt. 2 9 Secunda pars , nominis Comparatio. Comparatio dicta, quia eX alterius comparatione alterum praefert. Cujus gradus tres Sunt: POSiti-Vu. , comparativus , & SuperlatiVUS.
Positivus dictus , quia primuS pO
nitur in comparationis gradu : Ut doctus. Comparativus ab eo, quod ComparatuS positivo, praefertur illi: ut doctior , plus enim noVit, quam doctus. Superlativus, eo quod comparatiVO Superferatur : ut doctissi-mUS , PlUS enim Scit , quam doctior.
3o Genera dicha Sunt, eo quod generent: Ut masculinum , tam ininum. Caetera non Sunt genera : Sed hoc hominum ratio, & auctoritas Voluit. Neutrum dictum , quia nec hoc est, nec illud , idest , nec masculinum , nec tamininum. Commune dictum , quod duobuS generibus nomen Unum Communicat: ut hic, &haec canis. Cui contrarium est Epi- Coenum: quia Utrumque SeXum sub Uno genere enuntiat, ut hic piscis. Est enim incerti Sexus, quod nec natura, nec oculis di Scernitur , Sed SenSUstantum peritia. Omne genus dictum, quia cunctis generibus Servit: maSCulino , & taminino , neutro, & communi , & omni. 3I Numerus Vocatus , quia per eum, Vel Singularia, Vel pluralia nomi
32 Figura , quia, Vel simplicia,
33 Casus a cadendo dilfhi: per
eos enim insteXa nomina Variantur, &
ςmςn . Nam Sic est demens , quasi legens , sed demens nomen est , quia recipit comparationem, idcst, de - ivgς' Vero participium, quia non recipit similiter comparationem. Sunt etiam Vcr similia, ut conteinpla- isti i ςRm ς .um acceperint, nomina sunt, ut conicinplator hujus contemplatoris facit. Cum autem tempus habitz-ι yyyh- a ut Maro dixit : Contemplator aquas dulccs. Ergo casum ex Sergio posuimus. ubi comparationem habebant in ρ ne . Nam comparationem recipere de Participialibus, non de Verbo similibus , dixerat Sergius. ' ςςdnda Pars nona. Luam primam diae.rit, nisi appellatiυorum, nulla est: pracessit enim ha omnes species a nomium appellatione descenuunt. ζ βςd R. tantum peritia. Aut sensum pro intellectus arbitrio posuit , aut male libri omnes sensus tantum peritia. c. ι 'ς e n tura , neque oculis discernitur genus , quomodo sensus peritia discernetur Itaque su pectu habebat, hac' Ch con. Mirum ni usus tantum phritia Isidorus scripsit. Qui Servium legerit de hac scriptura non admodum dubi- . V D με verba sunt in art. 1. cap. 1. Inter epicoenum, c commune hoc intercst: quod in communi articulari sece hiii β δVKRm a ut hic canis, in epicoeno vero unus articularis sumitur, dc utramque sexum intclligimus , ut haec aquila; , 'μ ς β u' vinus articularem , quem auctoritas dederit. Nam cum naturaliter non possumus in cpicoenis sexum dc- 'VRRVxς , debemus auctoritate firmari. Sexus peritia, quod in uno Rom. c. legitur absurdum sim ino videtur.
49쪽
cadunt. Nominati s casuS dictus, ta sunt, aut infinita. Finita pronomi quia per eum aliquid nominamus: na dicta, eo quod definiunt certam PerSonam: Ut ego. Μe enim statim intelligis. Infinita dicuntur: quia non Sunt certae personae. De absentibus enim dicuntur, & incertis : ut quis, quae quod. Μinus quam finita appellantur : quia commemorationem faciunt notae perSonae: Ut ipse , iste, Certum est enim, de quo dicitur. POS' SeSSi a Vocantur , eo quod nos aliquid POSSidere ostendunt: nam dum dicomeUS , tuus , definio aliquid meum CSSe, Vel tuum. Relativa dicuntur: quia ut hic magister. GenitiVUS , quia per eum genUS cujuscumque quaerimus:
ut hujus magistri filius; vel quod rem significamus: ut hujus magistri liber. DatiVUS, quia per eum alicui aliquid
nos dare demonstramus: ut da huic magistro. Accusativu8, quia per eum aliquem accusamus: ut accuso hunc magistrum. VocatiVus, quia per eum aliquem VocamuS , Ut o magiSter. Ablativus, quia per eum nOS auferre aliquid cuiquam significamus: Ut auferam a magiStro. 3ψ Hexaptota nomina dicta, quia per SeX casus Varietates habent: ut eSt UnUS. Pentaptota, quod tantum in quinque casibus Variantur: ut doctus. Tretraptota, quod tantum in quatuor casibus declinantur : ut latus.
Triptota , quod tantum in tribus : ut templum. '' Diptota, quod tantum in duobus : ut Jupiter. Monop-
tota , quod uno tantUm caSu utuntur : ut frugi.
