장음표시 사용
481쪽
ci viva donaria atronis more profanis manibus temerare, atq; incestare praesumat.
Et paulo post, Si aute, qui dimissam a mortali viro ducit,adulter, & impius est, qui immortalis viri sponsam nunq dimissam violare praesumit,multo profecto funestius
adulter,atq; impius erit. Et Hieronymus aduersus Iovinianum, lib. pri. Si nupserit - inquit Virgo,non peccauit,non illa virgo,quae se semel Dei cultui aedicauit: harii enim si qua nupserit, habebit danationem,quia primam fidem irrita secit. Et Ambrosius libro . a. de virginibus mirum in modum extollit beatam Theclam virgine,& martyrem, quod duplex fuerit certamen professa, & castitatis,& religionis. E sebius quoq; lib. 8. Ecclesiasticae historiae,cap. I7. dicit. Quod erat apu1alexandria Dorollaea qusdam satis nobili orta familia,cui formae, & decoris gloria tanta fuit , ut speciale in ea Dci figmentum crederetur. Sed illa,que religione animi, & hon stater pulchrior, si vultu corporis, esse studeret , aequissimo mentis iudicio, quod pulchrum, & decorum inter homines uidebatur, id potius Deo consecrare, quam usui humano indulgere statuit, ut uirgo Deo sacrata persisteret. Ad haec refert S
ZOmenus in.7. lib. cap. . Ecclesiasticae tripar. Hoc modo igitur Imperator Iovinia nus, siue ut alij legunt Iovianus Iuliani successor, tunc etiam eius nomine prae fecturam gubernanti,pretoriam legem dedit,ut capitali sentetia plecterentur, qui, vel sacram virgine nuptiali toro violare auderent,vel impudico aspectu aspicerent, ne dicam obrepere scrte tentarent : quam legem ideo posuit, ', Iuliani temporiribus,quidam huiusmodi virgines uxores duccre ausi fuerunt. Et haec sussciant ipprimo Euangelico Consilio. De paupertate Euangelica, quae est secundum Consilium. Cap. XI.
Aluator noster paupertatis consilium proponens, non coactitio sermo ne usus est, neq; poenam non seruantibus interminatus est aliquam,neq; necessitatem imposuit, sed in hominis arbitrio situm esse voluit. No .n. dixit absolute, Nisi quae habes vedideris,erogauerisq; egenis, no intra bis in regnum caelos sed hypothesi usus. Si,inquit,perfectus esse velis,vade,& vende omnia,quae habes,& da pauperibus,& Veni scquere me:& Luc. Iq. Qui no renu-tiauerit omnibus,quae possidet,non potest meus esse discipulus. Et Mati. I9. Omnis
si reliquerit domu, vel fratres,aut sorores,aut patre,aut matre,aut VXOre, aut filios, aut agros propter nomen meum centuplum accipiet,& vitam aeternam possidebit.
J Varia est tamen paupertas. Est enim illa,quam pateris,& est quam eligis. Primam parit vel necessitas, ves rerum inopia,contra voluntatis affectum. In secundam te inducit volentem spiritus fidei resigioso quodam amore commutandi terrena in caelestia. Illa peccati poena est. Ista via ad selicitatem aeternam. Illa, qui stringitur, miser est. Istam fugientem homo pius sequitur spontanea deuotione. Illa intermedia, vel indifferentia. Ista vero inter eximia bona euangelica est coulocanda : quam Ioannes baptista viriliter inchoauit. Christus insigniter verbo, factoq; commendauit . Spiritus autem Dei , mox post primum illapsum visibilem in corda hominum, consummauit, ac velut in politiam quandam digessit, ad ipsam millibus Christi fidelium conuersis,quam recte spontaneam, fidelem, euangelicam appellamus,hoc est propter fidem Christi,& euangelij praedicationem, aut C laltem ob spem euangelicae salutis praeelecta parum habet unde commedari possit.
