장음표시 사용
501쪽
tibus, quos primum Cneus Pompe-jus post multam Vastationem , quam terra, marique egerant, mira celeritare compressit, ac SuperaVit.
Sicili autem Bellum vocatur, quod contra hostes agitur, ita Tumultus, qui civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium, dicta, quod Seorsum alii ad alios eant. Alii
aestimant dissensionem animorum Seditionem vocari, quam Graeci διάτοισιν Vocant. Quo autem differat utrumque , 18' Cicero docete Potest enim inquit esse bellum, ut tumultuS non Sit. in Tumultus autem esse Sine bello non potest. Quid est enim tumultus, nisi Perturbatio tanta, Ut major timor oriatur3 Unde etiam dictuS tumultuS, quasi timor multus. GraVior aUtem est tumultus , quam bellum. Nam in bello
vacationes Valent , in tumultu non valent.
5 Differt autem bellum , pugna,
ct proelium. Nam bellum universum dicitur , ut Punicum. Hujus partes Sunt pugnae, ut Cannensis, Trebiem
Sis. Rursum in una pugna Sunt multa proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media , aliud in eXtrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei,proelium pars pugnae CSt. 6 Bellum antea Duellum Vocatum , eo quod duae sint partes dimicantium , Vel quod alterum faciat victorem , alterum Victum. PoStea mutata , & detracta littera, dictum est bellum. Alii Τl per antiphrasin putant dictum quod sit horridum : unde
illud , bella horrida bella, cum bel
7 Proelia dicuntur a premendo, hostis hostem. si Unde & prela, lign3, quibus uva premitur. 8 Pugna vocata , eo quod init Ousus fuisset in bello pugnis contendo re , Vel quia primo bellum pugnis in cipiebant. Unde etiam pugna duorum
est aliquando sine ferro. 9 Quatuor autem in bello gerumtur. Pugna, fuga, victoria, paX. yyciS Vocabulum videtur a pacto Sump tum. POSterius autem pax accipitur,
foedus primim initur. Foedus est pa , quae sit inter dimicantes, vel a fide, Vel a Decialibus , id est , Sacerdotib. dictum. Per ipsos enim fiebant foede ra, sicut per seculares bella. in Alii foedera dicta putant a porca foede, crudeliter occisa, cujus mors optaba tur ei, qui a pace resilisset. Virgilius.' Et caesa jungebant foedera porca. FO deris partes induciae. Et dictae indu ciae , quasi in dies octa.
I ε'Μne Regnum saeculi hul bellis quaeritur , victoriis propagatur. Victoria dicta, quod Vi,
id est, virtute adipiscatur. Hoc e xςDim Jus gentium, vim vi repellere Nam tUrpis est dolo quaesita victoris Certa autem victoria est: vel occisio hOStis, Vel e Xspoliatio, vel utrilia qylς ' Non est autem jucunda victori 33 qu V Per immensa detrimenta contin git. Est hoc est, quod laudat Sallui xivS: Duces victoriam in cruento eX P
' Ut 'annensis, Trebiensas, Termensis. CC. o. mendose. Ist Alii per antiphrasin. e Serv. ibid.l6 Unde es prela premitur. Ex eodem Georg. 2.l in Alii sexdera porca. Ex eod. AEn. o.
