장음표시 사용
151쪽
- dist. 22. q.prim. est,q1 non fuerit homo,cum secundum eundem nihil faciatho- minem esse in actu, nisi actualis coniunctio animae cum carne. Si quaeratur, an carni in sepulchro fuerit diuinitas unita, cum secundum Damasce. in .3. Suae or-- thodoxae fidei. c. et . Quod sentet assumpsit, nunqua dimisit. Respondetur quod sic. dictum enim Damasceni intelligitur de partibus essentialibus, ut exponunt Doctores. at igitur in triduo diuinitas unita cum anima C hristi,& cum carne. Verum caro ipsa erat in loco determinato, uidelicet, in sepulchro, licet diuinitas, propter Suam immensitatem,esset ubi*.Et licet in sacramento,corpus Christi sit in pluribus locis, est tamen secundum Innocentium ibi tantum sacramentaliter, sicut in coelo localiter,& personaliter ubi*, sarc Bonaventura,ubi supra. Si iterum quaeratur, an in triduo corpus Christi fuerit in sepulchro, respondet idem sanctus,quod ex quo non conueniebat corpus Christi statim post mortem suscitari,nec sic stare usi ad resurrectionem mortuorum ,chm nostrae fidei certitudo,qua credimus nos surrecturos, sundata sit supra ueram Christi resurrectio nem,tenendum est, quod tantum per triduum fuerit in sepulchro,n5 tamen integrum,& completum,sed per ultimam partem diei ueneris,per totam diem sabbati, & per primam partem diei Dominicae. Ita quod requietio illa per triduum intelligeda est per j necdochen,& in hoc omnes sancti conueniunt, nec fuit cor' ruptum corpus illud,ut dicit Cassiodorus super illud ps. 13. Non dabis sanctum
tuum uidere corruptionem,idest putrefactionem. T ertio enim die cum reuiuia sicari promeruerit carnem,probata est.non potuisse corrumpi.
Dicendum est consequenter de fructu,quem habemus ex Christi
passione,crucifixione,morte,&sepultura. Cap. . XX.
T primo,an Christus meruerit nobis aliquid in passione. Rndet d
sed & in passione, cum non fuerit passus frustra, sed ex rationabili
causa,& propter amorem ueritatis & iustitiae. Verum in passione duo sunt considerand uidelicet passionis causa, & passionis sustinentia, passionis causa est a uiolentia agentis,sed passionis sustinentia,est a uoluntate patientis. Primo modo passio nec meritoria est, nec demeritoria,cum sit ab extra. Secutido modo potest esse meritoria,si quis eam perserat ex uoluntate bona, &dem,ritoria,si sustineatur impatienter & ex iniqua uoluntate. Sed quill S aluator noster sustinuit eam ex optima uoluntate hinc est,quod fuit maximi meriti, & inter omnia merita tenuit principatum. Unde beatus Augustinus exponens illud
uerbum apostoli ad Philipp.2. uidelicet. Propter quod & Deus exaltavit illum, inquit. Vt Christus clarificetur in resurrectione, prius humiliatus est in passi ne . Si quaeratur an sibi meruerit per morte, praemium substantiale . Respondet idem lanctus,ubi supra artia .q pri. Quod non conceditur , quod sibi meruerit praemium,ut dicit Magister in litera. Et ratio est, quia meritum dicit dispositionem,& via ad praemium, ideo est necesse meritum praecedere praemium tempo re uel natura. Neutro modo in Christo praecessit, propter hoc,quia anima Christi non fuisset ad unionem, idonea,nisi esset beatissima & deiformissima, quod fit per gloriar influentiam, ideo gloria in Christo praecessit omnia merita. Quo
non obstante,meruit sibi glorificationem corporis in agendo,& patiendo,ut dicit
152쪽
APOSTOLORUM. 28 dicit idem Magister dist. prarsio. Et ratio est,quia Christus mediator Dei &hominum fuit simul comprehensor propter suam dignitatem,& uiator propter none cessitatem. Ideo partim debuit esse in statu gloriar,&partim in statu mi 1eriar. Cum ergo remunerari non possit quantum ad stolam primam sed secun- utiTunc Christus siti proprii corporis floriam. Meruit ultra hoc nobis ut idem factus inquit, ianuae paradisi apertionem. Unde Augustinus pistoli in bi; Per aliam laosdam non potuit nobis aperiri aditus ,&heri salus nostra, nisi per mortem unigeniti,cui filii tanta humilitas & patientia
Paradisus est duplex,terrestris scilicet,& coelestis.Peccante Adam utriustri ianua&idet unauerat Deus neminem ad suum aspectum admittere,nisi secta esset sibi satistatio pro illo peccato. Et quoniam talis facta fuit per Chri. J , P yer meritum eius p tuit nobis ingressus in coelum. Dico ultra, e p Christi pastionem,& mortem,sit remissio omnium peccatorum, de qua A pota primo. Lauit nos a peccatis nostris in languine suo,& ad Hebr.o. Omnia
