장음표시 사용
381쪽
ponsalibus libro.6.de quo dictum est supra in.c.de sponsalibus, quae est effectus spo-
Ialtu, & Ppinquitas quaeda in siposalibus proueniens,robur trahens ex ecclesiae institutione, Ipter honestate inter cosanguineos seruandam introducta,Ppter qua nullus cosanguineoru viri uso; ad quartum gradum mulieri despocatae matrimonio copulari pot,nec etiam conlanguineis uxoris vir,Vt habetur in.c. Ad audientiam,Et.c. Sponsam,extra de sponsalibus, Et in.c.Ex sponsalibus, eodem titulo, lib. 6. ubi dicitur,s publicae honestatis iustitia est obstaculum impediens matrimonium contrahe
dum, & dirimens contractum,de quibus supra in dicto.c.de sponsalibus diisese,&c. De cognatione spirituali, & legali,quae sunt duo matrimonium impedietia etiam simpliciter Caput. L X X. Rimo dicendum de coanatione spirituali, q est propinquitas prouenies
ex sacramento baptismi & confirmationis secundum ecclesiae ordinationem. Pro quo notandum, Psicut per carnalem propagationem accipit Ira homo esse naturae, ita per sacramentum accipit esse gratiar. Sicut ergo Pgenerationem carnalem contrahitur vinculum cognationis carnalis inter genitum,& generantes, puta inter filium, & patrem ac matrem: sic per regenerationem spiritualem, q est per baptismum, & cofirmationem, contrahitur vinculum cognationis spiritualis inter regeneratum,& regenerantes. Inter regenerantes, qui sacrame- tum dat, tenet vicem patris, qui inquantum est minister Dei regenerat. Qui vero tenet ipsum,tenet vice matris,inquantu gerit persona ecclesis,intra cuius gremiu fitias spiritualis regeneratio: & sic spiritualis cognatio inter has personas contrahitur ex hac causa. Dicta autem cognatio non contrahitur nisi per actus pertinetes ad os ficium re enerationis sipiritualis,ad quod officium tria concurrunt.' num tanq disepones spirituale, in quo fit regenerationis inchoatio, scilicet instructio catechisimi.
autem cognationis sunt tres species. Vna,q est spiritualis paternitas, cj contrahitur inter regenerantem,& regeneratum, siue inter patrem spiritualem, & filiu spiritualem. Regenerans est duplex, Vnus quasi pater dans sacramentum, alius quasi mater, scilicet tenens puerum in baptismo, vel confirmatione: & ad vimq; horum cognatio spiritualis paternitatis extenditur. Secunda species est,q dicitur spiritualis com paternitas,q est inter patrem, & matrem spirituales,& carnales: suc inter baptiz
tem, confirmante, leuantem,ac tenentem, & patrem ac matrem carnales baptigati,
vel confirmati: siue ut breuius dicatur inter patrem carnalem, & patrem spirituale. Tertia species est staternitas inter filium spirituale, & filios carnales eiusdem patris spiritualis. Ex quibus patet, ' inter matrem spiritualem, & patrem spiritualem non
contrahitur aliqua spiritualis compaternitas,quia non coniuguntur in regeneratione spirituali nisi per accidens: quia unus per se ad hoc sufficeret transit aut compaternitas a viro in uxorem quadoq; sic,& quadoq; no. Ad inorem nodum carnaliter cognitam non transit,ctim nondum effecti sint una caro. Ad carnaliter vero cognitam transiit spiritualis cognatio,q contrahitur per actum viri sui: ctim leuat filiu alterius de ncro sonte,vel tenet in confirmatione.Sed qn contrahit s actu alterius te
382쪽
netis filiu viri sui ex alia muliere, tunc no trasit spiritualis cognatio a viro in uxorect carnaliter cognita.Et code ino transit, vol no transi dicta coqnatio ab uxore in virum,sicut dictum est de transitu a viro in uxorem .Respondendo ad principale,videlicet qualiter spiritualis cognatio impediat contrahendum, & dirimat contractum matrimonium: dico, quod cognatio spiritualis secundum omnes dictas tres
species ex sacramentorum baptismi . et confirmationis datione contracta, praecedens matrimonii contractum,impedit contrahendum,& dirimit post contractum, Ut patet eX.c. pri. de cognat. spirituali in. 6. Se uens vero copaternitas non dirimit matrimonium praecedens. Compaternitas vero scienter vel i norater inter coniuges superueniens,matrimonij vinculum non dissoluit,sed a debiti redditione quandoque impedit .c. Si vir,de cognat. spirituali. Per Catechismum Vero, chin contrahatur vinculum debile, impeditur contrahendum, sed non dirimitur contractu, ut habetur de cognat. spirituali .c. Per Catechismum in . 6. Secundo dicendum est de nouo impedimento, videlicet de cognatione legali,quae etiam ,ut dicetur in dfra, impedit, &.dirimit. Quae sic describitur, quod est propinquitas quedam proueniens ex adoptione . Adoptio autem secundum Iuristas est retraneae personae in filium vel nepotem: aut deinceps,legitima assumptio. Pro quo sciencium, ',prout