Quid enim paupertas Diogenis, aqt Cratis Thebani, aut aliorum sanilis instituti, boni
482쪽
boni,ipsis peperit,praeter admirationem quandam inter homines, & philosophadicomoditatem Illa vero, quam sequimur,accipit non modo fructum centuplicatu, sed & vitam aeternam: de qua beatus Paulus ,Existimo, inquit ,Dmnia detrimentuesse propter eminentem scientiam Iesu Christi domini nostri, propter quem omnia detrimentum feci,& arbitror ut stercora,vt Christum lucrifaciam. Igitur cum v
rissima sit doctrina Pauli,& Saluatoris nostri,utiq; per paupertatem spiritu fidei, &amore Christi apprehensam acquiritur veru ius,solidaq; actio ad omne illud,quod
nomine regni caelorum,aut regni Dei intelligitur. Marcus vero assignare videtur fructum centuplicatum non modo in ecclesia triumphanti, verum & in militanti, dum dicit,centies tantum in hoc tempore accipiet. Paulus etiam,dum.2. cor. 5.i quit, Quasi tristes,semper autem gaudentes: sicut egentes, multos autem locuple- D tantes: tanquam nihil habentes, & omnia possidentes : exprimit diuitem rem
rationem paupertatis euangelicae:quasi diceret, Nos,qui nudi nudu sectamur Christum,videmur quidem mundi hominibus,instar mendicantium,egere rebus: at i cupletes reddimus quam plurimos,non solum bonis spiritualibus, sed & temporalibus . Quis enim pauperum in Hierusalem subleuauit inopiam Non ne eges Quis autem peperit ecclesiae diuitias,quibus opulenter sustentat ministros suos, non ne sancta illa primorum credentium paupertas λ Nam & tunc temporis, cum nihil vi debatur habere apostoli,possidebant omnia: possidere enim est in potestate sua habere . Aliud tamen est possidere, aliud rem,tanquam suam tibiq; propriam habere. Quam differentiam Cicero insinuauit,dicens: sua esse omnia,atq; a se possideri, sicut propria, volunt philosophi. In monastica vita,omnis professi is omnia, quae monasterij sunt,possidet,nihil tamen suum habet ,quia omnibus per votum renunti, Euit. Omnia ergo possidebant Apostoli, quia de omnibus,quantum libuit,in sua potestate habebant, idq; per spontaneam,piamq; aliorum communicationem. Omnia nihilominus dimiterant, quia omnium rerum dominium, & proprietatem a se abdicaverun habentes quae aliorum sunt adeo ad nutum,ut nihil eis desuerit.
De adhuc duplici paupertate. Caput. XII
Ario modo sumitur paupertas,vel pro exteriori,quae consistit in sola e rentia diuitiarum, vel pro interiori, que importat diuitiarum, propter AChristum,contemptum. Prima ex se nec bona est, nec mala, sicut nec diuitias externas possidere,nec bonum est, nec malum: est tamen alisi bus ipsa rerum inopia bona,aut mala,prout ad bonum finem,uel malum ordinatur.
Si enim inopiam inuitus sustinet quis, illi erit occasio multa mala perpetrandi, de quibus ecclesiastici. 27. Propter inopiam multi peccauerunt. Propter quod Sapies prouer. 3o. Petiuit a Deo, Mendicitatem,& diuitias ne dederis mihi, sed tribue t tum victui meo necessaria, ne sorte satiatus illiciar ad negandum,& dicam, quis est Dominus aut egestate compulsus,fiirer,& periure nomen Dei mei. In quibus Ve bis innuit mala, ad quae conducunt,tam diuitiae,quam paupertas. Diuitiae enim sui causa obliuionis Dei. Hinc est quod Essi tim',&Manasses fratres erant. Gen. 4 I. BESaim fertilitas, Manasses obliuio hoc ergo malu est in diuitiis,' malis sunt causa obliuionis Dei. Et per oppositum paupertas facit nos recordari Dei. Paupertas ergo exterior ex se ut dictum est nec bona, nec mala est sed occasionaliter illis est bona, qui voluntarie eam sustinent. Paupertas vero interior, quae est contemptus
483쪽
diuitiarum,est persecta virtus,& inter caeteras magis inseruit charitati. Vnde licet omnes virtutes eide famulentur,& ab illa omnes regantur, cum imperet actus o ' nium virtutum, hoc tamen est peculiare paupertati, quod ad eam inclinat charitas secundum propriam rationem eius. Vnde Scotus in. I . dist. q.q. 2. inquit. Quod virtus inclinans ad aliquem actum, inclinat ad fugam actus oppositi. Ex quo elicitur,.sicut charitas inclinat ad amorem Dei, ita & ad fugam eius,quod aduersatur diuino amori. Et quia omne peccatum est contrarium diuino amori, ideo charitas inclinat ad fugam omnis peccati:sed quia amor terrenorum est impedimentu am ris Dei,cum nemo Deo ,& mamone seruire possit, ideo charitas inclinat ad coni
pium omnium terrenorum,tanquam eorum, quae minuunt Dei amore. Vnde Augustinus in libro confessionum, Minus te amat, qui tecum aliquid amat, quod non propter te amat. & in libro.8 3. quaestionum ait. Quod nutrimentum charitatis estra diminutio cupiditatis, perfectio vero eius nulla cupiditas. Magna est Virtus pauptas haec interior, quae nutrit charitatem: tunc enim crescit charitas, quando sublatis terrenis anima adhaeret Deo. Ideo in ps. q. dicitur. Obliuiscere populum tuu ,& domum patris tui,& concupiscet rex decorem tuum. Nullus est decor animae nostrae, quem Deus magis concupiscat, quam charitatem. Pater omnium nostrum, antequam per baptismuin renascamur,est diabolus: vos ex patre diabolo estis. Ioanis.8. Domus huius patris est mundus, demon vocatur princeps huius mundi: hac domum oportet obliuisci: quod facimus per contemptum cius, & omnium, quae inco sunt. Illa enim,quae parum aestimamus,cito obliuiscimur. Contene ergo & obliuiscere totum hunc mundum,qui domus est patris tui, & tunc concupiscet rex decorem tuum. Paupertas exterior iuuat, & auget interiorem. Vnde Augustinus in
