장음표시 사용
131쪽
Tanti hoc signum , referente DUPL NImo , ID D-oat Cl. I. E ROΥ , ut quando in pulsu mu πρηrebant si Ina , quibus febris e indicatur , ad dolorem capitis se converteret; qui dolor , ubi non manifestus est, motu alia quo corporis , aut capitis imperato, facile se se prodit , o detegit. DU LANI L. in notis ad BUCHAN. l. C. p. I s.
'' Uiιamquam fesbrim in uni rsum rite , oe plene de finiri posse , vix licet sperare, ut supera , indicκUimus ;attamen a s)mptomatis effectis descriptio aliqua doprompta non videri r reprobanda, cum unica hAc sit rati , qu febris generat inn e untiari possit. Talis fortasse est hec Totius corporis ni bus, plerasque functiones laedens, modo aCutus, modo lentus, modo assiduus , modo intermittens , & periodice recurrens, a rebuS praeter naturam eX- Citatus, ut plurim in eum virium animalium imminutione , pulsu celeri , aut Crebro , Calorisque naturalis mutatione conjunctus, Coetione, aut Critica aliqua excretionerolvendus , quando primarius est, & in salutem finitur.
g. XXXII. . Patuit, ni fallor, ex superioribus M. IV, ad Bh hue :
XX.) non modo intimam febri S naturam, Ueru m natura, etiam caussam ejus prore imam ob curissimam esse, 6 0μ ii vixque divinar1 a quoniam posse. bl qui S tamen ro.
conjectutae locus detur, liceatque aliquid in tanta rerum ambiguitate, suspicantis in modum dicere,
ea probabiliter partim in fluidis, partim in solidis
nostri corporis partibus, & reciproca earumdem actione quaerenda est . Sanguinem enim, reliquos- que ab eo derivatos humores ita a naturali statu copia aut cohaerentia, aut mixtura, aut qualitate,& acritudine tum spontanea, tum adventitia, deiciscere, verisimile est, ut motus cordis, at quia arteriarum multiplici ratione perturbetur, at qua deis universa circulationis, & ceterarum functio C a num
132쪽
nem oeconomia. Nec minus rationi consentaneu ruvidetur, omne fibrarum genus cum muscularium, tum nervearum ita affici, ut ubisticae, ac inordi natae quarumdam partium Contractiones, insolita que a flectiones in iurgant , quae non stilum priori
malo vires addant, Uerum etiam totum nervorum
systema ita percellant, ut hoc prope unum laborirare videatur .
datur, qui inaequalis redditur, aut fibrae spasino contrahunt usi aut nerve a 1ensibili eas irritatur, aue aliter male asscitur; planum , atque .e X peditum est intelligere horripilationem , horrorem , rigorem, frigus, aut apparentis frigoris, debilitatis, quin etiam caltaris sensum, itemque pallorem , livorem, anxietatem, pectoris opprestionem , oscitationem , nauseam , vomitum sine ventriculi sordibus , pulsu in tardum , inaequalem , Varium , humorum congestiones, stuporem, soporem. , s tim , aliaque sympcoma ta , quae inter initia, vel etiam in progressu, febricitantium adeo communia esse solent. Si vero, ii sitabilitate, & sensibit lais incitata, cordis, ari riarumque motri S augeatur, & circuitus humorum omnium acceleretur , commodissime inde explicari poterulae pulsuum velocitas, magnitudo , impetus, calor, aestus, rubor facie , dolor capitis, vigiliae, paraphro b ne, inflammationes, aliaque auctae circulationis effecta, quae saepe febrim comi tantur, aut subsequuntur. Nec arduum sane erit: ei, qui Pathologiae generali operam dederit, cujusque alius febrilis tymptomatis rationem inve
133쪽
At manifestiores , etsi pene innumerae, Videntur Causser caussae re motae , in quibus continentur cum pro ti m' μ' menae, tum procatarcticae. Harum autem aliae ab animo, aliae a prava corporum Constitutione pro-flciscuntur; aliae eYtrinsecus, aliae intrinsecus ad veniunt, febrimque i novere possunt. Quae ab animo procedant , si int graviora animi pathemata, ira, nicebor, tristitia . studia inam dica, metus , amor, qui ad febres praesertim lentas ciendas solet esse paratissimus, si eum moeror ex negata rei amatae potestate subsequatur. Turbato enim cere' ab animo bri, & nervorum statu, pervertitur motus cordis caussa. secretiolies, excret lotiesque omnes, in primis suc ci g a strici, bilis, lymphas pancreaticae, transpirationis imminuuntur, aut depravantur; solidarum partium robur i luitur; digestio, sanguinis crasis, dc motus vitiatur, sicque via febri aperitur.
