Quaestionum philosophicarum Syluestri Mauri Soc. Iesu liber primus quintus. .. Liber tertius. Continens Quaestiones physicas de ente naturali in communi, eius principijs, causis, & proprietatibus

461쪽

quae se niuiuo causant modo explicatos haec est differentia, quod finis causatio sitionem mediorum, non ut existens in semetipso, sed solum piove cognitus tanquam possibilis, consequibilis per me ldia;media vero e conuerso eausant finem ut existentia in semetipsis Ratio est,quia tota utilitas medii consistit in hoc 'iiod eius positio is exissentia conducat adpositionem finis e g. utilitas medicinae consistit in hoc, ve rumptio medicinae com ducat ad positionem sanitatis,4 si existetia, e positio medicinae ad hoc non con duceret, frussea 4 inutiliter sumeretur

medicina, ergo medium per suam existetiam est causativum finis. E conuerso senis non causae mediunt, existens in se ipsis. Neque enim sanitas, ut in se ipsa existens est ratio, cur ponantur media, immo esset omnino stultum sumere medi scinam propter sanitatem,quae iam exis & habetur, sed sesitas prout cognita tanquamlossibilis, consequibilis per sumptionem medicinae, mouet ad mediciuam sumendam maec diuersitas causali-

tris

quo media gausant finem, finis causae media,explicatur per modum loquendi. Dicimus enim , quod medium ponitur, non quia finis existit, sed ut finis existat: e conuerso dicimus,

quod fiat datur, quia media sunt posita, non

462쪽

ron, media ponantur: e. g. lgrotus eu ratur, dumit medicinam, non quia est lanus, sed ut sanetur conuerso aegro tus est sanus, non ut curetur, ,essumat medicinam , sed quia iam est curatus , medietnam sumpsit. - Secundo certum videtur, Deommuni fel ad inittitur posse duo se inuicem exursare in diaerso genere per quasdam causalitates, que non inuoluunt mutua prioritatem naturae in eo sensu, in quo ibiam definiuimus cap.superiore ota e-g- materia, & forma se mutuo causant , in quantum materia causa formam, illare iustentando, forma eausat materiam, illam

informando , illique dando existentia ndit terminatam . Sed haec mutua causalitas non ineludit mutuam prioritatem natu-rs, ut in serius patebit. Praeterea possunt etiam duo saltem denotentia absoluta se inuleem causare etiam in eodem genere, cum mutua prioritate nature pro seuerso tempore. Ita non repugnat, quod diurnim filius alio tempore producat suum Patrem, a quo fuit ante productus. Difficultas igitur est, an possint duoeselmutuo causare in eodem instanti tum mutua, di propria proprietate nature,sed fini verae causae, seu mersconditiones. In qua quaestione tenenda est sententia ne- 'gatiua , quam docet Scotus in secundo

463쪽

De mutua causalitate. Aa id isticia quaest a cum Scotistis auarius

disp. as Metaph. Cardinalis de Lugo de poenitentia disp. 8 seci.7. 3 di plures

ali recentiores Puto etiam,quod eandesententiam doceant antiqui , licet passim admittant mutuam causalitatem mutuam prioritatem , loquentes de ea , quae non recludit mutuam prioritatem natu'rae in sensu rigor os . in quo sumitur hic Probatur, quia prius natura proprie est, quod per suam existentiam constituit potentiam proximam,re qua resultat essectus e. g. cum ignis calefacit, omnia illa sunt priora natura Te spectu caloris per quae ignis constituitur proxime potens producere talem calorem sed nihil ex illic, quae cors ituunt per suam exi

stentiam potentiam proximam a ex qua

resultat effectus , potest ense posterius natura quam cisccius ea .n hil ex illis perque guis constituitur proxime potens producere calorem , potest esse posterius natura, quam calor ergo non potest darmutua prioritas nature Probatur minor , quia quod operatur, iam est proxime potens operari δε implicat, vocacqitarat potentiam proximam operanda ipsa sua opera Done,in ab essedu pro ducto per talem potentiam 3 e. g. qui currit, iam est proxim e potens currere,

464쪽

3ο sis XXIII.

