장음표시 사용
181쪽
172 Quaestiones de accesssprincipalis applicatio, quia refluxns ab ipsa
aquarum vi intrinseca Condensatarum entitate, validiori impetu producitur, quam ab ipsis causis extrinsecis. Cum igitur adfluxum in uniuerso Oceano causandum Jo- Iaris virtus magis requiratur,qua ad refluxu,&radii solis maiorem Oceani parte semper attingant, sufficienter toti Oceano coniunguntur , ut bis in die autum Causent, quia nimirum iidem aut similes radi j, quibus su-xus in determinata mundi parte matutinis horis excitatus est, vespertinis eandem adhuc partem illustrant, & licet debiliores esse possint, tamen adfluxum denuo efficiendum sufficiunt, tum ob alias rationes, tum quod iam uniuersum mare commotum sit. Altera causa ex illa priori se quitur, & in eo consistit, qaod in aquis antea per fluxum Commotis , virtus radiorum solis diutius com seruetur, quam opus sit ad alium fluxum priori similem efficiendum. Haec enim vi tus, vel est calor, vel eum in primis Comprehendit, at vero certum est experientia, calorem Oceani versus Zonam torridam, ex qua fluxus incipit, & promouetur versus op positas mundi partes, non multo remissiorem esse nocturnis horis, quam diurnis,unde
fit, v t semper sufficiens sit ad aestum bis in die
182쪽
ω recessu nutris. 173Tertia obiectione inferunt e nostri principiis necessarium videri, ut mare Mediterraneum, & Ponticum & Caspium, similes fluxus agitationes patiantur. Sol enim non multo minus illa maria calefacit quam Oceanum. Vnde fit ut simili pene modo
rarefieri debeant, atque adeo Commoueri, Contra cXperientiam, qua certum est in Casia
pio mari,&in Pontico, aestum non fieri, in Mediterraneo autem admodum debilem esse. Huic obiectioni satisfieri videtur, si
dicatur solare corpus imminere tantum Oceano, non autem Caspio& aliis recensitis , propterea potiorem esse rationem ut aquas Oceani intenso calore rarefactas, pr pellat versus oppositas mundi partes, quam ut in Mediterraneo mari similes agitatio
Tamen sic urgeri potest. Si accidat in
Mediterraneo mari calorem adeo intensum produci,ut ex eius emcientia rarefactio consequatur similis illi, quae in Oceano conspi- Citur , necesse est in eodem Mediterraneo similem aquarum defluxum fieri , sed illud prius aliquando contingit, videlicet aestiuo tempore, igitur tunc etiam fluxus admitti debet. His accedit, in Africa & America ingentes c e fluuios , quibus corpus solare non minus direct e imminet, dominaturque
183쪽
I72 Quaestiones de accessis principalis applicatio, quia refluxns ab ipaquarum vi intrinseca Condensatarum estitate, validiori impetu producitur, qua ab ipsis causis extrinsecis. Cum igitur :fluxum in uniuerso Oceano causandum, sIaris virtus magis requiratur,qua ad reflux&radii solis maiorem Oceani parte sempattingant, sufficienter toti Oceano coniuguntur , ut bis in die aestum Causent, qunimirum iidem aut similes radi j, quibus tixus in determinata mundi parte matuti rhoris eXCitatus est, vespertinis eandem athuc partem illustrant, & Iicet debiliores et possint, tamen ad fluxum denuo essiciendustriciunt, tum ob alias rationes, tum qu Ciam Vniuersum mare commotum sit. Altra causa ex illa priori se quitur, & in eo cosistit, quod in aquis antea per fluxum COImotis , virtus radiorum solis diutius coseruetur, quam opus sit ad alium fluxu priori similem efficiendum. Harc enim Vtus, vel est calor, vel eum in primis comprhendit, at vero certum est experienti CIorem Oceani versus Zonam torridam, iqua fluxus incipit, & promouetur versus opositas mundi partes, non multo remissi rem esse nocturnis horis, quam diurnis,Vnfit,ut semper susticiens sit ad aestum bis in ccausandum.
