장음표시 사용
151쪽
non modo frequentissimum II. ) ,1ed multiplex etiam morbi genus sint febres ; in
id , quanta maXima potuerunt cura, omnium .aetatum Medici incubuerunt, ut singularum diversam rationem, & differentias cognoscerent, & distincte adnotarent. Quo factum est, ut brevi tempore se brium numerus tantus iis visus sit, quantus a ne mine satis describi, ordiuarique posset, nisi in sum ma quaedam genera, sive classes, atque in pectiliares quoque, distinctasque species tribuerentur . At singulas singulorum divi siones sectari, hominis profecto esset ab Omnigena eruditione paratissimi , otioque, quo maXime egeo, prae primis abitu lantis . Dabo tamen operam, ut unusquisque illico perspiciat, quid hac in re tam Veterum , quam nu perorum sollertia effecerit , quidque de cujusque laboribus nobis videatur.
Itaque eommunior, generaliorque febrium divi- Prima di-so, quam plerique probarunt, Vel a periculo, uis celeritate ; vel ab origine, vel a numero eorum tia. qui eodem in loco, eodemque tempore laborant , vel a pravo ingenio , maloque moro ducta est ,
152쪽
ss DL pEIRIUM DIUISIONE, Hinc distingui solent in acutas , & chronicas; hs essentia s , sive prim trias , dc fecundarias , sive fmpto maticas , in epid micas , flatioΘarias , en id micas , θ' sporadicas, in malignas , dc benignas; dc , si malignitas paullo gravior fuerit , pestisque qtia sit
perniciem aemuletur, in pestilentes . Verum , quo niam ejusmodi divisis reliquis prorsus morbis etiam convenit, nec propria febrium ipsatum est ne quaquam ad eas sive discernendas, silve ordinandas
videtur accommodata. Praeterea celeritas, tarditas,
malignitas , benignitas, g ravitas , aut epidemica , stationaria , en demica, i poradica natura, dc constitutio non genus quoddam morbi peculiare, se a generis ipsius modum affectionem , dc specialent veluti differentiam potius designant . Nam acutum ', dc obronicum tam late patet, ut quam plurima morbArum genera complectatur, natura, qua litate, symtomatum ratione, exitus diversitate Omnino distincta. Maligni vero, aut benigni, adjun elum nomen, aut epidemici, aut stationarii , autendemici, aut sporadici, itemque primarii, aut fecundarii' addita conditio , aut si qua alia est deno minationis similitudo, genera insa non mutat, ne que ex se constituit, sed rectius generis indicat majorem, ve I minorem pravitatem , vel e)usdem frequentiam, vel raritatem , dominium , sedem , originem, dc sic porro o
' Quotidie non mo/ gnarum vulgus, verum etiam Me d nos Uros audio hujusmodi nomine abuti. Quam primum febrem continuam aliquanto graviorem videnr , mox homi
nem febre acuta laborare proclamant , quasi genus at qMo peculiare febris , aut singularis species ea est a reliq is ργorsus diversa , ac didierenι; ut diversa est exempli cani fa epha era at hecZica , ct tertiaraa , a 'Narrana , pleuri- iii ab angina , angina ab apoplexia , Apulexia Ab 'd' ,
153쪽
re se dὸinceps. Sed nihil profecto dicunt , quod non chm mune sit plerisqαe cum febribus, quA graves exsistunt se
celeri /r, is cum vitε hericulo suum curriculum absolount . Nam id nominis commune plurimis morbis est , etiam f/bris eaepertibus , ct collectivum potius videtur ; 2' quando fobstibus liccommodatur , non unam siri larem febrem , j domnes , celeriter decurrunt , ' Πιtε periculum affe- unt , comple ATDur . Hinc febris scuta & Synochos putrei veterum , , Gastricas BALLONII , U' Lentas nervosas Ania
gis um , O' Tritae hyas , re malignas, pestilent que qua 1 cun us, Ano interdum ephemeras isti as, intep mittentes , quando perniciosae sunt , aliasque bene multas, dei quibus alibi sermo erit , re se comprehendit δ Commodissima aut m denominatio fatit, ea Medici plerumque consi ant , neque quidquam aliud quεrant quod ad inti
