장음표시 사용
101쪽
GENERATI M. ligna: s. quia non in omni febre, nec in singulis eius itadiis arteriae vehementius, crebriusque subsiliuiit ; ut postea demonstrabitur.
A) Delinit. medic. inter Oper. Galeni Clas. I. Pag, 4. C.
Ad effervG entias alii , ut sebrim quodammo D Febris es e tenebris in lucem produceroni , non sine laudis 1 ' ςς'
1 pe aliqua coniugerunt. Cum enim an effervet Cen- suinisti is modo calorem , modo frixus igni viderent. P ' magaam harum cum febre affinitatem esse rati , a '' eam definire non dubitavere enseret Ucentiam sanἶui'mῶ p aeter naturam . Proprie autem effervescentia dicitur subita, dc sensibilis duorum corporum Valde amicorum, quorum unum saltem sit liquidum ,
mutuo Congredientium commotio, atque ut Vocant,
Uansio , qua magna vis aeris insiti , aliorum qua halituum sub bullularum , dc guttularum specie plerumque cum sibilo dc strepitu, dc calore non exi guo, interdum etiam sine calore, imo cum frigo re corporis effervescentis exploditur. Acidi in pi mis 1 ales cum alica linis , aut terreis corporibus , quae absorbentia nuncupantur, eam ericiunt. HinC0lim habita est .acidi, dc aIi tantummodo coh- gressus, &lucta. Sed non satis animadversu ni fuerat , effervescentiam prieterea nasci ex acidis spiritibus, metallis, & semi- metallis affusis , vel etiami ex acidis meracioribus luter se commixtis , uti quando miscetur oleum vitrioli cum solutione ar genti , vel ex acidis potentioribus cum aqua simplici, aut cum oleis aethereis, i& spiritibus inflammabilibus, vel eκ talibus alica linis siccis, dc consistentibus, sive coucretis, uti quando oleum tarta
102쪽
DE FER Eri per deliquium instillatur sali tartari sicco , vel
ex aquae sit plicis cum corporibus terreis ali alinis, in calcem przz ertim tedactis commixtione.
' Pleraque e ervescentiae calorem clant . Exemplum vero
frigoris ab effervescentia excitati vulgari mum habetur in oleo vitrioli Jali ammoniaco A fo . Mirum enim est, i i-gidam esservescentiato in hujusnodi mixtione oriri , dum vapores ex ea manantes calidi percipiuntur . Sed , igne expulso, cur relicta mixtio non frigeat ρ Nec unicum iri idὰ efferυ fcentia exemplum est illuci . Ac tum etiam atha linis terreis corporibus, non in calcem reda Iis, instillatum est ,
Doctrina vero istiusmodi esseruicentiarum, quas olim medici in sanguine possibiles existimabant, a
Physiiologis posterioribus adeo refutata est, ut ho die jam pene exoleverit . Nemo enim potuit unquam in sanguine , reliquisque vivi animalis humoribus M aIi purum , Aridumque manifestum , atque evolutum detegere, quae una congredi, at que effervescere possent. Quod si unquam alteru-tium in qui ou sciam morbis deprehen una fortasse Ca , quod quaedam Oolervata medica innuere viden- tui ; pleiumque morbi effectus illud fuit, non caus-la , neu unquam Observatum est , quod noverim uti umque una, di simul , ut effervescere junctim possent . Quas vero aliunde oriri posse efferves Cela tias memoravimus, nullum intra sanguinem locum Itias nabere, protinus quisque perspiciet. Quis acidum fortissimum , puri timumque, quale vitri Olicum , aut niti Oium meracum est , in corpore humano invenit unquam, quod cum alicatinis salibus, ut trejs absorbentibus , aut metallicis corporibuS a
103쪽
bus, si qua in nobis essent, aut cum aqueo humore congrediens calorem , aut cum sale ammonia co , nobis quidem non alieno copulatum , frigus
