장음표시 사용
271쪽
tur, non solum Deo patri, sed etiam filio comuni deuotione,offertur. Hoc.n .Fcci sit sacrificium, quoniam sic assidua sui repr sentatione memoriam innovat, fidem auget, spem roborat, charitatem confirmat,non superfluum, sed valde necessarium est. Unde Petrus Abbas Cluniacusis vir doctrina, & sanctitate preclarus,loquens de lacrificio in cruce peracto. Hoc est,inquit,nostrum sacrificium, hoc legis Euangeliacae, hoc noui testamenti, hoc noui populi,holocaustum: quod tunc semel in cruce a
Dei,& hominis filio, Deo oblatum est: & quod semper in altari ab ipsius populo of
serendum, ab eodem praeceptum, & institutum est: non .n. aliud tuc oblatum, aliud
nunc offertur, sed quod,ut dictum est, semel Christus obtulit, hoc semper Ecclesiarsuae reliquit, in ultima coena,Mati. 2 5.Offerendum. Accepit. n.pane,gratias egit,st
git, deditq; discipulis suis dicens, Accipite, & maducate ex hoc omnes, hoc est cors pus meum, quod pro vobis tradetur, hoc facite in meam commemorationem. Sacrificia legis veteris quo ordinabatur ad hoc altaris sacrificili. Cap. XXV.
RO quo notandum,secundum beatum Augustinu Io.de ciui.Dei.c. Quod sacrificium est cultus, siue honor soli Deo exhibendus. Per sacrificium igitur intelligunt doctores theologi omnem oblationem, siue omne id, quod Deo offertur in recognitionem supremi dominii: vel ad impetrandam misericordiam, & veniam peccatorum,& gratiam acquirendam,aut ad auertendam iram, ultionem, atque vindictam, sue ad reddendas gratias de acceptis beneficiis: & sic peccatorum contritio dicitur sacrificium interitis,iuxta illud psal. so. Sacrificium Deo, spiritus contribulatus. Nec ipse offerendi actus dicitur sacrificium, sed id quod Deo offertur in recognitionem supremi dominii, quae vel est interkr, vel exterior. Recognitio interior eodem modo fiebat in antiqua lege, quo nunc fit in noua: antiqui enim patres cor habebant contritum, & humiliatum laudabantq; Deum interius ,& ci gratias agebant, sicut &nos qui sumus in lege noua. Recognitio vero supremi dominii exterior, alia erat in lege Moysi,& alia est in lege gratiae, & sic aliud, & aliud sacrificium erat exterius in eisdem legibus. Inta antiqua enim lege aliquando offerebatur sacrificium de inanimatis, ut de pane,si-' mila, & thure, quod hebat in laudem, & gratiarum actionem pro beneficiis accopiis, & vocabatur oblatio sine addito: licet communi nomine omnia sacrificia,C oblationes vocarentur. Mandoque fiebant sacrificia de animatis,quae occidebantur, & quorum sanguis effundebatur, & dicebantur victima, quae ad triplicem omdinabatur finem: aliquando in expiationem, & satisfactionem pro peccato, ali '' quando pro poenis debitis pro ipsis peccatis, & vocabatur sacrificium expiatiuum,& hostia pro peccato. Aliquando autem fiebat ad placandum Deum, & dicebatur holocaustum, siue victima holocausti: & totum fiebat aὰ cultum Dei. Quandoque autem exhibebatur in gratiarum actionem pro beneficiis acceptis, & vocabatur sacrificium pacificum. Et cum omnia illa sacrificia ordinarentur ad sacrificium Christi qui vere continetur in hoc sacramento tanquam ad finem, eo quod eius
sacrificium,& oblatio eminentius continet omnes effectus praeteritorum Lacrificio- rum, sequitur quod in sacris literis hoc sacramentum ratione contenti nominatur
nominibus praedictorum sacrificiorum. Primo enim dicitur oblatio ad Ephe. 3. quir, dilexit nos, & tradidit semetipsum oblationem pro nobis Deo, & in c. Tribus,de consecra.dist. 2.Secundo dicitur victima holocausti in odorem suauissimum domino, quia
272쪽
no, quia Christus ad placandum Deum ,& reconciliandum nos illi, se obtulit in
ara crucis, ideo dicitur holocaustum, siue sacrificium reconciliatiuum: de quo ad Rom. s. Cum inimici 'essemus reconciliati sumus Deo per mortem filii eius. Et ad Eph. s .Tradidit semetipsum oblationem, & hostiam in odorem suauitatis, scilicetau placandum Deum. Tertio hoc sacrificium dicitur expiatiuum, siue sacrificium; vel hostia pro peccato, eo quod expiet, & mundet peccata, & satisficiat pro poenis eorum. Vnde Paulus ad Hebr. 9. Si enim sanguis hircorum, aut vitulorum inquinatos sanctificat ad emundationem carnis, quanto magis sanguis Christi, qui seipsum obtulit immaculatum Deo, emundabit conseientiam nostram ab operibus mortuis & ad Col. 2. Donans vobis omnia delicta,delens quod aduersus nos erat,
