장음표시 사용
81쪽
illis regionibus dispersarum , similis serme
est, &vna regio concussa ventis suas agitationes, imo etiam agitationum causas aliis locis communicare potest. Itaque quia existimamus ex duabus potissimum causis, seu
principiis, petendam esse solutionem du-b ij propositi , sequentibus assertionibus
declarabuntur. Dicendum est. G Aerem unius & eiusdem regionis non semper Sraui vento Comis
moueri, defectu applicationis lassicientis praecipuarum causarum huiusee effectus de quo loquimur: probatur. Sol est praecipua illius causa ut probatum fuit cap. 9. &IO. Sed immenso aeri eiusdem regionis, aut regni non semper ita applicatur, ut eum grauiter exagitare possit. Nam id ageret vel
CXCitatione ventorum, quos boreales Uocant, aut eorum qui aerem propellunt eae
meridionali parte, aut aliorum assinium aut .ppositorum. Sed nullum horum defendi Potest : Nam ut sol ita applicetur immenso aeri eiusdem rcgni, puta Galliae,& cum exagitet ventis Borealibus, debet ingentem efficere condensationem illius partis aere quae Septentrionem versus extenditur, quam eum non semper praestare possit, & praesertim aestiuo tempore, inferimus, eidemi uri etiam immenso causam ventorum Pr
82쪽
De ventorum origine. 73cipuam non ita semper applicatam esse, ut eum Vehementer exagitet. Nam quod di- Cimus de ventis borealibus, intelligere debes de aliis qui ex citeris mundi plagis ex ut gunt:quia etsi ad eos excitandos,qui ex Meridie aut Occidente spirant, minor aeris Condensatio requiratur . nihil inus magna adhuc esse debet. Quae tamen ex illuminatione & aliis solaribus actionibus . non potest uno& eodem tempore fieri in omnibus uniuersi orbis Prouinciis aut Regnis, praesertim cum una aeris parte ultra modum Condensata, alia necessario rarefiat. Propterea enim quando sol circa TropicumE pricorni versatur , aer regionum Septentrionalium magis quidem condensatus est,
quam veris aut autumni tempore esse valeat. Sed quando idem astrum Tropicum
Cancri attingit, Ss circa eum moratur, Carundem regionum aer duplo aut triplo rarior est, quam hyberna tempestate esse soleat ; unde fit ut tunc non ita possit ventis exagitari, sicuti aliis quibusdam anni tempestatibus. Confirmatur; quaerenti causam, propter quam verno & autumnali tempore, Venti vehementiores esse soleant,& praesertim quando circa aequinoctium Luna
soli ex diametro opponitur in plenilunio: responderi tantum potest, id ex eo contin
83쪽
gere,quod illa astra in sui oppositione,citea. AEquatorem, longe maiorem vim habeant agendi in aeris immensitatem, eumque suo calore rarefactum versus polos propellendi , quam habere possint in alia qualibet
coniunctione, oppositione, aut loco. Hinc autem clare inserimus, ex diuersa solis &aliorum altrorum applicatione ad aerem euiussibet regionis magnopere pendere, ut venti remissiores sint, aut solito vehementiores. Nota hoc loco, nonnulla euenire, propter quae in hoc inferiori mundo contra ordinem,quem natura deposcere vide, ture venti vehementiores solito exurgant. Sicuti enim aliquando pluuiae abundantiores sunt etiam iis anni tempestatibus, in quibus ordo a natura constitutus siccitatem postularet, ita A pari in ventorum produ
ctione quid piam simile eontingit. Sed
hos effectus extraordinarios referendos esse vel in certas astrorum coniunctiones, vel in elementorum mixtionem, ea, quae χ-lita est,maiorem, vel in alias eiusmodi causas, de quibus Astronomi disserunt.
Dicendum secundo, rationem, propter quam aer eiusdem regionis aut Prouineiae non semper graui Vento commoueatur , petendam quoque esse ex parte subiectae materiae, seu acris, qui secundum se totum
84쪽
acceptus quiescere appetit in loco sibi constituto: probatur. Natura in suis partibus praecipuis, quales sunt, Coelum & elementa, intento fine totaliter & persecth frustrari non potest. Sed ut eaedem partes, videlicet Hementa, in suo lo co ali quo modo quiescant, est si nisa natura intentus. Igitur hoc fine totaliter & persecte priuari nequeunt. Nihilominus esementaris aer,eo priuaretur, si in omni prorsus loco, & regione vehementibus ventis perpetuo agitaretur. Itaque
quando inten si ori stigore, & condensatione consequente, contingit eum validissime in quibusdam regionibus agitari, in aliis quiescere debet ab eis modi violentia. Idem sic aliter probamus. Aer secundam
suam immensitatem sumptus non tantum activitat praeditus est, qua caeterorum elementorum partes aliquas in seipsum conue
tat, sed etiam vim iis, a quibus patitur, & in suis qualitatibus alteratur, resistendi possidet, atque adeo non semper in omni loco
magnopere vincitur, repressis, & debilitatis qualitatibus, quae sunt illi naturales. Cum igitur non possit vehementibus ventis agitari, quin magnopere in iisdem qualitatibus superetur, consequens est, ut quando in certis regionibus validissimh commou
tur, in aliis ab omni graui motione quiescat.