Quae a corpore ipso dimanant, sunt quaedam a corpor gravae allectiones tam fluidarum , quam solidarum partium, propter quas ad febrim quidam magis , quidam minus inclinant. Huc spectant aetas, tem peramentum, plet hora , Viscerum labes, passio hypochondriaca , aut hysterica, scorbutus, cacochymia, caCheXia, lues venerea, rheumatica diathesia , atque alia his similia:
134쪽
Reticendum vero non est, v mcausu: procatar-cticae interdum tantam e se, ut quamlibet optimam caletudinem, fri namque corsoris constitutionem illico evertere, atque in adversam commutare potias . Spina digito pedis in faea tantum excitare potest doloris , ut febris oriatur, tum Corpus riges Cat, di is asino inducto, aut gangraena succedente, ad interitum perducatur aegrotans. Propinata Venena, dc venenati halitus, maligni, pestilentes ore inspirati, aut deglutiti, aut cutis vasculis absorptis anguinem, lympham, oc ceteros latices quoscunque celeriter inficiunt, corrumpuntque; aut villo S COrdi S, arteriarum, aut ventriculi, aliorumq ue viscerum varie irritant , dc contrahunt, aut Contra re laκant, dc solvunt ό aut mOX nervorum Originem, vimque laedunt, convellunt, aut destruunt, prout nempe fert propria singulorum natura , Ic poten.
Quam maxime inferendae febri etiam valentci apitia, ebrietas , incontinentia, dc Venus immIderata; ingesta item, ingenita, aut retenta acria, putrida, corrupta ; nimium otium ; somnus diutius protractus ; violenta exercitia ; deambulatio sub sole ; na ora in hypocausto, aut alio loco praecali do , & subitus in aerem frigidum transsitus; habitatatio in regione humida, palustri ; aer pinguibus, uliginosis, aut aliter noxiis vaporibus reseratus ; quidquid uno veroo humorum, aut solidarum partium naturalem modum potest subvertere, aut labefactare.
135쪽
Verum ad ipsam febrim revertamur. In hac j dbri . 'quidem Natura adniti videtur ad caussam, aut materiam morbificam sic permutandam, ut non amplius noceat, extro riumque per aliquam e X et ionem feratur. Motu igitur febrili ita ea subigitur, ut vel emendetur, vel M pellatur, vel talem iubeat mutati nem, qua non amplius infensa sit ; vel natura ne quidquam proficiente, ita deterior evadit, ut obruat, & destruat. Quare febris vel in salu- Febristem, vel in alium morbum, imo in mortem ip-x: 1am finit ut . Si vires vitae vigeant, nec caussa , si-tur. ve fomes modum excedat, neu adeo maligna, aucre luctans sit, ut ab iis permutari, subigi, aut eχ- pelli nequeat, tunc spes affulget , nullo opus fore ovisus, medici adjumento. bin vero illae deficiant, aut antis opus langueant, aut morbi causita, sive fomes ejuim 'di ρῶς sit, ut dissicillime tolli, aut emendari possit; tunc medentis opera, regimen, & medicamenta illud perficiant, quod frustra Natura, & vitae vires molirentur. ' LeoIu digni nat est Di erratio PLANe AONII Le Naturisnae , ou j a Nature consideree dans les Maladies , &leurs traiiement conforme a la doctrine, & a la pratique dHippocrate, & de ses sectateurs , in qua doctissime, quatauo natrera res committenssa sit, quanEo arti agere expediat in morbis, definitur , decerniturque.