eYcit et ' Ubi in nobis olea essentialia, sive Setherea, aut spiritus inflammabiles praesto sunt , cum quibus acidum illud effervescat Ubi sales alliati pi sicci, qui cum liquidis coeant, atque ebulliant ZQuis demum effervescentiam frigidam vidit unquam Calidae anteire, calidamque frigidae succedere, sic, ut frigus in tertianis, quartanisque febribus, &subsequens calor ab hujusmodi effervesceu-uis deduci queat q
Itaque effervescentiis diffisi quidam alii febrem an Iebris sane uinis fermentationem esse malunt , inter quo πλὰ ja,
ILLISINS primas certe tenet , ch febris esse a tio' cum multi comparant fermentantis ' phaenome Ris. In hanc prope partem vergunt Nia perorum com plures , quibus Omnia Videntur plena fermentatio num . Sed quo minus haec quoque probetur Opi nio , multa prosecto obstant, Jc 1. summum dis crimen, quod inter sanguinem intercedit, dc mustum , aliosque succos vegetabiles fermentationi ido ne0s ; a. defectus in vasis corporis animati, & vivi conditionum , quae ad fermentandum requiruntur , quietis nimirum , initissimi caloris gradus , quem viventis hominis calor naturalis longe superat, dc liberae cum aere exteriore communicationis; 3. nulla in humoribus a febre mutatio, qualis fermentationem subsequitur, cum neque Vini,
neque aceti , neque spiritus inflammabilis indicia ulla sanguis praebeat, postquam febris, sive ut iis placet, sermentatio desierit.
104쪽
FO ,nentationis nomen adhiberi video ad res multas et pii m. natara diversas designandas . Sod hic ea a nobia antelligitur , qtia propria vegetabilium rem n est , quaequ Jo a tora fermentatio est. Hae autem usinguitur in vino-Sam, acidatia, aique acetosam. Nulla ex his in sanguinem. corpsque humanum, exceptis primis viis, cadit . In omni vera fermentariane mixtio vetus mutatur , is nova inducia rur Contra evenit in putrefactione , in qua mixtio universa destruitur , CP dissolvitur , elemanta omnia secedunt , olea foetida redduntur , Jal volatile oritur, avolat, o sic vera corruptio totius mixti, is resolutis st. Non ergo putrefactio quidquam habet commune cum vera fermentarione , ut. 'fa cum Recentio ibus fermentatio putrida dici ρ ρή , nisi nominibus abuti velimus
Latiorem febris definitionem e vcogitavit LAI RENTIUS BELLINIUsui hunc modum : Febris es vitium sanguinis aut in motu , aut in quantitatJ , aut in qualitate, aut in hortim aliquibus aut in omnibus a J. Quas tamen definitionis amplitudo non modo nihil certi, dc proprii exhibet, verum etiam adeo patet , ut multis aliis morbis , a sanguine oriundis, aeque bene accommodari possit. Quapropter ne hac quidem contentus summus ille vir BOERHAAVIUS, cui ceteroquin BELLINII nostri auctoritas magno semper in pretio fuit , nec apud quemquam alium naturam febris dilucide expositam inveniens singula febrium symptomata e Xa- minanda suscepit , i e)ect isque iis , quae in febre nequaquam perpetua sunt, retentis vero , quibus praesentibus febris adosis, absentibus, aut cessantibus abesse , aut detinere dicitur , se hac ratione Veram. , intimamque febris naturam assequi postusperavit . Hinc tria in omni febre a caussis intemvir
105쪽
his orta Occurrere b) deteYit , horrἰpilationam videlicet , pulsum velocem, & calorem , sed vario f)bris tempore varia . Ex his vero iterum diligentius perpensis, solam velocitatem pulsus in omni febris tempore sibi visus est reperime, ideo .ltae in hac sola febris actitae ideam contineri demum
b) De cognos . & curand. morb g. Quisnam pulsui velox dicendus , quisnam tardus, aret 'rarair sat, non ita expeditum est scitu ; nam pulsus differt ,