mam peculiarem febris indolem , naturamque definiendam pertineat . istu ine aque commodum agros antibus An Medicina prace3Iis consentaneum 8
Et reapse ephemera , Synochus, tertiana febris ψquotidiana, quartana genere eaedem sunt semper sive benignitatem, sive malignitatem prs e serant sive epide mice, sive en deci me; sive sporadic va gentur; non secus ac dysenteria, pleuritis, Catarrhus , quae mala idem morbi genus, 3c nomen servant , quocumque mod3 se habeant, benigna suat, aut maligna, epide mica, aut sporadica, brevia , aut diuturna. Ab his enim qualitatum, occircumscantiarum discriminibus disterentias qui dem aliquae permanant, non fenera. Quid vero benignum, malignum, epide micum, stationarium , endemicum , 1 poradicum significent , in Pathol gi R explanatum satis esse arbitramur . De ma
154쪽
18 DE FEBRIUM DIVISIONE, limitate vero ' non una est apud omnes cogita-osque tamen hodie quae insidiose , 1 libis aggrediuntur, Ut R ' res illico sine imanifesta caussa prosternunt, ner' vorum in primis, & cordis actionem laedunt, &symptomata insolita, repugnantia, atque a morbi simplicis , dc puri indole non parum aliena secum trahunt. Exempli caussa in summa virium tam vitatium, quam animalium desectione, repentina, atque inopinata, & pulsu parum febrili aut naturali proXimo existento saepe ingens sitis, interiorque caloris sensus exurit; vel contra nulla si iis tenet, lingua interim sicca, atque arida; vel vires languent citra caussam evidentem , vigiliae urgent, aut insolita qRaedam inquietudo, & Jacta tio aegrum exagitat, quae cum exigua ad pulsum febre, & leviori ad speciem morbo minime con-GRtagio- sentiunt, & sic porro . Addunt non nulli, ma-6 alii lis' lignitatem contagione propagari ; quod tamen perpetuum non est. Sunt etiam qiai malignas cum putridis febribus confundunt, aut ex putridis peculia re genus conficiunt . Verum differt malignum a mutrido, & quemadmodum malignitas febrium quarumcunque comes esse potest, sic putredo.
bres omnes acutas, quo nomine clusas continuarum gravi
rum, celerum comprehenditur, dividit in benignas 3 ma lignas. Benigna sine periculosis f=mpromatibus inceέere , maligna contra , nimirum vehementes, oe valde periculosa, ib3Assi' dicuntur . Ha tamen , quia vere malignρ dici nequeunt, ideoque a vere malignis quodam moάo distingudebent, maligne ratione symptomatum a plerisque avellantur. Ceterum malignitate eo , qtiem sopra ρε ui , fen ,
malignae febres habentur illae, bras nomi- dole. & sub specie benignita
155쪽
ieeυta , ηulla est prope'nodum febris , qua, maligna inten tum esse non possit. Maligna ephemera, maligna f=nochus ,
aligna quotidiana, tertiana , quartana tam intermittens , continua , maligna gastrica oec. non raro . es ,r mHlimus quilibet alius morbus ut pleuritis , =norbilli . variolῆ , elas, phlegmone σοῦ. Malignitas enim, ostenium est, speciem, genus congituit, In ipsa opinione, utpote vero ἰnnixa , versetur etiam Clariss. HAEMI Us Ratio Medend. continuat. T. I. cap. 2. quamquam for-
se maliguitatis vocabulum deinde ibid. cap. 3. paucio
alius, quam oporter, extendere videatur
'' Sunt igitur quadam qua si propria , ex quibus msit ang febres, morbique maligni dignoscuntur. In primis subi- a, atque inexpe Tata illa virium doeoZio, oe f) toma 'a , quam in affectu smili esse soleant, longe graviora ani-
madversonem mercntur. V autem prosterni in malignis morbis non modo animales, verum pra ceteris vitales ai-
Eta, solent quas imbecillas esse uniυers corporis langa r , facilis . U' frequens lipol mia , pulsus mox vel a priuc/'io valde debilis , vel cibo languens, etiel etiam cita , ino,inataque mortis accedens imago par faciunt . Opporturae huc referri possunt qua in hanc rem habet HAMILTONIUS .
