장음표시 사용
351쪽
ipse habet plenitudinem potestatis dispensandi in omnibus dispensabilibus votis.
Praelatis autem inferioribus committitur dispensatio in votis, quae communiter fiunt, ut habeant de facili homines, ad quos recurrant. Vota autem maiora, puta continentiae ,& terrae sanctae, reseruantur summo Pontifici. Dicit tamen idem doctor .a a. q. 88.art.xi .Quod licet possit Papa dispensare in voto continentiae annoxo ordini lacro,ctun hoc sit ex statuto ecclesiae,non tamen in voto continentiae annexo essentialiter statui religionis,per quam homo totaliter Dei seruitio mancipatur: fundatur enim in .c.Cum ad monasterium,de statu monachorum,dicente,Nec
aestimet Abbas ,quod seper habenda proprietate possit cum aliquo monacho dispestre: quia abdicatio proprietatis,sicut & custodia castitatis,adeo est annexa regulae V monachali ,ut contra eam nec summus Pontifex possit licentiam indulgere. Idcm dicit ubi supra .q.86. ar. 8. de voto obedientiae in his,quae ad persectionem viis pertinent , Non enim potest Papa quempiam eximere a sua obedientia. Ricar. tamen in . . dist. 38.ar. 9. q. pri.& nonnulli alij tenent, ' ex causa per Papam omnia vota sint dispensabilia, quae non sunt praecepti diuini, sed supererogationis. Petrus de Palude ubi supra.q. .ar. . venit in eadem sententiam: ubi refert, Papam dispensasse cum rege Aragonum,quem propter defectum prolis compulit exire monasteriit ad matrimonium contrahendum. Durandus quoq; eadem Gist.q. a. inquit, Quod possunt esse rationabiles causae dispensandi in quociiq; voto supererogationis: alias .n. quod pro charitate factum est,contra charitatem militaret. Vnde concludit, quod Q omnia vota praefata,causa rationabili subsistente, sunt dis sabilia,ciam in quolibet eorum possit maioris boni esse prosectus, vel mali euitatio, siue per comparationem ad republicam, siue per comparationem ad personam uouclcm. Dictat enim natio recta,aliquem esse in loco dei constitutum in eius ecclesia,qui periculis pers narum & communitatum, pensatis infirmitatibus utilitatibus,& danis,possit rationabiliter obviare. Papa etiam iuramenta promissoria, quae sunt manifeste licita, &utilia, licet dispensare non possit, potest tamen illa commutare in aliquod melius pro communi utilitate: hoc enim maxime videtur pertinere ad potestatcm Papae, qui curam uniuersalis gerit ecclesiae: ad quem etiam pertinet in omnibus generaliter prouidere, que ad dispensationem pertinent rerum ecclesiarum, super quas habet plenitudinem potestatis: sicut & ad unumquc lis pertinet irritare iuramentum, quod sibi a subditis factu est circa ea,quae eius potestati subduntur:sicut pater potest
irritare iuramentum puellae, & vir uxoris,ut habctur num. 3o. De hoc latius vide sanctum Tho. 2 a. q. 89. ar. 9. Ad solius etiam Papae auctoritatem sicut spectat episcopo curam regiminis conferre, ita ad solius eiusdem auctoritatem spectat amouere eundem ab eadem cura: vide pro hac opinione Innocentium extra de renun-CC tiatione. Soli .n. Papae licet in voto spetuo dispensare,quo quis ad curam subditoruseastringit episcopatum suscipiens. Idem inquit beatus Tho. 2 a. q. I 8. ar. q. Sicut& solus ipse disipensare potest in votis perpetuis ad vacandum diuinis obsequiis. Et hac ratione praesulatum episcopi non possunt deserere quacuq; occasione sine Papae
auctoritate,ut habetur extra de regularibus & trans ad relig. c.licet. Archidiaconi autem,& curati, possunt libere renuntiare episcopo curam eis commissam absque Papae licentia,& ingredi religionem: no enim perpetuo voto solenni obligantur ad DD curam animarum retinendam. Papa quoq; etsi possit dare facultatem sacerdoti ex Iotestatis plenitudine,ut conferat minores ordines,& sacramentum cofirmationisecundum Tho. in . . dist. 7.q. I 3. non potest tamen Diacono auctoritatem dare
352쪽
absoluendi ciuempiam in sero poenitentias: & simplici presbytero coierendi face
dotium. Aa eundem etiam sol im spectat dare plenarias indulgentias secundum Tho. Ia .dist. . Et ratio est ,quia cum thesaurus ecclesiae sit comunis toti ecclesiae, pillu selu dispensari po qui habet potestatis plenitudine in ecclesia.No in potest nouos codere fidei articulos,aut ia sectos amouere secudu eunde. 17. . Cuius causa e ,