184쪽
ω recessu maris. I73Tertia obiectione inserunt e nostri principiis nec talarium videri, ut mare Mediterraneum, & Ponticum & Caspium, simi Iesfluxus agitationes patiantur. Sol enim non multo minus illa maria calefacit . quam Oceanum. Vnde fit ut simili pene modo
rarefieri debeant, at que adeo Commoueri, Contra eXperientiam,qua certum est in Casia pio mari,&in Pontico, aestum non fieri, in Mediterraneo autem admodum debilem
esse. Huic obiectioni satisfieri vidctur, si
di Catur solare corpus imminere tantum CCCano, non autem Caspio& aliis recensitis , propterea potiorem esse rationem ut aquas Oceani intenso calore rarefactas, pr pellat versus oppositas mundi partes, quam ut in Mediterraneo mari similes agitatio
Tamen sic urgeri potest. Si accidat in
Mediterraneo mari Calorem adco intensum produci,ut ex eius cfficientia rarefactio consequatur similis illi, quae in oceano conspicitur , necesse est in eodem Mediterraneo similem aquarum defluxum fieri, sed illud prius aliquando contingit, videlicet ritiuo tempore, igitur tunc etiam fluxus admitti debet. His accedit, in Africa & America ingentes esse fluuios , quibus corpus solare non minus direct e imminet, dominatur quo
185쪽
374 Quaestiones de accessu quam dominari possit Oceano. Verum et
his argumentis satisfieri possit ex notandi superioribus capitibus expositis, nihilominus ad pleniorem totius dissicultatis notitiam atque solutionem, Respondemus, tribus potissimum rebuimpediri ne mari Mediterraneo, & aliis isole adhuc remotioribus, aut fluminibuR frica , & Americae aestus accidat lc praesertim sensibilis. Nam aliquem in Mediterraneo mari admittimus. Prima est, ad eam aquarum rarefactionem, quae fluxum causet, aut aliquam ebullitionem proportionatam stui Oceani,necessarium videri ut luminosum, vel altu luminoso si te, ita aquis immineat, ut ea ad oppositas partes excutere possit. Quemadmodum enim, si ignis, aquis sibi applicatis non sup ponatur perfecte, non causat totalem ebullitionem, sed partialem tantum seu ex una parte ; ita a pari in re nostraeuenit. Idcirco igitur quia sol mari Mediterraneo, nunquam directe imminet, etsi istius aquas intense calefacere possit, non tamen excutere ad oppositas partes, similmodo, quo Oceanum impellit. ' Secund: Causa, quae eidem rei impedimentum affert sumitur ex alio aquarum mota celeriori
quam opus esset ad aestum, de quo loquimu
186쪽
ω recessu maris. 17ssustinendum. Qui enim fieri potest, ut Nilus, verbi gratia, ad Mediterraneum mare rapido cursu feratur, & simul ad utramque sui aluei ripam sola extensione aquarum, ex calefactione consecuta, sensibiliter impellatur, agiteturque instar maris. Similis est ratio Pontici maris , ac diget. Dices ex hac ratione inferri, nullum quoque aestum, in Mediterraneo admittendum esse, quia Ponticum mare, in digeum perpetuo defluit: AEgeum vero in Mediterra Deum, & hoc ultimum in Oceanum.Verum responderi potest, ob eam causam aestum
Mediterranei vix esse sensibilem, etsi non 'Contendamus eandem causam uniuersalem
esse pro quolibet fluuio aut mari.Nam Cas pium ad nullam mundi partem celeri motu properat,& tamen aestum non patitur instar Oceani. Ex ea igitur inferimus tantum, difficillimum esse, in aquis fluuiorum quorum-
utS,&fretorum,&maris aboceano distincti, quae rapido cursu ad certam mundi partem feruntur, admittere agitationes aestui similes. Tertiam causam ex tribus propositis,ex situ locorum desumo. Altitudo enim littorum, aut maris ab Oceano separati, impedimento est , ne aquae iis contentae, etiamsi
astrorum calore rarefiant, cum agitationis
modum recipiant, qui ad aestum do quo est
187쪽
rii sceptatio, necessiarius essetaicuti cIarius in zzlligetur eorum eYpositione , quae sCRMCD-tibus capitibuS refcremUS. Demum obiicitur, si causa a nobiS CXPosita vera sit, necessarium esse ut aestivo i Cm-POre, aestus Ionge maiores sint, quam hybC ΠΟ, quod tamen euidenti experientiae repugnat. Respondemus, si fluxus incremCUta, CX ea tantum luminis & caloris intensione. vi cuius immediate producitur, prouenirCnt, non eXiguam vim ad suadendum huic obiectioni concedendam esse, sed quia eiusdem
fluxus incrementa ex aliis quoque acciden tibus oriuntur , non esse difficilem solutionem. Itaque etsi id, quo aestate fluXus au gescit, hy berno tempore, non tantam virtu tem habeat ad similia incrementa facienda, tamen aliande compensatur, videlicet pro cellosis maris flactibus, item maiori aqua rum resistentia, & aere magis denso, qui ita etibus commixtus, maiorem commoti0non
C A v v ae XII. E quibm locis aesus Oceani initium sumat. .