Non desunt, in is , qui febres solummodo pestilentes ipe techialesque opinantur malignis adnumerandas Censeo tamen & alias, specie diversas, malignarum classi debere referri. Primo, quascunque febres vel contactu, halituue, vel quavis alia Contagione tralatilias: deinde & istiusmodi febres, quas statim ab initio dolor vehemens, & alicui parti asNxus comitatur, videlicet Capiti, aut intestim*rum, regioni , aut etiam artubus, pariter ac si aegrotus Cephalal-gia, vel dolore colico, aut nephritico, vel podagra , aut rheumatismo, vel etiam doloribus parturientis, tamquam originali morbo laboratat; cum tamen istiusmodi sympi mala haud iis Cessura sint remediis, quae ubi morbi ita nominati primarii sunt, valere solent. Id AucZor in m litari febre sape vidit ; ego vero σ in miliari maligna, e 'in variolis pessimi moris, aliisque ρὐrnicios morbis nousemel obserυaυi . Porro & in quibus spipitus animales S bi se opprimuntur , & deficiunt , ubi praedicta sympto Jx Ra nulla
156쪽
a nulla Caussa evidenti , sed a veneno latente pendere ur dentur: ab antiquis occultae qualitatis, a Neotericis vaporum nomine designato . Vel demurri, ubi ex Caussa, ut videtur , non absimili, spem salutis subitanea mors eXCmit. Quae omnia .... . . malignitatem ostendunt &c. De Prax. Reguli & Febr. miliar. pag. 6. Haec autem in universum de Malignitatis notis. Deciatim vero , ut ex SEN-NERTO , RIvERIO, SYLvIo , aliisque i, dere est, signa malignarum febrium , quarum digno sis plurimum intere', sunt hujusmodi: Lευιs horror ρρ redit, cui Calor succedit i raro m/guus , saepius mirior. Urinae ab urinis fauorum parum , vel nihil ut pluρimum differunt Pulsus frequens qui em, sed parvus simul, oe debilis, multimθdis in P-
qualis, quandoque intermittens, aut desciens est , interdum etiam rarioγ , fano smilis . Sapius somnus , aut Veternus , arsus vigiliae Occupant . Turbulenta insomnia crebro , corporis inquies, cardia gia, nausea, quin Vomitus frequenter excruciant, ut eis capitis dolor, interdum delirium, aut vertigo , sitis major quam corporis faucium
ardor postulat. Membra delassata quasi is fracta sentiun-rus. Biliosi, foetidique alvi fluxus accedunt Sanguis e naribus , aut utero stillat , vel ubeptini erumpit subinde e Sanguis solutus apparet , O plerumque concrescere nescius . Maculae ad cutim, vel vesiculae efflorescunt multifurmes ;nec defunt tremores, subsultusque tendinum s is convul- ivi motus, itemque tumores plerumque glandularum , extremorum frigus, is calor sibi succedens s sudores vel nimii , s e B tomatici, atque inutiles , vel interdum etiam omnino absunt, CL. SuvIETEMit S in Boerhaav. g. 'so. pauςis febrium malignarum notas receni et , vires no e illico prostratas calorem mitiorem, saepe frigus extremorum annietatem magnam pulsum celerrimum , debilem , maxime ins qtialem sub diritis Medici interdum qua evanescentem , ssi lim plerumque nullam . Nec absimilia a supra memoratis sunt signa malignarum febrium a S ARDONA de febrib. cap. I. g. VI. ) tradita, videlicet ab initis,mbecillitas, is ἐυ cIis virium ; languor universi cs poris
157쪽
iam species benigna. febris, quA cum Vrotantes s tum medicos ipsos non jemet deluilis , pro ressu morbi iurensas calor, interior potius , quam exterior . parva sistis , cnxieta- ros , vigiliε , deliria , convulsesiones, lethargi ; in augments. θ statu corpus immobile, cutis maculis varii coloris foeda ta, profusi suaeores, diarrhina, hamorrhagiae ctc. LE Itor , istis aliam do febrium malignitate opinionem, ut monui unus , habere videatur , tamen fateri cogitur , malignarum febrium complura essee B tomata , seu modo hac modo illa ex iis occηrrere , immo spe inter initia huri modi febres sic 'fatitare , ut agre di lcerni possiat: frequentiora tamen σ certiora esse insolitam , oe subitam virium de eis. Tionem , pulsum vere debilem , qui si ilicet compressionimon renititur , fitque inaequalem ; nauseam, vomitum perm
rinacem , fluxum. alvi fer um , businum, sui ius mum . Uiis addi posse etiam faciem tumidam , surditatem ab initio , ct soporosos asseritus. Melang. cit, pag. I 69. R I7O. )Ex causssa communi eas feri epidemicas cum plersque exi fimat' ex singulari Sporadicas, oe privataS. ne hujusmodi ca donari. Contagiosas modo e f., modo non contagio fas . Si epidemice grassantur , plurimosquet enecant , bubones , carbunculos , gangranosque offe- runt ; gradu tunc atrociores , pesti quodammodo semiles , t pestilentium assum re I quarum summiis gradus pestis habetur , quamquam hodie vera Pestis e febrium classe