o a ministri ecclesiae instituunt in ecclesia diuinitus fiindata: fundat enim in fide&sacramentis P Xpum: cum hoc sit potis excellentiae, quae eidem soli couenit, qui est ecclesiae primu & firmissimu fundamentu. Summus tamen pontifex symbolum omdinare potest, ut dicit idem Sanctus. 2 a .q. pri. articulo ultimo. Et ratio est, quia γditio symboli secta est in concilio generali, quod solius Papae auctoritate congregari potest, ut habetur dist. I7. decretorum. Est enim necessaria ad euitandum insu gentes errores: modo ad papam maiores, & difficiliores causae deuoluunt. Et licet tain synodis Nicaena & Calcedonens pcipiatur sub anathematis poena, ut nulli liceat aliam fidem proferre,scribere, vel componere praeter definitam a sanctis patribus,q. erant ibi congregati: dicit tamen beatus Tho. Quod prohibitio, & sententia syn di se extendit ad persenas priuatas, quarum non est determinare de fide. Non enim per illam sententiam ausere sequenti synodo auctoritas, non aliam fidem continetem, sed eandem magis exponentem. Hoc idem pertinet ad summum pontificem, qui habet concilia confirmare. Vnde sicut, postg aliqua essent auctoritate uniuersalis ecclesiae determinata, si quis dictae determinationi pertinaciter repugnaret, haereticus censeretur: ita si quis refragaretur iam determinatis per papam, cum auctoritas ecclesiae principaliter in illo resideat, pro haeretico esset habendus. Vide quae ad hoc habentur. 24.q.pri.c. Quotiens. Vnde beatus Hiero.ait, Haec est fides Papa beatissime,quam in catholica didicimus ecclesia, in qua si minus perite, aut parum caute Brte aliquid positum est, emendari cupimus a te,qui Petri ndem,& sedem tones. Vnde Sanctus Tho. quoli. 8. ar. vltimo inquit, Quod si consideretur diuina pro iiii uidentia, quae ecclesiam suam Spiritu sancto dirigit, ut non erret, necesse est, sicut habetur Ioannis. Iq. ' Spiritus sanctus doceat omnem veritatem de pertinentibus ad salutem. Iudicium enim ipsius errare non potest in his, quae ad fidem pertinent: imo magis standum est sententiae Papae, ad que pertinet determinare de fide, quam in iudicio proferret, quam quoru libet hominum in scripturis eXpertorum. Solus.n. II papa congregare potest uniuersale concilium, ut dicit idem Sactus in lib. de potentia Dei ar. q. Et sicut posterior synodus potestatem habet interptandi symbolum a priori coditum, & ponendi aliqua ad eius explanationem: ita ctiam Romanus pontifex hoc sua auctoritate potest, cuius sola auctoritate synodus potest, & a quo sententia synodi confirmatur, & ad ipsum a synodo appellatur. Quae omnia patent ex gestis Calcedonen.Concilij,sic dicentis,Non est necesse,' ad huiusmodi expositi
nem faciendam uniuersale concilium congregetur. Et in tract. contra impugnantes religionem, inquit, Quod sancti patres in concilio congregati nihil statuere potuissent,nisi auctoritate summi pontificis interueniente, sine qua concilium congre- L Lgari non potest. Princeps etiam, & s solutus sit a lege 'quantum ad vim coactivam, cum nullus possit in ipsum iudicium condemnationis inferre, si contra legem agat non enim habet homines, qui eius secta diiudicent quantum tamen ad vim diroctivam legis, subditur legi propria voluntate, secundum ' habetur extra de costiatu.c.Cum omnes.Quod quisq; iuris in alium constituerit,ipse eo debet uti.Et Sapies
dicit, patere legem, quam ipte tuleris. Dico plus,' licet Papa non possit dispensare in statutis
353쪽
in statutis,quae sancti patres decreuerunt esse de iure diuino, sicut sunt articuli, qui determinati sunt per cocilia,de quibus dutaxat intelligitur illud Zosimi Papae, quod
habetur in.c.Contra. 2 F .q.pri. Contra statuta patrum condere aliquid, vel mutare, auctoritas huius sedis no potest. Secundu tamen beatum Tho. in tradi. contra impugnantes religione,omnia,quae sunt de iure positiuo,relicta sunt dispositioni Papae, ut ea, secundum Opportunitatem temporum aut negotiorum,mutare possit,aut disipensare. Quando enim Papa facit aliud, quam a sanctis Patribus statutum sit, non facit contra statuta, cum seruetur intentio statuentiu . Et si non seruentur verba statutorum, quae non postunt in omnibus casibus,& in omnibus temporibus obseruari, seruatur tamen praedicta statuentiu intentio, quae est utilitas ecclesiae. Nullo tamen
modo,ut dictu est, potest dispensare in his, quae sunt iuris diuini, vel naturalis, licet possit illa declarare, seu interpretari. Dicit iterum praefatus doctor in quoli. q. art.' 1 . Quod Papa habet potestatem in ecclesia, ita quod quaecuque per ecclesiam instituta sunt, vel per ecclesiae praelatos, sunt dispensabilia a Papa: & naec dicuntur esse iuris humani, vel positivi. In praeceptis vero moralibus, articulis fidei, & sacramentis gratiae non potest dispensare. Quod aut bigamus promoueri possit, non est cotra pdicta: licet papa dispensare non debeat, nisi ex magna & euidenti causa: s
ceret enim tunc contra Apostolum. Pro quo sciendum secundum Tho. ubi supra, i,
