R.P. Roberti Bellarmini ... De indulgentiis, et Iubileo libri duo. Accedunt & alia eiusdem authoris aliquot opuscula ..

221쪽

duris , magis quam ceteros christianos in militia caros habere sit viam: praeterquam q od arma tractantes malles ex ea barbaris, amplis per Italia ein Siciliam honoribus,m mari h atibas evexit , elasine gemis amore in christianos usque adeo est debacchatus, ut Luceriam, Apuliae ciuitatem,eiectμ populariter christianis, Caracenis dederis babitandam.Et paullh pdst:Legem in regione promulgauit, qua SQ cenos Hluit adeo Ialnas est,m contendentes cam illu, impanὸ oceid renturtacaesorum autem Saracenorum q stis, si eaptas non esset, qM vim attulerat,in icinae regionis populos haberetur, quae aerisμmma, ac totidem repitum supplicio punirenta . stain etiam alia impietate Gque infama,ut Saracena non magis sibi militanti, quam in silea avri ii commodaret,est usus 3 qai forma praestantiores per Siciliam muli res, er suum per Italiae Retuam concupitas virgines a parensam fraumat a De a maritorum complexu rapi inpasi s fuerit, in curasi rit. netis, Africae Regis fratrem baptirari volentem Panormi pro .hibuit. Haec ille, atque haec sunt videlicet pia illa opera, ob quae sanctum Imperatorem, & unctum Dei aduers rius appellauit,&cur Pontifex Gregor ius, A ntichristus iure habendus videatur,quia eum anathemate notatum ab Ecclesia eiecerit.sed pergamus ad caetera.

SSptimo loeo, Ioachimum Calabrum testem addu

cit, a quo in explicatione ApocaIypsis, Romanum Pontificem Antichristi nomine appellatum affirmat:sed impudens est mendacium, quod certe nobilem virum, qualem iste se laetat, minime decebat. tantum enim abest,ut Ioachimus Abbas ullo in loco Romanum Pontificem,Antichristum esse significarit, ut contra potius frequenter de illo lammo cum honore scripserit: in ipsa Epistola,quam toti illi operi praemisit, iubet sua opus Apostolicae sedis iudicio subijci ; ubi etiam certa' fide se crede d icit,non posse portas inseri contra Ro-

lammationem,fidem eius ullo unquam tempore peritu-N s ram.

222쪽

υι Mend. lib. desumnis pontis Cap. XI.

ram. Deindeon r. parte expositionis, explicans textum ' .capitis r. aperte scr ibit, Ecclesiam Constantinopolitana finem este habituram, Romanam autem , ut veram Hi rusalem,& thronum David, semper mansuram. Rursus, in expositione ir.textus, capitis 6. habet haec verba : stuneunque Pet, i Ecelestam morib- tribusque oppugnant, Rabsoniis filios contremisiant. In expositione autem 1. textus,capitis Aper Angelum a scendentem ab ortu solis, atque habemtem signum Dei viuio Romanum Pontificem intelliget dum esse dicit, qui cum coepiscopis suis, signo crucis lectos muniet in illa ultima tribulatione , quam Antiaehristus videlicet excitabit. Sed quid opus est pluribus

eum aduersarius locum nullum attulerit pro mendacio suopunus extat locus in expositione textus Ir. capitis r.

qui forte pro aduersari;s facere videatur. Sed in eo loco non verum Pontificena Romanum , sed principem quendam Patarenorum haereticorum , ab Ecclesia Romana iam oli in damnatorum, quem illi suum Apostodicum dicebant, Antichristi praecursorem futurum esse, Ioachimus suspicatur. Sed nihil ad rem nostram hoc

Ddueit postrem Λ , testimonia trium auctorum. qui lingua It dic scripserunt, Dantis, Petrarchae, atque Bocacij,quos testes esse dicit,omni enceptione maiores,quod Papae domestici, quod antiqui, quod venerabiles,ob viis,& morum integritatem;quod summa doctrina praediti fuerint ; quod sine perturbatione animi scripserint,quod deniq; etiam praeuiderint . ruinam Ponti ficatus Romani; & non tam Poetae, quam Prohetae fuisse videantur. Et quidem quid isti au ctores scripserint, pauli post videbimus. Nunc breuiteria des illas, quibus ab aduersario a clunitar, discutia-mu . in primis, eiusmodi esse testes,ut eis nullar