502쪽
2 Pompa dicta est Graeca signifi-
blice ostentari. Praecedit autem Vic-x0ria pompam, ideo quod ituris ad hoc certamen primum eSt victoriae Vo
τ' ru , id est, conversione hOStium, di fiaga. Nam ab eo, quod hostem P Siugasset, merebatur trophaeum d quimcidisset , triumphum : qui diruis t απο τριαμβης, id eSt, ab exulta-60ne. Plenae enim victoriae triumphus dἰbetur : semiplenae trophaeum , quia madum plenam est victoriam COASe- LutuS. Non enim obtinuit, Sed fuga-
nem inim Sceptro in manu gerebant ad imitationem victoriae Scipionis: licet, & scipio baculus sit, quo homines innituntur. Unde & ille primus Cornelius Scipio appellatus est , quia in foro Pater ejus caecus inniXus eo ambulabat. Super Scipionem autem aquila sedebat: ob indicium quod per victoriam , quasi ad supernam magnitudinem accederent. '' Inde dc colore ruta perliniebantur, quaSi imitaren
tur divini ignis effigiem : Quod ve
ro a carnifice contingebantur , id erat indicio, ut ad tantum LStigium evecti mediocritatis humanae commone
Vit exercitum. Haec tamen nomina Scriptores confundunt. TranquilluS au-
triumphum Latine dicit potius 'ppellatum, quod is, qui triumphanS. Vrbem ingrederetur , tripertito judi-Lio honoraretur. Nam primum de
riumpho Duci concedendo exercitum judicare solitum erat: secundo Senatum : tertio Populum. Erat autem apud Romanos mos, ut triumphantes quadrigi S Veherentur : ex illo quod soliti sint priores Duce oc habitu bella inire. uicumque autem in conflictu vicisset, palma Rurea coronabatur , quia palma Stimu- 04 habet. Qui vero sine conflictu fugientem prostrasset, laurea, eo quod haec arbor sine spinis est. Τ' NamqUe purpuream , & palmatam togam riumphantes induebantur, & Scipio-5 Duobus autem generibus des tur exercituS, aut internecione , aut dispersione. Sallustius: HoStes, inquit, aut oppressi , aut dilapsi sorent. Sic& utrumque Virgilius: Internecione, ut : - SubmerSaSque Obrue puppes. Dispersione , ut: Aut age diverSOS,& disjice corpora ponto. 6 Spolia hostium: praeda, manu biae , exuViae, partes. Praeda a praedando vocata. Manubiae , eo quod manibus detrahuntur. Hae & eZuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur. Hae &partes a pari divisione i pro Iρὶ personarum qualitate , & laborum justa divisione. yl Spolia autem a palliis, quasi ex pallia, victis enim detrahuntur. CA
-iu riaecedit autem victoria. Id est , victoria statua curru invecta.d e; Vo C est, eramae sine pictura, ct ibidem: Tunica auicni palmara a latitudine clλ oiam dicebariae. Θ Ranc a genere picturae appellatur. Livius lib. Io. Masinissa toga picta , sc palmata tunica donatus , in ι i. M1
η Jupiter , unde etiam triumphantes habent Omnia Jovis insignia a sceptrum , palmatam togam, ac cm quoquὸ λ
. - - e.I Ahh Ibeo ab antiquioribus Gotthicis absunt hac.
503쪽
o ex iis exercitus, & pugnandi,& victoriae, & receptus accipit symbo
lon. Nam aut per Vocem tubae, aut per symbolon admonetur eXercituS Legio
num principalia Signa aquilae, dracones , & pilae. et Aquilae ideo , quod eadem avis Jovis in armis auspicio fuerit. Nam dum idem Jovis adversus Titanas proficisceretur , aquilam ei in auSpicio apparuisse ferunt, quam ille pro indicio victoriae acceptam tutelae SVae auspicatus eam legioni signum dedit . quo factum est, ut deinceps militum Signa comitaretur. Cujus meminit Lucanus dicens: Signa pares aquilas, &pila minantia pilis. 3 Draconum signa ab Apolline morte Pythonis serpentis inchoata sunt. Dehinc a Graecis, & Romanis in bello gestari coeperunt. 4 Pilam in signo constituisse sertur AuguStuS , propter nationes sibi in cuncto Orbe subjectas, ut meliuS figuram Orbis ostenderet.
bellicum tractum nomen habens a Ve
li diminutione , quasi vel illum. Sub Romulo autem fasciculos leni, provexillis milites habuerunt. Hinc& manipuli appellantur. Alanipulos enim dicimus hisces mini, quod manum impleant. Caetera signa diversis praelata
imaginibus secundum militarem con-Suetudinem eXistunt, per quae Se Ger citus in permixtione proeliorum aS noscit.
D in hostem, dicta a voce, qua si vocina. Nam pagani, agrestesquς ad omnem usum buccina ad compita Con Vocabantur. Proprie ergo hoc agrestibus signum fuit. De qua Proper tius : Buccina jam priscos cogebat δd arma QuiriteS.