Apostolus in sua doctrina posuit fidam, ut promulgans ius diuinum, sicut illud ad Gal. 1 .Si circuncidimini,Christus nihil vobis proderit: in quo genere papa dispensare non potest. Qi dam vero propria statuit auctoritate, de qbus pri. cor. xi. Caetera, cum Venero, disiponam: c. I 6. Vt collecte, que fiunt in sanctos,per una sabbati fiant. Hoc modo statuit bigamum non ordinandum, & in his papa dispensare potest. Unde in. 2 8. dist. . inquit,De his, quae sunt de institutione Apostolorum,cuccclesia habeat nunc eande potestatem statuendi & discernendi,qua habuit tuc,pot per papam, qui primatum tenet in ecclesia, dispensari: similiter & in poena, qua cariri nones Apostolorum,eorum auctoritate editi,statuerunt presbytero fornicanti. Dico ultra secundum eundem Sanetium.22.q.87.ar. .Quod papae exigenti,clcrici te nentur soluere decimas: qua veritatem hoc modo deducit, videlicet ψ in veteri lcge primitiae debebantur sacerdotibus, decimae aut levitis: & quia sub sacerdotibus leuitae erant,dominus mandauit, ut ipsi,loco primitiarum solueret sacerdoti summo decimam decimae. Vnde nune eadem ratione tenentur clerici summo pontifici decimain dare, si exigeret. Naturalis.n. ratio dictat,ut illi,qui habet curam uniuersalem de communi multitudinis statu prouideatur, ut possit exequi ea, q pertinent ad c munem salutem. Et licet non omnes pontifices,et rita ordinatione sedetes in Ap stolorum cathedra, habeant spiritu, quo sanctificati sunt', & iusti: omnes tame,qua- diu ab ecclesia intus tolerantur, habent Spiritum sanctum, per corum ministeria in ecclesia remittentem peccata. Omnia enim sacrameta ut inquit Augustinus lib. 7. contra donatistas. c. vltimo,& in lib. de unico baptismo contra Petilianum cum obsint indigne tractantibus, prosunt tamen P eos digne sumentibus. Papa ante co-PP ronationem, & consecrationem vocat se episcopum electum, maior enim dignitas in ecclesia est episcopalis, ut dicit glo. in prooemio sexti si scribit se sic. Pius et ctus cpiscopus &c. Pro papa.n.habetur,qui canonice & legitime a duabus partibus fuerit electus: de quo Aleae. 3. in.c.licet de elect.& elec.potesta. Statuimus, ut si sorte inimico homine superseminante ZiZania, inter Cardinales de substituendo summo poni. non poterit esse plena concordia: & duabus partibus c6cordantibus, pars
354쪽
tertia concordare noluerit, aut sibi alium nominare praesumpserit: absq; vlla exceptione, ille ab uniuersali ecclesia Romanus poni. habeatur, qui a duabus partibus electus fuerit & receptus. Gregorius etiam .X. in Concilio Lugdunensi confirmat constitutionem praesitam, ut habetur in.c. Vbi periculum,de eleel. in .6. Et licet ab hominum electione habeat, quod sit papa, postquam tamen electus est, non ab hominibus, sed a Deo, habet plenam super totam ecclesiam potestatem: & ideo non potest per quodcunq; crimen deponi, nisi constet ex eodem iure diuino ecclesiam propter tale crimen papam deponendum fore.
Romana ecclesia,quomodo Petri pontificatui addicta est. Cap. LVIII. R O quo sciendum, quod aliud est succedere Petro,& aliud est huc scialicet Romanum poni. succedere illi. Cuius ratio est, quia quod petrus Ahabeat succes rem,institutio est euangelica, qua Dominus in petro pastorale totius misi instituit officium .Quod autem petro succedat hic, videlicet Romanus poni. non est ex institutione euangelica,cum euangelica voce non sit Romana Ecclesia appropriata petro,sed tota ccclesia commissa thi,dum fuit ei dictum, pasce oves meas. Si enim petrus perseuerasset usq; in finem, ut incepit sabsq; appropriatione alicuius particularis ecclesiae, nec Romanus poni. nec aliquis Epilcopus particularis esset petri successor, scd decedente petro suisset unus electus in episcopum ecclesiae catholicae,qui succestor fuisset petri. Si etiam cotinuasset beatus petrus in Antiochena ccclesia, quam sibi prius appropriaverat usq; ad mortem, non Romanus,sed Antiochenus episcopus successor fuisset petri. Si etiam petrus discessisset ex Roma,non tantum loco,sed & sede,ita quod alibi sedem elegisletro sue cessisset Romanus poni. petro,sicut nec modo succcdit petro Antiochenus. Euangelica enim institutio,de his mutationibus non se intromittit, sed subsequentibus factis disponendum hoc relinquit: appropriatione enim firmata,Romana Ecclesia petri pontificatui addicta est. Inde ortum est,ut Romanus poni. petro succedat ,&firmatur tantum in morte petri: cum hoc tamen Christi auctoritate robur firmitatis obtinuit,prout inquit diuus Ambrosius in oratione contra Auxcntium de basili- ccis tradendis . Inquit enim, quod petro volenti ex urbe Roma dissecdere,obvians Christus iussit,ut Romae mortem pateretur,eidem dicendo, venio Romam iterum