장음표시 사용
191쪽
dicitur Maledictio Dei est maius opprobriu,quod possit inferri,maxime cum e
culpa propria obiicitur. Hoc opprobriu maximum generabit m eis cruciatum, de quo in figura,exemplum habemus gen.2 . in Esau,qui amittens benesimonem primogenitum,quae sibi debebatur,irrugiit clamore magno, &consternatus est,& maledixit Lentis cdulio, & nisi Isaac pater eius cosolatus fuisset eum, dicendo. In rore caeli, & pinguedine terrae erit benedictio tua Gen. 27. prae angustia mortuus fit et . Tertiam uer inest,m Ignem, per quod exprmitur P na sensus extrinsece asHA qimm iter torquebuntur. Mitti enim intormentorum ignem,qui inter agentia uehementius agit,praecipue ut in strumentudiuinae iustitiae,poena est grauissima, per quae uerba damnantur, qui dicumson esse ignem in inserno . Et quanuis post diem iudicii in quo cessabit minus caeli,& per consequens omnes motus,dc alterationes, gnis Ipse non aget natures teraget tamen,& cruciabit,ut instrumentum diuinae iustitiae secunsim mersitate demeritorum,iuxta illud Dcut.23. Secundum mentiam delicti erit&pagarad modus.Et illud Apoc. c.18. Quantu se glorificavit, &in deliciis fuit, tantu date illi tormentum,& luctum. De quo igne drcvtur Eses 3 3 . Quis de uobis poterit
sare cum igne deuorante . aut quis habitabit,idest habitare poterit, marcotibus sempiternise Quartum uerbum est, aeternum. Quoniam damnati nunquaab illo cruciatu & igne iunt liberandi. Quintum uerbuni est,qui paratus est di C bolo,& angelis eius. Si enim damnati mitteremur ad societatem eis gratam iliaberent inde aliquam consolationis occasioncm ,sed mitti ad diabolum & GEGIos eius,qui ad peccandum eos induxerunt,& ex consequenti eorum ruinae occasio fuerunt, ut sine fine & absq; pietate ab eis,qui sunt eoru lactes inimci, crudeliter torqueatur, generabit in eis ingentem tristitiam & desperationem. VNi notandum, quod non dixit Saluator,qui paratus est diabolo,& angelis eius a co) situtionem regno iustorum ad ostedendum , quod aliter se habet
Deus ad miserendum,& aliter ad puniendum. Ad miserendum enim ex pro Drio aeterno, ad puniendum uero ex malorum proprio crimine. Vnde Eta 3 o. . dicitur. Ab heri praeparata est Tophet , hoc est ruina. Et quanuis ille ignis prae- uisus sit ab aeterno,&.ante mundi constitutionem,non est tamen preparatus ab aeterno uel a costitutione mundi,sed ab heri secundum dispositionem creaturae: Quotidie enim praeparatur per multiplicationem culpae,quae pumeda est per dae- D mones,& horribiles tortores . Res utorie damn ex iniustam Dublicatione ,ex multis maxime cruciabuntur. Urim OHaspectu iudiciis,qui eis: apparebit terribisis. Secundo,ex sonitu, cum nunquam fuerit tale tonitruit auditum tamque tremendum , qualis erit haec sententia in auribus damnatorum, iuxta illud primi reg.2. Dominum tormidabunt aduersarii eius, ct super ipsos in cylo tonabit. Legitur. n. Ioa. I 8 quod quando milites furibunde ueneruntad coprehendendu Iesum,ipsemet ultro eis obuiam uenies,dulciter interrogauit. ueuuarritis e responderunt, Iesum Nazarenum ,qui dulciter subdens . Ego sum Iesus paratus ali salvandum uos. Sequitur,ut ergo dixit eis, ego sum, ierunt retrorsum & ceciderunt in terram, ubi beatus Augustinus ait, Quid iudicaturus seciet.qui iudicandus hoc secit Rationem sententiae condemnatiuae allegabit Christus,dicens, Nurivi,& non dedistis mihi manducare & c. Vnde Crigenes innuit. Quod s improperabiteis minora peccata, a sortiori maiora. Omissio
ςtiam operum misericordiae exprimitur , tu; quia illa sunt homini magicon
192쪽
naturalia, tum etiam quia illa includunt claritatem, saltem acquisitam uirtutureginam , tum tertio, ut appareat,quam iuste negetur reprobis misericordia, citillam proximis impendere noluerint, tum quarto, ut homines excitentur ex his ad opera pietatis,& ad insinuandum quod salus nostra,ex misericordia Tei proncucitur,& pendet. Ultimo quia in illis omnia uirtualiter includuntur. Tunc illi desperati blasphemando respondebunt, dicentes .Quando te uidimus esurientem &c eis tamen exprobrabit dicens , auandiu non secistis uni de minoribus T
Apostoli,& alii sancti approbabunt,asserentes non modo eam esse iussissimam sed quod maiori digni essent supplicio, iuxta illud Mati. I9. In regeneratione, cudederit hi ius hominis in sede maiestatis suae, sedebitis & uos super sedes iudicantes duodecim tribus Israel. Tunc uerificabiur illud ps. 37. Letabitu ustus
cum uiderit uindictam,manus suas lauabit in sanguine peccatoris. Si ergo matermisericordiar,& peccatorum aduocata & omnes eius sancti ,eos condemnabunt ad quem miseri illi recursum habere poterunt Non ad daemones, qui executo res sententiae Christi erunt ,nec ad alias creaturas, quia ut dicitur Sapientiae. o. Minabit omnem creaturam in ultioncm inimicorum suorum,non poterunt sugere,quia grauitate mirabili tenebuntur, & ignis conflagrationis eos circudans impediet. Tunc,sicut dicitur Mail. I3. Exibunt angeli, hoc est daemones executores, ut inquit beatus Hieronymus,& separabunt malos de medio iustorum .