inVenerunt, unde Virgilius e Tyrrhe nuSque tubae mugire per aethera clan gor. Hanc enim a Tyrrhenis praedo nibUS eXco itatam , sdicunt) clim di r
PerSI circa maritimas oras non Iacuia
ad quamque praedae occasionem Voce, aut buccina convocarentur , Vento Plerumque obstrepente. Hinc posteδbellicis certaminibus adhibita est ad de' nuntianda signa bellorum , ut ubi exaudiri praeco prae tumultu non p
lerat, SonituS tubae clangentis attinget
rei. M Tuba autem dicta , quasi tose, id est, cava. Item tuba, quasi tibia Inter Tubam autem, & Buccinam VH teres discernebant. IJ Nam Buccina insonans solicitudinem ad bella denum ciabat. Virgilius: Qua buccina signum Dira dedit.: Tuba autem proelium in dicabat , ut: At tuba terribilem Soni
It Cap. III. Nim dum idem Iovis comitaretur. e Serv. Kn. 9. ad illud: Pedibus Jovis armiger uncis. χ) vexillum diminutione. Ex eod. initio lib. 8. 3ὶ Sub Romulo autem. I Lm Arn. O. a. v. Disjectique . . d. q. manipli i Manipli autem dicti sunt signis i ' ub Romulo paupcr adhuc Romanos exercitus hastis sceni manipulos allistabant, & hos pro signis gςxςh-' 'hoc nomen remansit. . ' ' C p IV. Hujus clangor buccinum dicitur. Est fortasse hoe aliquid. pliniui dὸ sib. lib. 11. ca'. IO. Noo' ' 'Σ ' - uxinum, donec una excitet gemino , aut triplici bombo, ut bueeino aliquo. Hi., o mus quoque bucciose ' dixisse videri possit. Sy amvis buccinum pro buccina etiam uιuvetur. s iubam Tyrrheni p. inven. e Sem. lib. 8. Ad locum ab Isid. citatum. mu MD Ructem dicta q. tota. Al. lova. Inde nos genus quoddam lapidis toυas . quod fungosμm D g mmH Numque frequιns in Gorthici, pro b. , s. 3T N.im bucciaci insor os sonitum. . Serυ. An. II. Bello dat sig. r. c. Buccina.
504쪽
tum dedit aere canoro. Cujus sonitus Varius est. Nam interdum canit, Ut bella committantur : interdum ut inSequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur,quo e eXercitus recipit, unde & Signa receptui canere dicuntUr. i in Classica sunt cornua , QUAE convocandi causa erant facta , & a calando classica dicebantur. De quibus Virgilius : Classica jamque Sonant. - ' Apud Amagonas autem non it ba ictata Regibus, sed a Regina sistro vocabatur foeminarum eXercitus.
ut de dc ubi reponuntur, armaria ditata xii t. Lem arma , & tela Omnium gemnςrum, sed arma sunt , quibus ipsi xVς mur tela , quae emittimuS. Nam a sexd duplicia sunt, id est, Vel quibus
p y timus , vel quibus tegimur. in Arma autem proprie dicta Sunt, eo quod armos tegunt. Nam arma, Vel armis dicuntur, id est, humeris: Ut, Rios huic hasta per armos Acta tre Vel α ποτοῖ , id est, a Marte.
δ l Ladius generaliter dicitur ensis in proelio , sed ensis fer-
rum tantum : gladius Vero totus. Proprie autem appellatus gladius, quod gulam dividit, id est, cervi in Secat. Ad hoc enim primum est factus: nam
caetera membra Securibu S magiS caeduntur, collum gladio tantum. Acies autem gladii ab acumine dicta. Capu-JUS Vocatur, Vel quia caput est gladii, vel quia ibi capitur, ut teneatUr. Nam alias acies ferri non sinit. Z Mucro non tantum gladii est, sed & cujuslibet teli acumene dictuS a longitudine mana Graeci longum dicunt
E Machaera autem eSt gladius longus ab una parte acutUS. 3 Framea vero gladiuS eL Utraque parte acutuS, quam Vulgo Spathan Vocant. Ipsa est & Romphaea. Framea autem dicta , quia ferrea eSt. Nam sicut ferramentum sic Era mea Ultatur, ac proinde Omnis gladius Fra
bo Graeco, quoniam τα 'εῖν Graece di
citur pati, unde & patior, & patitur
dicimus. Alii Spatham Latine autumant dictam , eo quod Spatiosa sit id est, lata & ampla. Unde & spatula' in pectoribUS. 3 Semispathium gladius est a media longitudine Spatia ae appellatus non Ut imprudens Vulgus dicit, sine spatio, dum Sagitta Velocior sit.' Pugio a pungendo, & transfigendo Vocatur. ESi enim gladius pamvus bis acutuS lateri adhaerens. 't lieni
: l Cujus sonitus varius receptui. Ex eod. AEn. 9. Ad v. Signa Soquentum. m rcceptas dicuntur. Ex eod. ZEV. II. a. v. Planities I. I. tutique receptus. i. . .. .ica Suut cornua. Id m : T. Cla bicum dicimus , S tubam ipsam, & sonum, se eod. libro ad Hortina eia,
urtim equites, qui A classcs dicuntur, undu α corum tubas classica dicimus, &c. Vid. Ascon. in Diυιnai, pud Amamnas, cicc. e Se v. AEn. d. Rugina in m. p. v. a. sistro.