crucifigi: ut non nuda mors petri Romae,sed mors iussa a Christo in urbe Roma fi maret, romanam sedem in petri successione. Si igitur ad ortum,atq; initium succes.sionis romani poni. petro spectes, rationem succedendi inuenies suisse ecclesiae r manae appropriatione ad pontificatum petri,firmata,& petri inorte,& Christi mandato. Cum igitur dicimus petrum,& romanum poni. ecclesiae catholicae non duos intelligimus pontificatus, cum non sint duo nisi in potentia, hoc est potuissent esse duo: nec se habent ut duo uniti pontificatus,cum ante petrum in Romana Ecclesia non esset pontificatus,sed ipsemet petrus Romanam ecclesiam euerit in pontificatu non alium,quam sium,quem secum vehebat: ita quod pontificatum petri, quem a Christo habuit relatum ad ecclesiam catholicam,retulit ipse petrus ad Ecclesia Romanam appropriando sibi illam. Et sic ambo sunt dein,n6 modo unitate person , sed idemptitate pontificatus: in cuius signum romano poni. datur tantum unu pabitum. Romanus poni.petro succedens auctoritatem habet Apostolicam ab euangelica Christi voce. D. pasce &c. Licet enim Apostolica sedini quod romani sit pon- Dissicis,
355쪽
tificis,ortum habuerit ex appropriatione Ecclesie Romanae ad petrum,ex quo tanae sic firmata est ,eo ipso quo aliquis verus est Romanus poni. verus est pontitin totius ecclesiae in beato petro institutus. Communis enim claristianorum & olim,& nunc, & semper confessio fhit,est,& erit,Romani poni. sedem Blam esse sedem Apostoliacam: quod non est aliud ,quam fateri Romanum poni. petri successerem,cse recto rem catholicae ecclesiae. Nam in Apostolica sede clauditur Apostolica auctoritas, in Apostolica autem auctoritate facultatem regendi totam ecclesiam includi intelliati gunt exercitati in sacris literis. Confitcndo igitur Apostolicae auctoritatis sedcm, V confitemur sedem ordinatricem,& iudicem omnium. Sedes Hierosolymitana, in qua Iacobus sedit,quare non est ipsa sedes Apostolica,nisi quia in illa non est auctoritas Apostolica,& in Romana sic Porro in professione sedis apostolicae clauditur eius diuinae institutionis consesso. Na quia secundum veritatem apostolicam, tam sedes,quam auctoritas a solo Christo est,&esse potest, a quo solo possint Apostoli fieri neq; enim minus est apostolicam sedem, ac auctoritatem, quam Apostolum instituere,sicut non minus est episcopalem auctoritatem, ac sedem facere sedem, si episcopum) necesse est,ut qui Apostolicam confitentur sedem,a Iesu Christo immediate esse illius auctoritatem confiteantur,diuinoq; iure perinde institutam illa esse profiteantur. Et hic habes, quod doctores confitentes Romani pontificis sede apo
stolicam,aut apostolatum,aut auctoritatem apostolicam, fateantur Romanum po- tificem esse totius ecclesiae rectorem: & haec sufficiant pro ordinis sacramento.
De Matrimonij Sacramento. Caput LVIIII. Ostquam determinavimus de ordinis Sacramento, quod ad spirituale
ecclesiae multiplicationem ordinatur,consequenter hic agendum cst de ultimo Sacramento,uidelicet de Matrimonio, quod ordinatur ad comporalcm fidelium multiplicationem. Matrimonium tamen contractu-ς rus debet animo considerare, quantum sit hoc sacramentum, nempe 9 Deo auet re copulatur, neq; aliter credere, quam si videret Deum praesentcm, uxorem sibi copulantem. Ministerium enim sacerdotis est,licet Deus sit, qui nexu indissolubilicos coniungit. Mati. I9. Et animo secum reuoluere,quanta sit signi maiestas, cum similitudinem referat coniunctionis Christi sponsi cum sponsa ecclesia sua. Hoc assectu qui accesserit certe,gratiar, quae confertur in hoc sacramento,particeps erit: qui vero profano affectu,thesaurigat sibi iram Dei. Sed antequam de hoc sacramento disseramus, praesuppono matrimonium esse verum sacramentum: ctim hoc detem
minauerit ecclesia,ut habetur in .6. sessione Concilij Tridentini,sub his verbis. Si quis dixerit sacramentum matrimonij non filisse a Domino Iesu Christo institutum& non esse verum sacramentum,anathema sit. Modo de sacramentis ecclesiae non est aliter sentiendum,quam sentit Romana ecclesia, extra de haereticis.c.Ad abolc-dam. Quo facto,pro huismodi sacramenti declaratione non nulls conclusiones Sut necessario praemittendae. Prima,ad procreandum prolem debite educandam, marem,& foemin m vinculo indissolubili sibi mutuo copulari & obligari, honestu est. Cuius ratio est, quia velle hominem procreare prolem in specie humana, est actus V recte circustantionabilis,clim non sit de se malus,sicut dare alienum . Modo non minus cst secundum rectam rationem,uel inclinationem velle hominem saluare sp ' ciem suam, quam alia species animalis suam,imo magis, quanto humana species e i