chirographum decreti, & tulit ipsum de medio, affigens illud cruci. Chirographudecreti secundum glo. tulit, cum nobis delicta condonauit. Decretum dicitur sententia Dei, respectu necessitatis mortis: chirographum vero erat reatus peccati Adar in totum genus humanum: si enim Christus emundauit conscientias nostras a peccatis, & satissectipro eis, & in hoc altaris sacrificio offertur Deo patri, consequens est, quod hoc sacramentum,quod ipsum continet, & eum tanquam in cruce repraesentat, expiet conscientias nostras,& emundet a maculis,& poenis peccatorii:& sic dicitur sacrificiu expiativum. Sicut enim panis habet ex se virtutem nutriendi, & reubarbarum detrahendi coleram, & si panis reubarbaro misceatur, utran habet virtutem: sic Christus dominus noster, qui est verus panis, nutrit inquantum est sacramentum, inquantum vero est mistus retibarbaro, & amaritudini passonis;
per quam dolores nostros ipse tulit, expiat peccata, & poenas peccatorum: & sie Christus est nutrimentum, & medicamentum, similiter & holocaustum ad sanandas infirmitates, purgandasq; iniquitates. . Quo meritu sacrificii crucis applicatur nobisῖ hoc sacramentu. Cap XXVI. Nimaduertendum autem est, quod Apostoli omnes,& orthodoxi patres ad nostra usque tempora, maximo consensu ut ex eorum lucubrationibus Patet inteli erunt, quomodo ad memoriam reuocandum
sepe est, hdele illud, & certe christ ianum Origenis consilium, quod in quadam homilia super Matth. et q. his verbis inculcat. Qu9ties,inquit, aduersus ea, quae obseruat uniuersa Christi Ecclesia, quibus omnis orbis christianus consentit,& credit, canonicas seripturas aliqui proserunt, videntur dicere, Ecce in domibus
Verbum veritatis est. Illis nos credere non debemus, neque exire a paterna,& ecclesiastica traditione, nec aliter credere, nisi quemadmodum Ecclesiae tradiderunt nobis. Stat ergo firmum fidei, & Ecclesiae fultum sundamentum, eucharistiam cperdicta in praecedenti capitulo non obstantibus scripturis ab haereticis perperam i tellectis, & contra hanc catholicam assertionem adductis, esse verum sacrificium . Celebratio enim huius sacramenti duplici ex causa dicitur immolatio. Primo quia, ut inquit beatus Augustinus ad Simplicium,solent imagines,earum rerum nominabus nuncupari,quarum imagines iunt, sicut clim intuemur statuas, dicimus, illa beatus Petrus, & illa beatus Paulos est: sed celebratio huius sacramenti est imago repraesentativa passionis Christi, quae est vera immolatio, ideo celcbratio supradi-eta dicitur etia immolatio, ut ex domino Ambrosio in epistola adHebr. deducitur. Et secundum hunc modum potest dici,quod in antiquo testameto Christus imm labatur,
273쪽
labatur, hoc est, in figuris, & immolationibus, eius passio futura repraesentabatur. Vnde Apocal. I 3. dicitur, quod Agnus occisus est ab origine mundi: quia animalia quae non peccauerant, pro peccatis hominum immolabantur,& occidebantur,sanguisti; eorum, & illorum occisio erat fipura, & repraesentatio Christi innocentis occidendi pro peccatis nostris. Secundo dicitur immolatio quantum ad effectum passionis eius, quia videlicet per hoc sacramentum fide,& deuotione applicatur nobis fructus passionis eius, & participes esticimur illius. Pro quo nota quod hoc tremendo sacramento, ea de causa nos utimur, ut quod pridem promeruit nobis D Christus in ara crucis, id in nos trasserre, & eius fructum nobis applicare possimus. In qua quidem re, opus est nobis operibus, opus est sacramentis, & quotidiano v crincio, quod in Ecclesia celebratur. Quo vero id, quod dico, clarius queat intelligi, est sciendum, quod ad modum sentis vitae perennis est latus Christi in cruce pendentis apertum: est enim sens perennis, sens copiosus,& redundans, qui ad abluenda totius mundi peccata, & ad salutem omnibus conferendam, mortalibus prorsus sufficit. Sed si vis usum aliquem huius sentis habere, si vis fructum ex eo consequi, necesse est, ut ad Christi latus in cruce pendentis fistulam applices, & per E eam,qui selus peccata nostra abluit, salutemq; nobis confert, Christi sanguinem ad te derives, atque attrahas: ut per eum ablutus, & sanctificatus, aeternam beatitudinem adipisci queas, non ipsius fistulae, siue canalis, ut principalis cauis, sed Christi sanguinis, te p canalem irrigantis virtute. Hinc videre liquet,quod omnia quaecunque ad salutem nostrampertinent, non nis illi soli sacrificio in cruce per cto, non nisi senti qui apertus est in Christi latere, uti principali causae meritoriae, tribuuntur. Verum fructum ex illo Ente capere non possiimus, nisi, qui fiasus est ex
Christi latere, sacrosanctum sanguinem per instrumenta, & quasi canales quosdam F ad nos derivemus. Eiusmodi canalis est Daptismus, & quotidianum hoc sacrificiu, similiter & missa, per quam, illius in cruce peracti sacrilicii,& fusi pro nobis preciosi