dicit Philosophus. a. Physicorum, Ars imitatur naturam, & supplet eius defectum quantum potest,ubi natura deficit. Vnde sicut per vim generativam aliquis filium producit, ita & per ius positiuum, quod est ars aequi & boni, potest sibi aliquis as lumere alique in filiu ad iupplendum desectum filij naturalis. Et talis assumptio v
catur adoptio, propter quod dicitur assumptio extranee personae in filium &c. quia qui adoptatur non est talis secundum rem in qualom adoptatur secundum iuris fictionem. Vnde sicut ex generatione naturali causatur propinquitas consanguinitatis,fic ex tali iuris fictione causatur propinquitas legalis. Sunt autem duae species Fadoptionis, una imperfecta, per quam non translertur adoptatus in potestatem adoptantis : & haec vocatur simplex adoptatio: alia perfecta, per quam trasnsertur asOptatus in potestate adoptatis:& haec vocat arrogatio. Arrogare.n. e in filiu ac familiarem asciscere: a quo fit arrogatio, quae est, cum is, qui asciscit aliquem in filium, interrogatur,an velit illum iustum sibi filium esse: & is, qui asciscitur, rogat, an id seri patiatur. Arrogatio perfecte naturalem filiationem imitatur: unde sic adoptatus succedit patri ab intestato,nec potest eum adoptans sine culpa priuare quarta parte haereditatis. Differunt autem in quatuor adoptatus, & arrogatus. Primo,
quia non potest arrogari, nisi qui est sui iuris,qui scilicet non habet patrem, vel est Gemancipatus: sed adoptatur,qui est alieni. Secundo, quia arrogatus transit ut dictum est in potestatem arrogantis, sed adoptatus non . Tertio,quia arrogatus ha- bet de necessitate legitimam in bonis arrogatoris: unde siue eum emancipe siue no, debet ei quartam partem bonorum relinquere, idest legitimam suam: adoptatus vero non sic ,cum non teneatur ei aliquid relinquere f. si tamen ab intestato moriat adoptator, succedit ei adoptatus . Quarto, quia arrogatio non fit nisi auctoritate
Principis,sed adoptatio fit auctoritate cuiuslibet magistratus competentis. Est vlterius sciendum, quod non quilibet potest arrogare, vel adoptare: sed soliun ille, qui pol generare naturaliter: & no, si no pot,ut spado, siue castratus. Et ratio est, quia adoptatio est insolatium liberorum amissorum, vel qui haberi potuerunt: Η ideo impotens simpliciter ad generationem, adoptare, vel arrogare non potest. Idem etiam debet esse maior quadraginta annis, nisi fiat ex alia causa necessaria:
383쪽
quia usq; ad tempus illud debet intendere generationi naturali. oportet etiam, stadOptans praecedat adoptatum plena pubertate, ita v possit ipsum naturaliter g nuisse. Item adoptare non potest, qui non est sui iuris, ut filiusfamilias: quia ad ptatio ordinatur ad susceptionem hereditatis: & ideo illi soli competit adoptare, qui habet administrationem bonorum suorum. Mulier etiam adoptare non potest, i nisi ei hoc a principe concedatur in solatium liberorum amissorum. Dico Vltra, 'legalis cognatio est triplex. Prima,quasi linee descendentium, quae contrahitur is ter patrem adoptantem,& filium adoptatum, & filium fit ij, & sic deinceps. Secunda est quasi collateralis, inter filium adoptiuum,& filium naturalem. Tertia est per modum affinitatis, quae est inter patrem adoptantem, & uxorem si ij adoptati, vel
e conuersb inter filium adoptatum,& uxorem patris adoptantis. Prima habet prinhibitionem perpetuam de matrimonio cori tranendo,ut.is de ritu nupti .l. quando. Similiter & tertia, de ritu nupti. l.adoptiuus, responso primo. Secunda vero habet. Prohibitionem, quandiu manet adoptio: unde mortuo patre vel emancipato filio Polliint adinvicem contrahere, ut habetur extra de cognatione legali .c. Si qua . Ratio horum est, quia prima & tertia prohibitio est propter reuerentiam,quam debet habere adoptatus, & uxor eius ad adoptantem, & ad uxorem cius: & cum sit perpetua, impedit matrimonium. Secunda vero prohibitio est propter interpretatiuam filiationem, quae prouenit ex adoptione: & ideo ea durante durat, & cessan te cessat . Legalis autem cognatio non modo impedit matrimonium contrahendu, sed dirimit iam contractum, ut habetur . 3o.q. 3.c. Ita diligere.