356쪽
IJOpersectior. Non autem hoc regulariter fieri potest,nisi per propagationem. Vnde posito,quod homo esset immortalis,adhuc secundum rectam intentionem natura competeret sibi communicare perfectionem suam modo sibi possibili, hoc est propagando . Cum etiam detur preceptum gen.pri.&.9.de propagatione, non erit de illicito. Honestum est etiam agere ad angelicae ruinae reparationem,& restaurati . nem supernae ciuitatis Hierusalem,secundum predestinationem diuinam: sed et G non producuntur regulariter nisi per propagationem, ex consequenti actus iste gnon erit de se malus. Nec de se est suscienter bonus moraliter, cum nullus actus sic sit sessicienter moraliter bonus ex ratione agentis vel obiecti , nisi amare Deum. Quod non modo non est contra rectam rationem,sed necessario est secundum illa . cum obiectum sit finis ultimus secundum se volendus, & a quolibet ordinato ad Gnem . Sed procreare prolem, ex quo non est finis ultimus,sed aliquid ordinabile ad ffinem: per consequens poterit homo recte & non recte ordinare illud in finem. Expmdictis elicio, quod velle procreare est actus circustantionabilis rectis circustantiis . Prima igitur circustatia huius actus,ad hoc quod sit bonus moraliter,est circu- stantia finis, videlicet velle procreare prolem religiose educandam, ad amplianducultum diuinum. Persecta enim operatio humana est finis hominis,pri.Ethic.c. I a.
Ad finem vero debent alia ordinari: & sic ad hunc finem debet quilibet velle prole. Et ratio est, quia quilibet debet sic diligere proximum ex charitate, sicut seipsum idest ad idem) sed quilibet debet diligere se ad honestam conuersationcm,& diuinum cultum:ex consequenti & proximum, precipue prolem,cui specialiter tenetur. p De hac circustantia loquitur beatus Augustinus.9.super Gen. dicens.Bonum prolis
non dicitur ipsa proles, sed spes & desiderium,quo proles queritur,ut religiose edu-
Cetur, vel informetur. Secunda circunstantia est, ' iste actus debet esse determia natarum personarum, maris scilicet & flaminari determinatarum dico ex parte ca serum agentium: cum vaga coniunctio esset contra bonum prolis,quod est finis hic intentus. Non n.ex tali vaga coniunctione religiose educaretur proles,ctim paretes non haberent determinatam notitiam suae prolis,prmipue pater: & ita no esset sol
citus proli debitam impendere distiplinam: nec proles patri debitam reuerentiam,& filialem timorem, propter quem hilus magis obsequitur patri, & magis ab eo diastiplinam recipit, quam ab alio. Esset etiam contra bonum familiae,quod consistit in aliqua firma acillaesione principalium perBnarur propter quod dicit philosephus.8.
Ethi.c. I a. Quod homo naturaliter est animal coniugale & domesticum:nec etiam persenae, si non essent determinatae ad actum illum, diligentiam adhiberent circa necessaria sibi mutuo & proli.Similiter & cotra bonum ciuitatis,quia amicitia ciuiuVt plurimum prouenit ex determinata Propinquitate in certo gradu: ibi autem nul- cla esset propinquitas noua & certa,q cssct causa amicitiae. Propter.n.hoc Arist.poliatiam Socratis. 3. polit. recte reprehendit: ctim pro statu naturae lapsae multo melior sit illa, quam ipse ordinat de non habendo omnia communia. Pro omni igitur statu fuisset contra rectam rationem vaga coniunctio maris, & flaminae. Haec lupradicta circunstantia satis probatur ex seriptura: dicitur enim Gen. a. Erunt duo in carne una: & prim. Cor. I7.Vnusquisq; suam uxorem habeat propter vitandam semicatione in hoc satis patet per ratione naturalem, vidclicet quod honestum est pem senas sibi inuicem esse determinatas ad actum istu. Tertia circustantia,scilicet quod
persenas istas sibi inuicem ad istum finem vinculo indissolubili obligari,honestu est. Si enim determinatio ad commorandum, & mutuo seruiendum, valet ad debitam Prosis
357쪽
prolis educationem, & ad bonum familiae,& ciuitatis,multo magis ad hoc valet 'petua adhaesio determinatarum personarum ad inuicem:non autem perpetuo adhaererent propter multa occurrentia,nis ad talem adhaesionem essent sibi inuicem vinculo indissolubili obligatae. Et licet talis perpetua obligatio ad finem praedictum s cundum Scotum. 2 6. dist. q. propi iissime non sit de lege naturae, ut principium practicum per se notum, vel conclusio demonstrative descendens ex tali principio . S cundario tamen est de eadem lege,& verum euidenter cosonu talibus principiis & conclusionibus,licet non necessario sequens. Secunda conclusio principalis est: ma rem & foeminam potestatem suorum corporum sibi mutuo tradere pro usu perpe tuo ad procreandam prolem, honestum est: eYpedit enim,quod illa obligatio indis. solubilis nascatur ex actu voluntatis personarum obligatarum. Et ratio est, quia ex quo obligatio debet esse indissolubilis,expedit,quod modus, quo fit, si conuenies indis lubilitati eius. Si enim cogerentur a legislatore sbi inuicem colungi, minus placerent sibi mutuo:quia,sicut dicitur. 