ut differunt homines ipsi, eo 'κmque circumstantia. . Generatim in pueris frequentior est, quam in adultis ; rarior in senibus, quam in utrisque illiae . In adtilro bene valente ;quiescente , t anquillo Θ jo uno pulsuum niicatus numerantur a sexaginta ad septuaginta intra minutum primum i in rufantibus , is pueris eodem modo constitutis , eodemqκσrerum statis positis ab octoginta ad nonaginta quinque s in seni ut o quinquaginta ad j sexaginta . Scire autem licet , adultos interdum existere , quorum pubus micatus in naturali statu sunt OAZoginta , aut nonaginta , immo etiam plures intra idem temporis minutum primum, dum in aliis non ultra quinquaginta numeranIur, is tamen uetrique re i ta valetudine fruuntur . Quod saepe expertus sum . MFigitur pulsus cibust is hominis antea innotuerit, e sola ejus frequentia febris certo discerni nsquit . In universum ut
dici jure possit pulsus naturali esse frequentior, debet , si
DUPI. ANILIo credimus , intra datum tempus tertia plω
ρμησε pulsare, quam fano solet ;/ id est, s in sano pulsu
micatus erant f tuaginta , in febricitante erunt nonaginta quinqμ' , sumpto semper minuto primo pro tempo is spati utriqHe communi , ut dimetiendi ratio non fallat . Quam' quam necesibria mihi non mideatur semper h'jusmodi ραἰ- fationum proportior fatis enim ess , pulsuum numerum ali quot iritibus natura modum excedere , γ' talem diutius per mJuere , ut naturnii froquentur pulsus habeacur. Citis
106쪽
mus porro diciIur , si in eodem subjecto pulsus sint quinque , vel decem f. ra centum . Extremus ferme gradus celerrimi , ct citatissimi est , cum intra minatum primum pulsationes centum, is q&adra inta, aut quinquaginta diastinguuntur . Sed tum ob velocitatem, is frequentiam vix numera/i distingui Aia possunt , quidquid alii contendant . Vid. DUPLANILIUS in not. ad pag. 62 I. Tom. V. Table des matteres operum BUCRANII . Illi d autem hic advertenάum es , quod supra celeritas, velocitas is frequentia, pro Gna, e ciemque re accepta est, contra quam a quisbusdam accipiatur, ut alibi deinde palam fet.
At non Omnis febris. a catillis internis , sensu B3erha aviano ' servato, ; oritur , nec Omnis abhil ce caussis orta febris, ne intermittenS quidem. nam saepe, quae aestate ingruunt, protinus a Calore exordiuntur) semper incipit ab horripilationis a); neque omnis barripi tio semper a febre proficiscitur. Id norunt via ipsae mulierculae hystericae , quas frequens sine febre horripilatio spastica corripit. Neque pulsus velocitas ' , aut Calor auctus statim febrem adesse significat. Multa enim , uti egercitatio Corporis, cursuS, ira , gaudium ,1 ubita a semino excitatio , lecti calor , largior vini, liquorumque fermentatorum potus , plenior , lautiorque cibus , atque alia hujus generis pulsum velociorem reddunt , caloremque adaugent , quin tamen ex his febricitare quisnam dici possit '' . Saepe etiam calor vix, ac ne Vix quidem naturalem gradum eX superat , immo interdum naturali minor est. Id frequentissitate in malignis, dc pestilentibus febribus , atque in principio accessionum,
sive in ipso frigore febrili contingit; nam trina sis
107쪽