3plicat contractictionem , quodenter a cursu acquirat pedes lieonstituatur proxime potens cur

sed si aliquid ex hi, quq constituuntio

aentiam proximam , ex qua resultat effemus, esset posterius natura , quam talis effectus , eo ipso quod operatur . pro ducit effectum acquireret potentiam pro ximam operandi dependenter a sua opinratione 3 e. g. si aliquid ex ijs, per quae ego constituor proxime potens currere, elset posterius natura, quam cursus , quo carros ego aequirerem potentiam proximam currendi per ipsum cursum, quo eurro,in esset sicut si currendo acquirerem pedes, quibus currerem Dergo mProbatur minor, quia numquouqui aequiritur a potentia , ex qua illud resubtat, atque adeo ex omnibus constitutivis talis potentiqῖe .g calor acquiritur a pia tentia proxima calefaciendi , quia potentia proxima calefacietur etiam per propinquitat calor acquiratur etiam ab ignis propan quitate; sed si effectus esset prior narura, qua aliquid constitutivum potentiae ximae ad ipsum effectum, eo ipso effectus

constitueret potentiam, ex qua resultaret tale constitutivum ergo iret potentiam proximam producendi es

ectum ab ipso suo essecti,4 esse seu si

465쪽

ne muttia eaui aurate. I linis aequireret alas ab ipso volatu, que aer alas exeicet, atque assicit. Hinc primo habetur repugnare v. uam causalitatem in genere ausu

rientis e. g. repugnat quo A produB, a producat A pro eodem initanti Eo enim ipso sequeretur, quod A pr ducendo B aeciperet ab ipso B esse, per quod constituitur proxime potens producere ipsum B, Messet sicut si quis cm-rendo acquireret pedci, per quos posset eurrcre . Et confirmatur, quia quid magis absurdum , quam quod cursus factus per pedes det mihi pedes , per quos possim currere, cursum efficeres sed trias casu nostro sequeretur, quo A effieiens B, ab ipso 34ficto reciperet esse, &io tentiam producendi, per quam possie iblud emeere, ae producere I ergo est absurdissima mutua causalitas in eodem a genere cauis etficientis, ideoque ab omnibus antiquis negata. Seeundo habetur repugnare non soluquod aliquid producae suam causam , aqua producitur immediate , sed etiam quod producat pro eodem instanti causa

j η'ς in λως cause, a qua producitur

diat , .g. non solum repugnat, quod& B se mutuo producant, sed etio A producat o ouod C producat quod B producat ipsum A. Ratio equia

466쪽

uia non minus repugnat , quod aliquid suo effectu recipiat potentiam produ-:endi talem effectum, quam quod aliquidi suo effectu accipiat virtutem produeendi sibi potentiam, qua efficiat talem effectia in e g. non minus repugnat, quod aliqii; a motu pedum accipiat pedes, quibus noueatur, quam quod a motu pedum accipiat virtutem emiendi sibi pedes, quibus moueatur sed hoc seque retur in casu posito nam A producens faceret virtutem efficiendira , quod est potentia productiva ipsius Ao Igo e Tertio habetur repugnare etiam,quod mutud se producant, atque effciant duae eati' productet a tertia Pe g. repugnae , quod Deus ita producati, et , ut ipsa se inuicem producant, S effciant Ratio est eadem , quia adhuc A a suo effectu acciperet potentiam producendi p-bum L. Qnario habetur aeque repugnare mi tuam prioritatem originis eg qua Pa ter,i

cerent Io

fim, quod producens accipiat a producto potentiam proximam producendi ipsum

Ideo sicut in ordine causarum non pro ceditur in infinitum, neque 'ultitur Is pluribus causis se inuicem causantibus ,

sed peruenitur ad aliquam primam aurisam

rioritatem originis eg qu , in

Filius Aeternus se remtuo prodi . Rari est,qui repugnat uniuer-

467쪽

De uitia ea alitate. 63ῖsam incausatam, quae et Deuc ita in or dine productoriana non roceditur in linfinitum , neque tulitii in pluribus se limutuo producentibus, sed peruenitur ad laliquod primum producens improductu, qualis est Pater Aeternus Quinto hiabetur aque repugnare quod

effecius habeat prioritatem naturae proximam aut remotam respectu omnium

conditionum . Ratio est , quia eo ipso quod effectus esset prior natura respectu conditionis, esset prior natura respectu alicuius constitutivi potentiae, ex qua resultaret talis effectus sed effectus resultans accipitur a potentia , ab om-jnibus constitutivis talis potentis ergo eo ipso causa producens effectum recipe rei ab effectu potentiam proximam illuproducendi, vel virtutem efficiendi sibi potentiam proximam: quod implicat,qitia esset sicut si pedes ccipe tenta motu potentiam proximam se mouendi tali motu , vel aliquid , per quod constituerentur pro Xime mobiles. Sexto habetur posse hos idem argu

mentum contra mutuam prioritatem a

ture urgeri alijs etiam modis. Omnis enim causa agit non ut sit, sed quia iam est, non ut pollit operari, sed quia iam potest operari, sed si daretur mutua prioritas, posset causa agere tesset, TOm. III. T possit