ituri V. gcccralit. e c. Sem. V- Axii λ Vixum, tabulaeque Arma dicuntur cunctarum artium ini 'δ autem proprie dicta s. eo quod Arin. EX φρή. AEn. . Erigi Sc arma viri, Icc. p νι. .aacro non tantum gladii tibi. e Serv. et n. II. ad ra. Aito stat vulcere mucro. a framea spatha. Aug. in Ps. ι '. rx mca apyllatur, quam vulgo spatham dicunt. Sunt enim ol- 3 et x - - uti, ipsi sitne macherae, ipsae staincae , etiam spathae appellantur. Sed legendum fortasιὸ apud A. . .'
505쪽
est latum , cujus dupleX mucro, ac bifurcus in modum caudae hirundineae formatur , unde & Chelidoniacus dicitur.
8 Sica E secando dicta est. Est enim gladius brevis , quo maXime utuntur , qui apud Italos latrocinia exercent, a quo sicarii dicti sunt. Tranquillus autem dicit: Dum cujuS-dam gladiatoris in ludum emissi gladius curvatus fuisset ex acie recta princucurrit unus ad eum corrigendum, tumque a pugnante reSponsum est, SiChac pugnabo : inde Sicae nomen duc
9 Secures signa sunt, quae ante Consules ferebantur, ne aut USum per derent belli, aut vacanteS otio aSpectum amitterent gladiorum. Quas &Hispani ab usu Francorum per derivationem FranciScaS Vocant.
hastile. Nomen autem hasta ab astu sumpsit. Unde & aStutia. et Contus ferrum non habet, Sed tantum cuSpide acuta est. Virgilius Ferratasque trudes, & acuta cuspide ContOS. Contus autem , quasi conitus, ESi enim conus acuta rotunditaS.
3 Trudes hastae sunt cum lunato ferro, quae Graecis A plustria dicuntur. Trudes autem dicuntur ab eo, quod trudunt, & detrudunt. Virgilius:
'' Venabula dicta, quasi Vena tui habilia. Vel quia venientem exci piunt , quasi excipiabilia. Excipiunt
enim apros, eXpectantque leones, in trant urSOS, Sit tantum firma manus.
5 Τ' Lancea est hasta amentum habens in medio: dicta autem lancea, quia aequa lance , id est, aequali amon
6 '' Amentum vinculum est j 'culorum hastilium, quod mediis ba 'tis aptatur. Et inde amentum, quo mo dia hasta religatur, & jacitur. 7 ClaVa est, qualis fuit Herculis dicta, quod sit clavis ferreis in Vi cena religata, & est cubito Semii
facta in longitudine. 7 Haec & Catel , quam Lucilius Calam dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia qu mma Xime lenta , quae jacta quidem HORlonge propter gravitatem evolat: Scquo perVenit , vi nimia perfringi Lquod si ab artifice mittatur , sum redit ad eum , qui miS'. c.' jus meminit Virgilius, dicens :nico ritu soliti torquere catejas. Π
λὶ Cap. VII. Virgil. ferratasque trudes. o. I. frudes oliam Iasi in antiquis quibusd. cc. apud Virgil 'pioius.s j venabula d. q. V. h. v. q. v. e. q. excipiabilia. Sers. AEn. . Retia r. p. l. venabula f. venabula Ob h*ς' - uiui, sint apta Venatui , quasi eXpiabula. Puto tamen Serυium ita scripsisse : Venabula ob hoc dicta quod sin RP a Vel quia Ventcntem excipiunt, unde & cxcipia , lusi excipulat quasi exeipiabiliρ, aut excipiabal a , λux Νη-88lia. Gloss. excitulum. ἐκδουιον. Item ἐκδήλεῖον exceptorium. Excipculum is aγια. ,άγια exemplum a' ε' arpago. is in Lancea. Hispaniensis vox , Auctore Varrone AEpud Agell. lib. I s. cap. 3o.s j Amentum. e Serυ. AEn. 9. Au v. Amenta luc torquent. yὶ Clava est qualis fuit Herculis. Festus. Clava teli genus, quo Hercules utebatur. 1 sunt ἔς μέ6ὶ Et cst cubito semis in facta in longitudine. Servius AEn. r. ad i. Teretes sunt aclides illis Tela: δες ' iam iqvxdδm antiqua adeo , ut nequc usquam commemorentur in bello. Legitur tamen quod sint clavae cubi Q - 'ς Mincntibus hinc , & hinc acuminibus, cte. misist ij HKς tu Catela, quam Lucilius Calam. Pro Lucilio Horatius erat in .maibui librii mendosse : F rpi ' x Ac ..is' νδ 'Rn utum dicebant calas : sic Lucilius: Scinde calam, ut caleas, id est , o pucr , fr*Πgςέηὶ Hispani & Galli Theutonos. Ii fortasse, quos vulgo chucones dicimus.