De Decimo impedimento, videlicet disparitate cultus, impediente,& dirimente. Caput. LXXI. Cotus . 39. dist. q. pro declaratione huius impedimenti,inquit, ' aliud est esse inter aliquos matrimonium simpliciter, & ab lute: & aliud licite, & honeste. Posse aut esse matrii non tu inter fidele,& infidele primo
modo necesse est dicere: & hoc cliam de mente beati Pauli, primae coro. Dicentis, Vir fidelis non dimittat uxorem infidelem, quae consentit habitare cueo. Si enim non esset matrimonium, suaderet fornicatione. Similiter & secundo modo, cum Apostolus non consuleret illud ,nisi esset licitum,& honestum: Causam
adducit idem Apostolus ibi,Saluabitur, inquit, uir infidelis per mulierem fidelcm:
cessante autem cuidenter causa illa non debent insimul commanere, ut si non consentit habitatae cum conuerso,vel non sine iniuria creatoris blasphemando scilicet, vel solicitando conuersum ad infidelitatem. Vitanda est enim tam singularis familiaritas cum quocunque contrariae sectar,si non sequatur maius bonum.Si quaeratur, an de nouo tale matrimonium possit contrahi, Respondetur, quod contrahere dc nouo cum infideli,non cst occasio probabilis ad expectandum latum bonum, videlicet conuersionem eius: quia Vehementer amans coniugium multa & magna faceret, ut illud consequeretur: ouae non esset facturus ipse adeptus.Ideo si iste non vult conuerti in primo, ut habere possit coniugium cum christiana, non est probabile, rv ista postea lucretur eum, sed magis e conuerso,cum ille videatur abducere illam: cessat enim ratio tantae familiaritatis ad infidelem,& manet ratio alienadi se ab illa. Ideo idem Apostolus, qui consuluit manere conuersum cum non conuersia,dissuasit
contrahere fidelem cum infideli. Licet igitur de iure diuino possit intercos contrahi
384쪽
trahi matrimonium, cum ex illo non magis habeatur, quod contractus si nullus, quam quod obligatio ex contractu priori sit nulla:quia non posito nouo impedimeto,qui potest cile alteri us,potest se alteri dare. De iure tamen positivo ccclesiae sim- cpliciter non potest: quia ecclesia illultimauit fidolem non simpliciter, sed respectu
infidelis, ut habetur . 24. q. pri. c. Sue enim,ubi dicitur. Non nisi eiusum religionis& fidei maneant copulata coniugia,& .c. Caue. Non nisi baptigata sumatur in coniugium, quia bapti sinus est primum sacramentum. Esdrae etiam lib. pri. c. 9. &. X. Separatio fiebat coniugum alienigenarum. Hoc autem ecclesia rationabiliter omdinauit, cum non sit honestum & cog ruu fidelem contrahere cum aliquo: ubi de ciat bonum prolis completum, quod est educatio ad cultum veri Dei. Nec honestuest fidelem contrahere,cui contractui non sit annexum sacramentum fidei christianae , & ubi non sit bonum sacramenti, idest indiliolubilitas: clim coniugium chri- ristianum possit habere haec bona. Et si dicatur, quod Ioseph. Gon. 4 I. accepit Aso Vneth filiam Phutipharis, cum tamen ipse esset fidelis,& illa infidelis, Respondetur,
quod tunc non fuit haec positiva lex illegitimans,&c.Nec oportet ordinationem ccclesiae fundari necessario super naturalem: scd susticit, quod super probabile probabile etiam fuit, quod fidelis Ioseph lucraretur infidelem. Nec fuit prohibitum
tempore legis Mosaicae coniugium cum alienigenis simpliciter, sed duntaxat cum Chanancis, quos Deus voluit ex toto extirpari. Ideo Esther non illicite nupsit RGgi Assuero,Esther secundo. Salomon tamen fuit ingratissimus Deo suo, qui non Q-ltim peccauit ducendo alienigenas contra legem,etiam de gentibus specialiter prohibitis,& in multitudine mulierum, cum dicat lex Deut. I7. de Roge,non habebitvXores plurimas, que alliciunt animum eius: sed quod peius est, copulatus est eis amore ardentissimo,in tantum ut faceret eis idola &lcmpla ad coledum Deos earu. Si autem dictum impedimentum superueniat matrimonio rite inter fideles contra- ncto, & consummato, non potest dissoluere vinculum matrii non ij, licet soluat quo ad torum, & cohabitationem: ut si mulier, vel vir fiat apostata,vel haereticus: quia regula generalis est, quod nihil superueniens matrimonio ritu celebrato & cosum malo potest dii soluere vinculum coniugale, licet disioluat cohabitationem,& torum . Si autem aliquis fidelium contrahat cum haeretica baptizata, est verum ma- trimonium: quanuis peccet contrahendo, si sciat eam haereticam. Secus esset si aliquis CatechumenuS rectam fidem habens, non tamen bapti atus,contraheret cum aliqua fideli baptizata: quia non esset verum matrimonium: cum baptisinus sit ianua omnium sacramentorum: ideo ad sacramentum requiritur, quod uterque co- trahentium