GENERATI M. IIve tactu , sive thermo metro e X ploratus, plerum que aut nullo modo naturali major reperitur, aut certe minor . Id ipsuria de pulsus velocitate non raro evenire observatum est.' Febrem a caussis intcrnis ortaru vocat BOERHA AUIUS eam, quam non evidentes, is leves causil excitavere . Voluit enim sic excludere ephemeras , qua plerumque sine horrore nurediuntur , atque a caussis leUioribus , atque evi dentibus originem habent. a) GORTYR Ius , Compend. med. Tract. 3 2. g. 3. se bres , inquit , a stimulo calido excitatae sine frigore praece dente aggrediuntur. Pulfus velocitas, sυe frequentia quamquam a BDER-HAAVIo, εliisque pro inseparabili febris signo ponatur, nouita tamen constans in ea est , ut faepe non absit , quod clarius picebit in sequentibus. Multis etiam modis hujusmodi velocitatem intendi sine febri, supra indicavimus : ex quo liqtiet , ni fallor , non ita cum ea febrem , ut quidam reputarunt , necessario connem . Paullo ante etiam
g. IX. in not. ) generatim monitum est , pol suum frequentiam pro ἀαatis ratione variam admodum esse . Nunc addo, variare etiam non parum pro sexus, regionis , rempestatis anni , temperamenti , animique motuum ratione ,
ne quid dicam de causs7s eam augentibus, quas modo g. X. ) commemoravi , quin tamen febris pressentiam signiscent . Attuli praterea , quid Dup LAMILIus de niverit de frequenti3 pulsus gradu , qui febrim desinare debeat; ses simul innui , rationem , quam sese posuit inter freqHeuriam naturalem, piis obpilom, incertam esse, nec tHram Accedit , quod hac ipsa de re ρlupinium intor se dissentiani celeberrimi scriptoros , nec propterea quidquHm cerιi , is perpetui statui liceat . H LLE Rus certissimum , tutissimumque febris indicem reputaυit pulsum Alum , qui intrAE minutum primum centies pulset . Sed fallacissimus est ἡ 'jusmodi pulsationum numerui . Sapissime indubia febris e*i stir
108쪽
ir cum long minori pulsuum numero , aut abesse etiam potes cuam codem , aut etiam majore. Pulyum janorum pH non abssimilem in gra Emo febris genere observavit Sroh MuΑMr oper. mihi pag. 6so. eumdemque notavit FRLΗOFIUS de Cati t. pag. 3'. de variol. pag: 37. 3 itemque .GREDINGIUS in febre maligna putrida contagio-Ja cum pustulis miliaribus albis, qus sub finem anni 17s Luo v v IC. Adversar. med. pract. VOL P. I. Cap. r. pag. zz. ) grassata es . Rariorum vero naturali in febγibus malignis, m T his, in Heanis itiis , aliisque ρ ruiciosissimii ,
pe filentibus fere omnes Clinici ram veteres , quEm re- nitCres invenerunt , anter quos n minabo dumίaxat PRO
Pag. 23 o. ), BOR DEVIUM Recher h. sur les pouis pag. 3o9. ) SAUvAGEsIUM NOSolog. method. T. 2. p. 3o7. itia tardum is parum in quadam epidemica sobre Neapc-Am d astante deprehendit SARCONIUS , ut pulf.ιti nes intra minutum non plures essent , quam 'Vadraginta , nutquadraginta quinque Pata. 2. g. 31 7. 3c 7oq. in puero febre variolosa laborante pulsum adultorum pulsu muia eo rariorem, itemque in iobre jcarlatina commemorat TREME LI Us s Exam. frigor. febril. pag. 7. ) . Neque tantum modo in fediribus malignis ita dictis pulsis rarior , aut naturali similis est, verum etiam in assis febribus mere acutis . Sic HAENI Us Rat. medend. Par. XII. Cap. f. Pagisso. & II . ) in juvene viginti quatuor annorum febre acuta in gammaioria laborante , in quo suffus frequentior esse debui et , nunc tertia , nunc quarta parte rariorem , mediceque febrilem invenit. Sanatus paullo deleriarem pulsum habebat , quam ere Ius in morbo ; nam erecZo celeriorernt , sive frequentior , D, tamen , ut numquam ultru
Minquagies quinquies inera minutum micarer . Sed, aure
109쪽
o negare ρηiam, pulsus ita raros , is tardos reapse repe-fibi, se horologii ope numerentur , ns peculiare pulmonis , aui cordis vitrum cum febre se conjunctum, quod sangui-isis e pulmonibus ad sin ram cordis cavetam reditum , aut e corde in Aortam transitum Physiol Tom. 1. lib. VI.