torum . Et paulo post Sanguis Christi, qui per Spiritum sanctum semetipsum
cos cientias nostras ab operibus mortuis,
h' ς'V0d ix-Ποὶ raS ao operinus mortuis, idest peccatis. Et in insecratione saguinis dicitur. Hic est calix noui & aeterni aestamenti,qui pro uobis& multis eis detur in remissionem peccatorum, quod Euagei . Vicit igitur diuus Bonauen. ubi supra dist. 19.q. pri. nostra 1ustificatio attribuituria passoris,qua resurrectioni de qua ad Romin. Traditus est propter delicta nostra,& resurrexit propter iustificationem nostram.Ait me neutri attribuitur iustificationis causa propriὰ,siue deletio culpae, habent ti men ambae rationem excitantis.& regulantis respectu nostrae iustificationis, se
x hostium stilicet ablatio mali,
& collatio boni Ablatio mali appropriatur ipsi passioni, collatio uero boni,r
rara, ',' 220 diςixur in glo. illud. Traditus est propter dei
hela nostra. Mors Christi sola, interitum uitae ueteris significat,& in resurrectione Ela ima noua significatur. Et sic pate qualiter nostra iustificatio si a passo' Christi/Est enim ab ea per modum meriti,per modum exemplaris,& signi. Ustione uero sequenti,inquit dim passo,& mors delet chi ographum de- GHe Quod erat nobis contraritimin quo ad Collossim. a. Donans nobis delieta,& delens,quod aduersum nos erat, chirographum decreti. Chirographum autem culpae dicitur memoriale secudum beatum Augustinum,& klo ibi duo ria in ' In eius astriina, ct Obligata alicui poenae, sicut aliquis, quando se obligat alicui, Acit ei Chirographu . Et hoc innuit Augustinus in libTagone christiano, cum dicit. Culparum chirographa deleta sunt,quibus debitores ante tenebamur . Et tale dicitur chirographum culpae,& decreti,quia talis obligatio coniurati ex nostra culpa, tanquam ex merito, & ex diuina sententia, tanquam ex Idecreto. Et per consequens chirographum dicitur esse memoriale illud, quo pecfatu manet quantum ad reatum, ratione cuius diuina iustitia habet nos punire, diabolica malitia potest accusare,&detinere, & conscientia nostra potest contra nos remurmurare. Et illud chirographum aduersum nos habet inscribi,non modo pro peccatis nostris actualibus,sed etiam pro peccato Prima parentis, ratione cuius ipse diabolus habet in nos aliquam potestatem simpliciter,
153쪽
citer, uel ad tempus. Quoniam ergo Christus per passionem & mortem suam
non solam impetrauit nobis remissionem culpae,quantum ad maculam, sed etiaquantum ad reatum,hinc est,m dicit Apostolus,& sugustinus de peccatorii meritis&remissione lib. r. cap. 3o. contra pelagiais Christus per passionem suam deleuit chirographum culparum . Apostolus dicit singulariter delens chirographum decreti,quia loquitur de memoriali transgressionis primi parentis. Augustinus uero pluraliter ubi supra cap. 3 i. quia loquitur de remissione omni u peccatorum,quantum ad reatum,ut persectum exprimat ipsus passionis effectum. Et sic patet,quomodo per passionem deletur chirographum decreti. Ultra pra dicta,dico,P eadem passio,& mors Christi liberat nos omnes,a potestate diaboli, ut dicit Magister sent. dist. supradicta,quoad suis cientiam,sed saluados, quoad efficaciam. Diabolus enim ante passionem Christi habebat duplicem manu, M uidelicet attrahentem,& impellentem. Prima erat potestas trahendi ad limbum iustos,& sanctos. Secunda erat potestas praecipitandi in malum, uel per fallacia, uel per uiolentiam,quia tentabat ut Draco,& ut Leo. Et prima manus uidelicet attractiva erat tantae potentiae, ut nullus posset ei resistere, quae filii ei omnino amputata per passionem,& Christi mortem,tam enim nullum iustum potest ad limbum trahere, cum per Christi passionem cui dictum est supra deletum sit chirographum peccati Adae. Manu aute impellentem habebat ita sortem,ut cumagna difficultate posset quis ei resistere. Et ideo in multis ,& fere in omnibus
