장음표시 사용
121쪽
nis cordis , atqus ampliorum arteriarum excitare protinus
in febrili accessione constrioZionem spasticam peripheria , is
exiremorum canaliculo iam , unde pendent pleraque a ympto mata , videlicet tremor , horripilario , trigus , inertia namotum cum sensu anxietatis, is molestia conjuncta . Tremorem vero v. gre non supervenire nisi debilitati , ostenditur ex dissicultate , quam Gri patiuntur , quando movere , aut det movere membra conantur . Nec aliunde den tium collisio permabat , quam ex alterna debilitatis viarium muscularium , conatus voluntarii υicissitudine . erum cum resuxuta iste humo um , caloris 4 virium nrircumferentia ad centrum sub frigore febrili parsat de mum irritationem in partibus interioribus 1 aequitur , post aliquod rempus , plus minus longum , oriatur ream cito gaesdam a centro au peripheriam , ex cor', Arteriarumque mυortim reυλiscat , spem
malis nerves increscat , Iaudem spasmus vasorum cis
pia larium desimat ; fcque calor magis magisqae tu univer-ιum corpus diffundatur , breυi t a cutis sudore maue -rcat , nccessoque finiatur . Atque haec est Cl. commentatio, quae etsi paullo artificiosius, & verosi milius, quian illa CCL LENII , elaborata sit , eisdem tamen argu mentis, quibus CUI LEMI Us refellitur in sequenti paragrapho num. XX. impugnari strenue potest; praeterquam quod multa Symplomata, quae ipse tribuit spasmo , aeque tribui possunt concitatiori humorum motui , & demum eoru a dem attenuationi.
122쪽
s. XIX. rhὸ ,hu His utriusque opinionem ad ua brasse sit satis
non assen- Quae contra animadverti possisnt, lubens, sciens ς' --M que magna ex parte praetere O. Nolo enim cum
viris, qui plurimum auctoritate, & doctrinae lati de apud Omnes valent, pluribus verbis decertare. Illud tantum non praetermittam , neminem fanae mentis e sie posse, qui TODIo assentiatur . Nam quis tam hebeti, crassoque ingenio est , ut non videat protinus irritatu comm2ni se orio, quemadmodum pro certo ille assumit, mentis ideas, facultatesque omnes ante perturbari, & spasmos .& convulsiones, doloresve eXcitari debere, quam motus febriles, sicuti jam acute, sapienterqtie ob jectavit a) GORTERRI Q iis, amabo, tanquam credat, cunctat remotas caulsas febrium istiusmodi ae, ut continuo cerebrum , sive sensorium commune assiciant , & eo stimulo , qui ceteris partibus , huua oribusque parcat, sensorio vero communi vim inferat, aeque sint perditae Θ Praetereati ita emet, quemadmodum ipse efflagitat, seque
retur procul dubio, ut omnes cujuscumque generis febres, chronicae, aut acutae; miteS, aut graves; benignae, aut malignae; gastricae , aut VenOsas; primariae , aut secundariae ; intermittentium variae species, aut continuae, aut remittentes , quoniam unam eamdemque caussam proximam haberent , uno eodemque phasmaCQ , cortice videlicet peruviano, depellerentur. Quod tamen ab
surdissimum est. Sed de hac hypothesii plura, ubi
peculiariter de febribus intermittentibusi disse reta
123쪽
fisdem ferme dissicultatibus implicari CuLLE