sit baptiratus. Hoc enim impedimentum non dicitur di siparitas fidei, Psed cultus, quia respicit exterius seru i lium ,& exteriorem protestationem & professionem, quae fit per sacramentum baptismi. Ex supradictis clicio hanc veritatem, quod non tenetur fidelis conuersus cohabitare cum infideli nolente conuerti, etiasi infidelis velit cohabitare absque contumelia creatoris, donec conuertatur ad fidem , & baptizetur. Vnde Apostolus non praecipit, sed consulit: nec fit praesudiciuisori,nisi ex culpa sua, quia conuerti contemnit. Si vero immineret periculum viro ex tali cohabitatione, ut quando non vult habitare cum eo absque contumelia Saluatoris, debet eam dimittere, & manere innuptus, vel cum alia christiana con trahere : nec tunc habebit duas uxores, cum siccundum matrimonium, quod est in Gfide Christi contractum, sit Qrtius,& totaliter excludat primum. Mulier vero dimissa post matrimonium viri cum christiana potest transire ad secunda vota: Nec
385쪽
conuersa ad primum virum redire poterit, cum vinculum sit sellitum. Et licet ma- trimonium, quod inter fideles contrahitur,sit persectius conixacto inter infideles:& quod si fidelis contrahat in gradu prohibito,dissoluatur: non tamen inde sequi tur, quod matr. monium inter infideles contractum in gradu prohibito per ecclesiam dissoluatur. Et ratio est, quia infideles non baptizati non sunt astricti statutis ccclesiae,ut habetur in .c. Gaudemus, extra de diuortiis, sed bene statutis iuris diuini. Idco si in gradibus dicto iure prohibitis contrahunt, post conuersionem c rum dissoluitur. Ad haec dico, quod licet vir, quam cito sibi constet dc sornicatio- nevXoiis tam spirituali, quam carnali,possit proprio arbitrio illam dimittere quoad torum, non tamen quo ad cohabitationem absque iudicio ecclesiae. Vnde si faceret, posset cogi ad cohabitandum, nisi vir statim probaret per testes, quibus , creditur : sernicatio autem probari censetur , si testes deponant de suspensione violeta,videlicet quod vidersit selu cu sela, & nudu cu nuda,lioris & locis suspectis.
Quando autem maritus vult accusere uxorem ad tori separationem,uel cohabitationem, debet hoc facere coram iudice spirituali, & tunc insi riptio fieri no debet rnec propter sentcntiam iudicis impeditur eius reconciliatio: quia sententia in fauorem datur,quantum placuerit passo iniuriam. Nec pro recociliatione Cportet adire iudicem ecclesiasticum. Si autem vir eam accusare volucrit ad poenam corporalem,debet petere iudicem secularem,coram quo debet fieri inscriptio,id est obliga tio ad poenam contra passi,siue talionis. Si in probatione deficiat,ncuter tamen c rum potest altero vivente transire ad secundas nuptias.
De undecimo impedimento videlicet impotentia coeundi. Cap. LXXII.
lRO huius impedimenti notitia est sciendum, v licet copula carnalisl no sit de essentia matrimonij, potestas tame ad illam est de eius esscntia. l Vnde in . c. Quod sedem, de frigidis & maleficiatis,dicitur, sicut puer,
'Ux Qui non potest debitum reddere, non est aptus coniugio: sic qui impotentes sunt, minime apti sunt ad contrahendum. Haec tamen impotentia ex duo Dus potest contingere. Scilicet Vel ex intrinseca, & naturali, ut ex frigiditate non teporali, sed perpetua, cui non potest pharmacum consuleret & haec dirimit matrimonium . Et qui hoc impedimento amcitur, de caetero contrahere nequit: alter vero nubere potest tantum in domino. Ecclesia tamen statuit tempus, ut puta trienniu,
ad experiendum, an impedimetum sit perpetuum vel temporale: post quod sinuenerint, tacta experientia, quod coire nequeunt, iudicio ecclesiae dissoluitur, seruata certa solennitate, quae habetur in cap. Litere vcstrae, & cap. Laudabilem, defrig.& malefi. Et si ecclesia se deceptam iniicniat, ut quando ille post triennium carn lem copulam cum alia habeat, redintegrat primum, & dirimit lecundum, quanuis de eius licentia sit factum: quia non potest esse impedimentum perpetuum naturae viro reseectu unius mulieris, & non alterius. Propter frigiditatem tamcn muli ris non dis luitur matrimonium, sicut nec propter sterilitatem: est tame in ea aliud impedimentum scilicet coarctatio: & tunc idem iudicium est dc arctatione eius, &de stio iditate,& maleficio viri. Quia si nulla arte potest subueniri mulieri, quo ad aristationem respectu unius viri, soluitur matrimonium: & si sit sufficienter aperta respectu alterius,non tenetur manere sine spe coniugij,sicut nec perpetuo maleficia-xus respectu unius. Frigiditas in viro magis dissoluit, quam superflua caliditas: quia per
386쪽