Vitae vires vigere, & sufficere reputantur , Uquando ςor, arteriaeque tanto motu, robore ura.
136쪽
qE D E F g B Λ Epollent, ut caussas resistentes, quas sanguinis c pia, acritas, lentor . aut spasnhi praebent , ex luperare possint . Tunc valide sanguis per vasa omnia projicitur, atque insignis humorum omnium tum in se ἱ psos, tu i in in canales mutuus, & reciprocus attritus consequitur. Hinc calor. ubique se se e X
pandit, qui humorum attenuationem, telo lutio nem, Coctionem, permutationemque mirifico ad
juvat ' ; hinc omnis ab illis labes decedit , aut quidquid impuri, noκiique inest, per excretionem Urinae, sudoris, sputi, vomitus, dejectionum at icffunditur, febrisque evallescit.' Gaiorem magni faciebat GALEN Us , nec minori in ρretio eum habuere multi alii , is nostra Atate in primas QPES AEUS, is LiguTAUDius, viri sane is ἀoctrina, is artis iisu, is fama celeberrimi .
. XL. Itaque calor non semper sormidandus e st, s pcciatim in febribus coctionem, ut ajunt, puruleu tam postulantibus , dummodo nimius haud siit, nec
plurimum naturae modum excesserit. Sine ejus au Milio materia, sit qua ' morbum facit, saepe cru- remanet, nec ullam silit mutationem; imo ipsa intus restitans vel motus vitales suffocat, vehnon satis Commota, nec emendata, nec cocta re
liquum sanguinis, atque humorum, cum quibu Sconfunditur, penitus inficit, & corrumpit. Calor ergo moderatus, qui a libero humorum circuitu satque a solutis spasnais dependet, generatim eXOptandus est. Eo enim non solum horror, & isti gus avertitur, verum etiam coctio, & crisis pro
137쪽
ustra interdum quaritur cyuditas in aliqua qualitata e materis morbi cά in sanguine exissentis. Recte idci eo Jo: NATHANAEL Psto LDus in specii nitie Pathologico de Prognosi in febribus acutis Lipsi e an. I 77Ι. mavult crud larem in daratione , 23 vehementia se myrum plerumque repon ndam esse , quam in humoribus solis ' putatque, non raro torruptam illam materiam , quῖ aliquando excerni ut sub specie criti eos , se puris naturam refert, effectum potius esse motuum irregularium natisrs , quam caussam eorum dem . Hoc enimυero , s unquam evenit, tum in primis ebenire mihi videtur , cum in febribus qui bi dum malia
Inis , is putridis urins flocculen ε , Or hypostasim copiosam
habeutes minguntur, dum interim morbus crudisimus est , vire que acquirit eun , malo agri omine . Guod fasto incautos decipit , opinantes, coorionis signa illa esse. Hypo sim autem ejusnodi fallacem , is minime bono oriis, is mnihil aliud esse ego quidem judico , quam sanos humores febri foliιtos 3 is attenuatos, invicta , atque interra adhuc vera morbima caussa.