Exsecta cognitio certi & determinati
188쪽
. recessu maris. I 7tium sumit &ad quos in sui duratione propagatur. Idcirco hoc capite, & sequenti, agemus de termino, a quo aestus oceani initium sumit, tum capite I . disputabimus de . termino ,ad quem idem aestas progrediatur. Dabium igitur est, utrum huiusce motus assignandi sint certi & determinati termini, a quibus incipiat. Primo enim qui existimant in Oceano. certa loca constituta esse,ad hunc motum bis quotidie effciendum ii docere etiam debent, uniuersum oceanum bis singulis diebus commoueri,quod tamen sensa non facile deprehenditur , & praesertim in alto mari ab omni freto & insula remoto. S eundo facta suppositione terminorum seu locorum, e quibus idem motus incipiat, ne cessarium est, ut ad eadem loca bis quotidie
uniuersum mare recurrat, quia refluXuS Oceani , non minus regulariter essicitur,
quam eiusdem fluxus. At vero id credita dissicile est . Igitur nulla sunt certa ,& determinata initia huius motus. Dicendum tamen est, ne cestarium esse ut certa loca, seu partes Oceani determinatae
sint, e quibus aestus initium sumat. probatur. Sublatis Iocis omnibus, ex quibus huius motus initium desumatur, impossibile est ut tegularis sit, sed nemo est; qui de illius irregularitate contendere valeat, igitur assignan-
189쪽
1ng Quasliones de accessu dete sunt certae partes Oceani quae huic motri Iinitium praebeant. Maior huius syllog 11 mapropositio ex eo mani*sta redditur , Ria a
regularitas motuum ex duabus dumta Navrebus pendeat, nimirum ex eademaeel rivalet, aut tarditate, & ex spatio , quod decurratia Cum igitur aestus Oceani non tantum TCgri' laris sit ex altera harum causarum, VidCIacoeX eadem celeritate , sed praetere3 eX spatios fieri non potest ut id spatium non sit clausum
Dicendum secundo, eum motum incIpero in zona torrida circa aequinoctialem lineam. Ita iudicant peritissimi naucleri, qui in In diam & Americani frequentes nauigatione4 susceperant: sic autem probamus. Si in ea mundi parte aestus maris non inciperet, ΠΟΠεere e Per totam Oceani immensitatem, scd hQC VCPugnat experientiae, qua scimus, nul
rum C ss C portum, aut littus, insulas, aut freta ςςς ni, in quibus no facile animaduertatur,nsen modo in Europa, Asia, Africa, sed eti/m in nouo Orbe, licet insulae sub aequatore uxη Dxa. ut in aliis quibusvis locis zonae torri' ' Igitur in illa mundi parte, ver . Ru torem , sumenda sunt initia huius ς
- R Irae au primam dubitandi rationim,
190쪽
recessu maris. 179mum esse, quod singulis diebus lunaribus, uniuersus oceanus bis hunc aestum patiatur, imo etiam, quod in perpetuo ferme sit fluxu, vel refluxu , licet haec fluendi aut refluendi ratio, non facile a quolibet deprehendi va-l eat. Quaerenti autem, unde proueniat eiusmodi inaduertentia, respondendum est, prouenire ex immensa aquarum profunditate, in qua superiores maris partes aliqua ratione firmantur , cuius etiam respectu illa 'raresa-ctio, in qua potissimum maris aestus consistit; nullius ferme momenti est, seu potius nullius apparentiae. Sicuti enim si in vas aliquod ingens aquam infuderis, tum ignem supposueris; non facile animaduertes, quamlibet illius rarefactionem , sed eam tantum , qua vel aqua notabiliter attollitur, vel ebullire incipit: sic a pari, extensio aquae maris, quae
intensiori calore producitur ι non facit e debprehendi potest in ipsa immensitate Oceanu Etsi non adeo remota sit a sensu , quin a peritissimis naucleris,ex maiori,aut minori aqv xum resistentia, aut ventorum in oppositas partes ni su ; animaduertatur, non secus ac
alia quaelibet Oceani agitatio, ex simili resistenti4, aut ex conatu, quem naucleri in superanda asiqua maris parte adhibent, agnoscitur. Ad secundam eiusdem dubii rationem fatemur bis singulis diebus uniuexsum