Iustum est enim,ut cum homines peccatores daemonibus se subdiderint peccando subiiciantur eis in poenis . Ibi etiam miserorum societas poenas non minuet Cled augebit. Executio autem huius sententiae praefiguratatuit in punitione Dathan,& Abiron,ad quos absorbendos, ut habetur ps. Io . aperta est terra, & d glutivit Dathan ,& operuit super congregationem Abiron . Sic post sententiam ministerio daemonum aperietur terra,& damnati cum igne coflagrationis,& immunditiis terrae & maris, in infernum detrudentur, ubi erit fletus siridor dentium . Vnde concludit Euangelista,Ibunt hi in supplicium aeternum,iusti autem in uitam aeternam.Postremo dicendum est de sequentibus uniuersiale iudicium radi de innovatione mundi,de qua Esi 5s. Ego creabo caelos nouos,& terram no uam,& non erunt priora in memoria. Item Apoc. et I Vidi caelum nouum,& temram nouam. Pro quo notandum,quod omnia corpora secta sunt propter hominem,& dicuntur ei omnia subiecta,quae seruiunt ei dupliciter. Vno modo ad sustentationem uitae corporalis. Alio modo ad prosectum cognitionis diuinae inquantum uidelicet holno, per ea quae secta sunt, inuisibilia Dei conspicit ad Rom. pri. Primo ergo,ministerio creaturarum uidelicet ad sustentationem, homo glorificatus nullo modo indigebit, chin eius corpus omnino incorruptibile sit futurum,uirtute diuina id faciente per animam,quam immediate glorificat. Secundo,etiam in inisterio non indigebit,quatum ad coanitione intuitiu5. quia
tali cognitione Deum sancti uidebunt immediate per essentiam,ad quam uisio- Φnem diuinae essentiae oculus carnis attingere non potest.Ideo,ut eius solatium et
sibi congruum de uisione deitatis praebeatur,inspiciet deitatem in sitis effectibus corporalibus, in quibus manifesta inditia diuinae maiestatis apparebunt,& praecipue in carne Christi, post haec in corporibus beatorum, &postremo 'in om- us pliis corporibus. Et ideo oportebit, ut etiam alia corpora maiorem influetiam a diuina bonitate suscipiant,non tamen speciem uariantem, sed addentem cuiusdam
193쪽
Pcuiusdam gloriar persectionem,& haec secundum diuum Tho. in.ω. pustulo. c. de iudicio finali. Erit mundi innovatio. Ad quae sanctus Bona. in q8. q. an. a.
q. pri. circa remunerationem corporum caelestium,addit,quod remunerari contingit uno triti modost, uidelicet, uel quia est aptu natum mereri,& hoc est libearum arbitrium. Vel quia est ipsi merenti coniunctum,ut corpus humanum . Aut
quia est ad ipsum ordinatum,sicut ad obsequium. Et secundum hoc,praemiatur homo aliquando in se ipso,aliquando in corpore,aliquando ex eis,quae sunt sibi utilia,sic etiam praemiatur in corpore suo,& in ipso mundo ,qui eius cst habitaculum . Vbi concludit ,quod corpora supercaelestia praemiari, non est aliud,qua
hominem praemiari in illis,quia Dominus totum mundum,hominis amore,reddet pulchriorem. Et ideo,quia propter hominem praemiantur corpora supercinlestia,secundum eam proprietatem pmiantur,secundum quam sunt consona corporibus gloriosis. Haec autem est lux. ideo in luce & splendore augebuntiar ori scent. Dicit ultra. q. a. ubi lupra ae mete Isidori,ut inquit Magister in dicta dist. quod sol.& luna post iudicium non tendent ad occasum sed stabunt in ordine Hio,in quo creati sunt ,quia etiam motu corporum caelestium ordinatur ad co-plendum numerum electorum,& illum necesse est compleri,ideo & motum te minari, quan uis per naturam non habeat terminum sui. Elementa etiam,ut ijdsi sanctus dicit .q. 3. ubi supra, innovabuntur, ubi uero est innovatio,substatia r manet eadem,sed sub aliis proprietatibus, ideo concludit,quod omnia elementa secundum substantiam remanebunt, sed quantum ad qualitates innovabuntur. Vnde omnes res,quantum est de se,appetunt esse perpetuum S diuinii, sed quaedam formae sunt,quae appetunt continuare esse per multiplicationem sui in altero,ut puta sermae accidentales,&substantiales activae, quaedam autem appetunt continuare esse suum per continuam adhaerentiam cum materi ut sunt formae,& qualitates passiuae. Quia igitur