2o.q.3.c.Praesens. Quod quis non eligit,P-kcto non diligit,& quod non diligit,facile contenit. Dicta etiam conclusio honesta k est ex contractu mutuae donationis: dicitur enim contractus quasi simul tractus duarum voluntatum:& per consequens necessario requirit actus voluntatum cocordes in translatione mutua corporum.Nec hoc sufficit,sed oportet actus istos per aliqua certa signa mutuo exfrimi:alioquin neutri constaret de voluntate alterius. Neuter
enim transferret, nisi pro quanto concipit, alium velle similiter in ipsum facere. Si ergo expedit, illos obligari per proprias voluntates, & non sine signis expressis,c sequenter expedit, ibi esse contractum,ex quo nascitur illa obligatio. Cotractus ille non potest esse nisi mutuae donationis, vel permutationis quod idem cst) potest L iis corporum pro usu perpetuo ad istum finem. Nam potestatem sui corporis, quae sua est, nullus transfert in alium nisi per actum voluntatis suae:quia per illum fit D minus,& desinit esse dominus,& facit alium dominum: & per cosequens illud,quod
alius acquirit in corpore alterius, transfertur in ipsum per actum voluntatis liberae transferentis: & hoc cum signo extrinseco euidenti, in quo habetur ratio cotractus praedicti. Cuius Q a est,do,si des,vel do,ut des.Et licet homo ex creatione teneatur Deo in omnibus,quae potest,Deus tamen non tantia exigit ab homine,ut neces.sarium sit Deum istam translationem corporum approbare, sed dimittit cum libertati suae: solummodo cnim exigit,ut semet decalogi praecepta. Potest enim quis se vendere in seruum,licet de hoc non inueniatur specialis in seriptura approbatio diuina. Et ratio est,quia in quibus Deus non obligat sibi hominem vel bona sua ,relinΜ quit ea voluntati eius. Tertia est,' istam dationem mutuam a Deo institui, & a probari congruum est: quod sic Patet,quia nulli obligarent se communi obligati ne,& tam dissicili,nis ad hoc esset aliquid astringens,vel ut lex naturae, vel ut lex postiua diuina,aut humana lex enim naturae cuidentissma,ut dictum est,non oblioat
ad indisselubilitatem vinculi praefati, sed secundo modo dicta. Illud in b, quod sic
est de lege naturar,non est omnibus manifestum. Expedit ergo necessitatem illius incepti a lege positiva diuina determinari. Minus etiam obediunt homines legi naturae, quam Deo praecipienti: cum minus timeant & revereatur coscientias proPrias, quam auctoritatem diuinam. Cum igitur ista indissolubilitas debeat esse uniformis apud omnes,& leges humanae sint variae apud diuersos,non expedit hanc determinationem accipere a lege humana,sed diuina. Hoc autem factum est,ut patet gen.
.a. & Mati. I 9. Vbi Christus allegat praeceptum,quod Deus protulit per os Adar,ri
358쪽
III pconis sui,dicens. Et adhaerebit uxori suae. Pro quo notandum,quod aliud est praecipere contractum illum,& aliud est p cipere ad hassionem perpetuam praemisse primo contractu: primum expedit mandare pro illo tempore,pro quo erat necessi-ras propagationis Ad non pro illo,in quo non erat talis iaccessitas: & hinc est,quod Deus poli lapsium bis dedit praeceptum de contrahendo, Gen. pri. & .9.Sed praeceptum secundum expedit dari pro semper,cum quia indissolub:litas illa est consona, Vt dictum est, legi naturae, tum quia minus seruaretur, nisi super hoc esset diuinum prςceptum. Quarta & vitiina conclusio est, quod isti contractui mutuae translati nis,yel donationis,aliquod sacramentum annecti congruum est, & sectum: ex qua elicio nonnulla dicta. Primum,quod contractui predἰcto coartium est annecti collationem gratiae,cum ex eo nascatur obligatio valde dissicilis, licet eius dissicultas coniuncta sit honestati:ad honestum modo,& dissicile, cogruum est adiutrice pratiam conserri. Secundum,congruum est in aliquo signo sensibili ad hoc a Deo instituto regulariter conlarri,cum dictum sit supra de sacrametis in generati,in expediattes signa instituta esse pro statu isto . Tertium dictum, expedit sacramentum proprie dictum coniungi contractui praefato,quia signum escax gratiae tunc collatae. A quo modo,& ubi fuerit institutum,quae Brina,qualiter una,quis minister,& qu Iiter unus,& quis effectus sit sacramenti,per ordinem disserendum est. De causa inciente huius sacramenti, de eiusdem serma, unitate, ministro di eius ectetu. Caput . LX. E primo dicendum, ' Sacramentum Matrimonij institutum non fuit