per frigiditatem non ltim tollitur commistio seminum, sed etiam vigor membro rum, quo fit coniunctio corporii. Vel dicta impotentia coeundi proiicnit a causa dextrinseca,verbi gratia ex maleficio, quod est ligamen quoddam a daemone proue- irriens, Deo permittente, quo vir & uxor a carnali copula impediunt:& tuc dicendii, i, si maleficium est temporale, non dissoluit matrimonium : si vero perpetuum,dis. oluit, sicut Digiditas. Differentia tamen est inter 'truq;, quia per stigiditatem non1bltim est impotens ad unam,vertina & ad omnes: no autem per maleficium,de quo iudicandum est, sicut de perpetua stigiditate,hoc dcmpto: quia in maleficio perpetuo datur viriq; licentiaἴir, quod non fit in viro frigido. Si vero maleficium non sit perpctuum, no dissoluit matrimonium,& ad hoc eXperiendum ecclesia statuit tem-mus triennij. Et nota quod licet nunquam possit recte maleficium tolli per aliud maia V leficium: meritorium tamen est tollere malcficium, & destruere opera diaboli.Nec in hoc, ut inquit Sco. 3 q. dist. quart. est aliqua infidelitas, cum destruens non acquiescat operibus malignis: sed credit daemonem posse & velle fatigare, dum tale signum durat: & quod destructio talis signi imponet finem tali vexationi. Sed quomodo innotescet perpetuitas huius impedimenti, habetur extra de stig. cap. Lau- .dabilem: debent enim per triennium commorari, & dare operam illi actui. Si autem postea reclament, debent iurare cum septima manu, idest vir, & uxor de scieria,& septem viri proximi decredulitate, videlicet quod credunt eos iuraile Verum secundum glo. ibi. Si vir reclamat accusationi uxoris, creditur viro, qui est caput mulieris,ibidem cap.pri. Si vir accusat, incumbit sibi probatio modo praedicto. Fu- pror etiam seperueniens matrimonio, vel aliqua aegritudo, aut aliud impedimentu, si inter fideles sit contractum non impedit. Si autem praecedat, cum tollat usam rationis , impedit consensum Vnde ea ratione, qua error dissoluit , sciuror : & qua- uis seror etiam perpetuus non impediat generationem, impedit tamen conuenientem educationem prolis: ideo in contra bonum illius. Et quemadmodum perpetuo seriosi non sunt idonei ad aliquem contractum faciendum, sic nec ad matrimo nium contrahendum. Si autem habeat lucida interualla, & in illis interuallis contrahat , matrimonium tenet.
De duodecimo impedimento videlicet VXoricidio. . lCaput . LXXIII. il Icit Scottis,' tria sunt crimina,quae coniuncta,vel separata videntur se cere difficultatem circa matrimonium contrahendum, videlicet adulae Arium, machinatio in mortem coniugis legitimi, & fidei datio ipsi adulterae, vel contractiis de facto cum ea, aut promissio cum iuramento: haec tria ultima in proposito pro eodem reputantur. De duobus primis habetur extra deco,qui duxit in matrimoniis, quam polluit per adulterium,cap.vltimo.De. 3.videlicet promissione cum iuramento habetur extra de his, quae metu,vel vi fiunt,cap. Ad aures. Ad propositum dico,quod de his tribus,vltinuim per se non impedit contrahendum post mortem viri, Ut habetur extra eodem titulo cap. vltimo, 'bi dicitur.
Si quis uxore Vivente data fide promiserat se aliam duciturum, vel cum ipsa desecto contraxerit: si nihil aliud fuerit, non cst matrimonium,quod cum ea contraxit,post . uxoris obitum dirimendum. Tertium cum primo simpliciter impedit, & dirimit, 'ubi supra: sequitur enim ibi, Tolerari no debet, si prius vel postea, dum vixit uxor
387쪽
illius, illam adulterio polluisset: ubi prius &postea refertur ad fidei dationem. Et hoc intelligendum est, quando ambo sciunt se adulterium perpetrasse: si enim vir esset sic conscius, & non mulier, cum ignoret eundem habere uxorem, tunc si vir postea de secto contrahat cum illa, cum qua commisit adulterium, ad petitioncm viri non est diuortium celebrandum, ut habetur eodem titulo .c. pri. Sed quid si persona prius inscia, postquam venit in notitiam impedimenti, petat diuortium Θvidetur celebrandum ex eodem capite: ex quo primum non fuit verum matri in