sanguinis, fructum in nos transserimus, nobis applicamus, & appropriamus.Falsoletitur christianis satanae ministri impingunt, quod per quotidianum hoc sacrifici illud in cruce peractum obscuretur, cum illustretur magis: imo per haec verba hoc facite in meam commemorationem) Christus hoc in Ecclesia fieri sacrificium pra cepit, ut testatur Chrysost. homil. 17 ad Hebraeos. Vetustior etiam illo Cyprianus lib. 2. cpist. 3. Si Iesus Christus, inquit, dominus, & Deus noster, ipse est siummus Sacerdos Dei patris, & sacrificium Deo patri, ipse primum obtulit, & hoc fieri in suam commemorationem praecepit, utique ille Sacerdos vice Christi fungitur, qui id, quod Christus secit, imitatur. Eusebius quoque lib. I. demonst. euangel.c. I O. G Post omnia, quas mirabilem quandam victimam, sacrificiumq; eximium patri suo operatus,pro nostra omnium; salute obtulit: eiusq; rei memoriam,vt noupsi Deo, pro sacrincio offerremus, instituit. Leo etiam sermone de passione.7. Iesus, inquit, discumbentibus secum discipulis ad edendam mysticam coenam corporis, & sam guinis sui, ordinans sacramentum, docebat qualis hostia debebat Deo offerri. Theophylactus in cap. 2 8. super Matthaeum, manifestum esse scribit,quod Christus tunc immolauerit seipsum, ex quo tradidit discipulis corpus suum, quo tempore etiam lanctus est sacerdotio secundum ordinem Melchisedech.
. Minister huius sacramenti quis, & qualis esse debeat. Cap. XXVII.
274쪽
Cotus I 3.clist. q. quest a. dicit, ' conficere Eucharistiam, ut principali hcauis, nulli potest couenire,nis seli Deo: tane vero ministro potest co- uenire homini. Loouendo ergo de ministro conficiente, distinguit, vel pone conficere absoluth, ita.si attentet, facit quod intendit: vel dersse ordinate: plus.n.requiritur ad posse ordinate ministrare, st ad simpliciter pos se. Primo modo ultra materiam debitam, de qua insta, non requiritur, nisi minister debitus,cui tria sunt necessaria: primum quod sit Sacerdos,cum ille solus simpliciter possit, & omnes tales possunt, ut patet extra de seinma trin.& fid. cath. ubi dicitur, Hoc sacramentum nemo potest conficere, nisi Sacerdos, qui rite suerit ordinatus secundum claues Ecclesi , & hoc ex sentetia Christi Matth. 26. dicentis. Haec quo tiescunq; seceritis,&c. Vbi loquitur Apostolis, vel ad minus non nisi discipulis, quibus in Ecclesia non succedunt nisi Sacerdotes, sicut Apostolis succedunt Episcopi, ut habetur dist. 2I . Idem etiam habetur ex pri.Pauli Cor.x.Panis,quem stangimus, nonne communicatio corporis Domini est quem stangimus, nos, inquit, scilicet Apostoli,& discipuli eius. St.n.quilibet fidelis, ut haeretici fingunt, posset conficere, quilibet posset de sito sacrificio communicare, nec esset necessarium, ut alius alijs tangeret. Secundum requisitum est,cti possit proferre consecrationis verba. Tertiuci, possit habere intentionem debitam faciendi,scilicet, quod intedit facere Ecclesia,qui duo ultima sunt comunia olbus sacrametis:Propter desectu primi duoru vltimoni mutus no potest conficere:υ desectu vero secundi,cares usu rationis.Si aut obiiciatur de degradato,' cu maneat Sacerdos non poterit simpliciter conficere,ex uo spoliatur priuilegio clericali,& traditur curie seculari. Respondet post Scotum ominus Gabriel Biel lin. a.super canonem, quod character qui infunditur in rite
ordinato, est indelebilis,& Brma supernaturalis a Deo creata, que per nullam Vim tutem creaturae corrumpi potest: Eius enim desitio est annihilatio,ad quam virtus creata non se extendit,& insta. Quantucunq; Sacerdos suspendatur, excomunicet, degradetur, haereticus esciatur, semper manet in eo potestas cosecrandi, similiter,& auctoritas ligandi, & seluendi: in cuius signum, cum supradicti reconciliantur Ecclesiae non reordinantur. Quod probat auctoritate Beati Augustini contra Cyprianum : & habetur pri. qu st. pri.c.Quod quidam, dummodo in fide Ecclesie c ficiant idest intendant in uniuersali facere,quod Christus instituit faciendii,& quod Ecclesia facit, licet crederent Eucharistia in speciali nihil valere. Multa. n. sunt impedimenta ad posse ordinate conficere, cum ex parte ministri, tum ex parte loci, &ex parte temporis: supposito. n. quod minister habeat materiam conuenientem, &possit verba proferre cum intentione debita, sunt tamen nonnulla impedimeta quae non sinunt recth vel ordinate eum posse conficere,videlicet, vel culpa tantu, vel po na tantu,vel nec poena,nec culpa. De primo dico,quod existens in mortali, non potest ordinate conficere: & hoc, vel quia peccat mortaliter actu interiori, vel ext riori: & talis cum indigne manducet pri. Cor. II. peccat mortaliter . Aut quia post peccatum mortale preteritum, de quo non recolit, non poenituit,nec poenitet: Vnde si est negligentia assectata, vel crassa, propter quam non recordatur, non excusi tur a peccato,licet minus peccet si primus: de quo Beatus Paulus ubi supra, Probet
seipsum homo. Tenetur.n.se examinare secundum diligentiam sui stagilitati possibilem,antesi conficiat & communicet. Vel tertio, quia etsi de illo pr terito poenituit,vel poenitet, non tamen cofessus est, vel absolutus in Ecclesia, de quo dicit Sc tus.9. dist. Quod si occurrat oportunitas, tenetur prius confiteri, si celebret, siuem comunicet