regnabat ,& superauat eos,uel per fraudolentiam,vel uiolentiam. Et haec potestas debilitata est per passionem, per quam lumen ueritatis aperitur contra tau- dolentiam,& adiutorium uirtutis tribuitur contra diabolicam uiolentiam. Apparuit autem lumen ueritatis interius,per diuinam inspirationem, & exterius, per humanam instructionem . Adiutorium etiam uirtutis tribuitur, per gratiae infissionem,quae reprimit concupiscentiam,& per angelicam protectionem,quae comprimit,& reprimit putestates aduersas,& hoc etiam uirtute passionis, merbio cuius mittitur nobis Spiritus sanctus, mittuntur etia & ipsi angelici spiritus,' ut superetur aduersarius. Vnde diabolus super omnia abhorret memoriam passionis,& figuram crucis,per quam sumus a potestate eius liberati. bi quaeratur
de ultimo fructu dictae passionis,an uidelicet per Christi passionem ,& mortem absoluamur a poena peccati,idem Doctor Seraphicus ubi supra v. pri. q. .dicit* sic, iuxta illud beati Petri primae,cap. a. Peccata nostra pertulit in corpore suo O super lignum,quod exponens Magister sen. ubi supra in litera inquit quod pom
i tare peccata nostra, est portare poenam peccatorum nostrorum ,quod confirmatur per illud. Eis 33.Vere languores nostros ipse tulit,& infirmitates nostras ipse portauit. Et Zacha. 9. T v autem in sanguine testamenti tui eduxisti uinctos de lacu,in quo non erat aqua: Et pro maiori adhuc praedictorum intelligentia, est notandum, gi Christi passio,sue mors liberauit nos a poena teporali, & artemnan ab ea,quae est inter utrans media. Dico igitur primo, quod uirtute illius
condonantur nobis peccata non Sollim quantum ad culpam ,& reatum poenae aeternae,sed etiam quantum ad dimissionem poenae satisfactoriar, & hoc persa' i P cramentum baptismi. A poena aeterna nos liberat, liberando a culpa ,dum enim per passionem Christi nobis gratia impetratur,per quam culpa dimittitur, nobis debitum poenae aeternae mortis relaxatur. Liberat etiam a poena media, quae
est carentia uisionis diuinae ex merito peccati Adar . Et si suerit ad tempus,propter
154쪽
pter gratiam repertam in eis,qui detinebantur in limbo, deberet tamen habere aeternitatem, habito respectu ad culpam Adar. Vnde quantu unq; passio sensiis in eis non esset, diuina tamen praesentia fuisset eis subtracta, nisi Deus ad inuenisset aliquam uiam. Et ab hac dani poena liberati sumus per Christi passionem. Et sic patet, P per omnem modum uerum est, passionem Christi effcaceesse ad liberandum nos a poena peccati. Et licet uerum sit, etiam resurrectio
Christi liberat ab illa,hoc tamen conuenit sibi ratione termini ad quem, uidelicet,collationis boni ,ipsi uero passioni respectu termini a quo, scilicet ratione amotionis mali, ut dictum est supra. Qualiter Deus adumbrauita mundi primordio multis figurarum
inuolucris,passionem,crucem,& mortem Christi,in supradicto Articulo contentas. Cap. .XXI.
Egimus enim Gen. r. Deum immisisse soporem in Adam,& dum ille
dormiret, formauit Euam matrem nostram de costa ipsius, qua cum ille experrectus uidere ait. Hoc nunc os de ossibus meis, & caro de --Η carne me propter hac homo relinquet patre & matrem, & adhaer bit uxori suae,& erunt duo in carne una. Quid hoc mysterium significet, Paulus ad Eph. exponit dicens. Sacramentum hoc magnum est. Ego autem dico in Christo & Ecclesia. Et Augustinus super Ioannem, & in lib.2. de Gen. contra Manichaeos.c. et inquit,* Adam figura fuit Christi apertissima, ut enim Adam dominus fuit mundi, & pater omnium hominum secundum carnem,& ex terra nunquam maledicta sine hominis cooperatione formatus,ita Christus rex regii,& dominus dominantium,pater omnium bonorum secundum spiritum,& absinopere uirili de terra nuquam maledicta,hoc est de beata uirgine, quae nulli unq;
peccato subiacuit,formatus est. Neq, minus clara figura Ecclesiae, mater nostra Eua fuitTua enim mater omnium uiuentium secudum carnem, & Ecclesia mater omnium uiuentium secudum spiritum,nemo enim uiuit nisi per eam, & extra Ecclesiam nemo saluatur c. firmiter de sum .irin. & fid. cath. Eua dilecta miramimmodum ab Adam, & Ecclesia mire dilecta a Christo. Volumus uidere quantii Ada dilexerit Em:' Nc c5 tristaret eam, & se,& nos perdidit ex sententia Augustini lib.I .c. II. de civi dei,sed multo plus Christus dilexit Ecelam,qui seipsum tradidit pro ea. Et cu lassiceret una gutta sanguinis, pene totu dedit . Cuiusceret minimus dolor, totus plenus ibit doloribus, & non solum matre sua propter illam reliquit, sed & patrem suum quodammodo,dum exivit a patre,&uenit in mundum, ubi exinanivit semetipsum,& in morte derelinqui ab eo uoluit, ut plenius & copiosius Ecclesiam