tione contradici possit. At si carmina amatoria, si fabu- t. vi

223쪽

las,si somnia scripserunt,unde illis auctoritas tanta, veὰontradici nequeat Quid si Dantem ipsum,qui maxima serius,ac sobrilis ex tribus illis fuit,falsitatis, ne dicam mendacij, manifeste coarguam 1 Certe enim quae scribit de Anastaso Pontifice, ut suo loco ostendam, defendi nulla ratione possunt.Denique,si testes isti adeo sunt usi es, ut fides illis omnino habenda sit, cur auctor iste, pag. ri. fidem Danti habendam esse negat, clim donatio- ,em Constantini, & Iepram eius baptismo curatam aD firmat Ait deinde,Papae domesticos fuisse:quod de Dante & Bocacio simpliciter est falsum.Dantes enim facti res Gibellinus, non modi, non domesticus; sed etiam hostis Pontificum fuit. Bocacius verb nullius Pontificis domesticus suisse legitur. Quod autem de eruditione Mantiquitate dici antiquior&doctiors Bernardus fuit, antiquiores etiam & doctiores innumerabiles alij, qui summi Pontificis dignitatem, totis viribus defenderui.

sed risum vix tenui,cim Petrarcham,& Bocacium,a moruna sanctitate,vitaeque integritate, laudari vidi cameors scripta Italica, ob qu ab isto iuuene tantopere cω mendantur, nihil fere, nisi turpes amores contineant suorum etiam ipsum Petrarcham aliquando vehemem

ter puduit, talib' videlicet sanctis Prophetis digni sunt Lutherani &Caluinistet,qui iuuentutem suis libris coi . rumpant; qui Deam V nerem , & prolem eius Cupidi-mem,pro summis numinibus venerentur:qui vel triui phos amoris canant, vel confictis fabulis expugnandae pudicitis artes doceant.Istud credo Euangelium ab Anetistite vestro Bera didicistis,cuius extant tot carmina timatoria in Candidam,quaedam etiam turpissima in eandem,ac puerum Audebertum a & qui non al ia de causa praefationem in psalmos poenitentiales latinis versibus scripsit, nisi ut sorinam Bethsabeae impudicissimae, ut secit, nobis depingeret.Discς miser'liquando tande quato sit Ecclesiae Catholicae, quam vestrae, sanctior disciplina,cum illos ipsos libros vos appelletis sacros, ct iterum, atque iterum typis excusos populo obtrudere

224쪽

nitamini,quos censura Ecclesiis Catholicae legi, ob impuritatem, & corruptelam iuuentutis, prohibet. Iam quod addit, hos auctores sine animi perturbatione de Romano Pontifice esse loquutonquis credat, cum Datiates factione, ut dixi,Gibel l inus, eos fere Pontifices s lum reprehendat,qui Gibellinis praeter caeteros adue fabantur.Nicolaum III. Bonifacium VIII. Clementem V. nam a Petrarcha tria illa cantica, in curiam Romanam,non sine magna animi perturbatione scripta, cum aulicis insensus esse coepisset, clarius est, quam visita

nobis necesse dici. Quod denique ad vaticinium illud pertinet,quo illi Romani Pὸntificatus ruinam pr significasse vobis visi sunt: siquidem illi tale aliquid praedixerunt id ipsum de vaticinio ipsorum dicimus;quod de similibus prophetis olim Ezechiel pronunciauit. Vae

prvbetis insipientitas qui seqquntην stiriimn sua , nihil vident. Tentaverat quondam Martinus Lutherus, horum o nium qui nunc in Ecclesiam Catholicam debacchantur,

parens, futura praedicere, ac in Epistola quadam anno is t. cum illa inscriptione edita indelem admonitionem ad omnes Christianos audacter praedixit, post biennium fore, ut Papae Cardinales, Episcopi,presbyteri, monachi,moniales, turres, campanae, &quicquid Ecclesiasticum est,in auras difflueret ritque evanesceret,' modb ipse illi biennio, concionari, &scribere ut coeperat,sineretur.sed permissus est,non duos, ut petebati sed sere. vigi uti,& duos annos, summa libertate scribere,& docere; nec tamen quicquam eorum, quae praedixit,euenit : atque eundem exitum omnia eiusmodi vatiueinia necessario sortientur ; quae cum Prophetae illius omnipotentis vaticinio pugnant: Super baepeira aedificabo