506쪽
t0rno factium, habens ferrum cubitale, S rotunditatem de plumbo in modum phaerae in ipsa summitate. Dicitur etiam & ignem habere affixum. Hoc utem telo pugnatur de turribuS, quaSPhalas dici manifestum est. JuVenalty Consulit ante phalas,delphinorumque Columnas. A phalis igitur dicta est phaldrica , Sicut a muro muraliS. Sane phalaricam Lucanus dicit nervis mittit rtilibus , & quadam machina, ut: Hunc aut tortilibus vibrata phalarica nerVis. Virgilius vero ait : Turnum manu phalaricam jaculari potuisse. 9 Pila sunt arma jaculorum, Rique telorum a torquendo , Vel emit-xζndo vocata. De quibus Lucanus: Sig- 'δ, pares aquilas , & pila minantia
pilis. Cujus singulare pilum dicitur.
Io ii in Telum vocatur Secundum iraecam etymologiam, 'T'VqVidquid longe jaci potest, quam quam abusive dicatur & gladius, ut ζ t illud: At non hoc telum mea quod
Vi dextera versat. Proprie autem telum a lonstitudine dicitur. Unde &mustela dicitur , quod longior Sit,
I i Cuspis hastile amentatum, as pite dicta, quod est virgultum. Virgilius e Et pastoralem praefixa cuspide myrtum. Proprie autem cuspis, POS 0r pars haStae eSt.
co veloci ictu vocata. Pennis enim fertur, quasi avis, ut celeriter morS percurrat ad hominem. His primum Cretenses usi sunt: quibus pennae ideo , ut diximus , agglutinantur, ut leves sint, & perVolent. et ScaptOS 3 Spicula sunt sagittae, Vel lanceae breves, ab Spicarum Specie nun
Scorpio est sagitta Venenata arcu, Vel tormentis e Xcussa. Quae dum ad hominem venerit, ' Virus , qua figit , infundit: unde & Scorpio nomen accepit.
ferendo jacula dicta , Sicut& feretrum, ubi funus defertur, quae
ideo etymologiam communem habent, quia Pharetra mortem , se retrum mortuum portat.
thecae: Sicut Sagittarum Pharetrae.
3 Vagina appellatur , eo quod in ea mucro , Vel gladius bajuletur. Theca , ab eo quod aliquid
receptum tegat, c. littera pro g. Posita. Alii Graeco nomine thecam Vocari aSSe- 'in Phalarica telum ingens aeulari potuisse. e Serv. AEn. 9. ad υ. Contorta phalarica. si Pila. Serυius AEn. . ad υ. Pila manuscript. q. g. i. b. d. Pilum proprie est hasta Romana . ut gessa Gallorum, Macedonum. ii relum potest. e Serυ. An. s. ad υ. Desuper Alcides telis premit. Ramquam abusive dicatui & gladius. Serv. AEn. 9. At non hoc telum: Hoe loco telum gladium dixit a longiti '' a xinde a numella dicitur, quasi mus longus. Hi . l. Si caluitur , de Herb. Signifry prie autem cuspis, posterior pars hast . Servii s AEn. io. ad υ. vibranti cuspis medium transverberat ictu : M-ςR-pideiri abusive pro hastae mucronc PO Rix ' S-p. VIII. Scorpio. Vegetius lib. . cap. 22. Scorpiones dicebantur , quas nunc manuballistas Vocant, ideo sic nun 'PR i, quod parvis, sub ilibusque spiculis inferant mor cm. virus, qaa sitit, ins indit. Tertuli. adυers. Gnsotic. UndE & bellicam machinam retractu tela vegetantem deiecit ' ' ''minant. Id .ieulum , & fistula est, patula tenuitate in vulnus, & Virus , qua figit , effandit. C-p- l . Pharetra sagittar. thee. & Coriti prop. Serv. En. Io. μή v. COritaque leves: Coriti proprii V i dicuntur etiam sagittarum , quas & pharetras V.c mu
507쪽
serunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde & bibliotheca librorum repositio
neae , intra quas latet pugio sub hac, ii specie. Dolones autem a dolo di ii sunt, quod fallant, & decipiant femro , clim speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine OXoS Vocat, id est, acutos. Unde & apud Medicos
6 Arcus vocatur , eo quod ar- Ceat adversarium. Inde de arces dicuntur , a quibus arcentur hostes. Item arcus ob speciem, quod sint curvati arctiUS.