post iudicium auferetur ab elementis omnis ratio multiplicandi se, & dabitur uirtus cotinuandi se in se, quia erunt incomruptibilia,hinc est,quod elementa,quae habent qualitates activas,dicuntur totaliter absumi,quia omnino auferetur ab cis ratio agendi ,& se multiplicandi. Alia uero duo dicuntur in meliorem faciem restitui ,quia appetitus continuandi in se esse,qui modo est in eis secundum esse imperfectum,complebitur de perficietur. Manebunt ergo qualitates omnium elementorum, quantum ad substantiam,sed quantum ad rationem corruptionis innovabuntur, similiter & formae substatiales. Quid uero dicendum de plantis,& animalibus brutis : Respondet idem Doctor ubi supra. q. q. quod non innovabuntur, quia eoru ultima perfectio est corruptibilis per naturam,& ortum,& radicem habent a matpria,unde non sunt idonea ad uiuendum,sue durandum aeternaliter. Formae autem corporum super- caelestium sunt incorruptibiles, similiter formae elementosu incorruptibiles sunt secundum totum,& secundum partem,quantum est in se,quia sunt corpora simplicia ,quod cnim corrumpantur,hoc est per actionem ueniente ab extrinseco, ct ideo remota illa actione,remanent incorruptibiles ,manifestum autem est, Pplantae de animalia non sunt ad ornatum terrae, sed ad hominis obsequium , nee ad Dei laudem, aut ad uniuersi persectionem, nisi secundum statum eundem, qui est corruptibilis, dc uariabilis,& ideo non oportet illa innovari. S unt enim de persectione uniuersi ea parte, qua est habitaculum hominis uiuentis corporaliter ,ideol sunt homini concreata,qui homo alimoniis indigebat. Postq; uero, homo
194쪽
homo spiritualis fuerit effectus, nequaquam erunt necessaria . Imponendo fine huic articulo concludo, quod credimus Christum propter no uenturum iudi- care uiuos,& momios ,ut pios a corporali morte, ac caeteris angustiis liberatos in suum caeleste regnum, ubi perpetuo cum eo crimus, subvehat. Impios uero debitis afficiat poenis,quemadmodum ipse dixit Mati. et s. Et ibunt hi, nimirunt impii,in ignem aeternum. Iusti uero in uitam aeterna,cui sententiae arridet Apo- stolus ad Rom. a. dicens. Qui reddet unicuique secundum opera sua, his quide. qui secundum patientiam boni operis, gloriam, honorem, & incorruptioncm quaerunt,uitam aeternam, his autem, qui sunt ex contentione,& qui non acquie 'scunt ueritati, credunt autem iniquitati,ira,indignatio,tribulatio ,&angustia in omnem animam hominis operantis malum,Iudaei primum,& Grarci . ri enim est personarum acceptio apud Deum. Proindeq; omnes Pii ,hunc aduentum ς1
summo praestolantur desiderio, Expectantes beatam spem, & aduentum gloriae 'magni Dei ,& Saluatoris nostri Iesu Christi,ad T it. r. Et primae ad Thessa. 3. Ab omni specie mala abstinete uos,ipse autem Deus pacis sanctificet uos per omnii aut integer spiritus uester ,& anima & corpus sine querela in aduetu Domini no stri Iesu Christi conseruetur, fidelis est, qui uocauit uos, qui ctiam faciet, Dili- .gentibus enim aduentum eius,magna repromittitur beatitudo, ut beatus Paulus ,secundae ad Tim. q. De caetero,inquit,reposta est mihi corona iustitiae, qua reddet mihi Dominus in illa die iustus iudex,non solum autem mihi ,sed & his 'qui diligunt aduentum Domini. Voluit autem Saluator hunc diem aduentus sui esse ignotum ad excitandum nos, quo semper in officio,& ea qua uocati su- 'mus,uocatione,parati inueniamur. Vnde beatus Marcus' cap. I3. Euangelium 'suum claudit,dicens Videte,uigilate, & orate, nescitis enim quando Dominus Domus ueniet,sero,an media nocte,an galli cantit,an mane ,ne cum uenerit repente, inueniat uos dormientes. Quod autem uobis dico,omnibus dico uigilate. Vnde Augustinus in symbolo inquit, Vigilemus ergo & oremus,quia breuiS. cst ,& incerta ista uitan nescimus tempus,quando uenturus est Dominus. Undecimus Articulus est,sanctam Ecclesiam Catholicam, sanctorum Communionem. Caput. X XXIIII. O N dicit iste Articulus, Credo in sanctam Ecclesiam &c. sicut non nulli alii scilicet. Credo in Deum, Credo in filium & c. Sed Credo.