redimeret. Dormit Adam,& sopore tens Ctur uehementi,dum de ipsius latere sermatur Eua. Et dum Christus dormiebat in cruce somno profundissimo mortis,pectus eius aperuit lancea longinus,&fluxerunt de latere C hristi aqua & sanguis, figurae praecipuorum sacramentoru, quibus formatur Ecclesia. Evigilans Adam,dicit de Eva, os nunc de ossibus meis,& caro de carne mea, haec uocabitur virago,quia ecclesia futura erat plusq; uirilis,in perserendis huius uitae tribulationibus, a Christo tamen sortitudinem suam, delitiasq; suas spirituales,& non aliunde habitura. Abel innocens,uirgo, Dmartyr,& secundum Augustinum de mirabilibus sacrae scripturae,lib. pri. cap. 3. sacerdOS,
155쪽
sacerdos, occisus in campo a suo ipsius statre Cain ex inuidia, figura fuit Christi uirginis, martyris, innocentissimi,&sacerdotis in aeternum , occisi in campo Caluariano, opera & studiis sui ipsius populi Israelitici, qui ex inuidia ferre non poterat gloriam,&claritate Christi nominis. Noe inebriatus a uino uineae, qua plantaverat, Gen. 9.&discoopertus inter dormiendum. Eaq; de causa irrisus a
filio suo Cham figura fuit aperta Christi,qui irrisus fuit a filiis Israel, ctim ille prae
ebrietate quadam amoris in uineam,quam plantaverat, nudus penderet in cruce,& Somno mortis dormiret. Vnde Noe interpretatur requies, & C hristus r quies animarum nostraru . Noe secundus pater orbis,& Christus secundus Ada, qui nos perditos in uitam,& libertatem uocauit. Noe inuentus est persectus, iustus,& in tempore iracundiae fustus est reconciliatio, & eius merito saluatum est genus humanum, cum factum est diluuium,& testamenta saeculi apud eum posita sunt, ne deleri posset diluuio omnis caro. Et Christus iustitia sempiterna est, ut inquit Daniel, & omnibus donis sapientiae,scientia gratiarum, donorum, &uirtutum plenus,& perfectus fuit,& ipse est propitiatio nostra, cuius meritis, &E propter promissiones ei factas, nos uiuimus. Nemo saluatus est tempore diluvii, nisi qui de generatione suit Noe,& intra Arcam,quam ille fabricatus est, fuit inuentus. Ita nemo saluatur modo nisi qui regeneratur a Christo, & intra ecclesia
est, quam ille suis doloribus,tachry mis,& proprio sanguine,construxit. Et ideo irrisus est Noe a filio suo,quia de populo iudaico, quem Deus saepe filium suum
primogenitum appellabat ,non defuturi erant, qui ante Christum pendentem in cruce praetereuntes dicerent, Ual, qui destruis templum Dei, & in triduo reaedificas illud. Mati. 27. &c. Isaac unigenitus Abrahae,eiq; dilectissimus, super humero S portans ligna, Gen. 22. quibus erat sacrificandus, per obedientiam sui patris,ligatis manibus & pedibus reclinatus super altare, in quo erat interficie diis,
quid fuit aliud quam typus Saluatoris,qui licet unigenitus esset filius Dei putris, tame in passione crudelibus se funibus ligari passus est, ut obediret patri suo,& super humeros suos baiulauit crucem, in qua erat immolandus patri r Isaac. n. interpretatur risus,& Christus gaudium est mundi . Isaac extenditur supra altare, ut immoletur Deo ,& Christus in altari omnium altarium sanctissimo, in cruce uidelicet extensus est, ut patri immolaretur. Et ga tandem non sit mortuus Isaac sed ab Abraha immolatus sit aries, hoc significabat,* moriete Dei filio,no moriebatur eius diuinitas,sed humanitas duntaxat spinis omni ex parte corona F ta. Quia uero in Christo duae fuerunt naturae,non potuit una re totum my steriudepingi,atq; ideo adiunctus est aries eidem Isaac, ut in uita illius, uita figuraretur diuinitatis indeficiens,& in morte arietis mors exprimeretur Suar humanitatis . Vnde mons in quo immolatus fuit aries, dicitur mons in quo Dominus uidebit, quia in monte extollendus erat Christus, ut cum omnes intueri possent. G S cala etiam,quam uidit Iacob, Gen. 28. cuius cacumen caesum tangebat, & perquam angeli ascendebant, & descendebant in loco ubi postea aedificatum est i plum S alomonis, ut colligitur ex primo Pares .c. 22. ty pus fuit expressissimus crucis,cuius meritis nobis caeli aperti sunt, & angeli descendunt ad inseruiendum
nobis,& consolandum nos,ascenduntq;, ut onerant Orationes nostras ante thronum Dei. Et addit scriptura,Iacob vidisse Dominum innixum scalae, & ei inde magnifica beneficia promittentem. Erat enim in futurum Dominus omnium cruci assigendus,& magnifica inde collaturus beneficia matri suae, Ioanni,latro-