V epistola . 3 . ad Paulinum, &Therasiam inquit. Quod terrena diliguntur anstius
adepta,quam concupita. Interior autem nutrit charitatem. Vnde sequitur,' ad persectionem charitatis habendam, potissimum sundamentum est voluntaria paupertas . Vnde Iob. 26. Quis extendit Aquilonem super vacuum,& appendit terram super nihilum Aquilonem vocat ecclesiam ex Sentibus,quoniam ad aquilone erat gentes eo tempore conuertendae. Aquilonem super vacuum ,& terram super nihilum fundavit,quando fundamentum christiane religionis paupertatcm voluntaria Ionebat,dicens. Mati. F. Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum cae-oru, & Mati. 7. Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra, quia sicut radix omnium malorum est cupiditas, ita radix omniu bonorum est paupertas, & conleptus diuitiarum. Vnde beatus pater meus Franciscus commendans hanc virtutem,dicit fratribus suis in regula,Haec est illa celsitudo altissimae paupertatis, quae vos chariss- mos fratres meos haeredes,& reges regni cactorum instituit. Pauperes rebus fecit, virtutibus sublimauit. Patrem voco,quia sub eius instituto ab anno. IF .incarnationis Dominicae usq; ad annum. Is I 6. militaui: quo quidem anno, cum eiusde omdinis,nempe obseruantiae regularis,generalem Ministru agerem, a Paulo selicis recordationis huius nominis Quarto meritis licet imparibus adCardinatatus ordine ascitus fili,futurus semper Seraphici instituti amator,& iustis in rebus, prout diue sis debeo nominibus, defensor spetuus. Vnde in religiosis domibus in quibus per voti emissionem hoc celebratur consilium,potest quilibet dicere illud Gen. I. CreF scere me fecit Deus in terra paupertatis meae. Duo enim sunt,quae impediut arboris augmentum, externum videlicet spinς simul exortae, & internum, clim arbor multis extenditur ramis ad diuersa: ideo ut in altum crescat, sola purgari ramisi. . inferioribus
484쪽
inserioribus. Terra igitur paupertatis, sertilis est, ctim in ea plantatu cito crescat, ex qao purgata est ab omni eo, quod augmentum impedire solet. Spinae enim in agro nascentes que sunt diuitiae, Mati. 13. cum bono semine sutacant illud: &bene sent spinae diuitiae,quia solicitudine sua pungunt: se cant etiam omne bonusemen,quod est verbum Dei: es pacem turbant ,& omne bonum confundunt. Suttamen quidam,qui diuitias paupertati aequant,vi Iulianus haereticus:alij praeserunt, Vt Vigilantius: alis contendunt, euangelium nec praecipere,nec consulete a facultatibus discedendum,si non eripianturificut nec praecipit, nec consulit res suas in comune conferre: uti illi,qui nostro tempore vocantur protestantes, non multum distantes ab errore illorum,qui tempore beati Thomae Aquinatis dogmatizabant inscripturis, ne laudari quidem paupertatem actualem,sed tantum habitualem: qua, diuitiis etiam si asstuant,cor non apponitur: qua,qui possident,tanquam non possidentes sunt,pri. cor.7 .Quibus obiiciendum est,quod vigilantio diuus Hieronymus obiicit,nimirum illud Saluatoris. Si vis perfectus esse, vade,vende omnia, que habes,& da pauperibus,& vcni sequere me,& habebis thesaurum in celo. Et hoc quoad secvnclum.
De tertio consilio Euangelico, videlicet obedientia, Cap. XIII. R O huius tertij consilij declaratione,est notandum,' obedientia,quae
conumeratur inter quatuor virtutes in sacris literis comendatas,impor- tantes subiectionem,est nobilissima omnium virtutum moralium. Quarum prima est legalis iustitia, per quam fit homo legi subiectius: de qua
dicitur pro parentibus beati Ioannis baptistar Luc. pri.Erant autem iusti ambo ante Deum, incedentes in omnibus iustificationibus diat sine querela, quia scilicet legi diuinae voluntarie erant subiecti. Secuda est fides catholica,qus includit subiectione ad diuinam auctoritatem, de qua subiectione dicit Apostolus. 