Sanctam Ecclesiam Catholicam ,idest credo Ecclesiam a Deo con- - gregaram esse,non in sanctam Ecclesiam, ut in Deum. Hac ergo praepositione cin creator secernitur a creaturis, ct diuina separantur ab humanis, Sic enim in solum Deum crededum cst.Vnde Augustinus, super illud Creditis, in Deum,Io. I . ait. Nunquam aliquis Apostolorum ausus est dicere, Credite in me. Et super illud ad Rom . . Omni credenti in eum,dicit, Aliud est credere illi aliud illum,aliud est credere in illum. Et cum dicitur in sumbolo, Credo in Spiritum sanctium,Sanctam Ecclesiam,illa praepositio in in non refertur ad Ecclesii, sed ad Spiritum sanctum, illam sanctificantem .Ecclesa graeca uos est ab ε κη quod est euocare. Vnde Ecclesia dicitur quasi euocata concio. Fides .n.ut Apsus ad Romoi. inquit,ex auditu est,auditus autem per uerbum Christi qui ergo uel interna uocarione, uel per Christi uerbum, aut alia Spiritus sancti instrumen-
195쪽
to euocati sunt a simulachris mortuis ad Deum uiuum ab ignorantiae tenebris, ad lucem christianae ueritatis,& obtemperarunt, ecclesia Dei dicuntur, quae t men multipliciter dicitur. Ideo ne laboremus in aequivoco, uidendu est de singulis ecclesiae c secundum catholicos doctores,& sacras literas fgnificatis. Ecclelia enim uno modo sumitur pro domo materiali diuinis obsequiis, & orationi mancipata quo modo accipitur Iudith. 6. Conuocatus populus per totam nocte intra ecclesiam oraverunt,petentes a Deo auxilium ,de qua etiam loquitur bea tus Paulus primae cor. xi. dicens. An ecclesiam Dei hoc est domum orationis, D secundum glo. 'i contemnitis e Sumitur etiam ecclesia pro uniuersitate omnium iustorum & sanctorum tam uiatorum,quam comprehensorum ,& hoc modo, accipit Apostolus ad Eph. s. dicens de Christo,Ipsum constituit caput super omnem ecclesam,hoc est tanctorum congregationem,angelorum & homino, quaes in caelo,& quae in terris est. Accipitur quoq, ecclesia pro congregatione Omniuiustorum duntaxat comprehensorum, sicut eam accipit beatus Augustinus in Enche. c. 6. dicens,quod est coetus ille beatarum animarum cum Christo regnatium ,qui & regnat cum Christo securus in aeternum,& haec dicitur ecclesia triu-phans in qua non est ruga neque macula, quam describit beatus Ioan. Apoc. 7. sub infrascriptis uerbis. Hi inqui sunt qui uenerunt de tribulatione magna,&lauerunt stolas suas,&dealbaverunt eas in sanguine Agni,& ideo sunt ante thronum Dei,& seruiunt ei die ac nocte in templo eius, & qui sedet in throno, habitabit super illos, non esurient neq; stient amplius, neq; cadet super illos Bl,neq, ullus aestus,quoniam agnus qui in medio throni est,reget illos,& deducet eos ad sentem aquarum, & absterget Deus omnem lachrumam ab oculis eos rum. Alio etiam modo sumitur ecclesia pro congregatione sominum in charitate existentium,de qua Apostolus ad Eph. s. ait, Christus dilexit Ecclesiam, &tradidit semetatipsum pro ea, mundans eam lauacro aquae in uerbo uitae, & tales dicuntur esse de ecclesia ,numero,& merito,qui etiam ita sunt in ecclesia, & do
mo Dei, ut de ipsi sint domus Dei, seu templum Spiritus sancti, qui constituunt
urbem illam beatam Hierusalem, de caelo descendentem, a Deo paratam, constructam uiuis ex lapidibus,de quibus idem Apostolus primae cor. Ia. Multi unucorpus sumus in Christo Iesu,quos ad Rom. I a. uocat populum emundatum ab omni iniquitate,Deo acceptabilem,sectatorem bonorum opem. Γcclesia sic accepta nota e soli Deo, ut inquit beatus Paulus ad Eph. Nouit Diis, qui sui eius . D Verum ad hunc modum non accipitur ecclesiae nomen, ubi Xps de audienda e clesia praecipit,vel patres post Apostolos,de auctoritate ecclesiae disserunt Illam .n. qui: audire,& cuius auctoritatem sequi debemus nobis cognoscibilem,atque uisibile esse oportet. Altero mo sumitur ecclesia,ut coplectitur omnes, qui communione prosessionis fidei, similiter & doctrinae,ac sacramento',secundit catho lic ,& apostolici traditione habent. Ad eccram hoc mo accepta nimi' attinent in boni,q; mali,qui per quanda colligantia eiusde professionis,ac exterioris participationis sacrametoae sunt in ecclesia Dei. Et quemadmodii humano corpori pleruq; adhaerent mebra,aut mortua, aut arida,aut putrida,aut laguida, quae nonun resecanda ueniunt,ne caetera mebra holu contagione inficiantur, interdit toleranda,ne sorte si abscindantur,totum corpus in periculum ueniat, quae, & si membris uiuis in uitali spiritu non communicent, colligantia tamen quadam I uiuis adhaerent, proinde adhuc corporis membra dicuntur,& corporis esse pa
196쪽
tes, ita de ecclesia ad hunc modum accepta, sentiendum est, ut sit popolus in
unam fidei possessionem ,& communionem sacramentorum uocatus, cohaerens
saltem secundum unitatem professionis,& uisibilem quandam Christianae fidei formam. In quo caetu & bonos& malos dicimus esse permistos, qui & si no sint .