emittendo jacula dicta. βα-ειν enim Graece mittere dicitur. Torquetur
enim Verbere nervorum , dc magna Vi
jacit, aut hastas, aut saxa. '' Inde &Fundibalus, quasi fundens, & emittenS. 0 Contra Ballistam Testudo Valet. Series enim sit armorum umbonibus inter se colligatis.
1 A Rieti nomen species dedit, I x eo quod cum impetu im
pingit murum in modum arietum pug nantium. Validae enim , ac nodOSae ar boris caput ferro vestitur , eaque Su Pensa funibus multorum manu ad murum impellitur : deinde retrorsum ducta majore impetu destinatur, Sic que crebris ictibus concussum muri latus cedit, cavatumque irrupturis se nestram facit. Contra impulsum arte iis , remedium est, saccus paleis pla nus, & in eum locum demissus, quem arieS percutit. LaXo enim Saccorum Sinuictus arietis illisus mollitur. Du riora enim mollioribus facilius cedunt a Plutei sunt crates corio crudo intectae, quae in opere faciendo hosti objiciuntur.3 fyl Μusculus cuniculo similis sit, quo murus perfoditur, ex quo
1 Lypeus est scutum malu dictus ab eo, quod clepol, id est , celet corpus , periculisq0ς
lit Dolones-praeserant ligni. Ex eod. An. . ad υ. saevosque g. i. b. dolones.s2J Acutus morbus. Sic supra lib. . cap. 6. Assi Cap. X. Emittantur. Qua post hac verba in editis quibusdam leguntur , uiquo ad Ballistam: in manuscripti sunt : sunt tamen sv. lib. I . cap. 6. e Serv. Georg. I. Inde & Fundibalus. Vid. cap. 6. lib. . . si Contra Ballistam Testudo valet, series n. sit arm. Sem. lib. s. ad s. Aeeelerant acta p. testudine Volsci i μ' est scutorum connexio curvata in testudinis modum. 6ὶ Cap. XI. Aricti iacile cedunt. Ex Hegesin. lib. 3. cap. D. ν 7ὶ Musculus quasi murusculus. Musculos a marinis belluis, qua bal ni, auillio sunt, dictos putat Heglii' cap. II. Cap. XII. Clypeus est scutum majus. Serυ. non semel. . t 3πτειν. Ex eod. AEn. 7. ad υ. Nec clypei currusvὶ sonant. Gd obfiu, ἀκο νῶ γλυφMν , i ir re it Ptiss. f. cβρ. Scutis enim qualibus ad Trojam pii natum est, continebantu im'γ .R0mς' habuere clypeoruin, non ut perversa Grammaticorum subtilitas voluit a cluendo. Origo p - s aciem reddi in scuto , cui iisque qui fuerit usus illo, &c. ii OJ Ipcus autem peditum. e Serυ. ad υ. Tercentum scutati omnes. n. '.
508쪽
rem peditum est , scutum eqVitlim. 2 Scutum appellatum , eo quod a se e Xcutiat telorum ictum. Ut enimiζlis resistatur , clypeUS antefertur.3 Umbo scuti pars media eSt, quasi umbilicuS. Ancile vocatur Scutum breve , & rotundum. De quo Virgilius: LMVaque ancile gerebat. Et Ancile dictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum, & rotundum. Ovidius : Idque ancile Vocant, quod -b omni parte recisum. Quaque notes ψculis, angulus omniS abeSt. 5 'in Pelta scutum breVissimum in modum Lunae mediae. Cujus meminit liber Regum. Fecit Rex Salomon ducenta scuta de auro puro, recentas peltas eX auro probato. 6 0ὶ Cetra scutum loreum Sine ligno, quo utuntur Afri, & Mauri,dς quo Poeta : LarvaS cetra tegit. 7 Parma levia arma , quasi p-yVa, non clypeus. Dicitur autem teStudo scutum. Nam in modum xς tudinis se clypeus. Est & testudo β utorum connegio cur Vata in teStudinis modum. Namque in armorum ἶςneribus, milites etiam ab animalibus η0mina sumunt, ut aries. Et Sallustius:
In modum , inquit, hericii militaris.