2.cor. Io.Quod arma militiae nostrae,idest virtutes & miracula,secundum glo. interl.per quq in pdicatione militamus,non sunt carnalia,scilicet debilitate secundum eandem glo. sed potentia Deo, idest y deu in captiuitatem redigentes omnem intellectum in obsequiu Christi, idest captiuos ducimus secundum plata glo. usq; in obsequium Christi, omnes superbe intelligentes, ut fidei Christi, cui ante repugnauerant,humiliter obediant. Tertia virtus est humilitas, quae importat, & includit subiectionem ad eum, cui se V humiliat de qua subiectione dicit beatus Petrus in sua pri. canonica, p. 7. Humi liamini sub potenti manu Dei: de qua dictum est Agar ancill ,Gen. I 6. Reuertere ad dominam tuam,& humiliare sub manu eius. Quarta virtus est obedientia, quae directe in sua sormali ratione includit subiectionem obtemperantis ad praecipiente. de qua beatus Paulus ad Eph.6.Filij obedite parentibus vestris & serui obedite d minis vestris. Et diuus Petrus in sua pri. canonica cap. a. dicit, Subiecti estote omni humanae creaturae propter Deum :& haec secundum Diam Franciscum de Mayronis in quolibetis consistit in subiectioneIropriae voluntatis alterius volutati. Qui enim subiecit illud, quod subijcit, non deserit, sed tenet subiectum. Dicitur tamen ob dientia abnegatio proprie voluntatis pro tanto: quia ille, qui promittit obedientia, licet non dimittat oppositum velle, omittit tame oppositum licere velle ad praecipietem. Obedientia in scripturis inuenitur quintuplex. Prima est Monastica a monos, C quod est unum: quia iuxta unam personam, secundum quam vires inseriores ob
485쪽
diunt voluntati, & voluntas dicitur obedire rationi, de qua Sapiens ecclesiastici. q. Quod melior est obedientia, quam stultorum victimae: & ista non facit ad propositum, cum inueniatur in omnibus virtutibus,quae bene ordinant homines ad seipsos. Secunda est oeconomica, inquantuin respicit unam domum, quanuis non sit ad fini dispensatiuae facultatis ordinatar & talis in obedientia filij ad patrem, serui ad dominii,& uxoris ad viria, sicut beatus Petrus in sua pri. canonica.cap. 3 .inquit, Quod Sara obediebat Abralis, dominum eum vocans. Tertia est Politica,quae respicit ru-lIublicam, inquantum dictat ratio obediendum esse legibus, & principibus, de quaoquitur Apostolus ad Titum. 3 . Admone illos,principibus,& potestatibus subditos csse ad omne opus bonum. Quarta est Hierarchica, secundum quam in ecclesiastica Hierarchia inferiores sunt praelatis obedientes: de qua beatus Petrus in sua pri. canonica, cap.primo, inquit, in obedientiam & aspersionem sanguinis Iesu Christi , paulo post. Animas vestras castificantes in obedientia charitatis. Quinta & vltia obedientia est Theatica, secundum quam quilibet debet esse obediens Deo,cu-dc
ius voluntas omnibus est praeferenda: de qua beatus Paulus ad Rom. I . Sicut per unius hominis inobedientiam peccatores constituti sunt multi: ita per unius hominis obedientiam multi iusti costituuntur. Et nota, quod bonum consummatum per obedientiam caeteris paribus est melius,si non consummatui . quia cum bonum preceptum sit, iccirco bonum adueniens bono absoluto, facit illud maius bonum: quare melior est oratio imperata, quam voluntarie assumpta. De Obedientia,quae est tertium consilium. Cap. XIIII . Ostpositis tribus obedientijs,videlicet Monastica,oeconomica,& Politica. De Theatica tantu, & Hierarchica dissera: & hoc, ut tertij consilis Euangelici rationem,quod est obedire usq; ad plenam sui ipsius abnegationem, aperiam. Fons enim talis obedientiae est amor Maticus, quo liquescit anima in Deum,& quo cunctis, quibus eximie colitur Deus, conglutinatur. Diximus de voluptatibus carnis abdicandis per continentiam, quonia qui cu Orecst, solicitus est quae sunt mundi,quomodo placeat uxori:& diuisus est. Diximus preterea de bonis externis posthabendis per spontaneain paupertates n.Nunc aut dic C-st dum de abrenuntiatione propriae voluntatis, quae fit tum per obedientiam fidei, &charitatis,tum per eam,quae libera est, vel omnino, vel saltem in radice voluntatis spontaneae voventis,perfectam obedientiam: quali votiva promissione accedente, tunc demum fit plena sui ipsius abnegatio. Saluator noster inuitans discipulos suos suo salutari consilio ad summam perΚctionis dicit, Mati. 16. Si quis vult post me venire abneget semetipsum, & tollat crucem suam, & sequatur me. Abneget, inquit, C semetipsum, non sua,aut suos, sed semetipsum, hoc est propriam arbitris sui voluntatem, qua nihil homini aeque proprium. Quapropter recte seipsum abnegasse dicitur,quicunq; arbitris sui libertatem sibi adimit, statuens nihil deinceps pro sua v luntate gerere, sed in omnibus dicere cum Christo, Veruntamen non mea voluntas, sed tua fiat, Luc. 2 2 .Et tollat crucem suam non quidem meam,sed suam,hoc est aduersitatem sibi superuenientem propter studium virtutis aequanimiter ferat, noni Men sistendo ibi, sed & sequatur me per arduam & angustam illam purae obedie-υ e viam, pede inoffenso, animoq; infacto,etiam siminae occurrant, & persecutiones, ac flagella. Nam ego hac via,atq; his exercitametis, praecedo vos Versus portu
486쪽