colligati omnes unitate spiritus,& uinculo charitatis,colligati tamen sunt secudum unionem unius signaculi fidei,& corporaliter coniuncti,secundum uisibilia ecclesiae sacramenta, quanuis non nulli inter eos,impii,peccatores, auari,&id genus homines,secundum exteriorem fidei prosessionem sint, formam quide pietatis habentes. a. ad Tim.3. uirtutem tamen eius abnegantes. Verum in supradictis,ut Augustinus contra Crest. Gram. c.31. est,tenenda est beatissimi Cy Lpriani ad Max. plenissima charitatis,pietatisq; sententia,dicentis. Quanq; in e clesia uideamus esse zizania,non tamen debet perturbari aut fides , aut charitas nostra ,nem de ecclesia recedere debemus ob id, quod abrania in ecclesa esse cernimus,quin potius ubi videmus ecclesiam opprimi per impios, hic fidei articu-IuS, quem tractamus,nos confirmabit ,ne desperemus,sed sciamus ecclesia esse permansuram,ut nauiculam iactandam quidem,sed non submergendam.Et haec est ecclesia militans,in qua criminos licet sint numero, non tamen merito. Et de hac ecclesia loquitur David ps. 11. dicens. Erit apud te laus mea in ecclesia mgna , et in medio ecclesiae laudabo te. Quae comparatur sagenae missae in mari, ex omni genere piscium congreganti.Vbi glo. ponit,magna,hoc est in toto orbe diffusa. Quandoq; etiam accipitur pro ecclesia particulari,ut secudae cor pri. ecclesiae, quae est corinthi. Aliquando pro Praesidete in ecclesia,ut in fraterna correctione, Mati. I8. Si te non audierit ,dic ecclesiae. Aliquando pro subditis tantum,ut act. I 2. Cratio autem fiebat ab ecclesia ad Deum pro eo. Aliquado pro solis ecclesiasticis,aut eorum maiori parte,ut in .ci primo.63. dist. Ecelesa tame, 'de qua communiter loquutur doctores,accipitur pro coetu fidelium uiatorum , qui numero ,ues merito adunati sunt, in fide,& cultu uisibili unius ueri Dei, &non,ut haeretici dicunt,pro congregatione sanctorum in spiritu ,qua nescimus ubi sit,aut ubi eam inquirere,aut inuenire possimus . Sed ut dictum est in quinto modo acceptionis eiusJ praecipue accipere eam oportet pro congregatione .omnium uiatorum fideliu,siue sint boni,sive mali,cuius auctor est Deus sapie .tissimus,& omnipotens ,finis uero eius est omnium fidelium salus,quia quantii in ipso Deo est ,uult omnes fideses baptizatos saluos fieri Vnde inquit Mari ult. Qui crediderit ,& baptizatus fuerit , aluus erit. Nulli enim extra ecclesiam salus . contingere potest,ut habetur in . c. firmiter,extra de sum. trini. & fide catho. O Quae optime figurata fuit per arcam Noe, extra quam existentes submersi sunt.
Ex quibus omnibus apparet, quod Ecclesia catholica est uisibilis,sensibilis, siue, euiciens,& manifesta,& tam praelatus qui est illius caput,quam subditi,qui sunt membra,sunt manifesti,& uilibiliter Baptismi sacramento sunt intincti, alias in uanum dixisset Christus, dic ecclesiae,si esset incognita & inuisibilis. Similiter &si ecclesiam non audierit,sit tibi sicut ethnicus,& publicanus. Notadum cliam, quod licet ecclesia secundum rationem uniuersitatis non possit stare in uno co- Ppletiue, tamen quo ad fidem,in qua fundatur ecclesia,& a qua aliquis dicitur de illa,bene potest servari in uno. Vnde beatus Hierony mus super ps. 33 dicit.Vbi uera fides est,ibi ecclesia est, & iuristae inquirit,quod uniuersitatis ius in uno se .uari potest. Dicitur etiam de beataMaria matre Christi, quod in ea sola intri- . I ii duo
197쪽
duo sepulturae filii,mansit fides explicita de diuinitate Christi, quanuis no nul
li alii per iudaeam existentes habere tunc potuerint fidem Catholicam actuale,& implicitam, non tamen explicitam de eius diuinitate. In maiori uero sy mbolo iste articulus magis exprimitur sic.m unam sanctam Catholicam,& Apost licam Ecclesiam . Vbi dictae ecclesae quatuor attribuuntur notae, quibus cognosci possit ,& ab ecclesia malignantiu discerni.Est. n.una, est sane e catholica,&Apostolica et De prima Ecclesiae nota uidelicet,quod est una. Caput. XXXV. Rimo dicitur, quod est una unitate qua secerni possit ab his, qui uel praecisi sunt ab ea,cuius generis sunt: quibus interdictum est piorum
coetu, quos excommunicatos vocamus: uel qui ipsi se ultro praeciderunt,quales sunt haeretici,& schismatici. Hanc illius unitatem signi-
scauit inconsutilis illa Christi tunica,quam,qui Christum crucifixerunt,milites Ioan. I9. non scindendam,sed ciuxta id, quod praedixerat David ps. ar. Ibortεs super eam mittendam esse censuerunt. Hanc signiscauit una illa domus,in qua comedebatur agnus,qui figura fuit agni illius incontaminati Christi ab origine mundi in diuina praeordinatione occisi. Hanc expressi Apostolus cum dixit ado Eph. q. Vnum corpus, unus spiritus,sicut uocati estis in una spe uocationisu strae, illa enim uisibilibus rebus,nimirum sacramentis,sidei consessione, bonis operibus,publicis orationibus ,in locum etiam saepe uisibilem,quae domus orationis dicitur, congregatur, & propterea uocat eam diuus Paulus unu corpus,