1 T Orica ρὶ vocatur , eo qUM loris careat: Solis enim ci culis ferreis conteXta CSt. et II Squama eSt lorica ferrea eX laminis ferreis , aut aereiS concatenata in modum squamae piscis, & ex ipso splendore squamarum, & Similitudine nuncupata eSt. De ciliciis autem &poliuntur , & teguntur loricae.
1 As;is de lamina est: Galea de
corio. Nam galerus corium dicitur. Cassidem autem a Thuscis no
minatam. dicunt Illi enim galeam
cassim nominant, credo a capite. 2 Apex est, quod in summa galea eminet, quo figitur crista, quam
Graeci κωνον Vocant. Nam conuS est
curVatura , quae in galea prominet δίSupra quam CriStae Sunt.
1 Gorris ''' exercendarum litium I locus , a fando dictus. Qui
locus & Prorostra Vocatur , ideo quod
Ancile ab omni parte reeisum. Ita etiam rarro, aut qua i rit Serv. AEn. 8.ὶ id est, undique la habens. Vid. Plutarch. in Num. in pelta. ό Sὸ o. AEn. i. Ad lunatis agmina pelti .
Cetra Hispani. Ex eod. R. v. 7. ε . si in Parma, levia acina. Sermius AEn. io. ad illud. Transiit & parmam mucro levia arma mInacis e parmam , id est, via aIma, non ciIpcum h t Sc testudo scutorum connex. Vid. sup. cap. IO. erit Est ac testudo scutorum conneX. Vid. iv p' λψ' . . . . a L a - C p. XIII. Loti ea quod loris eareat, solis n. circulis serreis. Non dubito, quin Didorus a ud Servium lege it
notationem staυit, qua conjerta sunt hamis , ut AE t Metilius. Varro lib. 4. I OIsca a loris , quod de corio crudo ia faciebant ; postea suceuderunt Galli e fcrro sub id vocabulum ex annalis i rrcam cunicam. 7 Mama est loriea ferrea, &e. Serv. 'n. s. Nuc duplici squama lorica sid. 'c au. Squama sunt loricarum ea in modum squamae compositae. Sane A sqaama spici dorem si gazficat, si a piscibas vcnia , α soldes si a squalia Dς cilicii, autem doliuntur loricae. ὲ Sero Georg. 3. ad illud. Usum in castrorum & miseris Velamina nauti,. QRp. XIV. Abeκ e t d. in sumni. gal. Le. Sermius AEn. δα. v. Apic in tamen infixa tominum Hasta tulit i gi. mi0ςntiam , quam Graeci conum vocant , in qua eminent cris : se lib. 1 o Apex conr altitudo. '' C p. XV. Forus. Pol rai duci coena sine istis, sed Braullom Hli1 r vi Om. λ ιΠρ. lib. II. cap. 1.
509쪽
q7O . D. IS ID. ex bello Punico captis navibus Carthaginensium rostra ablata sunt, & in foro Romano praefixa , ut essent hujus insigne victoriae. ConStat autem Forus causa, lege , & judice.
evenit. Est enim materia , & origo negotii, necdum discussionis examine patefacta , quae dum praeponitur causa est, dum discutitur judicium est, dum finitur justitia: Vocatum autem a
judicium, quasi jurisdictio , & justitia,
quasi juris status. Judicium autem prius inquisitio vocabatur. Unde de Actores judiciorum , & Praepositos, QuaeStores , Vel QuaesitoreS VOCam US. 3 Negotium multa Significat, modo actum rei alicujus, cui contrarium est otium ; modo actionem caUSae,
quod est jurgium litis. Et dictum ne
gotium , quasi nec otium , id est, sine otio. Negotium autem in causiS, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur, ut majora lucrentUr.
garrium , eo quod ii, qui causam dicunt , jure diSceptent. 5 Lis a contentione limitis prius nomen Sumpsit. De quo Virgilius: Limes erat positus litem , ut 'in discer
6 Causa aut argumento, aUt Pro batione con Stat.
7 Argumentum nunquam teStibuS , nunquam tabulis dat probationem , Sed Sola investigatione invenit Veritatem , unde & dictum argumentum , id est , argutum inVen
8 Probatio autem testibus, & f-
9 In omni autem judicio seX pes
1 O Judex dictus , quasi jus di
cens Populo, sive quod jure discept x Jure autem disceptare est juste judica re. Non eSi autem Judex, si non in eo justitia.