excivit Jolet. Quibusdam pestilens, ct maligna sis, eademque es ; seέ commode gradu dissingui pusunt. Atque ih c uberius 2 ortos , quam locus exigeret , de febrium ma- uignarum diagnos ricta videbuntur ; sed eo consilio id faetum est, ut quoties earum mentio in pserum fiet e flernutem sapenumero , quid maliguitatis , π febrium mari- narum nomine intelligendum sir , quifrue continuo perspi
158쪽
ci 1, A FEBRIUM DIVISIONE, A. LIV. Neque restius dispescuntur febres in ophtalmicas , anginosas, phreniticas, peripneumonicas, pleu rilitas, arthriticas, aliasque a singularium partiun inflammationibus oriundas . Nam , quia morbus primarius non est febris, sed ipsa inflammatio . ideo perperam febribus singulares hi, peculiares iacmorbi adnumerantur , quod jam veteres medici probe animadverterant , cum hujusmodi mala ophtalmias , anginas , pleuritides , peripla eum Onia S arthritides , & sic porro appellare satius duxerint. Quod si SYDE HAMIO ita terdum placuit quas dam febres nominare pleuriticas , peripneumoni cas , dysente ricasque ; scire omnino licet, eum hisce vocibus alia significatione, quam sumi soleant, usu ni fu i sse . Pleuritide enim, aut Perip- neu mollia, aut Dysenteria epide mice grassantibus
cum saepe cerneret, febres Subinde intercurrere aut subsequi, quae eamdem prorsus curationem postulabant, quam Pleuritis, aut Peril neumonia, aut Dysenteria, etsi nec pleuritis , nec periplaeum Onia, nec dysenteria eas Comitaretur, aut gigneret, eas pleuriticas, periplae umonicas, dysente rica S, ut peculiarem earum indolem significaret , quoniam
communis, & stationarii morbi participes erant ,
159쪽
Nec probandus quoque est inos ille majorum , E febrium
c uorumdamque nostrae aetatis Medicorum , qui se 'ς ibu ibrium genera , Oc numerum CX peculiari aliquo dae, qua Symplomate, quod in iis manifestius se exserit o symptori .auXerunt. Quis enim non Videat, symptoma qui appella idem aliquod in ignius gradum variare, aut varie- tur talem facere, non vero febrem, nec genus, nec
interdum speciem ipsam constituere; Ε generumi ergo, dc specierum numero expungenda videtur Ephialis HippocRATis ab tu qua frigus cum per petuo rigore Obtinet, itemque GALENI b), in qua aegri simul & calere, dc frigere sibi videntur, licet exteriores partes caloris gradum, HAEMIO. observante co) naturali majorem exhibeant. Quot ex symptomate etiam horrificae hujusmodi sebres
dicuntur . Exul et quoque opiria, in qua extrema, atque exteriora algςnt , interiora vero uruntur ; Uodos, quam nausea summa, dc perpetua Cor-
poris jactatio dii tinguit ; T rabo lss, quae cum in I genti aestu, dc stupore conjungitur; Caufus , sivei Febris ardeiss , in qua calor intolerabilis, dc sit iis inexplebilis hominem angit; Elodes, sive Iudorifera, quod perpetuis sudoribus ea detentus disset fluit, di cta; Fricodes, in qua medium aestum subi lium frigus intercipit; Duodes , id est sit ultuoso a singultu nomen habens aliaeque similes '.
a) Epia. VI. p. II 17. edit. Foesai. b) De Febr. disserent. Cap. V. o Rat. Μedend. P. II. P. I 6s.' Causi , sive ardentis febris meminit HiPPOCRATEs
160쪽
Dandum est , ut ι πεhemenciori cujusdam febris gradus , non uti peculiam alic ju febris, genere distincta . Generatim emm has voce uisus esse videtur , ut febres acutiss-inas, mortifera que signis i caret. Paullatim vero faetam est, ut ardentes , a plerisque vocarentur , summus arciensque calor , & sitis inextinguibilis comitatur . me- moir a. Sur les hi evres algueS P. 23 r. & Seq. Ouare monet idem LE Ror, Prognostica HI 'POCRATIS ad febres ardon es spectantia universim de quacumque febre aenta intelligenda esse, non de peculiari specie , 'se nec ρ Derat , ne indicaverat . Sunt tamen quaedam loca apud HIPPOCRATEM, qua docere videntur, ab eo descriptum sub hoc nomine fuisse quandoque peculiare quoddam febris actit Agenus, ut ostendam in not. ad 6. CCCCXIX. 'De his procul ubio, nec injuria, loquitur CL. QUA RINIUS, ubi ai : plurimae apud Auctores sunt febrium divisiones , sed FRA IN DIU, asserit, symptomata saepius pro ipsis morbis Curari, adeoque Plures, quam natura fecit, morbos Confingi a quibusdam. Er I IS SOTI Us notat enormem sobrium catalogum medicinae progressibus ob Stare , nullatenus vero morborum numerum augere . De
f. LVI. itio non absimili laborat alia febrium divisio,
qua In exanthesmaticas a quibusdam partiuntur , qua partitione. iebribus perperam acCensentur mor-Uι , qui minime ad eas pertinent, aut febrium symptomata, oc accidentia pro tot febrium generi bus accipiuntur; quo fit, ut febrium numeruS prae ter naturae modum immodice increscat. Nam eXanthemata vel primaria, sive, ut vocant, essentialia sunt, vel secundaria. Primi generis universim ha bentur variolae, morbilli, purpurascarlatina, urti cata, interdum miliaris , dc peticulae, dc plerumque erysib