nium . Dico ultra, quod siue primum concurrat cum secundo, siue tertio,impedit& dirimit, ut patet extra de convcr. Infidel .c. Laudabilem. Imo sol tim secundum videtur impedire ex illo .c. ubi loquitur de Sarracenis, qui dum essent in captiui tale quarundam christianarum, viros earum suis insidiis,& machinationibus occiderunt . Et sententiat ecclesia, quod si in mortem ipserum malitiose fuerint machinati, licet earum studio ad fidem accesserint, nec tamen eis adhaerere debent, nec sunt etiam, si adhaeserint, tolerandi: cum tale damnum tali lucro ecclesia compensare non velit. Hic non tangitur de adulterio sarraceni cum christiana, nec de fidei datione,sed tantum de machinatione in mortem legitimi viri:quae machinatio debet intelligi cum effectu, ut simul sint affectus, & estinus, & adhuc conscia uxore. Tertium tamen cum primo semper impedit:& tota ratio est ordinatio ecclesiae preci se illegitimantispersonas ad contrahendum. Inducens vero ecclesiam ad sic omdinandum est represso adulterij, & homicidi j, quae frequenter acciderent, si tales persenae possent legitime contrahere. Non tamen semper uxoricidium dirimit contractum, ut si vir occidit mulierem in actu adulterij deprehensem: quod non licet in sero conseientiar, neque secundu leges:tamcisi eundem secundum mensuram d licti leges non puniant, propter maximu inc itamentu, quod habet vir in tali secto. Sed ecclesia, quae non est astricta legibus humanis, prohibet tali, ne amplius alicui in matrimonio copuletur. Si tamen timeatur de incontinentia ipsius, potest cum eodem dispensare, ut matrimonium contrahat. Si vero sine dispensatione contrahat, peccat, contractum tamen non dissoluitur. Posset ad haec quaeri, an secundae nuptiae liceant, cui dubio respondet Durandus in . 42. dist. q. q. 3 . afarinati ue,Psic, eo quod nullo iure prohibeantur: est enim matrimonium tale concors iurinaturali, quatenus est in officium naturae, & in remedium concupiscentie, quibus indiget homo post primas nuptias sicut ante :& ad hoc ita valet secundum matrimonium, sicut primum. Ius etiam diuinum dictas secundas nuptias concedit, ut patet pri. cor.7.Nec aliquod ius humanum eas damnat.Primum enim matrimonium nullum praestat impedimentum secundo, cum non duret cum secudo,nec in se . sol uitur enim per mortem alterius coniugum, nec in aliquo suo effectu,sicut de baptiumo,cuius remanet character,irastute sacrameto,Ppter quod nulli licet bis baptizari . Matrimonium autem non imprimit charactere: primae tamen nuptiae habent
duas honestates,quas non habent secundae. Prima est perfecta significatio coniunctionis Christi & ecclesiae, quae est unius ad unam, Quae non est in secundis nuptiis, comparando ipses ad primas. Secunda est honestas benedictionis,qua carent sec dar nuptiae . Et loquor de secundis ex parte mulieris,quia tota illa benedictio vid tur respicere mulierem, quae postquam semel benedicta est, non debet super ea b nedictio iterari. Imo secundum iura sacerdos iterans benedictionem in secundis nuptiis, suseenditur, extra de secundis nuptiis .c. pri. Ad haec quaeritur, an aliqua-do licitum fuerit plures habere uxores,& an modo liceat:primae parti dubij respo sum
388쪽
sum est tractanimostro de diuinis praeceptis. Pro secundae partis dubij declaratione,
sit haec certa conclusio, quod sub lege euangelij ex dispensatione ecclesiae nullo modo licet habere plures uxores, cum Christus Dominus noster expresse prohibuerit Uxorum pluralitatem, Mati. 9. Quicunque dimiserit uxorem suam, nisi ob Erniacationem, & aliam duxerit,moechatur. Si ergo dimissa uxore, non licuit aliam ducere , a sertiori non licebit aliam ducere obtenta prima. Idem etiam Saluator reduxit statum matrimonij ad modum suae primae institutionis,cotra quam est pluralitas VXOrum, cum a principio una costa viri in steminam sit conuersa: et scriptura diuina testetur, quod propter hoc relinquet homo patrem & matrem, & adhaerebit uxori suae, non dicit uxoribus:& erunt duo in carne una, non duo vel tres:& ex c sequenti non licet ecclesiae in hoc dispensare. Et haec ratio tangitur extra de divom iijs.c. Gaudemus. Visim est supra de impedimetis dirimentibus matrimonium, &de quibusdam aliis conducentibus ad matrimonij declarationem: in fine huius sacramenti non praetermittam illud,quod etiam supra dictum est, videlicet quod ad
matrimonium requiritur, quod consensus sit complete liber, hoc est absque co- actione,& metu cadente in constantem virum: licet enim voluntas non possit simpliciter,& abselute cogi seu violentari, potest tamen impelli per metum liue trepidationem instantis siue futuri malit quae trepidatio facit necessitatem condition tam, & repugnat perpetuitati matrimonij, eo quod nullum violentum perpetuum. Vnde tali metu coactus potest petere restitutionem in integrum. Matrimonium vero adeo est liberum, quod filius & filia ad praeceptum patris cotrahere non tene tur cum aliquo vel aliqua. Imo cum alio vel alia,etiam patre & matre reluctantibus, contrahere potest: quia in matrimonio est perpetua seruitus, ad quam Glius,qui liber est,praecepto patris cogi non potest.Quare male faciunt parentes mi nis & terroribus compellendo filios,aut filias contra eorum