salutis, fictus Patri obediens usq; ad mortem, mortem autem crucis. Vis autem ει- 'rari xςy δ00ς ueri seips lius Dei,ut aeternum patris beneplacitum adimpleret Qui cum in serma Dei esset,inquit Apostolus ad Phil. 2.non rapinam arbitra tus est esse se eo lem Deo, sed semetipsum exinanivit, sermam serui accipiens in similitudinem hominum factus, & habitu inventus ut homo. Abia alio emim,qua TtR Rς p um bnegauit est cum ipsius exinanitione, summaq; obedietia v'i ad supplicium mortis: adeo ' nunet deflecteret a beneplacito patris, sed semper constans persisteret. Non enim descendit de cano, ut faceret voluntatem suamis. . iu 'ut eum, Ioanni . 6. Ad quam filialem obedientiam, & persectionem Euangelici consilis, inuitat nos Saluator dicens. Si quis vult venire post me abn gri semetipsum, &tollat crucem suam,&sequatur me. Forma dicendi sub condi- Ctione declarat,non debere esse per modum mandati, sed doctrinae, aut adhortati nis. quae doctrina in sua plenitudine, non proponitur, nisi per modum cossiij & imitationis iis, qui sipontanei sunt ad ardua illa persectionis Euangelicae cacumina seruanda. Porro prosequi antedictam Christi sentcntiam secundum eminentem cha-
abnmes Voluntatem, nec Vlla unquam carnis repugnantia patiaris animi tui obse-
δ p Tmsitant consulta. Claruerunt aut hae P
pretacta obedientia, filii Prophetarum in scripturis illustres effecti, eo ' abnegata propria voluntate subdiderunt se per omnia obedientiae unius . qui spiritu prophetico caeteris clarior erat. Idq; in admiranda rerum indigcntia, & vitae abstinentia ut habetur . . reg. q. In nouo testamento ante omnes claruerunt hac perficia ob dientia, fidei nostrae duces Apostoli,qui dimissis omnibus firmiter adhaeserunt doctrinae Christi in omnibus tam consultis, quam praeceptis. Post hos surredierunt sanctorum mar rum innumeri, qui velut antesignani spote prosiliebant ad atones zdei,abnegantes Vitam propriam,& prorsus omnia,ne dum luar voluntatis libertate ,
ouo sanguine testimonis sui,& veram religionem illustrarent, &filsam obscuraret. βFait autem hoc genere abnegationis sui ipsius, siue persectae obedientiae, mire illud strata ecclata ,sub diuo Basilio magno in Grecia sub diuo Hieronymo in Palestina, , sub diuo Augustino in Africa, sub diuo Benedicto in Italia, sub sancto Martino in Gallia, sub beato Dominico in Hispania,sub diuo Francisco in Vmbria, viris sanctitate & miraculis claris,ut claris constat historiis. Et hi quidem per votivam pri
ia a b U MQRRMςG pulcherrime exprimunt euangelicum persectae
De huius obedientiae proprietatibus. Cap. XV.RO qua est notandum, quod ad excellentia huius obedientiae quinque requiruntur conditiones. Debet primo esse spontanea & non coa- .cta per Viam tristitiς, aut timoris, sicut coguntur pueri, & homines in- Λ Π aia Obedi diam timore poenarum, vel tristitia,quae diminuunt de voluntario. Unde beatus Paulus. a. cor. 9. Non ex tristitia scilicet est obediendu aut ex nec tale: hilarem enim datorem diligit Deus. Serenitas enim in vultu &dulcedo in sermone,multum decorant o di tiam obsequentis. Secundo sestinat qui enim iero operatur, signum est;quod ad operandum cogitur, & ex consequenti non siponte. Quando autem negotium est voluntarium,tunc homo sestinat ad ex V- O quendum.
487쪽
quendum. Zach us enim ad mandatum domini sestinans destendit, Luc. 19. Qua Ob causam audire meruit. Hodie huic domui salus a Deo secta est. Tertio dcbet esse intense , ut obediens circa illud, quod est sibi praeceptum, operetur: quia cum
voluntas sit principium operationum talium per actum praeuium volitionis,quanto actus elicitus est intensior, tanto imperatus est perfectior. Quarto, quod obedientia debet esse regulata:quia nisi sit a recta ratione dictata,non est iust lactim prudentia sit regula omnium virtutu moraliu. Dicebat enim adolescens secundi Machab..7. Non obedio praecepto regis,sed legis. Quinto debet esse ardua, ad hoc ut sit e cellenter commendata. Si enim sit facilis,non est admirabilis: talis erat obedientia Apostoli dicentis. Obedire oportet Deo magis, quam hominibus. Ultimo debetetae perseverans:qui enim perseuerauerit usq; in finem,hic filuus erit. Mati. I o. Supradictas proprietates habuit obedientia Abrahae. Fuit enim commendata,quado immolare voluit filium. Vnde beatus Paulus ad Hebr. xi. Fide quidem Abraham obediuit in locum exire,& fide obtulit filium situm Isaac, clam tentaretur. Fuit .n. in eo spontanea, tum quia Deus nullam poenam illi praecepto imposuit, tum quia Abraham in nullo reclamauit. Fuit & sestina: cum dicatur Gen. 2 a .Quod de nocte consurgens strauit asinum suum,&arripuit gladiu: quod sectu designat actum intensum. Quarto fuit regulata: cum dicat beatus Augustinus, Quod intonante diuino praecepto,non est disputandum,sed parendum. 16. de ciuitate Dei. cap. 32. α Vltimo obediuit perseueranter paratus peregrinari in terra aliena peregrinatione difficilem, & laboriosam usq; in finem vitae suae. Quid autem praestet haec fidei ac charitatis Obedientia,quae inter consilia euangelica est annumeranda, licet ex supradictis satis pateat, conclusue tamen dico: quod ipsa facit haeredem, ciuem, &alunum regni caelorum,& per eam solam impletur Dei patris voluntas,ut pater est. Nihil sere commendatur in scripturis,velut diuina munificentia dignum,adeo,atq; victimae,& holocaustum: attamen melior est obedientia,quam Victimae, primi reg.