Via verb Pius V. Pontifex optimus, &sanctissimus, carmina illa Petrarchae, quae aduersus v

CAPUT XIII

berr

225쪽

bem Romam impie scripta fuerant, abradi iussit, inde sumpta occasione,aduersarius in extrema declaratione sua tragice deplorat,qubd libri sacrae scri plurae,no pas-sm lingua vulgari unicuiq; permittantur. Sed eatissam istam tam inepte,&imperite agit,ut nisi inscitiam eius ex toto ipsus opere deprehenderem, suspicarer fortal-s eum praeuaricari dedita opera voluisse. Primum ait, Ecclesar Catholicae Praesules,&Pastores id unum satagere,ut hominibus persuadeanr, eos qui legunt scripturas sacras , noui,& veteris testamenti, haereticos fieri. Sed quale est hoc mendacium λ an non scripturae sacrae utriusque testamenti, summo Pontifice non solum a P.

probante, sed etiam iubente passim publice & priuatim, in templis, in scholis, in domibus leguntur3Deinde addit, impie prohiberi lectionem Bibliorum, lingua vulgari,cum Moyses in lege veteri iusserit, ut sacerdotes ad populum lingua materna conciones haberent λ oacumen3 quasi veris Ecclesiae Catholicae sacerdotes no a lingua materna ubique ad populum concionentur. Tertio dicit, Christum quoque id ipsum discipulis imp rasse, ut videlicet ad populum vulgari idiomate loquerentur. Et quanquam vulgaris idiomatis nulla in Euai gelio, nec in lege Moysis, mentio fit,admittimus tamen, ad gentes,ad quas docendas missi erant, Apostolos lingua vulgari esse concionatos; quod, ut dixi, etiam hoc tempore faciunt Catholici sacerdotes. Sed ijdem curqusso lingua minime vir Igari Epistolasconscripserunt,

si eas a vulgo legi voluerunt λ Nam certe B. Paullus,ad Romanos, non Romane, sed Graecὸ scripsi. Et Apostoli, Petrus,& Iacobus,ad Hebraeos,non Hebraice, sed Graece litteras dederunt. Et S. Ioannes, Parthis, non Parthicam, sed Graecam Epistolam misit. Quart. dicit, ab Apostato ser i b Christianis omnibus denunciari,ut sacras litteras inuestigensiae scrutentur. Atqui hoc praecepta Apostolicum in L quae extant, Paullinis Epistolis nonii, uenitur. Si Caluiniani quintam decimam sortὰ habent, non grauentur eam cum ceteris communicare.

Sed quando Paullus Apostolus hoc iuberet,qui,ut dixi.

226쪽

ad Romanos ea lingua scripst,quam vulgus non intelli gebat; qui serio monet ad Ephes . positos in Ecclesia dinores,&pastores,ve videlicet non deessent, qui diuinas lixteras imperitae multitudini exponerent. Postremo,argumentum inde petit aduersarius,quod Mahom tus populis ruis persuaserit, ad eos non pertinere, lubros legis Domini per se euoluere,cum id proprium s cerdotu sit.Sed utrum Malio metus id praeceperit,aduer sarius noster viderit. Nos verb non in Alcorano Pseud , prophetae Mahomeli, sed in Malach ia sancto, fidelistianaoq;le Propheta legimus,Labra sacerdoiu custodient scientiam in legem requirent ex ore rim: quia Angeta Domisi exercituum est, hialach. & s. Basiliu grauissimum,doctissimumque phitrem,praesecto culinae Imperatoriar,locum e diuina scri plura proserenti lupondisse stimus, tuum est de pulmensis cogitare,nou dogmata diuina de quere. Id quod refert Theodo- retusi lib. . historiae Ecclescap. ir.S. quoque Hieronymuaci rissimum Ecclesis Catholici lumen, non ignoramur, quam acriter reprehenderit, in Epistola Paulli na,praua illam consuetudinem, qua sibi diuinas litteras omnes: vendicabant,cum tamen alioqui veteri prouerbio, tractent fabrilia fabri. Atque hactenus de illa declamatione, qua su m mu Pontificem, Antichristum est e frustra probare aduer sarius contendebat. .