B quod ex multis uisibilibus cui dictum est membris constet. Porro qui congre gat eam,qui uitam huic praestat corpori, Spiritus sanctus est,ideo spiritum etiam unum appellat,quod per eam in cordibus hominum diffusa charitate,retinetur, Similiter & unitas in uinculo pacis, ut idipsum dicant,idipsu sentiant, ide sapiat oes ,atq; unanimes uno ore honorificent Deum, & patrem Domini nostri Iesu L Christi,ad Rom. S. Sola ergo sancta catholica Ecclesia una est, terra est unius
se labii,Gen.YL unus in ea Christus adoratur, una ueritatis regula obseruatur. D niq; multitudinis credentium est cor unum,& anima una, δ α . Vnde Becta in secundam Ioan . Epistolam idem testatur his uerbis. Revera omnes per orbe catholici unam ueritatis regulam sequuntur , non autem omnes haeretici,& infid Ies unanimo errori consentiunt. Sed semet non minus alterutrum, quam ipsams ueritatis uiami Uugnant.De unitate huius nostrae ecclesiae,& dissensione synagogae haereticorum,scribit uenerabilis Beda in quintum caput beati Marci, F ene in Babilonis constructione linguarum unitas per spiritum superbiae scissa, in Hierosolyma per gratiam Sancti Spiritus linguarum uarietas adunata est, ita ut illa confusio,haec uisio pacis interpretetur,quia uidelicet electos in pluribus linguis , & gentibus, una fides, ac pietas toto orbe pacificando confirmat, repro-c bos autem plures sectar, quam linguae, dissociando confundunt. De quibus Hilarius libro. 7. de trin. Fidem illi nostram, dum sibi aduersantur, confirmant . Bellum enim haereticorum, pax est Ecclesiae catholicorum. Tertulianus de sui temporis haereticis,de praescriptione aduersus eosdem haereticos,scripsi Petiam a regulis ipsi suis uariant inter se. Hilarius quo* in libro ad Constantium A ugustum,inquit, periculosum nobis admodum,atq; et miserabile est,tot nunc - fides existere ,quot uoluntates,& tot nobis doctrinas esse,quot mores,& tot causas
198쪽
sas blasphemiarum pullulare,quot uitia sunt,dum aut ita,fides scribuntur, ut uolumus, ut ita,ut uolumus,intelliguntur. Et cum secundum unum Deu&Dominum,& unum baptisma,etiam fides una sit,excidimus ab ea fide, quae sola e, di dum plures fiunt,ad id coeperunt esse,ne ulla sit. Epiphanius in confutatione sy nodi,quae falso septima dicta est,est.H unc morem habet haeretici, quoties uno
uerbo pietatem contempserint,& a ueritate aberrauerint,in multos & uarios e Tores labi, uniformis enim res ueritas, mendacium autem in uaria distrahitur. iEcclesia tamen ista nostra uisibilis, de qua in proposito,est una multiplici unit te . Primo,unitate fidei,de qua ad Eph. Etenim in uno spiritu, omnes nos in unum corpus baptizati sumus.Et beatus Hieronymus ad Euandrum Epum,nec altera Romanae urbis Ecclesia,altera totius orbis existimanda est. Secundo, uni- Ltate spei,de qua Apostolus ad Eph. q. Vocati estis una spe uocationis uestrae,ubi glo. hoc est ad unam rem speratam. Haec unitas potest etiam dici unitas finis ultimi,qui est beatitudo,ad quam ordinatur. Unde beatus Augustinus super ps. 8S. inquit, Multae gentes,& una gens,sed quare una gens e quia una expectatio. Dicitur postremo una unitate unius Praesidentis, Rectoris,& gubernatoris uisibiliter conuersantis cum illa. Vnde Iohelis pri. Congregabuntur filii Iudae, & filii
Israel pariter,& ponet sibi caput unu . Et Ioa.x. dicitur. Fiet unia ovile,& unus pastor,ob quam causam dixit Petro,Pasce oves meas ,Ioan. 2I. Hanc unitatem e Mclesia retinere non potest,nisi aliquis unus toti praesit ecclesiae,cui omnes pareat. Christus uero huius corporis licet sit caput,tamen,quia ad patrem suum caeleste ex hoc mundo migraturus erat,atq; ita facturus, ut genus humanum corporali sua praesentia destitueret,cum sub suae tempore passionis orasset patrem ,Ioan .I8. ut eos, quos dederat sibi seruaret,ut essent unum,sicut ipse cum patre unum est, quo facilius unitas haec sempiternis temporibus retineri posset, ascensurus ad patrem uni curam Ecclesiae suae mandaui uni Petro pascendas oves suas commisit, unum illum Principem multis designauidargumentis ,ut ipse quide in caelis auctor esset unitatis perpetuae ,& Petrus ac quisquis ei successisset, unitatis retinendae dux,& princeps in terris haberetur. Vnitatis itaque costituendae principium Christus, & retinendae per cundem, Petrus,& eius successor, statuitur. Hoc uniuersa credidit antiquitas. Hoc sacrosanctum Nicaenum Concilium confessum esse legimus: de quo Ezech. 37. Pastor erit unus omnium eorum. Quem unum α& solum essentialiter bonum pastorem libenter Christum agnoscimus, libenter Ueum esse caput,& fundamentum Ecclesiae principale profitemur. Vnde licet sacramenta perficiat omnia,& ipse sit qui baptizat, & qui peccata dimittit. Similiter licet sit uerus sacerdos,qui sua uirtute corpus suum, & sanguinem, ex eo, quod panis erat, & uinum,conficit,ut iterum offeratur, non in mortem, sed in mortis recordationem, tamen,quia cum suis fidelibus non erat in corpore permansurus,ministros elegit,quibus in sacramentis administrandis uteretur. Sic