. . I I .Quia secundum beatum Gregorium lib. 3 7 .morat.cap. II. Per Victimas aliena Caro,per obedientiam vero voluntas propria mactatur . Tanto igitur quis'; Deum
c citius placat,suanto eius oculus,repressa arbitrij sui superbia,gladio precepti se immolat. Consilia enim ut dictum est) de se neminem ligant: & vovere in nostra est potestate. Reddere emissum votum,per quod Deo offerimus & arborem & fluctu, est de iure diuino,ut multis scripturae testimonijs probari potestique breuitatis causa omitto: praecipue clim in tractatu de praeceptis multa ad huiusmodi probatione tacta sint. Votum sic definitur, ' sit melioris boni Deo facta promisso: res votiva V sunt, quae recte vovebantur. Quicquid etiam quisq; Deo placere,& ad honore eius
facere existimauit,seu ad oblationes,sacrificia,diuinum cultum, ac Dei seruitio rtinens, seu etiam ad voventis sanctificationem, aut proximorum utilitati stibser utens,id licite voveri poterat: & votum erat & bonum,& obligatorium . Saluator etiam noster nihil detraxit voto pendente ex lege naturae: imo usum magis perfiscit, persectiora proponens hominibus. Vnde nemo recte vovet,quod per se illicituest, similiter & Deo non placet: nec etiam licita omnia recte Vovemus, ctim multa liceant,quae non expediunt,nec aedificant. Vnde non expcdit soluto,vouere ducere
uxorem,cum possit illud facere:& forte Deus inspirabit ubi maius bonum,perpetua scilicet continentiam. Et haec pro tertio consilio sufficiant. Quartum Consilium de dilectione inimicorum. Cap. XVI.
488쪽
Vani breuissime potero absolua noue sequentia cosilia. Et primo quar- Atum in ordine,quod habetur, Mati. 7.Diligite inimicos vestros,&c.hoc enim quo ad dilectionis affectu, est pneceptum:quo vero ad dilectionisi effectius,est consilium. Scotus tamen in. 3o.dist. tertit, dicit, Quod inimicus potest considerari per se,ut inimicus: & per accidens, inquantum homo. Si consideretur,ut inimicus,non est tantum malus priuatione boni, sed habitu posit, uo vitis: sicut iniustus dicitur non solum carens nabitu iustitiae,sed habens habitum iustitiae contrarium causatu ex actibus iniustis,ut inquit Boetius super praedicamen tis,capite de qualitate. Hoc modo, clim amicitia relpiciat bonum virtutis in amaron hoc conueniens actui virtutis in amante: inimicitia respicit malum disconu niens bono,quod est in eo,qui est inimicus: inimicus ergo ut tali est malus,& Vitiosus:& per consequens nullo modo est sic diligendus. Hoc enim modo odivit inimicum,qui dixit, Deficiant peccatores a terra, & iniqui,ita ut no sinimon sint quidem inimici,& iniqui,quia verte impios,& non erunt. Prouer . I a. Loquendo au- η rem de inimico per accidens videlicet de hoc homine,qui nunc est inimicus, habet quaestio difficultatem. Et hoc modo possumus loqui de allectione vel positive quas per modu actus eliciendi,vel quasi prohibitive per modum actus contrarij arcendi. Hoc secundum est magis necessarium,ctim praecepta affirmativa magis obligent,ne contraria eorum fiant:& hoc modo accipiendo diligere,videlicet pro non odire,distinguit: luod duplex bonum possumus non odire inimico, scilicet spirituale, quo attingit, vel natus est attingere Deum. Vel aliud bonum indisseres,quod potest ordinari ad illud,& ad oppositum. Exemplum primi,ut ipsum diligere Deum amore Vamicitiar,vel ut est bonum honestum vel concupiscere sibi Deum, ut est bonum c modi: ipsum audire missam,praedicationem,correctionem,instructionem, per quae conuertitur ad diligendum Deum. Exemplum secundi,ut ipsum vivere vita corporali, fanum,diuitem,sortem,&c.Quantum ad prima bona concludit,quod non pos
sumus illa sibi odire vel nolle,ctim hoc non stet cum perse ste diligere Deum,scilicet nolle illum condiligi ab alio,cuius amicitia non noscitur ei displicere:& hoc condia ligi, ta ratione boni honesti,videlicet propter se, quam ratione boni comodi eius. Nec pari ratione stat cum persecte diligere Deum, nolle alij illa bona, per quae inducatur ad condiligendum Deum. De bonis vero indifferetibus,videtur sbi,quod possimus odire illa proximo, tum quia possiim ordinate illa mihi odire, tum etiam uia ille potest ordinath nolle ea sibi. Et ratio est,quia possiam ordinate nolle mihi