II Accusator vocatus, quasi ad causator, quia ad causam vocat eum, quem appellat. Ia Reus a re, quam petitur, nun CupatUS , quia quamvis sceleriS CORS CiuS non sit, reus tamen dicitur, quam
diu in judicio pro re aliqua petitur
13 'Τ' Testes antiquitus Superi lites dicebantur , eo quod super S λ tUM CauSae proferebantur. Nil Jc, par te ablata nominiS , testes Vocantur I Testis autem consideratur: Conditione, narura, & vita. Conditio ne , Si liber, non servus. Nam Saepo
SerVUS metu dominantis testimonium
supprimit veritatis. Natura , Si Vir1 non foemina. Nam varium , & muta bile Semper foemina. Vita, si innocen r& integer actu. Nam si vita bona de fuerit , fide carebit. Non enim pote xjustitia cum scelerato habere Socleta
tium : aut dicendo id , quod videriis Rut proferendo id , quod audierunx
Duobus autem modis testes dclin quunt : cum aut falsa promunt, aut Vc ra silentio Obtegunt.
510쪽
x QPectacula, ut opinor , genera
'l quae non per semetipsa inquinant, ed per ea quae illic geruntur. Dicta Rutem Spectacula, eo quod hominibus publica ibi praebeatur inspectio. Haec ludicra nuncupata, quod in ludis
Serantur, aut in SceniS. a Ludorum origo sic tradituros in Lydi ex Asia transvenae in Hetruria Lonsederunt, Duce Tyrrheno, qui se tri Suo cesserat Regni contentione. Igitur in Hetruria inter caeterOS rituS Superstitionum suarum, Spectacula quoque religionis nomine inῖtituerunt. Inde Romani accersitos Artifices mutuati sunt, & inde ludi a Lydis vocati unt. Varro autem dicit ludos a lusu DCatos, quod juvenes per dies festos Olebant ludi exultatione delecti re Populum. Unde de eum lusum ju Venum,
diebus festis , & Templis, de Reli-g'0nibus reputat. Nihil jam de causa V0cabuli, dum rei causa idololatria Sit. Unde dc promiscue ludi : Liberalia
vocabantur, ob honorem Liberi Patris. Ob hoc respicienda est Τ' origini, macula, ne bonum aestimes , quod itium a malo accepit. LudVS autem Cymnicus est, aut Circensis, aut Gladiatorius, aut Scenicus.
λ Ymnicus Ludus est Veloci I tatis, ac virium gloria. Cu- R. locus gymnasium dicitur , ubi
citas comprobatur. Hinc accidit, ut Omnium prope artium eXercitia gymnasia dicantur. Antea enim in jocis
certantes cincti erant, ne nudarentur: post, relaXato cingulo , repente prOStratuS , dc eXanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc Archon Hippomenes, Ut nudi deincepS OmneS eXercitarentur, permisit.
Ex illo gymnasium dictum , quod ju-Venes nudi eXercentur in campo, ubi sola tantum Verenda operiuntur.
CAPUT XVIII. Generis Gymnicorum.
1 Enera Gymnicorum quin a que: saltus, curSuS , jactus, Virtus , atque luetitio. Unde ferunt quemdam Regem tot filios adolescentes habentem, totidem generibus de Regno jussisse contendere.
1 C Altus dictus, quasi exilire ino altum. Est enim saltus altius exilire, Vel longius.
1 ι Ursus a Velocitate crurum vocatur. ESi enim cursus celeritaS pedum.
1 F Actus dictus a jaciendo. Undeo & piscatorium rete jaculumbin C p. XVI. Quae non per semetipsa inquinant. Tertullianus lib. de Spectaculis cap. ult. Retulimus supra de lo unditione , quod non par semetipsa nos inquinen , scd per ea , quae illic geruntur.' i Lydii ex Asia transvenae Iiberi patris. . Tertuli. ibid. cv. 2.i Originis macula accepit. Ex eou. loco. Vδp. XVII. Ex eonsilii decreto tunc Archon Hippomenes. Auctor quar/ndus.