156쪽
ni,& omnibus, qui ipsius passionem pio assectu meditarentur. & ipsum in cruce pendentem contuerentur. Ioseph filius Iacob venditus est a fratribus suis tristinta argenteis Gen. 37. & ab eisdem in cisternam ueterem coniectus, posteaq in carcerem missus,ed quia noluit acquiescere Dominae suae solicitanti sese ad Idultei ium. Et hoc totum adumbratio quaedam fuit Christi S aluatoris nostri quem discipulus suus Iudas triginta uedidit argeteis, cum esset unus ex Apostolis suis, 'quos ille oes uocabat statres, qui fuit positus in carcere Pilati getilis, licet primo in carcere iudaeo I tex inuidia phariseo', cu nollet assentire adulterae synagogae in peruersis& iniquis costitutionibus, quas cotra deii, & ipsius lege constituerat, tametsi in omnibus ei inseruiret uti dominae, ad suam salutem necessariis. Vide quam pulchre omnia sibi respondeant. Ioseph uocatur augmentum, & praese- Ictus. Christus uero omnia bona nostra auxit, sacramenta,scientiam, uirtutes,status, religionem, Dei cultum, diuinorum notitiam,fidclium numerum, & sanct
rum, Princeps est,& rector fratrum, Dominusi caesi & ter Ioseph dilectissimus patri. Et Christus antonomasice filius patris canestis di lcctus. Ioseph pulchra facie, Christus uero speciosus sorma prae filiis hominui mps . Ioseph adorant pater & fratrcs, Christo uero curuantur Varia, Ioseph,& discipuli ipsius. Ioseph Saluator mudi, & stabilimentum populi dictus est.Ecclesiastici V Et Christus firmamen tum,& salus est mundi. Patriarcha ille sanctissimus & singulare patientiae exemplum Iob, expoliatus primo omnibus bonis & filiis su is, deinde ul- Lcere pessimo percussus a satana a planta pedis, usq; ad uerticem capitis, adco ut testa saniem raderet sedens in sterquilinio,& postremo a propria uxore ibi despectus,quid aliud significabat, quam Christum nudum in cruce,& expoliatum omnibus suis bonis,ac discipulis, a plantam stedis usi ad uerticem capitis uulneradum,&a synagoga deridendum, quae ipsius erat uxor . Iob enim interpretatur dolens uel gemens,& Christum', uirum dolorum appellauit Esaias, nempe quod in anima ,&omnibus partibus corporis plenus fuerit doloribus. Iob orientalis,& Christi regio oriens,a sumo enim caeso cgressio eius, unde eum oriente appellauit Zach. c. 6. dicens. Ecce vir, oriens nomen eius. Ditissiinus etiam fuit Iob inter omnes orientales,& Christus diuitiae est mundi,ac omnes gentes in conspectu eius tanquam nihil. Iob habitauit in terra Hus,quae interpretatur consilium,
de Christo autem scriptum est , Ego sapientia habito in consilio. De Iob testatus est Deus per se,& per scripturam,quod erat uir simplex, rectus, timcns Deum, recedens a malo,& quod non erat ei similis in terra, similiter O docuit plurimos,&consertauit, ac iuge sacrificium pro filiis suis obtulit, Christum uero scimus plenum fuisse Spiritu sancto, scientia,gratia, uirtutibus,ac doctorem fuisse populorum, similiter & robur,ac firmamentum imbecillium,& stagilium, & cp a die co-ceptionis suae nunquam cessauit sacrificium pro omnibus nobis offerre, insomnest saepe in orationibus,& lachry mis pro nobis noctes duxit , ncq; aliqua creatura,suit ei siue in caeso,siue in terra similis, non solum ouia Deus luit & homo, uerum quia omnes omnium hominum,& angelorum uirtutes collatae ad Christi uirtutes, nitorem, decoremq; suum amittunt. Vnde sponsa in Cant. cap. primo, inquit,nolite considerare me, quod susca sim, quia decolorauit me sol. Qui
te fuscam dicit o sponsa, quae pulcherrima mulie in diceris in calicis, intelligebat prosecto,quod,quantacunq; tua esset pulchritudo, nulla esset, si ad pulchritudinem gratiarum,& uirtutum solis iustitiae compararetur. Quod uero Iob a tanta Prosperitate
157쪽
prosperitate subito in tantam deiectus calamitatem,aperte significabat, id quod
in Christo passionis tempore, uisum fuit. Nam cum solennissime receptus su rit quinq, retro diebus a toto populo Hierosoly morum inclamate, osanna filio Dauid ,subita tamen & repetina mutatione idem populus ad cum,usq; ad mor-'tem persequendum , conuersus est. Et clim uenerunt ad eum consolandsi trescius amici,non cognoscebant eum, hoc nimirum significat,quod Esaias, magis' ut euangelista,quam ut Propheta,ait cap. 33 .Non est species ei,neq; decor & uia dimus eum,& non crat aspectus. Et ubi cognouerunt eum, exclamantes plor ueruniscissisq; uestibus,sparserunt puluerem super caput suum in caelum, neq; tamen ei loquebantur ueroum,quia uidebant dolorem eius esse uehementem,
