Institutionum medicinae practicae

91쪽

1uviesque ser Ia vi Mntur exposcere . Plerumquq in initiis , dc fine quae reprimunt, roborantque ad hiberi ibi ent , nisi quid aliud morbi ratio, C pe hientiaque suaserit. LXXII. His igitur resolutionem molimur , sed in singulis opportune administrandis cura q i imaxima adhibenda est ; ns Julfi moderationis fineS CXCedantur. In primis natura: motus ita tem

perandi sunt , ut tam qui nimii videntur , quam qui deficientes ad auream illam me di scritatem squam ubique commendavit S=DE NHAMIUS , redi gantur; utpote quJ opus est, ut murtius ad feli-sem CXitum perducatur. Non ergo improvide Vires vitales prolligandae sunt , inequo calor erit inguendus ita, ut subigendo nasrbo, coctionique per-,yciendae non valeant. Nam quadam solidarum partium vi, & moderato quodam caloris gradu opus est, ut irritans caussa ed mettir, aut diathesiis Phlogistica, aut estiis, stagnantesque humores, qui forte discuti nequiverunt, cocti em, Ut Vocant, pursulentam , live pe palmum iubeatit, di per sputi ,

aut urinae , aut sudoris vias egpellantur , aut ad loca alia per o De Ioretis transferantur, finemque morbo iseliciter imponant. LXXIII. Id praecipue in febre, q lam ardeuismGORTEMUS nuncupavit , alii vero inflammato riam , in qua nimirum nulla singularis pars , sed universum fero corpus afficitur , accidit : inflammatoria enim in guinis diathesis cocti ne ita mutatur, ut prius 1bepe speciem reserat, prodeatque

cum urinis , in quibus sub forma sedi meriti albi , laudabilis, critici sa) fundum petit . Dum haec

92쪽

φguntur , imperanda etiam est cum animi , tum

corporis quieS, victus ratio tenuissima , atque ae ris purioris, dc temperati crebra renovatio ' Et si quando vires evacuationibus immodicis, ut putrida accedente liquatione dejiciantur , cardiaca tunc, atque ariti septica, & praesertim vinum mirifice profuisse visa sunt . Saepe enim accidit, ut diutius. protra, o vehementioris febris impetu , &mmio inde orto calore, sanguis, humoresque rei qui ali ales Centem naturam acquirant, & ad pii triciam dissolutionem quandoque transeant , Quod ubi CVenit, quanquam multo rarius, quam existimatur, eveniat, mutata mali facies anti septica potentiora, praesertim acida fossita requirit. Animadvertendum tamen est, non r3 TO , coctione peracta, retardari materiat morbis cae separationem, excretionemque; quod ubi inci uit , am promovere student plerique lenibus ec coprotici S ; imo quando suspicantur, non satis so

lutum malum esse, ad eadem confugiunt, ut re

lapius praecaveatur. Atque haec ipsa, aut non ab D milia conveniunt etiam erysipelati , praesertim phlegmonodi . In puro tamen erysipelate parcius

san- Nisi aer cubiculi, ut par est, renovetur, ira es vii ex agratantis , assidentiumque corporibus emi as inscitur , ut ineptus tam respirationi, quam per irationi perficiendae dat . Phlogissico, aliisque exhalationibus , ct vaporibus pnustur calet tunc, astuat, finiet, perspirabilem humorem non allicre, sed reprimit , noxia effluvia torpori Derum infundit : anxium agrum, o anhelosum reddit, nerveει, is musculari facultati nocet, putredini faυ e cte. Hujusmodi aerem phlogisticatum hodie vocant. In hoc conclusa anima tia propriis halitibus enecantur .

93쪽

sanguis effandi debet, & maturiori consilio, quan in phlegmonOde: nam, nisii caput Occuparit, faci te intra paucos dies quasi per i e discutitur , dei evanescit . Minus item sanguinis extrahi debet inierysipelate Cedemat ode ; ima saepe nulla id e etl sanguinis millione . Purgantia potius antiphlogisti-ica, oc subacida erysipulas exposcit, quae, inclina

ito jam morbo, etiam propemodum necessaria sunt. Non tamen praepropere iis uti licet; nam saepe purga ione erysipelas intro vertitur, quod sane non sine magno vitae discrimine fit.