igitur ipse caput, ipse gubernator est Ecclesiae suae, ipse ordinem in ea simul, &unitatem conseruat. Quoniam uero praesentiam sui corporalem & inuisibilem ecclesiae subtracturus erat,unius uti ministerio uoluit ,per quem unitas haec reti- Vneretur,cui prae caeteris oves loco sui pascendas commisit, & cognomen tribuit Io an. 2I. Nam cum petram esse Christum dicat Apostolus primae cor.κ.cum Pstro in cosortium indiuiduae unitatis assumpto,nomen hoc communicare dignatus est. Tu es inquiens Petrus, & super hanc petram aedificabo ecclesiam mea.
199쪽
m Mail. I6. Neque enim quisquam est, qui inficietur Christu esse petram illam inuiolabilem,esse lapidem illum angularem,qui fecit utraq; unum ,esse fundamentum, praeter quod nemo potest illud ponere. Cum hoc tamen stat, quod, ccusecundum beatum Dionysum de divi, nominibus .c. q. Bonu sit sui ipsius m xime diffusuum,& communicatiuum ad gloriam suam illustrandam ,&ad incredibilem suam bonitatem toti mundo manifestandam,illud,quod sibi ipsi potestate proprium est, participatione quadam esse sibi cum homine commune uoluisse diceretur. Nunquid non solus ipse est lux inacessibilis, quae illuminat omnem hominem uenientem in hunc mundum , Ioan 8 r & tamen Apostolis legutur dixisse. Vos estis lux mundi. Nunquid non ipse solus bonus est ἄρ' Nam n mo bonus,nisi solus Dcus, Mati. 19. Et tamen Luc. s. dicitur. Bonus homo de thesauro cordis sui profert bona. Nunquid non solus ipse remittit peccata e hoc enim non est nisi proprium Dei Eandem tamen potestatem sacerdotibus quom concessit, dicens Ioan. eto Quoru remiserius peccata,remittuntur eis. Sed quid opus est tot recensere Potest ne quicquam esse gloriosus,quam dici filiu Dei eipsius tamen filii Dei bonitas contulit humano generi, ut quod ille solus natura est,homo esset per adoptionis gratiam, nosm Dei patris filios,& haeredes,iratres autem suos & cohaeredes,esse uoluit. Nunquid non dicitur primae ad Tim. pri. Soli Deo honor & gloria tamen idem Apostolus ad Rom. a. inquit. Gloria
autem,honor,& pax omni operanti bonum. Adducens autem Basilius locum illum Euangelii, Matth. c. I 6. uidelicet. T u es Petrus &c. in libro de poenitentia inquit,si petra est, non ut Christus petra est,sed ut Petrus petra . Christus enim reuera petra est immobilis & inconcussa . Petrus enim talis dicitur propter hanc inconcussam petram. Largitur enim Deus suas dignitates,non evacuans se, sed habens dat . Lux. cst, ideo ait uos estis lux mundi. Sacerdos est , sacerdotes s cit . Cuis est, ecce inquit mitto uos tanquam oves in medio luporum,Petra est, petram facit. Et quae proprie sunt illius,largitur seruis. Vnde Ambro. in .c.9. Deati Lucar ait. Continet itaq; uirtute sua,molem Ecclesiae C hristus,ac inuisibiliter eam gubernat,sed quemadmodum in sacramentis, clim ipse solus inuisibiliter operetur omnia, ministerio tamen utitur uisibilium sacerdotum,sic uisibilem in terris elegit ministrum, per quem Ecclesiae molem hanc sustineret,per quem
gregem suum uisibilem inuisibiis ipse gubernaret. Est igitur petra Christus, est
petra fides de Christo,quam confessus est Petrus ,est petra Petrus ipse confitens Christum. Haec adeo sibi non aduersantur, ut nisi credas Ecclesam super Petra confitetem Christum aedificata esse,nihil credas, nec ubi sit Ecclesia,scire queas. Quamobrem si talem esse uolumus Ecclesiam,quae uideri & agnosci possit, necesse est, ut uisibilem elle petram statuamus, super quam sit uisibilis aedificata, ut petrae nomine, Petrum, petrii successorem confitentem Christum intelligi uelimus Et hoc est quod dicit H ieronv m iis libro primo contra Iovinianum. Super Petrum sundatur Ecclesia, licet idipsum in alio loco super omnes Apostolos sat,& cuncti claues regni caelorum accipiant,ut ex aequo super eos ecclesiae sortitudo solidetur ,tamen unus inter duodecim eligitur,ut capite constituto,schismatis tollatur occasio. Ante etiam illum a Cy priano de simplicitate pra latorum dictum fuit. Hoc erant utique caeteri Apostoli, quod fuit Petrus, pari consortio praediti, honoris,& potestatis ,sed exordium ab unitate proficiscitur, ut ecclesa una monstretur. 5ed ante eum Anactetus ,qui uixit Apostolorum lci
200쪽
poribus, Epistola. 3. dixit. Licet omnes pares essent Apostoli, Petro tamen a Domino est concessum,&ipsi inter se id ipsum uoluerunt, ut reliquis omnibus praeesset Apostolis, & Cephas id est caput,& principium teneret Apostolorum.