ivitias,sanitatein,& alia necessaria ad vitam corporalem:& hoc vel contemnendo ea,Vt si fiam pauper voluntarie:vel volente Deo infligere illa mihi propter peccata mea purganda potius hic,quam in purgatorio:vel voluntate consequente,si sint in-niola, acceptare ea gratanter,& gaudenter. Et ex consequenti, P possumus eodem modo velle inimico paupertatem voluntariam, & ita ' careat diuitiis, amicis, ac
sanitate, & quod instigantur sibi aliqua mala a Deo ad eius correctionem: prscipue, si crederem eundem per talia commoda suinere occasionem magis delinquendi:& quo ad hoc consermiter est dicendum de bonis sertune, sicut de bonis corporis. Quid dicendum de vita corporali ξ an possimus eam nolle inimices Videtur prima facie, si sic,tum quia iudex in causa criminali potest iuste sententiare contra eum, tum etiam, quia actor in eadem causa potest licite agere contra eum: uterque igiatur potest velle effectum illius sententis, ut puta rei occisionem . Similiter si sis impugnet ecclesiam, clim talis,quantum est de se,impediat bonum commune, vi-
489쪽
delicet pacem ecclesiae,ut bonum commune salvetur,videtur quod aliquis possit ordinate velle tali persecutori corporalem niortem propter supradictam causam. R spodet tamen idem Scotus ubi supra, quod non potest quis absolute velle proximo mortem corporalem,quia post mortem non est poenitentia, nec conuersio ad diligendum Deum,sicut est post priuationem diuitiarum, sanitatis,& huiusmodi. Imo priuatio talium potest este occasio poenitentiar,& ut reuertatur ad cor: non sic priuatio vitae corporalis.Potest tamen quis ordinate velle proximo mortem sub conditione: verbi gratia,ut si credat eum finaliter futurum malum, tunc quis ei potest optare mortem, Ut det locu sanctiS,quos impedit : uel ne accumulet peccata pec catis,propter quae post morte acrius puniatur.Et illae duae caus colliguntur ex verbis legendς beatae Anastasiae, que scripsit Grisogono de viro suo Publio, ut si Deus
praeuideret eum in infidelitate mansurum,iuberet eum dare locum sanctis: melius cst enim ei animam exhalare,quam Dei filiu blasphemare. Et ita nec in isto casu, nec in duobus praecedentibus ae iudice,& tyranno,potest quis abBlute velle proximo mortem corporalem,sed potius oppositum. Loquendo autem de actu positivo diligendi inimicum,dicit idem ubi supra,' si appareat alicui euidens necessitas ini- .mici,puta quod sine ipse non potest habere sibi necessaria ad diligendum Deum:visi lit infidelis,& sine eius doctrina non possit conuerti ad veritatem: vel si est malus,
ct sine eius correctione non potest conuerti ad bonum: sic tenetur non modo ad
velle bonum finale spirituale inimico, sed et bona necessaria sibi ad consequendum finale bonum,& ca sibi procurare in effectu,si adest facultas. Quantum autem ad bona spiritualia quilibet tenetur orare Deum pro se,& pro tota Ecclesia dei, &tenetur velle istam orationem valere bono & malo ad bonum spirituale. Sicut .n. esset malus stomachus,qui nollet sustentationem suam valere coseruationi manuS: ita non est bonus in ecclesia, qui nollet orationem suam valere omni membro ecclesie, pro quibus Deus illam acceptat. Pium est etiam laborare pro vita proximi seruanda: cum supponendum sit, ' si est bonus, erit melioro valebit sibi, & aliis sua bonitas. Si vero est malus supponedum est,' corrigetur: hoc enim est pie iudicare, scilicet interpretari semper melius,quando non est oppositum manifestum. C terulicet velle inimico gratiam & gloriam,sit necessitatis: ostendere tamen ei signa beneuolentia est persectionis & consilij, ad quod non omnes tenemur. Sane negare homini signa familiaritatis, quando veniam petit,vel necessitas eYposcit, vindicta est: similiter,quado ille,qui hostis erat,ad familiaritatem se ingerit, si habeatur prς- sumptio,' non simulate , vel irrisorie faciat, tunc diligendus est,& inter amicos co- putandus. Sed ' aliquis ultro se ad familiaritatem inimici ingerat, hoc persectionis est. Vnde'aliquis iniuriam passiis reconciliationem quaerat & amicitiam, non est debitum necessitatis, sine quo non est salus:sed est perfectionis & cosilit,quo magnu expectatur praemium. Eadem est ratio diligibilitatis in amico,& inimico, loquedo de inimico per accidens,inquantum est homo,& ad imaginem Dei. Et si obiiciatur illud quod dicitur Mail. s. uidelicet: litiges amicum tuum,& odio habebis inimicutuum. Respondeo, ' signanter dicit Saluator, dictum est antiquis, non scriptum, Diliges proximum tuum,& odio habebis inimicum tuum:quia si scriptum erat, diliges amicum tuum, non tu odies inimicu tuum: sed iudsi peruertentes scriptura, ar uebat hoc y locu a cotrario,& ita seruabat. Quod aut male intellexerint, ibat Saluator dicensini.n.im diligitis illos,qui vos diligui,qua mercede habebitisenone .& Ethnici hoc factustrio aut dico vobis,diligite inimicos uros.Et hoc de. cosilio. Quintum