LXXV. Quod si malo fato inflammatio naturae, arcisque conatuS superet, nec tamen O cidat,

imo aliquandiu in ancipiti statu perie veret, dein de aliquantum . remittere videatur dolore mitescen te, dc febris inaequalibus , erraticisque accessionibus, horroribusque ' adscitis navam cursus induat rationem , dc rubor , de tensio, si oculis patet , subsidere quodammodo incipiat , suppurari in in flammationem , indicium est . Quod ubi continuit , prudenter naturae motus regendi sunt, nom-pe nec incitandi nimis , nec nimis infringendi .l Plerumque, ea quae molliunt, atque ad exteriora

revocant, dc corruptionem avertunt, tutissima exi stimantiar.

LXXVI.

HIPPOCRATEs sapientis ae scripsit : Cirra puriS genet rationes , sive ut alii et oriunt, duci pus conficitur, dolores, & febres magis a ccdunt, quam Consecto. Aphor. 37. - 2. Sed non perpetuum hoc est. Neque porpetuum ebi , reppurationem horroribus , f bγibusquo in qualibus comitAri .la erilum enim suppuratio fit sine ullo hujusmodi 0 έρ' m tum . Legi meren ur qua de puris generatione habet HAL Rat. mecind. PaII. 2. cap.

94쪽

LXXVI. P ure molli fluctuatione se eYterius pro

ente , si malum suspectar , dc venenatae indolis fuerit ; etiam sit non perse e maturuerit , pamrandus ei exitus est cita, dc satis alta ilicisione ;contra , si benignae naturae eae titerit , & parS , in qua opus conficitur , conseiitias , expectanda cirrinino ejus maturatio est, antequam sectione aperiatur abscessus. At, ubi suppuratio interiora Occupat, nec secari locum impune licet, pus, quoad fieri potest , ad alias vias , quibus excerni queat diligenter proliciendum est , additis ieris per anti- septicis remediis , ut purulenta Caco Chymia aer Ceatur . Sed rarum tum est , rem ad prosperum finem perduci .

LXXVIL Si vero ex dolore evallescente, pulsu parvo , inaequali phlegmonis colore in pallidum ,

lividum, aut nigricantem mutato, viribu S resolu-ris , extremis frigefactis , vultu tet O , dc plum' heo , nienti que subobscura pertarbatione ad gan graenam vergere malum digitos catur , ad cardia-Ca , atque antis eptica valentiora , in primis ad cor dicem per uvianum , camphoram , serpentariam Vif-ginianam, amicam, 1 cordium, s3res chamae meli aliaque hujus Census properandum est, non Omissis Ini eri na iis; quae CX chirurgico sente peti possunt; si loci conditio ferat . .

LXXVIII. Demum si in scirrhurn inflammatio terminetur, quod iacile tactu detegitur, aut functiqnibus in integrum non redeuntibus innotescit et si fere ad dei perationem res pervenerit, irritissimis tamen, dc simul efficacissimis solventibus, s a p6ne videlicet, cicuta; gummi ferulaceis, imo hydrargyro ejus curationem tentare non erit alienum , ne hominem; qui servari semper non potest, deserere videamur. Sed tutius est, antequam ud validiora deveniamus, tempori, oc naturae Προκο-

95쪽

gotham committere, serum lactis gramineum, suciacos plantarum temperatiorum , & resolventium aquas thermales, aeris mutationem CXperiri, cor ptisque leniter exerceri . Atque hanc de inflammata tionis natura, differentiis, exitu, & Curatione in universum . Quae ad particulares quasque inflam- unationes proprie spectant, &respiciunt, tradentura alitu, ubi de singulis erit dicendi locus.

97쪽

GENERATI Μ.

EARis nomen alii a verbo ferMo , sive ferveo, alii a obruo, id est ex pio, derivatum volunt . Si quis etiam maiit ab utroque , per me quidem licet . Nam & in plerisque febribus, praeserti m cum ad nugu Intum , & satum pervenerint , sanguis ,

universumque corpus incalescit, ac fervet ; dc febris ad expurganda saepe cum sanguinis, tum ceterorum humorum inquinamenta accendi, cierique videtur. Quos enim morbos medicamenta non sanant, interdum curat febris . Hinc non immerito HIPPOCRATES, GALENUS, CORNELI Is CELSUS, aliique bene multi eam n0n modo supervenire qui buidam morbis exoptarunt, verum etiam de indu stria eZcitandam quandoque praeceperunt. Hac qui P BURSER. Vol. I. 5 pς

98쪽

Febris

frequgn-tis irritas ninrotas. Febris nomen tuam late aleat.