voluntatem ad contrahendum matrimonium. Non sic fiebat in lege naturae: Vnde Batuel gen .et q. seruo pAbrahae quaerenti Rebeccam filiam sitiam pro Isaac, vocemus puellam ,est, & quaeramus eius voluntatem. Filij tamen & filiae non debent facile contradicere parentibus, qui eis prudentiores sunt,& magis soliciti de bono filiorum,& filiarum,quam ipsimet: Et haec sufficiant pro matrimonio, & tractatu Sacramentorum. EPilogando omnia sere,quae dicta sunt in tractatu Sacramentorum,dico,quod quicunq; fide vere Christiana, & Euangelica, De lacere illidet, non selum recipit symbolum, quod est fidei regula, & verbum Dei per Apostolos ecclesiae Catholicae initio euangeligatum, ut diffuse ostendimus in primo tractatu nostri praesentisi compendij, sed scripturam etiam uniuersam canonicam . Insuper &quaecunq; per traditionem Apostolorum initio accepit Catholica Christi Ecclesia & inter alia, quod septem sunt Ecclesiae sacramenta, quae sunt sacra, & effcacia diuinae gratiae, & benedictionis signa & causa, quibus Christus dominus noster nos sibi sacrat, sanctificat,& sanat, ut patet ex oecumenico concilio Floren. anno I 38. toto ex orbe congregato: quae per quoscunq; ministros, publice etiam malos, dc Doctores impios, suam habent effcaciam, ut inquit beatus Aurustinus cotra Epistolam Parmen. cap. a. Item & quod infantes sunt baptiZandi, eo quod habent originale , ut dicit Origenes ad Rom. 6. & Augustinus epistola 2 8. sicut & quod sine baptismo aquae non possumus saluari,prout Augustinus testatur ubi supra. Similiter& quod exorcismus praecedit baptisnum secundum Augustinum. Serm. X. de verbis Apostoli una et cum abrenuntiation. secundum Dionys de eccle. Hier. Quod aqua
389쪽
aqua sentis sit consecranda, per Basilium de spiritu sancto cap. a . & quod aqua sit
necessaria in baptismo necessitate sacramenti, prout inquit Chryse. homil. et q. in Ioan. Et quod non nascamur, sed renascamur per baptismum secundum Augustis num epistola. 28. Recipere etiam cum concilio Nic o debemus baptismum Christi esse alium a baptismo Ioannis. Item quod baptismus tollit omnia peccata, sed non concupiscentiam, quae non est peccatum, sed eius effectus, & causa ad pecca tum alliciens, de qua Augustinus de nupt. & concupisc. lib. pri. cap. 2 3. & 2 6 &6. coestra Iul. c. I.6.& 8. Recipere non minus tenemur confirmationem esse verum
ecclesiae sacramentum, a Christo, sicut & caetera,institutum, de qua Concilium Floren. Actio. I 8. & Augustinus libro. I. contra donat. cap. 2 o. Simul & quod chrismatis illinitione per Episcopum conferatur, ut ait Cyprianus serm. de ablutione pedum. Similiter quod ciusdem sacramenti Episcopus sit ordinarius mini
ster, de quo beatus Hierony . contra Lucifer. Non minus recipimus cum sancta ecclesia,& credimus Eucharistiam esse veri ac praesentis corporis Dominici sacra mentum, quo vegetati in Christo manemus, Quemur,alimur,& excrescimus in virum adultum, secundum concilium Floren. de qua Irenaeus lib. q. cap. 3 a . & Eus
bius lib. pri. Euang. demostra. Similiter quod eadem Eucharistia fit ex vino aqua permisto, ut dicit Cypria. Epistola. 3. libro. a. Et quod verbis sacerdotis, non fidesiscipientis coficiatur secundum Basilium de Spiritu sancto,cap. 27.Item & Eucha ristiam non habere verum panem, & vinum, sed meras eorum species, & qualita tes, non substantias,ut inquit Irenaeus lib. . cap. 3q. Firmiter quoq; credere debe mus Eucharistiam esse non solum alimentum, sed & sacrificium, non commem ratiuum tantum, sed & propitiatorium, quod tam defunctis prodest, quam viuis: sic enim tradiderunt Apostoli, ut testantur Chryso. homil. 69. ad populum Antiochenum , & ad Philip . cap. pri. Damasce. Oratione in defunctos, Augustinus serm. 3 a. de verbis Apostoli, & tota Africana ecclesia, teste Cypri. Epistola. 9. lib. pri.Credimus itidem Eucharistiam sub utraq; specie, verum ac totum Christum
habere secundum concilium Floren. Qui enim alterutram accipit, totum etiam accipere Christum: quare non est necessarium laicis utriusq; speciei communionem accipere, secundum concilium cecumenicu Constantien. ctim non sit omnibus a Christo praeceptum, utranq; speciem sumere. Eucharistiam etiam recte seruari aD serimus, cum patres prisci Apostolici seruarent, ut inquit Irenaeus apud Eusebium lib. s. capite. 2 3.&conciliu Nicaenu capite. Iq. Adorandam esse Eucharistiam eadem, ipsas postulat religio, quae Deum ubique cognoscit, siue cum Magis in praes pio, siue in Eucharistia cum Augustino epistola. Iao. & in psal. a I. Gestationem vero probat ipse pij operis finis, & usus, in quem circunfertur: siquidem non ad Theatricum gestatur spectaculum, sed ad excitandam fidelium sipectatorum fidcm,