275쪽
comunicet. Et ratio est, quia non tantum debet reconciliari Deo, sed etiam Ecclesiis, ad hoc,ut recipiat sacramentu Unitatis. Si vero non occurrat opportunitas c fitendit si potest sine scandalo vitare ne celebret, Vel communicet,lenetur non communicare. Si vero occurrit scandalum, si non statim comunica, & no potest hab re opportunitatem consessoris, tunc cum contritione, & proposito cofitendi potest celebrare, ut scandalum evitetur. Dilatio.n. cofessionis in actu,quae habetur in affectu siue xoto, non excludit,quin si membrum Ecclesiae militantis habile ad actus, in quibus membra comunicant, maxime cum teneatur scandalum proximi vitare. De siccundo impedimento ex parte ministri: quod nec est culpa, nec poena, scilicet cum quis non est ieiunus. Scotus. 8. dist.quar.q. 3.distinguit, quod est quoddam ieiunium Ecclesiae, & quoddam naturae. Primum non soluitur, nisi per aliquam resectionem extraordinariam preter morem Ecclesiae: non.n. soluitur per specierum, &medicinalium sumptionem. Ieiunium vero naturae, est carentia cibi suscepti in si
macho, vel in via ad stomachum, a principio diei: a qua dicitur aliquis ieiunus. Et subdit, quod regulariter oportet ad perceptionem sacramenti praefati, suscipiente esse ieiunum simpliciter, idest ieiunio naturae: Cuius non est alia causa, nisi institu tio diuina: qua vel Christus discipulis dedit,vel per ipsos promulgauit,vel ab eis in stituendam reliquit. Unde Augustinus ad inquisitiones Ianuarij, & habetur de consecra: dist. et .c. liquido,inquit. Placuit Spiritui sancto,ut in honorem tanti sacrameti prius in os Christiani dominicum corpus intraret, si alis cibi. Et quidem rationabi,
Iis est institutio propter reuerentiam lacramenti, quae minor est regulariter in pratisse, si ieiuno. Et etiam,vtyrius quaeratur cibus spiritualis, q corporalis: licet in aliquo neces tatis case,possit a non ieiuno confici, & infirmo non ieiuno elargiri. Si et aliquis super aquam Ziceret verba cosecrationis, credens illa dicere super vinu, qua sumpta,non estet ieiunus,cum aqua non possit confici, tunc in isto casu, secundum Scotum ubi supra, tenetur consecrare sanguinem de novo,& consecratum percipere,dato ' non sit ieiunus. Cuius ratio est. quia quando sunt duo praecepta ordinata, mandatum superioris magis ligat: nunc autem praeceptum Christi, & Ecclesiae, ac etiam ipsa ratio sacramenti exigit, quod quando sacramentum conficitur,confici tur integrum: cum Eucharistia ut dictum est supra sit ex duobus integra: de qua integritate seruanda est districta obligatio Ecclesiae de consecr. distra .c.Comperiamus. Vbi dicitur,quod ab integris arceantur: & loquitur de sacerdotibus conficie tibus, & postea non communicantibus. Inde sequitur, quod qui iam percepit aqua simpliciter,tenetur ad illud complendum,quod praetermisit,videlicet ad consecra du integre sacramentu,& sic consecratum sumere. Et si dicatur iste non est ieiunus, Resipondet Scotus, ' Ecclesia non intendit obligare istu in disto casu, maxime cumpcepta Christi,& Ecclesiae obligent ad seruada integritate sacrameti.Nec iste est y plexus,ga seruado praeceptu superioris,& praeceptu strictius Ecclesiar,benefacit: nec peccat omittendo mandatum minus graue de sumendo hoc sacramento ieiuno stomacho. Ad hanc sacramenti integritatem non obligantur laici, videlicet adsumendam eucharistiam sub utraque specie, propter tria. Primo propter amotionucrroris, ne simplices crederent totum Christum sub altera specie non esse: cum di cat Augustinus epist. II 8. Quod sub utraque totus continetur Christus: ide etiahabet in concilio Floren. Secundo propter cauendam iniuriam: quia cum sanguis sit fluxibilis naturae, cito & faciliter post et effundi. Tertio propter corresponcim
tiam veritatis ad figuram: quia in lege, & sacrificiis offerebantur libamina, de qum in bus nihil
276쪽
E V CHARISTIAE. x 9obus nihil habebant offerentes, sed tantum Sacerdotes, licet de sacrificio participarent . Et ideo, ut congrue figuratum & veritas conueniant signo; de sacrificio, idest
de corpore Christi sub specie panis datur populo, sed non sub specie libaminis,ldest
sub specie liquida. Vnde Gregorius Papa III. ante octingentos annos tacito quodam populorum omnium consensu, utriusque speciei communionem abrogauit, quoniam quidam vino abundabant, quidam non: quo fiebat, ut unus atque idem ritus apud omnes minime seruaretur. Perdurauitq; huiusmodi abrogatio usque ad