468쪽

posset operam Pergo repugnat mutua a prioritas . Probatur minoro omnis cau-lsa agit, ut sit effecius & in omnes effe-lctus ipsius effectus et e g. Pater generati filium, ut sat filius, omnes nepotes , ac lpronepotes ex filio nasciturici sed inter effectus productos ab effectu esset ipsaniet lcausa ergo causa operaretur,4 ageret lutesset, is posset operari. Rursus inullus effectius producitur,quia est; sed si

daretur mutua causalitas Octiis produceretur,quia em ergo c. Probatur minor omnis efDchis producitur , quia seu cause psius, e cause ciausarum et e. g. ego sum prodiictus,quia ecat meus pater,&Deiunt ali progenitores sed inter causas productivas effecius in producti uas causarum ipsius esset ipsemet cffectus; ergo effectus produceretur, quia est pro eodem instanti, pro quo producitur. Prs

terea sequeretur, quod aliquid esset utili ad positionem sui . Quod enim est prius natura est utile ad posterius, quod sequi tu ex ipso, Mad omnia , quae sequuntu rex tali posteriori; eca admotio ignis pulueri tormentario est utilis ad pulueris incensionem, ad omnes efficilis cor sequentes alam incensionem ; sed intere fictus seqirentes talem incensionem ei se ipsemet admotio ignis ergo esset ut ilis ad seipsam.

469쪽

De mutua eausalitate. II Ad et iam responsum est asserendo repugnantiam mutua causalitatis muti v rLetur, quia sicut Deus posset producere eorsim duas actiones, per quarur ivnam produceret , per alteram B producere A , ita posset producere simul: respondeo, quod multa , que sunt possibilia seorsim, sunt simul impostibilia, Mincohiungibilia, ut patet in actu amo ris, Modi circa idem obiecitum, in actu allensus, ac dissensus, in pluribus alijs. In casu nostro sunt simul incomposibiles duae actiones, per quarum unam producati, per alteram producatur a B ex rationibus allatis pro conclusione. Ad et Media sunt quidem priora a tura, quam finis nam existentia mediorum constituit potentiam, ex qua finis resultat; at finis e conuerso non est prior natura, quam media, quia existentia finis non constituit potentiam,ex qua resultat positio mediorum; ergo interinem ,

media non datur mutua prioritas natu rar, ac proinde non repugnat mutua cautilitas inter finem, media . Et confirmatur, nam media non ponuntur , quia

sinis est postus, sed ut finis ponatur finis e conuerso non ponitur , ut media po-lnantur, sed quia sunt posita quod vero

duo sic se mutuo causent, ut immiona

thir, quia aliud est positum, aliud pona-l

470쪽

tur, non quia aliud est postum, sed ut ponatur,non est absurdum, sed necessarium iu plerisque. Homo enim videt, quia i habet oculos, per quos potest videreo habet oculos , per quos potest videre, ut per illos videat, non quia videt per illos At si duo haberent mutuam prioritatem naturi, eo ipso utrumque poneretur,quia aliud est positum, quod repugnat,scut re pugnat, quod homo videat, quia habet oculos , per quos pollit videre,, rursus habeat oculoc, per quos possit videre , quia videt acii per oculos Ad Respondeo primo plures autho- res probabiliter opinari,quod non detur creatio passu a distincta a termino pro ducto in s haec doctrina est vera, argumentum non habet ullam vim . Secundo admittendo, quod detur creatio passiua distincta, concedo , quod intercedat inter creationem passuam, terminum creatum aliqua mutua prioritas minus

propria, quam non reiicimus , quia non

valent contra Iam rationes conclusonis. Nos enim solum rei j cimus mutuam

prioritatem, per qua duo ita se habeant, tu utrumque constituat potentiam ex qua aliud resultat. In hoc sensu neque creatio passu a est prior natura, quam Ange ius, quia potentia proxima,ecqua resultat Angelus, est sola Diuina Omnipoten-itia