Ite impuri, crudi, superflui, aut stagnantes humo res iubiguntur, attenuantur, CO Itiuntur, ITO Uen tur, excernuntur. Quare plerique scriptores salubritatem febrium ita celebrarunt , ut veri etiam terminos e XCederent. Quo factum est, ut ER-LΗOFIUS s uarum , & periti medici partium e fleduκ erit, tantam laudantium licentiam docto, utili que opulculo a) rei arietate.

Febri quandoque curantur apoplexie, parat ses , vile Asa , convessiones, arthritides , o mctiones circi

a) De limitandis febris laudibus. . II.

In hanc adeo frequenter incidunt homin sis, C M-juscumque aetati S, sexus, temperamenti, aut habitus fuerint , ut una tertia pars GORTERIO a duas vero SYDEN HAMIO b) tertiae morborum, qui bus obnoxii sumus, ad febres spectare videantur . Non ergo quemquam admiratio subeat, si commu

nior Medicorum opinio siit , febre amplius dimi dium generis humani occidi c).

g. III. Sunt autem tam musta , tamque varia morbOrum genera, quibus nomen febris inditum est, &caussarum , & symptomatum tam magna diversi tas , ut eam recte definire se posse desperaverint

99쪽

GENERATI M. flsapienti9 mi , eX perti sinatque Medi Corum . In unaeesim generu , inquit modo laudatus GORTERIUS n) , Miantur quaedam, quibus febris praesentia dignoscitur i haec deficiunt prorsus in aliis . iii) L. c. g. 2.9. IV. Quod ut cuique unanifes ius pateat, proferenda de-

tantummodo sunt nonnullae celebriores CX initu ieeundum eris propemodum , quae extant apud scriptores , Galenum .

febris definitionibus . . GALE Us ih primo De disjerentiis febrium a) libro definivit labrem calorem

praetουν naturam . At non in omni febre calor , nec omni ejus tempore modum excedit ; nam in

.stidis febribus Topi ii, in seno alibus, ita initiis

daccessitonum quarumdam febrium intermittentium 'in malignis quibusdam, aliisque non paucis istius i modi morbis calor vel naturali minor , vel certe nequaquam major est. Praeterea in Epiasis non ca lioris dumtaxat , . sed eodem tempore etiam frigoris fientum queri solent , ut nihil dicam de Lip=riis , in quibus dum interiora uruntur, CXteriora, prae sertim extrema algent . Denique si quid vitii in caloris excessu est , id ad febris potius effecta , quam ad ejus , ut vocant , e lantiam s pectaret , cum saepe , prout paullo ante animadversum est , i a febri calor iste praeter naturam abesse deprehen

datur .

Cap. i. de generali febr. division.' Initio accessonum, qua a frigore incipiunt , quamquom frigere se aiunt antes , nuperpi=ni tamen scriptores ther- mometri ope contendant ostendere , tunc etiam au Tum ca'

100쪽

irs far ce' nibus, in quibus , antequam frigus aggrediarur , quo saepi simo Vidimus , aliquot horis stri primum incalescunt, cietatioremque pulsum exbibeus ; aut in eo frigoris febrilrs tempore , quo jam mitescit, caloν que sese ex-J erere incipit, aut demum in eo casu , in quo illi quidem, sed vera non frigent; Dpe fra soγis per celluntur , qutu tamen frigeant . precedente caloris augmento, in ipso veri frigoris febrilis initio , at ' incremento , quo quartanarii puta , tertianarii

vexantur, aut iis, quorum membra, dum feci is acce-

o Vere frigent, Θericlitatio in-Jtuuatur , Ο' thermometro algenti corpori a moro color ex- ptaretur , certo cersius imminutus iuvenietur, quemadmodumtteratis perιculis in megna discipulorum frequentia non se mel expertus sum . .

. U. In permere libro a), quem GALEN esse ne

hibent, quatuor aliae definitiones febris traduntur. quarum prima, nam reliquae brevitatis Caussa omit

' facile possJunt, sic eisertur: Febris est innati cri

nris dactinatio ad fatum, qui praediter naturam sit , tu ibus qu qus bsmrntioribur ac crebrioribus red sertas . H Cc Profecto , quoniam tam frigus quam calorem, alglaaS aeque, ac ardentes , Variumque Dormim intermirtentium tempus complectitur &simul pulsum vehementiorem , Crebriorem Que evquo de febre judicium ferri solet, una con; inclum ponit ut vero propior est, sic a Medici, non f'cile deseri , aut despici debuisset . Attamen neci' , 'i id judico, iebris naturam fiatis attinetit

entur, a. qtria Calor non sempet in ea deprimitur, aut a getur, uti patet ex calore prori turan, quem non raro habent quaedam febres malim