Reslossia ad ea,qua ex Dante alit heris tantra Sedem

CAPUT XIV.

VEnio nunc ad ea, quae ex Dante, Poeta Italico, inrimedium adserenda libelli auctor iudicauit. Ea licet inuit & varia sint,tamen omnia ad quinque. pita reuocari possunt. Primum enim in opere illo Dantis, certorum Pontificum, & Cleri etiam totius vitia deteguntur. Deinde locus Apocalypsis de Babylone ad summos Pontifices applicatur. Tertib, sacrificium lMisse, iuxta Lutheranorum errorem, improbari vide,

227쪽

Append. ad lib. desummo ponit f Cn. GR. apy

tur. Quarto, Lutheri aduentus,& praedicatio. prophetico spiritu, si aduersariis credimus,praesignificatur. Quini to,indulgentiae Pontificiq reprehendi videntur.Ordiamur a primo. Quinque Pontifices a Dante reprehensos aduersarius annotauit, Anastasium II. Nicolaum III.

Addere poterat ad alios etiam, Celestinum V. Hos enim sex ex tam ingenti numero Summorun Pontificum, in toto illo opere reprehendit. Sed in Anastasio exinascitia turpiter lapsus est: scribit enim, Anastasium in ter haereticos in gehenna puniri, ob haeresim quandam

mitia

Commentarius aduersarij ad hunc locum habetiph tinum in Thessalia docuisse, Spiritum sanctum a patre non procedere , & Filium minoris auctoritatis esse, quam patrem. Atque hanc haeresin ita placuisse Anastasio II. Pontifici , yt eam etiam. publice defendere ioco natus;proinde iure a Dante inter haereticos numera r i. . At Dantes quidem aliqua venia diguus est: quippe qui Martinum Polonum, Gratianum, di alio qu's d ux froris sui habuit auctores. Illi enim Dante ant; qui res, scriptum reliquerunt, Anastasium Pontificem in eo peccasse, qubd Acacium Eutychianae haeresis fautorem,& a praedeceioribus suis iuste depositum, in sedem Co- flantinopolitanam reuocare voluerit; quodque Photino cuidam Thessalonicensi Acacij amico, sine consensu Episcoporum caeterorum temere communicauerit. Addunt etiam,prsdictum Anastasii,ob id peccatum diuina ultione percussum,misere perijsse, Quae omnia falsa fa-ibulosaque sunt : nam certissimis testibus constat Ac cium multo ante ob ijsse diem suum ,, quam Anastasius

Pontifex fiexς estanti id Euagrius lib. . histic. i3. Ni-

228쪽

cephorus lib. I s.cap. tr.& Liberatus in breuiario de causa Nestoriana cap. 13. quomodo ergo fieri potest, ut Ana-istasius Acacium ad sedem reuocare voluerit, quem iam: olim destinctum esse constabat Deinde, nonne extat tapistola doctissima & pulcherrima huius Anastasij Pontificis optim i ad A nastasium Imperatorem, in qua totis. viribus persuadere nititur, ne nomen quidem Acacis tolerandum esse.Sed occasionem fabulae dedit, quod rulo ipso tempore vixit Anastasius Imperator, haeresi Eutychiana infectus,qui & Acacio fauebat,& fulmine iee inter ijt,ut scribunt Cedrenus, Zonaras, & Paullus Di, conus in eius vita. Quod ergo ad A nastasiit m Imperat irem proprie pertinebat, vel inscitia, vel malitia scri piorum ad Anastasium Pontificem retulit: atque haec ad Dantem. Ad commentarium duersarij breuiter respondemus, in eo tria splendida mendacia contineri. Non enim Anastasius .ut iste somniat, sed secundus fuit, de quo loquitur Dantes. Nec Photinus ille spiritum san etiam a patre procedere,vt iste sine vi Io fundamento affirmat, inficiabatur; sed Acacio tamen Eutychi istae fauebat.Nec denique Anastasius Photini errorem publicὰ defendisse usquam legitur, nisi apud istum vere commentitium commentarium. Auctores enim supra citati, quos Dantes secutus videtur,tantum scribunt, Anastasiusine consensu Episcoporum & Clericorum totius E clesiae,Photino communicasse. Iam vero in Carlesimo