NIUM , qui mox non perspici*t, arbitror esse neminem . Sed in eo maxime a TODIO disse repat CULLENIUS , quod , et si cerebrum , nervosumque genus a remotis febrium caussis impeti & ipse velit , contraria tamen omnino effecta ab eisdem contendit. Nam ille vim nerveam irritatione quadam concitari; hic deprimi, Obtundique opinatur; unde non levis inter utrumque dimicatio, qua sese mutuo conficianti oriatur necesse est . Deinde si nerveae imminutio virtutis talem atoniam in minimis arteriis elliceret, ex qua frigus, spasmi, febris procrearentur ; illud etiam certe sisque retur, ut in morbis omnibus paralyticis , in quibus dei h usus inodi atonia dubitari nequit, febris multo Certius, ct frequentius accederet . Cur vero in apΟ-plexia, in hemiplegia, paralysi, saltem illa mem-l bris resolutis, in quibus vim nerveam languere ne-l. O ignorat, adeo raro febris observatur Z Praeterea notum est, non Omnes febres a frigore incipere i In iis igiJur , quae sine frigore invadunt , deericcaus a primaria, a qua secundum CULLENIUM Cor clis , arteriarumque actio redintegratur , dc febriit accenditur . Quarnam ergo erit istarum proximai caussa Demum earum ortum explicet velim in t termittentium febrium , quarum sing ilae accessio- nes , quod alibi ostendemus , a calore principium ducunt, cum calore invalescunt, dc tandem frigo-l re terminantur . In his enim febris symptomatas ordine sic universo se habent, ut cum ejus hypo thesi qua ratione conciliari queant , prorsus
124쪽
Su e resistat adhuc alia quorumdam Path logo r a deliramenta, in quibus reserendis operam, Ottempus, si vellem, perdere possem: sed tardet jam hujusinodi occupatione me distineri. Quod prae Oculis habebam, id mihi videor consequutus. Ostendere enim fuit animus , nullam constitui caussam proximam posse , quae omnibus simul febribus , quotquot 1 unt , cum genere , tum symptoInatum multiplicium ratione diversissimis communis revera esset; nec, ut puto, inanis , di cassus labor ex titit. Quare cum nulla hujusis odi caussa hactenus inventa sit, nec fortasse 'inveniri, ut Clar. GREGO RUUs a) autumat, unquam possit: cumque nulla earum generica definitio, quae singulas comprehendat, passibilis vita nobis sit: reliquum est , ut in historica tantum descriptione, quae przecipua febris phaenomena oculis subjiciat, co1 Isistere debeamus . Apposite GoRΤERuis b) : de multas , inquit, rs bus nihil aliud constat , quam quaedam phaenomeua . Cur ergo bio nota trimus contenti de febre st a) Prax. Med. bὶ L. e
At descriptio , quae definitionis desectum suptapleat , primum brevis sit, oportet; deinde cuncta
phaenomena, quae cujuscumque febris communia vi dentur, complectatur. Quod probe animadvertens
Sa UvΑGEst Us a) febrem dixit esse f=ndromen frigoris , successi digi e caloris cum artuum debilitate , O, pulsus vi adaucta , saeps quo ad frequentiam . Verum satilae accurate eam dei criptit i Plane non satis
125쪽
GE NERATI M. satis. Nam I. eas videtur omittere, quas nullum , QR
ne minimum quidem , frigus autecedit; de quibus f mu
1upra mentionem feci, faciamque alibi . 2. Calor vage i mnon semper frigori, quando etiam febres a frigore incipiunt, inccedit; in algida enim TORTII nunquam recalescunt aegri , nisi tota accessione , &proinde febre discussa 3. trulsus vigor non semperfnc reicit, ne quo ad quidem frequantiam ; quoniam in malignis quibusdam febribus saepe vires ejus imminuuntur , tantumque abest pulsus a frequentia Inica tuum, ut vel naturali similis, vel etiam tardior, rariorque I Q.) plerumque siit. Sic etiam in principio febrium intermittentium pulsus non1olum deprimitur Jc languet, verum etiam rarior, ct tardior fit, quod saepidi me horologii etiam sub sidio certum cognovi . Remanet ergo ibia artuum debilitas; quae tamen quam sit aliis morbis com munis quisque intelligit
sa) Nosolog. method. class. 1. Febres. Charadier. Salsua re sanae descriptioni persimilis est , quam habet CULLEXIM ;Post horrorem pulsus irequens , calor major , viribus arituum imminutis, Gen, morb. class. I.