interdum vero vires vitae non modo noli de si Vires ii ciunt, nec tantummodo vigent, sed justo majores se vadunt, vehementiusque concitantur . Tum nimius I E, motus, attritus, calorque timorem incutiunt, ne universum corpus inflammat io e , aut inflammato ria diathesi occupetur, aut a alescenti acrimonia Apes1 undetur. Sunt etiam qni putridam inde me ea ulla. tuunt humorum dissolutionem, quod tamen rarum
ab hujusmodi caussa sola esst. Illud autem eo magis timendum, quo intensiori calori supervenerit in Oxpectata horripilatio, & frigus, in primis exteriorum partium. Cl. SVPIETE los fere seni per letha ici a) ait esse illas febres, in quibus calor sum
138쪽
us circa vitalia percipitur, dum simul extremi corporis frigent ; quod non semel & i pie vidi. Gangraenae enim , aut sphaceli plerumque imminen; is ad interiora id indicium est. Item periculum grave portendunt in febre acuta urinae tenues , percolatae, pervigilium, alvus perturbata, mentis emotio, anxietas, & multo magis, si his accesserit extremorum frigus. GALENUS b), praecipuum, &maximum signum mortis sine bona crisi subsecuturae, est , inquit, virium imbecillitas ; secundum vel O cruditas periecta: praesertim si praeterea morbus sit magnus , dc malignus, di celeriter ' moveais
vel in saltitem, vel io mo rem , vel in alios morbo: des /e , Vora praetermittam quydam eae Hippocraticis oraculis
decerpere, argus hic adnota es , quorum duoru , is pra dio Medicus facilius furtipa pransscar. Sed primum dicam, quiabus morbas subeρυ ni ny febris remedio sit : nam salutari interdum , quod alibi jam s9. I. in innuimus , deprehe aes . Si ebrius, inquit Hr 90CRATE , repente Obmutuerit, convulsus moritur, nisi febre eorripiatur, aut ubi ad ho- Iain pervenerit, qua Solvuntur Crapulae, voCem recuperet . Aph. seci. V. s. Qui a distentione , aut rigore nervorum tenetur febre superveniente liberatur. Sect. IV. 3 7. Qui cunque sani dolore capitis repente capiuntur, & statim mali fiunt, & sertunt, in septem diebus pereunt, nisi febris apprehenderit. Sed . IV. s I. Quibus hepar circumcirca dolet, his fibris superveniens dolorem solvit. Se t. VlI. y2. Sed dolor sine inflammatione esse debet; sect. VI. id j spe in colica laeterica a calculis felleis verum dep/ehendi. item volvulum ex urina stillicidio obortum, sedi. VI. . CoaC. lippitudinem, corporis impotentiam ex Uuluere, coa . a 22. 77. sidcrationem , coac. 479. febris acceἀens fanat, Nun
139쪽
Nunc aliquid addam de variis feb ium judicationi us. Febres mitiis nae , & securissimae die A. aut ante desinunt ;maxime vero malignae , & gravissimae die q. vel prius interficiunt. Praenot. Ir. r. Primus febrium insultus ad dies 4, secundus ad 7, tertius ad I 1, quartus ad i , quintus ad I 7, SeXtus ad Zo, dies excurrit. Praenot. I 21. Quibus per febres sexta die rigores fiunt, ὀ iis culter judicantur. Se i. IV. aph. 29. Febricitare incipientibus sanguinis stillationes cum sternutatione accedentes, & quod in urina desidet album, quarto die vi6um, Septimo solutionem adfore denunciant . COaC- 1 9. Urina in febre album, & laeve depositum habens sedimentum, celerem liberationem denunciae Icelerem quoque , quae diluta indiscretam quandam habet pinguedinem. Coac. s s. Quae aliquantulum rubes, Sabra brum habet sedimentum , & laeve, siquidem ante diem septimum appareat , septimo die solutionem fore designat spost septimum autem , tardiorem , aut plane diuturnam . Coac. 37s. Quae quarto die subrubram nubeculam CaPie , septimo die liberat, dum reliqua pro ratione habeant. Ibid. Febricitantium non omnino leviter, permanere CorpuS , di nihil minui: vel etiam plus quam ratio postulat, Contabe scere, malum . Illud enim morbi longitudinem ; hoc vero aegri imbecillitatem significat . b. a. s. sedi. 2 In febribus abscessus, qui ad primas judicationes id est eυacuationes ) non solvuntur, morbi longitudinem ligniscant. Aph. 3 I. ferii. IV. Sudores febricitantium extra dies criticos Orti, laborem tignificant, & morbi longitudinem, & recidivas. Aph. 39. ferit. IV. Febricitanti sudor superveniens, febre non remittente, malum. Prolongatur enim morbus, Scopiosiorem humiditatem indicat. Aph. 16. feci .. i . Qui bus febricitantibus in urinis subsidentiae fiunt crastiori farinae similes, longam infirmitatem significast. Aph. 3I. feci.