Quoniam ita* una est ecclesia,super unum ,qui claues eius accepit Domini uoce fundata est, per quem fit, ut Episcopatus etiam unus sit multorum Episcoporum concordi numerositate dissulas,sicut ad Iubaianum,& ad Antonianu lib. . epistola . a. scribens testatur Cyprianus. Hierony mus etiam contra Luciferianos, salutem ecclesiae dicit a summi sacerdotis dignitate pendere, cui si non ει- ors quaedam,& inter omnes eminens detur potestas, tot in ecclesiis efficientur
schismata ,quot sacerdotes. Unde idem Cyprianus ad I lorentium Pupianu li. epistola.9. & ad Cornelium libro primo epistola. 3. scribens,lestatur dicens.Vnuitam toti praeesse ecclesiae usq; eo necessarium est, ut absq; hoc, ecclesia una este non possit, suam igitur unitatem,ut dictum est, specialiter ab unitate capitis &praelati habet.
De secunda Ecclesiae nota,uidelicet, quod est sancta. Caput. XXXVI.
Icet uero Ecclesia sit sancta, no tamen in ea sunt soli iusti & sancti,ut dictum est supra . Vnde Mati. I3. Designatur nomine Arear, in qualicut est triticum,ita sunt & palear. Vocatur ager, in quo cum tritico crescunt & zizania. Est & Sagena,in qua congregantur boni,& mali pisces. Vocatur Vinea,in qua sunt palmites proferentes uuas, & qui producunt labruscas. Comparatur gregi,in quo sunt & haedi & oues,sunt & ari Cofertur domui,in qua sunt uasa aurea& argetea, similiter et lignea, ac nctilia,quaedam in honorem,quaedam uero in contumeliam. Comparatur decem uirginibus,quarum quinq; erant fatuae,& quin q, prudentes.Quamobrem permuti sunt mali bonis in hac ecclesia, quae militans dicitur. Quare, non ideo sancta dicitur ecclesia,quod in ea non sint reiecti,& reprobi, sed quia quicunq; lancti sunt, non nisi in hac ecclesia sancti sunt,extra quam species factitatis esse non potest. A meliori itaq; sui parte sancta dicitur, sicut regnum caelorum saepe uocatur a Christo,quod non nisi intra ipsius septa continentur,quibus potiri datum est regno caelorum. Dicitur quoque sancta ,quasi Christi sanguine tincta. Enristus. n. ea lauit a peccatis suis in languine suo ,Apoc. primo. Qui sicca dilexit ad Eph. s. ut seipsum traderet pro illa, ut eam sinctificare atq; ab operibus mortuis emundaret sanguine suo. Hac ratione fideles omnes olim,sicut testatur Rugustinus in ps. s. Sancti uocabantur. Caeterum apud eos, qui latine scripse runt,sanctum dici legimus,quod firmum est & munitu, ut uiolari secile non posciit, neq; debeat ,sic muros,leges uocant sanctos,sic tribunos, sanctos, sic aerarium quoq, sanctum appellatum legimus. Qua ratione ecclesia etiam dicitur sancta,
qua nihil firmius, nihil sortius. Vel quia Christo dicata est, cui quod dedit pater, nemo potest ab eo eripere. Vel quia supra petram aedificata est, ita ut neque pluuiar,neque flumina, neque uenti irruentes eam subuertere possint, in tantum, ut nec portar inferi praeualere possint contra eam. Habet enim firmum,& stabile fundamentum,de quo beatus Apostolus primae cor. 3. Fundamentum aliud nemo ponere potest , praeter id quod positu est,quod est Christus Iesus. Huic sundamento cum innitatur,nulla est neq; fuit neq; erit uis unquam tanta, qua supe