in statu innocentiae, Gen. a. Cum omnia sacramenta effcaciam habeat
a Christi passione exhibita, vel praeuisa: modo si innocentiae natus per- A I: IA 'ior: sex, dicta passo nec exhibita fuisset,nec praeuisa: nec etiam apparet,' sit Mosaicae legis sacramentum,cum in eadem nullibi legatur institutu . Restat ergo, ' contractui matrimoniali annexit Deus sacrametum proprie dictum pro lege effingetica, alioquin non esset sacramentum nouae legis. Et sic oporici diccre sicut dictum est de singulis alijs sacramentis ecclesiasticis, ψ iuit institutum a Christo: Vbi autem non inuenitur meo iudicio planius, quam Mati. I9. Et licet ibi tantu videatur approbare contractum institutum gen. a. & per consequens illud non instituat: institvit tamen sacramentum: quod potest elici ex illo verbo,quod addidit, Quod Deus coniunxit, homo non separet: vi no intelligatur ibi coniunxisse pro in-ltituisse prςcile contractum matrimonij, sed coniunxisse ex tunc gratiose per institutionem sacramenti concomitantis illum contractum coniungentem. Forma aute dest aliquod signum sensibile institutum a Deo, ad ligniticandum incaciter gratiam tunc collatam. Scotus vero ubi stapra, videtur declinare ad hoc,', in quocimq; contractu matrimoniali in lege euangelica concomitatur sacra metum: quia illud signa lansibile, quod requiritur ad contractum, est ex diuina institutione facramentum. Iulii' salsi, qualiter sit Vna sema, unitate stilicet integritatis, & non unitate indivisibilitatis: cum verba hinc inde expressiua consensus sint unum signum int grum, & respectu contractus,& respectu gratiae. Nec inconuenit plures particulares Cformas esse umus tantum sacramenti, sicut dictum est de Eucharistia. Minister ergo
huius lacramenti potest esse indisserenter, quicunq; potest esse minister in contractu matrimonii. Sed dubium est, quomodo sit unus minister, & pol dici sicut dictu est Z de una
359쪽
de una forma quia unus unitate integritatis. Effectus aut erui duae gratiar in animabus cotrahentiti:& hoc nisi ponatur obexscilicet peccati mortalis hinc inde. No.n. sufficit ad gratia cosequenda,' contrahens no sit hctus respectu sacrameti: sed oportet,quod prius poenituerit: cum hoc sacramentum non conserat primam gratiam, sicut baptismus. Secundus effectus est unio animarum contrahentium,& si aliqui in lege noua contrahant matrimonium sine certo signo sensibili,ut muti. Scotus videtur dicere,quod recipiant gratiam,si no sit obex:quia Deus assistit illis propter difficultatem illius honesti contractus:non tamen tantam,quantam perciperent cu sacramento, maxime si impossibilitas no excuset. Dico ultra, ut adhuc praedicta melius intelligantur, quod aliud est matrimonium,aliud contractus eiusdem, & aliud sacramentum matrimonij. Matrimonium est illa mutua obligatio, vel vinculum illud,quod post contractum remanet in animabus contrahentium. Cotractus vero matrimonij est ille actus mutuus voluntatum,quo tradunt sibi mutuo potestate corporum. Sacramentum vero est signum efficax gratiar concomitans actum illii. Primum est permanens in animabus coniugum,Vt dominium nouum,& noua seruitus.
Secundum est tantum in fieri,& est constans ex actibus interioribus & exterioribus duarum personarum: & hoc secundum se habet ad primum,sicut causa in fieri, qu admodu baptigari vel ordinari ad charactere.Tertiit aut similiter est in fieri:& simul est & non est: cum sacramentu ipsu no cotinuet cu ipse pessetua obligatione,sed i diu est, quandiu fit, ut caetera sacramenta,dempta sanctissima Eucharistia. Matrimonium autem non est quivocum ad illa tria,sed tantum significat primu,& in rocto : pro aliis autem duobus accipitur tantu in obliquo, specificans illa:vt pro secui
do dicatur contractus matrimonij: pro tertio sacramentum matrimonij.Primu h rum trium sic describitur. Quod est vinculum indissolubile inter marem & scemina cx mutua translatione potestatis corporum suorum in se inuic facta ad procrea dam prolem religiose educandam. Secundum vero sic: contractus matrimonij est maris & foemine mutua translatio corporum suorum P Vsu Ipetuo ad Pcreandain prole debite educandam. Tertium sic: sacramentum matrimonij est expresso certorum verborum maris & foeminae ad se inuicem, signantium traditioncm mutue potestatis corporum ad prolem debite procreandam,ex institutionc diuina efficacὶ ter significans & causans eo modo,quo sacramenta causant, gratiam conferendam mutuo contrahentibus ad coniunctionem mutuam gratiosam animorum. Sed si nosit certa,& precisa forma verborum huius sacramenti,dicatur sacramentu istud esse