figurantes quippe dolorem,luctum,& taciturnitatem , quam beatissima uirgo, euangelista Ioannes ,rees Mariae, & aliae sanctae, ac piae mulieres habiturae erant states iuxta cruce Saluatoris mutar,& stupefactae de admirabili spectaculo,quod uidebant m Agnus etiam Paschalis,cuius sanguine ex praecepto Domini ungentes istaelitae utrunq, postem, Exo. I a. et super liminaria domorum suarum, defenderut se ab angelo percutiente,qui percussit omnia primogenita aegypti, fugura fuit mansuetissimi agni,qui coram tondente se,in passione obmutuit,& no aperuit os suum,& in ara crucis igne amoris, & doloris assatus cst pro nobis , ut ipsius sanguine a deuastante angelo protegamur,quictiq; utrumq; postem anumarum nostrarum,intellectum,scilicet ,ac uoluntatem,ipsius sanguine respers rimus. Et ut apertum fiere figuram fuisse passionis Dominicae A num Paschalem quan uis Iudaei nolebant eum interficere in Die festo,ne forte tumultus fie
ret in populo admirabili Dei prouidentia factu est,ut in festo Agni typici Agnus
ille uerus pro nobis occideretur. Et sicut occiso Agno Paschali, & no ante, populus Israel e*ressus est de aegypto,ita facti patres,occiso Christo,egredi potueriit,& non ante,de e Sastulo Limbi. Selyens etiam aeneus, quem erexit Moyses in
. deserto,ut eius,aspectu sanaretur,qui a morsibus serpentium peribant. Nume.2I. typus fuit ut ipsemet Christus exposuit Ioannis .3. Saluatoris nostri,qui in cruce,passionis tempore exaltatus est, uti peccator serpentinus, ut nos attendentes in eum,& expendentes,quanta humilitate,patientia,& charitate patiebatur, sanaremur ab infirmitatibus superbiae, inuidiae,& aliorum uitioni, quae morsibus, ct astutia daemonum incurreramus. Sed ne taedio afficiam legentes, mitta apemtissimas alias figuras,quae in Regibus,patriarchis,dominis,sacerdotibus, & prophetis praecesserunt. Consentaneum enim fuit, ut in supradictis uesuti in omnium ordinum primordiis, eius passo exprimeretur, eo quod Rex, Dominus, Pater,Prophetarum lumen,&sacerdos,passurus erat.
Postremo applicanda sunt supradicta omnia ad nostrum spiritualem
I I uolumus grandia mysteria supradicta nosse,sentiat unusquisq; no- A struin,ac meditetur in se,quae in Christo Iesu Herunt,iuxta illud beati Pauli ad Philip. r. Hoc enim sentite in uobis,otiod & in C hristo Iesu . Ibi proculdubio inveniemus magna,& intellectum nostrum exuperantia mysteria. Vnde a. 9. Eum admirabilem appellandum praedixit, quia omne captum,& intelligentiam nostram exuperat in se, in suis uerbis,operibus, & passionibus.
158쪽
& passionibus. Perpendamus omnes quae in Christi passione suerunt quia inde regulam uitae, doctrinam morum documenta totius S actitatis,& spirituale; profectus colligemus. Quid putamus esse passionem & mortem Christi e Nempe inter omnia Opera Dei,cam maxime nobis fuisse mirabi Iem , lamentabilem, &utilissimam ,dicunt doctores, sine illa enim neqfsaluari de communi lege. neq; sda nationem euadere poteramus,nem redire in gratiam Dei. Itaq; passo Christi remisso est omnium peccatorum nostrorum, reconciliatio hominum cum Deo, uictoria daemoniς, salus mundi, reseratio musteriorum absconditor m, apertio regni caelorum,&deniq; singularis mundi doctrina. Per ipsam liberati sumus a ty rimica daemonis captiuitate, & libertate donati, per ipsam redempti
sumus,per ipsam adoptati in filios Dei ex peccatoribus facti iusti ,ex immundis sancti ex inimicis benevoli ex filiis irae filii gratiae,& haeredes regni,quod repromisit Deus diligentibus se In ipsa intelligimus quid ueteres significarent figurae. Ab illa uirtutem suam habent sacramenta. Ipsius gratia augemus uirtutes, & in charismatibus proficimus spiritualibus. Deniq; aS ea habemus omnia beneficia a Deo nobis post Adae lapsum collata,& si illam bene contemplemur, discemus prosecto in ipsa charitatem,cum pro seruis ingratis,& malis, omnium dominus extrema passus sit supplicia. Iustitiam uidebimus, quia omnia debita nostra pretio sui sanguinis exoluit. Liberalitatem, dum se totum nobis ille impendit.