1 Ronomen dictum, quia prox vice nominis ponitur, nefastidium faciat nomen ipsum, dum iteratur. Nam cum dicimus: Viroilius ad . interrogationem referuntur , Ut quis estξ respondetur, is est. DemonS'tratiVa : eo quod habent demonStranotis significationem. Aliquem enim Plaesentem his demonstramus: ut hic, haec, hoc, in quae tria , & articuli
3. . Articuli autem dicti : quod
nominibus arctantur, idest, colligan tur : ut cum dicimus , hic orator. In autem , & pronomen aOC intereSt, quod articulus tunc est, quum nomine jungitur : ut hic Sa Plens. Cum vero non conjungitur, demonStrativum pronomen est ut alc, & haec, & hoc. Omnia autem pronomina alat primigenia, aut deductiva sunt. Pri Migenia dicta sunt, quia aliunde Ori
significationis, & fastidium tollit, &ornatum inducit. D inducit. A . ULUS , totuS. Minus
sil Diptota, ut Iupiter. Duob. in easib. iupiter diei .cerit, nam ne accentum quidem i ik;- I. . : 'm Ubarisius at . - .
Aiu onom auas nature nemo arietatem a casu cum Seuio distinxi
50쪽
qua autem deductiva dicuntur: quia ex illis deducta, atque compOSita eXiStunt: ut quispiam , aliquiS , &C.
quod haec pars frequenter in oratione Versetur. Sunt autem Verba mentiShigna , quibus homines cogitationeSSuaS invicem loquendo demontrant. Sicut autem nomen significat perSO-mna , ita verbum , factum , dictumque personae. In persona Verbi ageniis , & patientis significatio est. Nam scribo agentis personae factum est. Item scribor personae factum indi-Cat , Sed ejus, a quo patimur. et Verborum genera duo Sunt: Grammaticorum , atque Rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tem-POra : praeteritum , praesenS, & futurum : Ut, fecit, facit, faciet. Rhetorum alitem universa oratio. Verba di-Cuntur , Veluti, verbis bonis nos Cepit , Verba bona habuit. Ubi non tantum Verba, quae in tria cadunt tempora : Sed universa oratio est. Verborum Species sunt: formae, modi, Conjugationes , & genera. 3 Formae verborum inde dictae,
eo quod nos ad unamquamque rem mserment: per has enim ostendimUS, quid agamus. Nam Meditativa dicta a meditantis sensu, ut φὶ lecturio, i eSi , legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio: ut caleSco. Frequentativa a Saepius agendo , Ut lectito , clamito. Formae enim Sensum tenent : modi declinationem. Nam nescis, quid sit declinatio, nisi prius didiceris, quid Sit SenSus.
modum sint in suis significationibus. Indicativus modus dicitur: quia Significationem indicantis habet: ut lego. ImperatiVus , quia Sonum habet imperantis: Ut lege. Optativus , quia per ipsum Optamus aliquid agere: ut utinam legerem. Τ' Conjunctivus, quia ei conjungitur aliquid : ut locutio plena Sit. Nam quando dicis, Cum clamem , pendet SenSUS: quod si dicam, clim clamem, quare pUtas, quod taceam 3 Plenus est Sensus. Infinitus dicitur, eo quod tempora definiens personam Verbi non definit: ut clamare , clamaSse. Cui Si adjungas per-Sonam : clamare debeo , debes, debet , sit quasi finitum. Impersonalis dicitur, quia indiget perSona nominis , vel pronominiS : Ut legitur , addiS perSonam a me , a te, ab illo , &plene sentitur. Sed infinitus modus PerSona tantum Verbi eget. Impersonalis Vero, Vel pronominis persona, vel nominis.
per eam ad unum Sonum multa conjungantur. Docet enim, in quam Syllabam exeat futurum tempUS , ne per
imperitiam quis dicat legebo , pro legam. Harum prima , & Secunda mittunt futurum tempus in bo , & in bor: tertia in am, & in ar. 5 Genera verborum ideo dicha, quia gignunt. Nam activo adjicis R& gignit passivum. Rursum paSSiVoadimis r , & parit activum. IpSa autem
CRp- IX. Verbum quod verberat. E Sero. ad art. Don. sed improbat Ruintil. lib. I. c. s. - ς p rfecto forma et 'tur in impressis , a Longobardicis quibusdam rei te aberarat si j ςgςxc volo. Sie LongobaVd. Serυius : Una meditativa forma est, quae non agerc nos aliquid , sed - R Vςης agere ostendit, ut est leoturio : significat enim non lego , Sud ichvrc Volo . . Τ 00juncti Vus. Se ius. Ideo dictu e.t conbuuctivus , quia in loqvcndo, cum solus elocutioncm implzrc noa POS'ix, conjugit sibi indicativum. 3