490쪽
QUIN T V M consiliu est mansuetudinis, Mare. s. Si quis te percusserit in una maxillim, praebe ei & alteram: quod sic intelligitur, paratus sis aliam sustincre patieter iniuriam: & hoc consilium est patientiae respectu laesionis corporis: & ad idem retinet aliud, quod est patientiae respectu ablationis reru, sicut illud Mati. s. Qui vult tecum iudicio contendere, & tunicam tollere, relinque ei & Ballium. Pro quo nota, o, contingit sua repetere coram iudice fideli dupliciter, aut cum colentione & fraude, aut cum charitate. Primum nulli licet. Secundum licet infirmis & impersectis, Vnde non repetere, consiliu est infirmis,persectis Vero p ptu. Illis autem,qui renuntiauerunt proprietati,no licet repetere sua,ut sua,sed Vt cogregationis, non propter se,sed propter comune bonum. S E XT V M consilium est misericordiae,& supererogationis.Vt illud,omni pacti tribue si vis persectus else, vade, & vende omnia quae habes, & da pauperibus, Luc. 6.Pro quo nota, quod dat e superfluu,est necessitatis,in necessitate extrema,sed dare,quibus egemus,consilij est. Unde Augustinus. Melius est minimis egere, quam plus habere. Qu'd autem dicit Dias Matt.6.Quaecunq; vultis,ut faciant vobis homi nes, vos eadem facite illis: sic intelligendum est, quaecunq; vultis rationabiliter,& dictante charitate, ut faciant vobis homines,&c. Vnde si peteremus rem aliquam, &non videremus illud esse rationabile, no vellemus rationabiliter dari nobis. De hac clargitione multa sunt dicta in secundo consilio. SEPTIMUM consilium est de simplicitate verborum. De quo ad complemetum dictum est supra in secundo praecepto: ideo hic paucis me expediam: de hoc scribitur Mail. 3 .Sit sermo vester est est,non non. Cuius sensus est, si affrmatio, &negatio est in ore, sit & in corde. Ad hoc consilium reducitur illud etiam Mati . ubi supra. Audistis,quia dictum est antiquis, non periurabis. Ego autem dico vobis, no
iurare Ompino. Vnde nota,q, iurare, quantum ad infirmitatem pertinet, permissio, nis est: non iurare autem, ut ad persectionem attinet, confiij est. Prohibet et Diis iurare per creaturas,scilicet per c lum,per terram,per capillum,propter idololatria,
ne videlicet crederemus aliquid numinis esse in illis. Fiunt tamen interdum iuramuta per Euangelium & cruces,id est per eum,cui haec sunt dedicata. OCTAVUM consilium est de vitanda occasione peccatorum.Quod habetur Mati. 1 8.ubi dicitur. Si oculus tuus scandalizat te,erue eum,& proijce abs te. Super quo loco,inquit August. Nullum membrorum erui praecipitur ad literam, sed occa- Ultio peccandi. Potest.n.Occasio esse ex aspectu,& tunc oculus sinister scandalizat: vel potest esse occasio ex contactu, & tunc manus scandalizat . Potest esse insuper occasio peccandi ex alio: & hoc vel a consiliario, qui dicitur oculus: vel ab adiutore, qui dicitur manus. Unde consiliarius, qui dicitur dextera,est adiutor in spiritualibus fianistra in temporalibus: huiusmodi si scandaligant, abijciendae sunt, cum occasiones peccandi sint tollendar.Vnde diuus Bonaventura in memorialibus,memoriali. et q. .Pquit. Eruendus est oculus scandaligans, idest occasiones peccandi vitandae sunt. N O N V M consilium concernit rectitudinem intentionis.Hoc consilium est derectitudine finis & intentionis,quod habetur. Mati. 6. Attendite,ne iustitiam vestra faciatis cora hominibus. Et paulo post. Nesciat sinistra tua, quid faciat dextera tua. Rursum, sic luceant opera vestra coram hominibus, ut glorificent patrem vestrum Pro cuius declaratione, notandu,quod contingit constituere duos fines, temporale scilicet, & aeternum: si aeternum,ut finem ultimum,bene licet. Actio autem spiritu
Iis, ut praedicatio, non potest reserri ad finem temporalem in quod illud temporale II reseratur