VII. L ngitudinem quoquὰ febrium indicant dolores ex glaadularum tumoribus, judicationis cessationes, origo ex dolinribus vehementibus, quod habemus ex Coac. 37. 7s.
Quoἀ attinet deinde ad notas salutares , confuli possμυς horismi 26. seel. II. 3. se Z. IV. 62. yeLI. V I. Sue. fere i ta 69. se Z. IV. Qui ex morbo superfuturi sunt , fac lηβpir at, dolore vacant, noctu domaiunt, aliaque securidi
140쪽
tua signa habent. Pranoe. 1 16. Quibus in febre die 7. aut 9. aut II. aut Iq. morbus regius supervenit, bonum est: nisi dextrum hypochondrium durum sit , alioqui non bonum. Apho . c . se x. IV. Quibus ex febre aures ObSurduerint, his sanguis e naribus effluens, aut alvus exturbata, morbum solvit . Aph. 6o. se L. IV. Periculum vero fia ni sat in sequentibus : Dejectiones nigrae , qualis sanguis niger, sponte prodeuntes, mnia '. Aph. 2I. I EI. IV. In fe-hribus Circa ventrem aestus vehemens, Sc oris ventriculi dolor , malum. Aph. 6 s. fAE Z. IV. In febribus ex somnis pa- VoreS, aut convulsiones, malum. Aphorism. 67. secr. IV.
In febrib9s spiritus offendens iκ os in es reisui ) malum ;convulsionem enim significat . Aph. c . se . 4. I Meantu8
jicere possumus . Si a febre detento , turri re in faucibus alon existente, susto alio ex improviso superveniat , letha te. Aph. 4 . seci. IV. Si a febre detento, collum derepente inversum fuerit , & vix deglutire posist , tumore nQn existetate, lethale. φώ. foeZ. IV. y8. secP. VII. Coa . 277. Ubi livores in febre sunt, prope adfore mors si iis eatur. Coac. 66. Febrium initio si atra bilis sursum , aut deorsum prodeat, lethale est. Coar. 62. Quibus per febres assiduaS puStulae toto Corpore enascuntur, lethale est, nisi Mid purulentum abscedat. In his vero praecipue ad nasci ad ali-reS tubercula solent . Coac. II . Uocis deseditiones in se-bre , quae convulsionis speciem praeseseruiit , R in mentis emotionum Cunn silentio desinunt , perniciem ostentant . Coac. 2 8. Reciάivarum multa indicia funi, fed hac prac - flua . Febricitanti , nisi in diebus imparibus dimiserit fe-hris, reverti solet. Aph. 6I. Iect. IV. Coa . So. QuibuS febres cessant, neque apparentibus solutionis signis, neque diebus judicatoriis, iis recidi va expectanda est. Prsnot. Ι3 2. Coac. I s. Signa abscessetis superventuri vid. in Coae. I 3. Praenot. I 39. Coa 21 - 1 I. Aphor. IV. Convulsionis iup enot. Ι. Os. Doloris cultis Aphor. 7o: seel. IV. Dolo- is aέ coxas Coac. 197. Diarrhga Aph. 37. IV. COaC. 29 I. Aph. 27. IV. Coae. III. I 42. D entheriὰ Coac. I 2 . Ery- dile-