Haec febris descriptio a SADos Esio tradita ne- Sina μ' que 5 ELLIO, qui post eum tuam 'Pyrsiologiam m - b dicam conscripsit', omnino placuit. Quapropter aliam ipse condidit , quae rem aptius , rectiusque exprimeret. Febris igitur ei est mo/bus cum Jr o re , desu , tr pulsu , naturali nun frequΞntiori , n Mic tardiori , vario gradu , atque tesmpora sisto'iRS a . At lit autem, nunquam febris pris sentiam
δ Ropiam tu dubium vocatam esse, si hominem μ
126쪽
symptomatibus modo rece0stis ludit comptum . Quod etsi concederem, peterem tamen liceret, utrum ,
ubi hujusmodi si inplomata desiderantur , Certum seque sit ; febrem omnem abesse. Nalm saepe suenit , ut praesentia quaedam signa morbum singula
rem denotent, absentia tamen Certo non eum excludante Dubito etiam, num illa symptomata semper, atque in omni febre praesto sint , numque , ubi adfuerint, non aliuni morbum etiam significare possint . Quae supra 9. XXII.) in SADvΑGESIUM animadversiones adductae sunt, non ita alienas videntur, ut SELLIO quoquo non adUersentur. Sed hoc uitu iri addo , saepe ita hysteriimis corpus frigere ; & subinde calere , dc pulsum modo frequentiorem , modI tardiorem naturali esse, & quidem Vario gradu , dc tempore , quin tamen mulierem tunc febricitare quis jure dixerit. Hinc for lasse, re melius considerata, ipsemet ille, qui hujus imodi febris descriptione in dedit, de phaenomenishiice, quae primum probaverat , dubitare deinde videtur, ut ex iis, quae paullo post in eodem loco commentatur, facile eruitur. a) Pyretolog. method. p. 83.
Multo minus probandum videtur i/ , quod de sebre habet UoGELIUS , ubi ait , eam esse innat; caloris augmentum praeternaturale cum oris siccitats gravitate corporis sa) . Quod ad caloris augmentum attinet, repeti hic possunt ea , quae s s. IV. dc V.) adversus Galenum allata fuere . Oris porro siccitatem, di graditatem corporis communem
esse aliis morbis , ac in primis hydropi constat ;easque saepe a febri etiam abesse, vel una hectica bris
127쪽
GENERATI M. ue febris, qua laborantes vix sentiunt aliquam molestiam sic, ut febricitare haud credant, luculentis si me demonstrat
g. XXV. Quid demum dicen)um erit de iis, alioquin do
ctissimis viris, qui febrim ita concipiunt, ut vel cror fit pulsas cum aliquarum corporis actionum , vel cirmantur,
fere om tum a sis ὶ Aii sic satis distinguitutab affectionibus hypochondriacss , in quibus adesi
saepe velocior pulgus cum plurium actionum ons conjunctus occurrit e Quis est, qui inesciat, in praecordiorum organicis vitiis, praesertim anetarismatis saepissime cum respirationis abdominaliumque vis e rum laesionibus , imo totius habitus depravatione pulsuum velocitatem , crebritatemque copulari sic, ut pulsus sebrilis videatur t
a) SCHACΗΤsus Instit. med. Practic. p. q. aliique. ' Tanta es in hisce interdum pulsus frequentia , ct magnitudo , ut clariss. COCCHI Us s Bagni di Pisa p. Is s. & hanc febrem aneurysmaticam nominare non dubitaetbe it .
Atque ex paucis his nolo enim plures de hu- Qualis se Iuimodi argumento sententias persequi) satis puto 'ἡ Ti intelligi posse, quantum difficultatis habeat brevis , esse d uta , di generica febris descriptio, quae dest- - 'nnitionis loco sit. Itaque cum summam febres sive
m accessione , sive in augumento, aut inclinatio' ne , decessioneque pro generis, caussarum, sympi matum, oc 1ubjecitarum ratione varietatem Pra: sese
128쪽
3 a se ferant , quae paucis Verbis apte nequIr Comprehendi ; magni interei si , ampliorem , diligentioremque febris tradere descriptionem , ut ab symptomatibus , propriisque affecti nibus, quae tamen sensibus & obviae sint , atque a medicis attendi queant , aliqua absolutior , certiorque ejus n9titia habeatur , quo facilius de ea praesente judicium
ferri positi. s. XXVII Medici autem, ubi ejusmodi judicium ferendum
est , arteriarum motum explorant in carpis manuum , quandoque etiam in temporum alterutro ;calorem cutis, pectoris, ac frontii tentant manibus ; urinas inspiciunt i faciei, oculorum, & linguae colorem, habitumque Contemplantur , & to tius sanctiones quo se modo habeant , diligenter disquirunt, atque his , vel horum pluribus a naturae ordine , & consuetudine aberrantibus, febrim adesse pronunciant.