concilium Constantiense. In quo primum exorti sunt qui dicerent populum sub Vtraque specie, etiam sumpto prandio vel coena,eucharistiam sumere debere. Qua de re,ctim esset ad patres concilii relatum,post maturam deliberationem habitam, decretum est,quod consuetudo ab Ecclesia ,& sanctis patribus rationabiliter introducta, communicandi scilicet populum sub una specie tantum, & diutissime obseruata, habenda esset pro lege: quam nec liceret reprobare, nec sine Ecclesiae auctoritate mutare: quodq; dicere, hanc consuetudinem obseruare, sit sacrilegium, aut illicitum, erroneum sit, & pertinaciter oppositum asserente tanquam haeretici sint arcendi. Porro Reuerendus Abbas ad sanctum Trudonem ; qui floruit sub Caesare Henrico IIII,quem Trithemius libro de Ecclesiasticis scriptoribus, claro prosequitur elogio; praedictam consuetudinem, videlicet, Quod christi fideles,siue clerici,
siue laici sint, qui tantum communicant & non conficiunt: sub una tantum specie videlicet corpore, sacramentum accipere debeant; non modo ante suam aetatem obseruatam esse, sed loco praecepti habitam, luculenta attestatione demonstrat.
Quippe cum Ecclesia, quae Spiritu sancto perpetuo resitur, & Christi praesentia ad
mundi usque consummationem cohonestatur, ex ofacio sibi concredito, eam a probarit. decreto admodum maturo confirmarit. Caeteriun attestationem ipsemet suam nedum oppido commendauit, verum & sequenti ut vir crat undequaque
disertus carmine insignivit. Hic & ibi cautela fiat, ne presbyter aegris, Aut sanistribuat laicis, de sanguine Christi. Nam sundi pollet leuiter, simplexq; putaret,
Quod non sub specie totus Iesus esset utraque. Restat ergo videre de impedimeto, quod est poena. Nulla enim talis est pure naturalis, sed tantum canonica, quae ut breuiter dicamus) est aliqua prohibitio actus exercendi, vel gradus recipiendi, qui alias competeret prohibito. Huiusmodi poenae multae sunt: quae non fundantur in aliquo defectu naturali, ut est degradatio, quae est duplex, videlicet actualis,& vembalis: de qua in c. Degradatio lib. 6. de poenis,Irregii laritas,ta inmunicatio maior, Suspensio ab executione eorum,quae sunt ordinis,Simonia, & Infamia, sub qua ncontinetur publicus sernicarius,&manifestus usurarius . Nonnullae etiam poenae Vfundantur luper defectus naturales: quibus Ecclesia addit poenas canonicas,videlicet prohibitiones ministrandi propter reuerentiam sacramenti,&ad cultandum scandalum pusillorum: de quibus dist. 23.&ext. De corpore vitiatis:& merito, quia in lege etiam veteri, ut habetur Levitici a I. ponitur talis lex. Qui habuerit maculam no offeret Deo suo panem, & non accedet ad ministerium eius. Ex parteministri requiritur applicatio ornamentorum,de quibus de consecr.dist. I.c.Vestimenta. ubi dicitur. Vestimenta, quibus Deo ministratur, debent esse sacrata,&honesta, quibus non est utendum,praeterquam ad peragenda ecclesiastica officia.de quibus Innocentius de officio missae par. I. c. I o. inquit, quod sunt sex communia
Episcopis, & Presbyteris, scilicet Amictus, Alba, Cingulum, Stola, Manipulus,&Planeta. In quibusdam vero locis inoleuit consuetudo quod cingulum non ben
277쪽
dicatur: & ex consequenti ibi uti possunt eodem non benedicto. Si autem non Sacerdos usurpat sibi munus sacerdotii,no Bltim peccat mortaliter,& nihil la cit, sed
etiam escitur irregularis,ut habetur extr.de clerico non ordinato ministrante.c. I.& Σ. Idem est similiter dicendum de usurpante sibi ordinem, quem non habet.Po na autem ministrantis in quocunque impedimento canonico, videtur esse irregularitas, ut patet exi. de cler. excom. Vel deposito, in diuersis capitibus, pnecipue si
ministrans ignoret ignorantia secti: & ista, ut habetur in eodem cap. Apostoliacae,excusat, nisi fama veridica,& publica sibi manifestetur, quod sit tali poena affe-o ctus. Inter praefata impedimenta,non includitur minor excommunicatio: quia &sir peccet grauiter in minori excommunicatione celebrans, nullius tamen irregularitatis notam incurrit, ut habetur ubi supra c. Si celebrat. Simoniacus tamen dictam poenam incurrit I. q. I. ubi Papa Gregorius simoniacos omnino damnat, ac deponendos auctoritate apostolica censet. Notorius etiam peccator ante poenitentia
conficiendo, non modo peccat mortaliter, sed scandaligat, licet non inuenerim in m iure,quod incurrat irregularitatem. Idem potest dici de publico usurario. De in fimi autem, quem tamen poenituit peccati, sed nondum est restitutus in integrii,
Scotus non audet dicere cum irregularem, cum non inueniatur in iure canonico, quod tali poena sit assiciendus. Pro celebrantibus cum ornamentis non consecratis