Patientiam dum coram tondente se, obmutescit Fortitudinem.& Magnanimntatem,dum iniustas accusationes,& contumelias, ac salsa in se testimonia parui-
Pendit. Humilitatem,& obedientiam , dum pro nostra salute, & per obedientiam patris acerbissimae morti se subdit . Passio quoq; Christi non modo est summe utilis,sed est ex omnibus Dei operibus admirabilis, & maximis soccuda mysteriis. Nam Deo non est difficile magna operari,sed difficile uidetur,* qui Om-
nium est auctor omniaq; sepstentat,& nutu suo gubernat, magna patiatur a suis creaturis, & labore ac tristitia afficiatur ingenti. Excedit prosecto omnem intelligentiam creatam mysterium incarnationis, neq; id quispiam hominum lici an- selorum consequi potuisse nisi Deus illud nobis reuelasset. Fide suit opus nos illustrari,ut rem adeo mirabilem crederemus. Sed & hoc mysterium excedi ui- C detur a mysterio passionis, & mortis. Eximium enim, & omnem scientiam superuincens, Deum fieri hominem,immortalem mortalein,& ut quem caeli capere non poterant, foemineo circvrudaretur utero Sed & aliquanto incredibilius cnisi Deus reuelasset mihi uidetur, Deum pati, Deum angustiari,& prae moerore sudare guttas sanguinis, Deum flagellari, Deum spinis pungi, Deum moridi sepeliri. Angeli admirati sunt,quando uiderunt rem adeo nouam. Daemones stupefacti sunt. Prophetae,quando Deus cis hoc tantum mysterium reuelabat,&reuelare aliis praecipiebat,obmutescebant,& quidam ex eis dicebant adliast lingua mea faucibus meis,& alius, Domine quis credet auditui nostro Alter quis Ddabit capiti meo aquam,& oculis meis sontem lachrymarum. ' Similiter quis adhibebit fidem rei ta impervestigabili r Alius quoq; , Diae audiui auditu tuum,&timui,uere attonitus sit,& stupore & timore corripior,du audio quod te factu'pmdicis. Hoc est autem,quod maxime admirari debemus, et1 Deus sic seipsum exinani uerit,ut no modo no uideretur Deus,sed neq; homo, nisi abiectissimus,&leprosus, percussusq; a Deo,&humiliatus. Sed praeter praedicta, Christi passio est etiam id modum lametabilis,qui ,si in alique usum optandae sunt lachrymae,
159쪽
Illas maxime optare debemus,ut defleamus eius passione. Legimus enim Genc. o. Ioseph flentem in faciem patris cocidisse,& cum lachlymis deosculatu filis.
eum, neq; potuisse lachrymas continere,cum uideret patrem moriente, tametsi in eximio honore,di non morte crudeli. Et nos ergo siccis oculis spectabimus atrem spirituum nostrorum morte morientem acerbissimae Timere certe doet,se eum non habere patrem,qui neq; dolore cocutitur,neq; cum meditatur ,e aut legit passionem Christi, effundit lachrymas. Vnde si Quaeratur. an Christipnso sit dessenda,respondetur,* sic, ob tria potissimum,& haec uellem alta ni te reponeremus,quia gratiores lachrymae nostrae Deo erunt, s propter has tres causas defleuerimus. Primo cuidem ex compassione insus. cum nunquam h mo adeo suerit afflictus in hac uita, nunquam tam tribulatus, & tam crudeliter uexatus,sicut ipse. Secundo flere debemus grauissima,quae in Deum ob passio nem,& mortem Christi,sunt crimina commissa,& generaliter omnium nostria peccata,quae piissimo Domino tanti doloris extiterunt causae, atq; hoc praecipue dolore cuperem semper condiremus dolores nostros,quos ex compassione habemus Saluatoris. Reflectamus igitur dolorem ipsum super nos, qui tantarum ei passionum causam praestitimus . Tertio flendum est ex compassione erga beatam uirginem, quae maxime Omnium,tempore passionis, crucisxionis,mortis,& sepulturae, post Christum, afflicta est. Tanta enim fuit offensa, ut totum mundum ad compassionem ,& luctum commouerit. S ol induit se ueste lugubri,dum totus est ecesi platus. Luna tincta sanguine apparuit in testimonium insignis crudelitatis in Christum commissae. Terra contremuit tentans infandum F a se excutere sacrilegium,petrae scissae sun monumenta aperta, velum tepli scissum. Perpendamus in hoc septimo articulo magnum mysterium,& admirabile
diuinae sapientiae consilium, cum passio Christi maxime fuerit utilis, maximeq; admirabilis,& lamentabilis. De octauo Articulo qui est, Descendit ad inferos, Tertia die resurrexit amonuis. Caput . . XXIII.