se l. 2. g. XV. impediat erum et si id , quod fuissecatur HALLE RUS , evenisse interdum , non ausim in clari ; nunquam tamen concedam , omnes observationes dύ- Hi morum , atque exercitatis orum Meἀisorum, quos adduxi , in dubium revoeandas esse . Θιn de re testimonium 1 ufficiar cl. LE Rox , qui es alicubi H A L L E R o quasi adhaerere videatuν , quodam tamen in loco Melang. de Phys. & Med. Prem. Mem. des fieor. algues Pag. 2Oq. not. ec. in fateri cogitur , febres aliquas se essendisse , in quibus pulsus muleo rarior , quam in naturali sa-iu , erat , ita ut cuidam pulsus intra minutum non plures , quam 'us4rosinta , aut quaήragini quinque , horologio adhibito , micare re erirentur , quod cum H A ENII , ct SARCONII observationibus , non sene horologii a um3nto insituris , omnino convenire , manifestumes . Nou n gandum tamen vivetur , peculiare Pulmonis , aut cordis vitium quandoque varietatem Aliquam pulsebus
inducere posse i, fed illud vero similius existimo , tunc pul- suom ab hujusmodi caussa inaqualem potius , aut intermit tentem feri , quam simplicuer naturali rariorem Hactenus exempla pulsus naturali rarioris in febricitantibus protulimus e modo ad ea , qui frequentiorem fine febre ostendunη , progredior . CL. R . loci C. Pag. 224. )in kolope colico deprehendit sine febre pulsum , qui ceniles in minuto prima pulsabat Θ F L o x ERus pulsum ab ira centios octies sene febre intra idem tempus fι lientem loc. cit pag. y7. ) Pulfum nazuralem , cujus ictus erant centum is quindecim , immo plures , recen set Η Α g NI u s Rat. med. Part. XXII. pag. 26. ) , itemque sine febre centum , is viginti WAra Tius Asa.
motu corporis , calore balnei , cibo , po u sic , ut ' ς
110쪽
κoque centum o triginta , aut centum quaἀraginta pulsationes usque intra minutum obserUatra narrentur, quiuulla tum febris ailes et . Q s ob res non immerito CL.
TODE in specimine inaugurali de duplici febrium indolei Hasiniae I 69. ) pulsus frequentiam a multis pro febris
signo path nomonico habitam rejicit , idemque facit Anonymus Car avio is s observat. Clinic. ad duet. medicat. in Noso Omio generat. Varsau. FasCiC. I. p. I s. quoniam inbere febricitantibus , quos ex assis signis febricitare cogno-oerat , interdum defuisse pulsus frequentiam , celeritatemve obi servaυit. '.' Θιi febrim in au se a pulsus frequentia, oe velocitate sitam volunt , etiam tum febrim , ne de fententia disce- ant sua , adesse assi mani, cam a causss evidentibus pul-Jus Acceleratio accidit . Sed ignoscant , precor , s ab iii Am dsentio, quam hujusmodi pulsas aecelerario a vera
febre dissentit. Videntuν enim febris veram naturam nun quam cεmprehenήisse , quando res adeo diversas una confunάunt .
XI. . At quae hactenus contra pulsuum frequentiam - dii ta sunt, nequaquam opponi possunt iis, qui non in sola eorum frequentia, sed in ipsa etiam cele G. rit ite febrim quaerendam statuunt. Distinguunt e vim alteram ab altera cum veterum plerisque, sed poti 1limum cum Stabalianas , qui per celeritatem intelligunt , notantque brevissimurn tantummodo tempus illud, quod insumitur , dum arteriae se se dilatantis ictus ferit, pellitque digitos tangentis . Celeritas igitur pulsuum tanto major erit , quo minor erit diastoles duratio . Hanc auctam pulsui febrili adjiciust , tamquam perpetuum febris socia Hi s