non inuenitur etiam in canone poena supradicta: & ita, ex quo ista est poena iuris , positivi, si non instigatur a iure non incurritur. Minister autem ex conditionibus requisitis in eo , non obseruatis nunquam incurrit irregularitatem, nisi ex defectu sacerdotii, vel ex alia taxata poena simpliciter prohibente, & remouente eum abcYercitio sacerdotii. Si loquamur de requistis ex parte loci, oportet distinguere locum, in proprie dictum, & in vas,quod est locus mobilis secundum Arist. Phys. Primo modo loquendo de loco, requirit quod non sit interdictus, & quod sit sanctificatus: primum est necessarium ex parte ministri: quia celebrans in loco interdi cto facit contra ptaeceptum Ecclesiae, nisi casus occurrat necessitatis, de consec. dist. - 1 .c.Sicut,ubi dicitur,Non in aliis quam domino consecratis locis, idest tabernacu lis a Pontificibus delibutis missas celebrare licet. Vnde in eadem dist. dicitur. Nullus presbyter missas celebrare privsumat, nisi in sacratis ab Episcopo locis, qui sui particeps de cetero voluerit esse sacerdotii. Exceptio autem illa, de casu necessitatis,habetur ubi supra. c.Concedimus. Non enim verisimile est, quod obseruatione illius praecepti decalogi Ex .eto. Sanctifica sabbatum quod Ecclesia interpretata est in hoc, quod est audire missam die dominico, de consecr. dist. I.c Missas) v luerit dicta Ecclesia impedire per aliud praeceptum minus necessarium: ctim non debeat quis restringi ab obseruatione magis necessarii, per arctationem ad minus necessarium. Oratorium siue locum facere sacrum, non licet nisi auctoritate Episcopi, de consecr.dist. I.c. Nemo. In hoc autem loco requiritur ornatus, videlicet
lumen, ut dicitur extr. de celebratione missarum c. vlt. Vnde de illo qui sine igneue sanctificabat,& aqua dicitur. Mandamus qubdoricio,& beneficio ipsum priues perpetuo. De loco autem mobili, siue vase, dico quod vas remotum, est altare: quod debet esse lapideum, de consecr. dist. I .ubi dicitur. Altaria si non sint lapidea chrismatis unctione non consecrentur. Vasa vero propinqua sunt calix, & patena,' quae debent esse de auro, vel argento, vel ad minus, si paueertas cogat,de stanno, V ubi supra .c. Calis. De aere autem, aut aurichalco calix non nat, cum Ob vini virtute eruginem, vel rubiginem faciat pariter & vomitum prouocet . Nullus quoque in calice
278쪽
ealice ligneo,vel vitreo prassumat celebrare. In vitro enim irrationabile est, Ppter eius fragilitatem, ne sanguis domini periculo exponatur: in ligno vero prohibetur, ne imbibat humorem. Haec vasa supradicta debent esse consecrata. De altari, siue fixo quo comuniter utimur in ecclesiis siue portatili,habetur de consecr. dist. I .in diuersis capitibus, in quibus licet missas celebrare. Altare igitur supradictum, siue
fixum,siue mobile oportet esse non enormiter fractum,extr.de conlccr.ecclesiae,Vel
altaris: quia si esset imminutum, deberet iterum benedici. Calice quoque,& pat na non nisi consecratis utendum est, ut habetur ubi supra Vasa etiam,& altare debent esse ornata: altare ciuidem iobaliis duabus cubi est mos Ecclesiae consecratis. Corporale oportet esse de sindone munda, quod debet cooperire ad minus locum calicis, & hostiae, quae collocari debent super altare consecratum fixum,vel mobile. Poena autem celebrantium sine supradictis ex parte vasis, & loci requisitis, est irr gularitas in duobus casibus.Primus est,si scienter celebrat in loco interdicto a iudice, ut patet extri de clerico eXcommunicato ministrante.c.Postulasti. vel a iure, ut si est pollutus sanguine,Vel semine, tr.de consecr. ccci c. vlt. & in talibus,si not rium est factum, peccatum est celebrare, si autem priuatum est, & non peccatum, teconciliatione non indiget. Secundus si celebrat .ii calice non idoneo. Poena tamen illa depositionis,quae habetur de celeb. missarum.c.vit. infligitur propter multa simul, videlicet, quia non utebatur calice debito, nec aqua, nec iane: & ita dubium est si propter quodcunque istorum separatim debeat infligi depositio, cum
omnia ibi concurrerent. Terrium quod requiritur ad ordinate posse, est ex parte temporis,de 'uo Scotus. I 3-dist. .q. ranquit. uod a principio diei usque ad nona missa congrue celebratur, non computando principium dici ab ortu solis super ori-1ontem nostrum, sed ab illa hora, ex qua radii solares illuminant hemispherium nostrum, quod dicitur principium aurorae, quae incipit secundum auctores in libro de crepusculis, quando sol est sub ortion te ad decem & octo gradus: quorum ascensus non continet spacium ultra horam, & quintam unius horae, loquendo de horis aequalibus. Et iste tenninus celebrandi habetur de consecr. dist. I. Nocte vero sancta Natiuitatis, missas celebrent presbyteri. In sabbato vero sancto circa noctis initium missarum solennia sunt celebranda: quia illa pars diei artificialis, quae est post nonam sabbati sancti computatur cum nocte praecedente diem dominicam. unde in benedictione cerei dicitur, haec nox est. Ultimum requisitum est, quod celebrantem oportet habere aliquem respondentem in persona totius Ecclesii , ut d notetur, quod est mediator inter Deum,& hominem, offerens sacrificium Deo pro
Ecclesia,quae sibi assistit in offerendo.