V. nihil aliud Dantes reprεhendit,nisi quod Pontificatu sponte se abdicar it,sid enim habet. Canto 3. deli Inferiis.

Guardai in vidi ι' Ombra di colui. Gefece perulitate tigran risuis. - r 3 hunc locum nequo aduersarius annotauit, quod nihil ad rem eius pertineret,neque Dantes vere iudicavit. Fuit enim Celestinus vir sanctissimus, & tam ante Pontificatum, quam etiam phst, miraculis plurimis it Iustris,ut ex eius vita intelligi potest,qua &docte, & fideliter scripsit Cardinalis Cameracensis, Petrus ab AI-

229쪽

pend. iasib desummo Pontis Cap. XIIII. ali

: liaco. Caeteros Pontifices, Nicolaum, Bonifacium, Clementem,&Ioannem,&generatim Clericos omnes, Dantes quidem non parum vituperat, sed ob vitam &l mores. non ob fidem,& doctrinam ue neque haereticos, aut Aritichristos usquam vocat. inid autem mirum en

set, 'a in tam numeroso summorum Pontificum ordine

pauci quidam inuenirentur vitae parum integrae, & probatae,an ideo, quia pauci quidam minus sanete vixeriit, sedes ipsa Apostolica Antichristiana dicenda est, cum de antea,& postea plurimi viri sanctissimi eandem Apostolicam sedem tenuerint λ an vero non possem uri cum S.Augustino de Summis Pontificibus disputante, liberὰ dicere, in illum ordinem Episcoporum, qui ducitur ab iplo Petro usque ad Anatasium, iam usque ad Clemen- tem octauum,qui nunc eandem cathedram id det,etiamsi quisquam traditor per illa tempora subrepsisset, nihil praeiudicaret Ecclesae,& innocentibus Christianis quibus Dominus praeuidens, ait de praepositis malis: quae dicum, facite,quae autem facinnt, facere nolite : dicunt enim, in non f

ιitiis ut certa sit spes fidelis, quae . on in homine, sed in L Domino collocata nunquam temp'stare sacrilegi schi Dmatis dissipetur. QIid λ quod, 't supra dixi, Dantes f etione Gibellinusia repraehension zPontificum& Cleri, merito suspectus haberi debet, cum odio potius inimicorum,quam veritatis amore ad scribendum animu appillisse videatur. Accedit postrem b, quod ad iter sarius etiam noster in quibusdam rebus, Dauta fidem habenda esse negat,quod cum vulgi opinionem secutum essedi cat,ut in donatione & lepra Constantini. Quod si aduersario licuit, Danti,quem ut prophetam coli voluit, fidε interdum non habere,cur nobis non liceat, ciuem Dani ti,quem poetam,non Prophetam sit sie scimus, interdul xtiam fidem non habere λAtque haec de primo.

a iterum caput erat de loco Apocalypn, de quo sic loquitur Dantes:

cano

230쪽

Hic verb triumphat aduersarius, sed plane ante visctoriam:nam in eodem cantico Dantes agnoscit verum Ecclesiae Catholicae pastorem fuisse Nicolaum illum III. de quo loquebatur, cum Summos Pontifices per mulierem illam meretricem senificatos esse diceret.

calcando i bisui, o su ι' vando i proiDi voiρψω i' accose r rangelista, c. Cum istitur ob summarum clauium reuerentiam, iquas Nicolaum Pontificem habuisse in terris confitetur, ne in inferno quidem Dantes audeat contumeliose illum alloqui. Certe non Antichristum, sed verum Christi vicarium fuisse illum,censebat; etiamsi ob avaritiam, cum meretrice illa de Apocalypsi eundem conferri posse iudicauerit. Deinde,quis neget, veteres patres, doctissimosque scripturae s. Interpretes uni Danti anteponendos esse. Porrb, uultus unquam veterum hunc locum Apocalypsis de Romana Ecclesia, aut sum-lmo eius Pontifice accipiendam esse docuit. s. August. trin. in psal. 26. &Arethas, Haymo,Beda,&Rupertus in commentario huius capitis i7. Apocalypsis, per mu nam illam meretricem, uniuersam diaboli ciuitatem, id est, omnem impiorum multitudinem significatam volunt. Caeteri,ut Tertullianus, & Hieronymus supra citati,de Roma quidem locum illum exponunt ; ledde Roma ethnica, Imperatoribus eius Paganis, qui