VM Articulus sit, Christum ad inferos descendisse,& non possit intelligi ratione diuinitatis,fecundum quam est ubiq;, nec ratione corporis, secudum quod fuit in Sepulchro, restat,m intelligatur ratione animae. Anima igitur Christi deitati coniuncta descendit in Insernu, locumq; imum,in quo erant iusti,qui detinebantur ibidem ob reatu
peccati primi parentis,qui uulso solet limbus patrum appellari, descendit instinon secundum solam uirtutis suae operationem,& manifestationem, in uinctos
liberatione,& aduersariola spoliatione quod utiq; si uoluisset, facere potuisseta
sed etiam secundum praesentiae exhibitionem, & assistentia, ut re vera anima uisanctissima, diuinitati unita praesens fuerit, seq; ipsam exhibuerit cide loco, quo sancti patres aduerum eius praestolabantur, ut quemadmodum his,qui in terra, iustitiae ortus est sol rut inquit Dama. lib.3. orthodoxae fidei. c . sic & his, qui sub terra in tenebris,& in umbra mortis sedebant, lux appareret,& ut queadmodum in terra euangelizaverat pacem, captiuis remissonem, caecis uisum, &credentibus, factus est causa salutis aeternae, incredulis autem, infidelitatis improperium, & redargutio, sic & iis, qui in inferno erant exhiberet se praesentem, ut ipsi omne genu flectatur canestium , terrestrium, & insanorum. Quod
160쪽
autem secundum ueritatem,& praesentiam descenderit ad inferna , Iiquido constat ex eo loco psalmi. I . Quoniam non derelinques animam meam in inferno,cum non nisi de anima,quae in inferno aliquando fuerit, non tamen ibidem derelicta,apte quispiam dixerit. Et beatus Petrus ad iudaeos in actis Apostolopic a. de Christo contestatur, quem Deus suscitauit a mortuis, lutis doloribus inferni, iuxta quod impossibile erat illum ab eo teneri. Christus uel o,ss. 29. ad patrem ait, Domine abstraxisti ab inferno animam meam , ubi manifeste indicat se ad infernum descendisse,alibqui inde eductus non esset. Et fs.7o. COuer sus uiuificasti me,& dc abyssis terrae iterum ed uxisti me, idest de profunda voragine inferni suscitans me,rursus in uitam me reuocasti Et Zacha .c. 9. ad Christum. T u quoque in sanguine testamenti tui eduxisti uinctos de lacu, in quo non erat aqua. Beatus uero Paulus ad Ephe. q. inquit. Quod autem ascendit, quid est, nisi quia & descendit primo in inferiores partes terrae,idest ad inferos,ut exponit glosa cuius probatio praemissa est,quia captiuam duxit captiuitatem,qua inde traxit. Et beatus Ambrosius eundem Apostoli locum ad literam exponens, continuo uerbis Apostolicis subnectit. Verum est, quia ideo descendit,ut ascenderet,non sicut homines,qui ad hoc dcscenderunt, ut illic remanerent. Ex sententia enim tenebantur apud inseros,quae sententia Saluatorem tenere non poterat,quia uicit peccatum. T riumphato ergo diabolo,descendit in cor terrae ut ostensio eius,praedicatio esset mortuorum, ut & quotquot cupidi eius estent, liberarentur . Nec poterat non ascendere,qui ad hoc descenderat , ut ui potestatis suae,calcata morte,cu captiuis,quo e causa pati se permisit,resurgeret,haec ille.Ex quibus plane uerbis constat,apostolum eo loco sermonem facere de Christi decensu ad inferos,licet sufficeret nobis fide habere huic articulo, quod Christus deicendit ad inferos ex symbolo apostolorum. Haec enim sola cessantibus caeteris assertionibus contra haereticos,qui hunc Articulum ex sacrae scripturae lit ra minime haberi asserunt approbatio sussicit,ut quis'; indubitata mente adhaereat huius articuli ueritati . Dionysius etiam Carthusianus in elementarion theologica de incarnatione Chrisii,propositione. 126. de huiusmodi descessi ad inseros,inqui Passionis tepore separatae anima Christi a suo corpore,& e couerso,ideo uere mortuus est,utrunq; tii mansit uerbo aeterno,ac diuinae naturae uni-rum. In puncto . n.mortis anima Christi desit informare,& uiuificare corpus ipsius,&recessit ab eo realiter,atq;localiter,descedendo in limbu sanctorii patrii, quos protinus uisitans,sua illustrauit psentia, qui code momento a superbeatis sina trinitate repleti sunt lumine gloriae,& Deu uidere coeperui facie ad faciem , quia iam satisfactu suerat per Christum pro originali peccato, pro cuius reatu detinebantur ibidem . Idcirco es staculo illo deleto,mox in spirituali paradiso sunt constituti,hoc est in diuinae essentiae beatifica uisione. Vnde Saluator noster in
cruce latroni dixit. Lucae 2 et Hodie mecum eris in Paradiso. Hic autem descensus ad inferos fuit conueniens,lecundum beatum Tho. par.3. suae summae. q. a. art. primo,ex tribus rationibus. Primb, quia ipse uenerat Poenam nostram pomtare, ut nos a poena eriperet, secundum illud Ela 33 Vere languores nostros ipse tulit,& dolores nostros ipse portauit. Ex peccato autem, homo incurrerat non modo mortem corporis ,sed etiam descensum ad inferos, ideo scut conueniens fuit eum mori,ut nos a morte liberaret,ita decens fuit,eum descendere ad ins
ros, ut nos ab illo descensu liberaret. Vnde dicitur Oseae. 13. Ero mors tua,h mors