De intentione debita, materia idonea, & serina necessaria huic sacramento. Caput. XXVIII. V O ad primit, dicit Scotus dist. 6.quar. quest. 6. quod comuniter duae intentiones assignantur,videlicet actualis, & habitualis: quibus rati tabiliter tertia addi potest, scilicet virtualis. Ille enim dicitur actualiter intendere, qui habet actum clicitum respectu eius quod intendit. Ille vero habitualiter qui habet habitum inclinantem ad talem actum. Si enim aliquis intendit in principio missae celebrare,& postea distrahatur,certum est,* in illa distractione non habet actualem intentionem, cum tunc non intelligat illud in actu: nec
279쪽
ex consequenti vult.Nec habet tantum intentionem habitualem: cum tale habeat dormiens: habebit se ergo medio modo, & hanc eius dispositionem Scotus vocat intelione virtualem: quia videlicet virtute alicuius intentionis prius habitae actu liter, facit omnia quae facit, ex illa dico tansi ex radice: ita.illa intentio actualis fuit principium ordinatum ad omnes istos actus, & habet in se virtualiter intenti nem propriam cuiuslibet istorum actuum: Sicut intentio finis, habet in se virtualiter intentionem propriam cuiuscunq; ordinati ad finem. Et pro tanto manente in tentione cuiuscunq; ad finem ordinati, manet ista intelio actualis prima, virtualiter in omnibus istis. Hoc modo intendens ire hierosolymam, ex intentione huius finis, ordinat omnia necessaria ad illam peregrinationem. Exequens aute omnia illa ordinata, non semper cogitat de hieroselymis, nec de reuerentia illorum locorum, in in quibus saluator generis humani nostram operatus est salutem. In omnibus tamenia ordinatis ad illam peregrinationem semper meretur: quia vel habet intentionem eorum, quae sunt ad visitanda loca sancta necessaria, quorum est illa prima intemtio : vel habet actus quosdam sequentes ex illis intentionibus: licet in itinere cocuserant aliqui actus distrahentes, & ab intentione illa prima, & ab intentionibus proprijs eorum quae sunt ad illum finem. Et serte nonnulli martyres in actu sustinendi martyrium,non habuerunt intentionem nisi istam virtualem: quae erat merit ria virtute illius primς actualis intentionis, qua se sponte pro Christo tradiderat in manus tyrannorum: immensitas enim poenarii absorbebat serte usum rationis eorti. Quia tame ista perpesso poenarum, erat quidam essectus derivatus ex intentioneia seruandi fidem Christi,ideo dum durabat passo, durabat etia ista intentio virtualis V sicut in effectu, dummodo actus descendetes essent absq; omni motu voluntatis c trario interueniente. Ex quibus concludo, quod si induens se pro secro peragendo, intendit actualiter celebrare secundum usum sanctae Romanae Ecclesis, & conficere
corpus, & sanguinem Domini nostri Iesu Christi, & facere in illo actu, quod facit
Ecclesia,prostratq; verba necessaria ad consecrationem utriusq; species, tanu talia,& illa quae sunt ad reuerentiam similiter,ut talia, ordinemq; sacrum, etiam cum ma gna diffractione continuet; vere facit ea, quae sunt necessaria ad hunc actum sacramentalem,& consequenter vere conficit. Quippe cum Deus non obliget adta di
ficile imo sere impossibile vinculum, videlicet ad non distrahi, cum secundu A gustinum. 3. de libero arbitrio, Non sit in potestate nostra, quin visis tangamur. Et haec virtualis intelio est illa, que requiritur ex parte ministri,etiam in alijs sacrametis. Suffcit igitur ministro intendere proferre verba consecrationis, eo modo, quo E Christus instituit ea proserenda, quibus tanquam instrumento a tali agente adhibiato, Deus assistit,causans in ultimo instanti talem essectum. Ad haec quaeritur de materia huius sacramenti, an sit panis, & vinum. Sanctus Thomas parte. 3. q. Tq. an. pri. respondet: Quod materia ante consecrationem est panis, & vinum: quia Christus accepit in sanctas manus suas panem, & vinum. Melchisedech, quoq; , qui suo sacrificio ut dictum est supra) figurabat Christum, obtulit panem, & vinum: & r tionabiliter , tum quantu ad usum sacramenti, qui est manducatio sicut enim aqua F iniimitur in sacrameto baptismi ad usum spiritualis ablutionis, quia corporalis c muniter fit in aqua: ita panis & vinum ad resectionem spiritualem, eo quod homines regulariter nis corporaliter reficiantur tum etiam quo ad effectum respectu i lius Ecclesiae, quae constituitur ex diuersis fidelibus , sicut panis ex diuersis granis , & vinum ex diuersis racemis, ut dicit glo. super illud pri. Cor. x. Multi