exhibitio certorum signorum&c. vel aliquid generalius&c. Contractum siquidematrimonij instituit Deus ante lapsum, cum dixit Gen. a. Hoc nunc, os de ossibus meis &c. & Gen. 9. post lapsum,cum subdidit.Crescite,& multiplicamini. Et in stitutio fuit per modum prscepti affirmatiui,obligans semper,sed non ad semper, sed tempore necessitatis,& in principio.Eodem etiam modo obligaret nuc, si paucitas hominu ex aliqua causa in fidelibus accideret, ut ex bello,peste, & similibus. Eix q.-bus patet,qualiter iste cotractus est a Deo per legem positivam diuinam institutus. Matrimonium vero ipsum,idest obligationem indissolubilem instituit Deus ex lege sua posititia Gen. a. ibi. Adhaerebit uxori suae: adhaerebit,inquit, idest non momentanee accipiet: & hoc secundum praeceptum habet vim negatiui quia obligat semper,& ad semper,nisi per legislatorem fiat specialis dispensatio. Sacramentum vero matrimonij instituit saluator,ut dictum est,&probabiliter, Mati. I9. Ex institutio
ne ergo diuina potest dici, 2 propter laudabilitatem actus ista tria sit ni data in officium
360쪽
cium ad finem illum, qui est procreare prolem debite educandam. Ex infirmitate vero post lapsum, & pronitate ad istum actum, indulsit, & hoc ad vitandum maius
malum: & ista indulgentia posita,contractum ordinatum ad actum istum instituit,& si non lege naturae impressa,saltem lege positiva: & hoc tam quantum ad contractum matrimonij,quam quantum ad obligationem. In nouo testamento saltem, & si non in veteri,certificati sumus de hoc propter alium finem,scilicet propter vitan- dam Arnicationem, pri. cor. 7. ubi Paulus est. Hoc autem secundum indulgentiam dico, propter Brnicationem unusquisq; sua uxore habeat: & ut inquit Scotus ubi supra. Verisimile est,quod ista indulgentia non fuerit primo in lege noua indulla,sed a principio humani lapsus. Sanctus Bonaventura in .26.dist. q. ar.pri. q. pri. inquit.Quod usus aliorum sacramentorum est tantum in remedium: huius vero in remedii & in officium:lpterea matrimonij usus non tantum conuenit infirmis,sed& sanis .Ideo duplex fuit eius institutio: una ante lapsum in officiumalia post in remedium. Est autem usus matrimonij in remedium contra ignoratiam, dum erudit inquantum signum. Et in remedium contra concupiscentiam,dum illam restenat, ut medicamentum ' sic & eius ossicium fuit quantum ad duas operationes potentia rum,& quantum ad actum cognitive, ut homo videret exterius coniunctionem in creatura,quam intelligebat interius: non inquam ut erudiretur, sed ut videndo materialiter, quod sciebat,oblectaretur. Similiter quantum ad actum generative fuit in officium: ut quia per se homo non potuit spem conseruare,adiuncta secia in actu illum conseruationis prodire posset. Et circa literam inquit,quod distingui iurisperiti matrimonium: quia quoddam cst initiatum,quUddam ratum,quodda consum- Μmatum. Matrimonium initiatur desponsatione de futuro,ratificatur in consensu depraesenti,& consummatur in copula carnali. Sanctus Vero Tho.27.dist. .q. a.dicit, v in matrimonio est tria considerare. Primo essentiam ipsius,quae est coniunctio:&secundum hoc nominatur conius tu . Secundo causam eius, quae est desponsatio: &secundum hoc vocantur nuptiae a nubere, quia in ipsa solennitate desponsationis , qua matrimonium perficitur,capita nubentium velantur . Tertio effectum, qui est proles: & sic dicitur matrimonium,ut Augustinus inquit contra Faustum,ob noc,'
mulier non debet ad aliud nubere, nisi ut sit mater. Definitur a Magistro sen. eadedist. quod Matrimonium est viri mulierisq; coniunctio maritalis inter legitimas s- Nsenas hoc est coniungi non prohibitas per ius diuinum, aut humanum indiuidua vitae consuetudinem retinens ad prolem scilicet generandam,educandam ,& promouendam,& ad sibi inuicem mutuo obsequendum,& opera ordinata comunicandum.) Vbi dicit sanctus Bonaventura circa limram,quod hic definitur matrimoniusecundum statum persectum,sive consummatuin. Ista enim definitio, Matrimoniuest maris & foeminae coniunctio maritalis, suffciens est quatum ad etae definiti. Sed quoniam maritalis coniunctio, duo importat in se, videlicet legitimitatem personarum,& indiuisionem: ideo ad maiorem eruditionem superadditur inter legitimas persenas,quae non est de esse definitionis, sed explicatio primi mebri. Et secundum eundem potest etiam dici, quod notatur ibi quadruplex genus causaru, vid licet sormalis in hoc, ' dicitur coniunctio maritalis: effciens,ibi viri & mulieris, quae inquantum consentiunt,se habent in ratione cause essicientis: materialis, ibi inter legitimas personas: finalis vero in eo quod sequitur, indiuiduam vitae consu