Pulsus vero summopere varius esse solet, nem , pe vel p1rvas, debilis, tardus, rarus, ContractuS ,& inaequalis ; vel magnus, validus, celer , frequens, amplus, Ordinatusque ; vel durus, vel mollis ; prout febris in initio est, aut in augmento , & statu, vel in remissione, & fine I vel prout differt ipsius febris genus, ingeniumque. Item Calor modo aequaliter diffunditur, modo inaequaliter partes Occupat; n do exteriora frigent, dum anteriora interim calent, vel utuntur ; modo omnia algent; modo frigoris & caloris sensus se subinde ex- cinit , modo calor acerrimus, atque urenti uimus, na do
129쪽
GENERATI M. Hdo mitis est, & ferme natura: IN Orem siemula
Urinae quandoque crudae, aqueae, quandoque ru- ρbras, flammeae, oc tenues prodeunt, saepe crassio res h jumentorumque similes, cito purturbabiles, & q*ς ς- sublidentes , interdum naturalium instar . Facies quando pallet, quando rubet, quando intumescit ;nunc quam plurimuin a sanorum specie , nunc quam minimum, a it ne vix quidem discrepare videtur. Oculi vel graves & tristes languent, vel rubent , vel lucem aversantur, aut prominent , vel torvidi truces, vel lucidi nimis, vel turbidi, dc luridi existunt; interdum illacrimant, nitoreque suo Orsebantur .
Lingua plerumque arescit, siti finditur, scabra, Li'ῆμ' & aspera fit , rubet, aut albicat, aut variegato ob- ip situ ' 'ducitur muco; sed non raro humida, de naturalis sit. . fa ii- est, nec ulla sitis vexat. Os amarum ut plurimum, qutalia aut alius ejus sapor pravus mole te percipitur . Spia co/- ς' ritus frequens, calidus, inaequalis, difficilis trahita μ' tur. Sae p. halitus foetet. Cibi desiderium fere perit; interdum id nausea etiam eXCipit. Raro appetitus aliquis manet. Hi S praeterea accedunt dorsi, artuum, Capitis dolor; virium languor; vigiliae , ut contra iOpor; mentis stupor, aut imbecillitas; delirium; alvi fluxus, vel adstrictio; vomitus; hypochondriorum tensio; tendinum subsultus ; macies, aliaeque assectioneS, quae aut cum febras i pia junguntur mox inter initia, aut eidem 1ensim super
130쪽
DE FEBREVeniunt. Antecedunt vero lassitudo spontanea ;somnus imminutus, & perturbatus, Capiti S, dc cor poris gravitaς 'atque inertia, naturalium, anima
liumque laesio functionum, aut grave aliquod in
sex rebus non naturalibias erratiam.
s. XXXI. s. Tq Horum g. XXVII. XXVIII. XXIX. XXX.
examine diligenter instituto, facile comperitur, febris ne cornus teneat, aut absit. Non enim pulsus rarus, aut tardus, aut velox, oc frequens, noli tepor, non urinarum coloT naturali similis, non sitis absentia, non virium languor, aut integrita Smedentem in errorem perducent, nisi singulis seor-1um acceptis nimium tribuerit. Conjunita enim ,& una concurrentia sint oportet, si aliquid certis; hnis μὰ signiticare debent. Sune tamen quaedam, fateor Quentiora, poculiaria, quae plerumque, & generatim homo
p . . , patitur, quem febris ita 'asit. Initio ut plurimum
vel cohorrescit, vel riget, vel friget, rarius animi deliquio corripitur, aut in somnum propendet ;paullo post calore ingenti, & diutius protrano cum anYietate quadam, atque in primis virium clanguore, siti, orisque silc citare, capitis dolore ', aut gravitate, aut aestu , aliisque assicitur molestiis . Quod si ad haec pulsus frequentia, aut celeritas soadjunxerit, certius, non inficior . erit de febre judicium. Quare non immerito a cl. Bir CHA Io a)praecipuae, & constantiores febris notor statuuntur calor excedens , pulpus cr bor , appetitus desit igni, totius corporis debilitas , , quaedam in obeundis stinctienibus tam vitalibκs , quam animatibus