280쪽
vnum corpus sumus. Nec unum posset sine alio confici, cum fion esset persectium sacramentum in significatione mysterij,licet esset perfectum in ratione contenti,qa tantu continet sub una specie, quantu sub utrao;.Panis autem huiusmodi debet esse triticeus, cum Christus, qui Vere continetur in hoc secramento,coparauerit se grano stumenti,Ioannis Ia. Et panis debet adeo esse sanus,ut non soluatur species. Pro Apter hoc non nulli tenent, quod cum amylum sit ex tritico corrupto, in pane ex eo se consecto, non possit confici. Si etiam esset adeo magna commissio serinae alterius speciei a tritico, Vt mutaret speciem, non esset materia idonea ad conficiedum. Noest tamen de necessitate secramenti, quod panis sit mimus, vel semcntatus,quia in utroq; confici potest. Conueniens tamen in, ut unusquisq; semet ritu Ecclesiae suae. Vt enim dicit beatus Gregorius in registro, Romana Ecclesia offert panes azimos: ideo punitus est Sacerdos,qui in pane fermentato celebrare praesumpserat, in. c. per literas de celebra.missarum. Graeci tamen conficiunt in sementato. Consuetudo vero celebrandi in mimo est rationabilior, tum quia Christus hoc secramentu timistituit prima die mimoru: quo die in domibus iudsorum nihil fermentatum habe- . . batur. Exo. I 2. tum quia panis Mimus est magis proprie corporis Christi significativus, cum fuerit sine corruptione conceytum: tum etiam quia hoc magis conuenit .synceritati fidelium,quae requiritur ad usum secranaeti, secundum illud: Itaq; ep lemur in mimis synceritatis, & veritatis. Dico ultra quod sicut solus panis triticeus vcst miseria huius sacramenti,ita etiam, & vinum vitis: praecipue cum Christus in vino vitis hoc instituerit sacramentum, Mati. a 6. Amodo non bibam de hoc genimine vitis. Non refert tamen an sit album, vel rubrum. C tertim quemadmodum pane corrupto, non potest confici hoc sacrametum, sic nec ex vino corrupto, aut aceto, aut in aliam speciem conuerso: quaquam bene ex vino acescenti, sicut de pane qui est in via ad corruptionem: licet peccet conficiens. In agresta,non potest c fici, cum nondum habeat specie vini: licet bene in musto,eo quod vini speciem habeat. Prohibitum tamen est a Iulio Papa, ne mustum statim repressum de uua,pr pter eius impuritatem, in calice offeratur: si tamen fuerit necesse, botrus secundum eundem Iulium, in calice prematur. Aouam vero vino permiscendam esse scribit. Alexander Papa,dicens. In lacrorum oviationibus, quae inter missarum solenta ce- lebrantur, panis ratum, & vinum aqua permistum in sacrificiu octrantur: hoc enim couenit representationi dominice passionis: quia utrunq; ex latere Christi in passione Misisse legitur. De qua aqua beatus Augustinus in lib. de sacramentis, ait,R dundat aqua in calice, & alit in vitam aeternam. Non est tamen permistio aquae de necessitate secramenti, secundum Beatum Cyprianum dicentem. Si quis de ani cessoribus nostris, vel ignoranter,vel simpliciter non obseruauerit, ut scilicet aqua miscuerit in secramento, potest simplicitati eius venia concedi: quod no esset, si eo set, de necessitate secramenti: peccara tamen mortaliter Sacerdos eam praetermittendo. Est enim naturale corpori humano vulnerato, ' ex eo profluat singuis: sed effissio aquae non est de necessitatepassionis .Sed ad ostendedum effectum passionis: qui est ablutio a peccatis, & ad refrigerium contra ardorem concupiscentiar, voluit Deus,' ex latere Christi exiret anguis,& aqua.Ideo aqua no offertur seorsum a vino, sed permista, & in parua quantitate. Vnde in. c.Perniciosus extra de celebra. missarum dicitur. Perniciosus in tuis partibus inolevit abusus, videlicet, quod in maiori quantitate aqua in lacrificio ponitur,quam vinum: cum secundum laudabilem Ecclesiae consuetudinem,plus vini quam aquae in ipso sit ponedum. Et quia finis huius