di pietatem : ut videlicet mortis Christi,& eximiae illius paternar in nos charitatis memoria ad gratiarum actionem,& solidiorem impetrandae misericordiae fiduciam excitemur. Vide ad hoc Irenarum apud Eusebium libro . F .capite . a 3. Recipimus non minus missam, idest sacram illam Apostolicam actionem, te qua inquit Augustinus de Citii. Dei, libro .a a .capite.8. Sed quia dum homo in hac vita degit, per liberum suae voluntatis arbitrium, tam in actionibus salutis, quam ciuilibus, potest ex bono fieri malus ,sicut & c contra gratia adiutus, ideo & poenitentiae sacramentum est omnibus a baptismi gratia lapsis necessarium, secundum Concilium Flore trium act. 8. quod tres, secundum idem Concilium, habet partes, contritioncm quae
390쪽
quae secundum Augustinum Homil. so. de poenitentia , est dolor de peccatis propter Dei offensam susceptus, cum proposito confitendi, &satisfaciendi. Consessionem, quae secundum eundem ubi supra est diserta peccatorum, post legitimam& seriam conscientiar inquisitionem, occurrentium, etiam Occultorum, & circun- stantiarum enumeratio, sacerdoti rite ordinato secta, ut ab eis per illum absoluatur oannis. 2 O. Quorum remiseritis peccata,&c. Et secundum Leonem Epistola. so. Et satisfactionem, quae est persolutio poenae plerunque adhuc debitae post remissam culpam,quam permanere interdum docet suo exemplo David. a. Reg. 12 .
Perficitur haec per preces, ieiunia, Eleemosynas, & similia pia opera,quae adeo sunt Deo grata, ut eius iram placare possint, eum ; reddere propitium. 3. Regum. a I. de quibus Cyprianus libro primo, epistola. r.& Augustinus in Encheridion, capite.7 I. & in Matthso capite. II. Similiter & Hieronymus libro . a. contra Iovinianum. Et quia christiana religio sua quoque habet mysteria, & sacra coram Deo peragenda, non ea per quemlibet fieri voluit Christus, sed per eos, quos ad illa ordinauit. Vnde tenendum est etiam firmiter, ordinem esse sacramentum a Christo institutum,quo una cum Spiritus sancti communione consecratis potestas conscr-tur sacra illa ministeria peragendi,de quo Augustinus in quaestionibus vete. & noui testamenti .q.9. Ordo porro iste varios habet gradus, quorum precipuus inter clericales est sacerdotum, quibus solis secundum ecclesiae ritum ordinatis, data csta Christo potestas consecrandi verum eius corpus, & sanguinem, eademq; offeredi, peccataq; dimittendi. Inter hos quidem sunt Episcopi illis maiores, & dignitaten potestate: sicut inter eos praestant aliis,Patriarchar: & iis omnibus, totiq; christiano fregi Ecclesiae Romanae Episcopus, & beatissimi Petri Apostoloru Principis
successor: cui omnes obedire tenentur, tanquam familiae Christi seruo preposto, atque Christi Vicario: pro quibus vide Hieronymu epistola ad Damasium, Augustinum libro. 2 .capite. y I. cotra literas Petil. & Cyprianum libro primo,epistola. 3. Supradictum sacerdotum ordinem Saluator noster duplici armauit auctoritate prster Apostolicum docendi ministerium puta leges serendi, & excommunicadi, quibus sua dirigitur,& gubernatur ecclesia,quae ut inquit Augustinus capite . . contra epistolam fundamenti est visibilis hominum coetus, a Christo, & Apostolis coli ctus,in hunc usque diem perpetua succcssone continuatus, in una fide Apostolica, sub Christo capite, & eius in terris Vicario,pastore, ac summo Pontifice, agens. Extra hanc unam,veram, Catholicam,& Apostolicam Ecclesiam,vi inquit Hieronymus ad Damas. nulli siperanda est salus.extra quam sunt non modo,qui excommunicantur qua poena,vt ait Aurustinus epistola. 1 .Nihil est atrocius,aut formidabilius in omni terrarum orbe) sed etiam heretici omnes. Fidei enim Christiana regula est verbum Dei siue per Apostolos euangeligatum,sive a Spiritu sancto alias
Ecclesiae reuelatum. Vnde certa fide tenenda sunt non sol im,quae scriptiiris expresse sunt prodita,sed etiam quae per traditioncm ccclesiae catholicae credenda accopimus, & quae definita sunt supcr fidei, & morum negotiis per Cathedra Petri, vel
per concilia oecumenica legitime congregata: de quibus Augustinus libro . I9. de Ciui. Dei,cap. I 8. Oeterum quod ad legislativam attinet potestatem ecclesiae, pa-soribus a Christo datam,Obseruandum est, quicquid de sestis, ieiuniis,supplicationibus,& aliis ad salutem conducentibus preteipiunt: quod neglectum, aut non ob seruatum,conscientiam hominis facit ream,ctiam extra offendiculi casum . Quadragelimam simulo quatuor tempora, vigilias usitatas,& alias carnium, vel hacticinorum