85쪽
6 De Ne tortis origine. Quispiam forte hic opponet summam illius mobilitatem. Verum haec mobilitas ita sumi debet, sicuti illi naturalis est. Nam ob bonum totius uniuersi hac affectiono praeditus est, ut facile alteretur in quibusdam gradibus , atqν adeo facithi recipiat aliquam rarefactionem aut condensatio nem, quam leues motus seu venti semper Concomitantur. Sed negamus eundem facile alterari in iis qualitatum gradibus,quωS ad sui conseruationem deposcit. Vnde fit ut nunquam summe condensetur nisi vi lenta extrinsecarum causarum actione , quRad substantialem mutationem disponatur,sieque illius summa nobilitatis, quam aduersarij illi tribuerent, non sit facile susceptiuus, sed tantum, per virtutem & acti nem eXtrinsecorum, quae tamen. ctio illi uiolenta est.
Cur nonnulla regiones, riuitates, ct alia loca Ῥal dissimis ventis,prae ceteris omnibus infestentur.
OVia id, quod in titulo proponitur,
euidentissima experientia mani lium est , superfluum esset de eo disputationem attexere. Idcirco de iis dumtaxat
86쪽
De ventorum origine. 77 causis, quae hunc effectum producunt, disic-rendum esse ccnsemus. Dicendum ab tem est, eum effectum ex .
tribus potissimum causis oriri, quaa et si insuperioribus capitibus iam attigimus, iterum hoc loco rcferre Consentaneu in est. Prima est, certa solaris corporis cum regionibus, & aliis locis coniunctio. Ad hanc enim causam referendum est quod dici solet de faciliori aeris motu , abortu in occasum, circa Zonam torridam. Ad candem quoque pertinet, violentia, & rigor, non modo Borealium ventorum, sed aliorum etiam, quibus regiones vrsae vicinae infestantur. Quia enim circa Zonas frigida ad rmulto densior est, quam in aliis uniuersi partibus est e possit, ob nimiam solis remotio nem , non modo, iis in locis venti facillime excitantur, sed praeterea frigidissimi sunt. Socunda causa est, purissimi aeris cum vaporibus, & aliis spiritibus, qui ex terra exhalant , permixtio. Hinc enim, capite 9. fieri diximus, quod circa Eonam torridam,
dirae tempestates crebro excitentur, Vapore aerem valde purum refrigerante, & cum diuerso spiritu eum permiscente. I ertia est, regionis situs ad ventorum commotiones excipiendas plurimum idoneus. Nam Degio, aut ciuitas ad eas recipiendas accom-
87쪽
ν 8 De ventorum rorigine. modata esse censetur, si Oceano, aut aliis locis aquaticis vicina sit,& montibus cingatur ex orientali parte, aut Meridionali. aut alia, quae ex accidentalibus causis ventorum impetus facilitet. Sicuti enim aliquae sunt regiones,quae propter suum situm,& certam ab aliis locis & terris distantiam, ferme semper nubibus teguntur, & ob eam rem frequentibus pluuiis madent, &e contrario aliae visuntur regiones, in quibus magna semper est aeris serenitas, & quae nunquam ferme imbribus madent, propterea
quod eum habeant situm, & distantiam ab
Oceano, re a magnis fluuiis, ut ad eas v pores non facile congregentur. Ita a pari, aliquae sunt regiones, quae ventorum Violentiae expositae sunt, vel propter altissimas rupes, quibus abundant, vel propter situm,
aut aliam similem causam. E contrario autem aliae reperiuntur, in quibus venti minus virium nabent, vel propter puritatem locorum, vel quia minus idoneae sunt ad aeris condensationes Continendas , Conseruandasque, vel ob alias eiusmodi causas. obiicies, aerem iam esse commotum antequam ad terram perueniat, & montium
anfractus ingrediatur, & idcirco, ex locis reeensitis,videlicet, ciuitatibus, regionibus,
88쪽
prouincii s, quae altis, & continuatis inter se montibus succinctae sunt, desumi non posse Causam ventorum, qui validiores atque diuturniores sunt. Nogamus hans consequentiam. Nunquid enim in re simili mare iam Commotum est,&aestuat, priusquam certa littora, & portus ingrediatur,& tamen situs littorum, & similium locorum occasionem praebet maioris aestus, quam in aliis locis esse possit. Igitur a pari, idem de aere dicendum videtur, quod videlicet iam valde commotus sit, priusquam montium anfractus ingrediatur, & tamen illius commotio non parum augeri possit ex locorum situ, quis nimirum eiusdem partes, quae montium latera hinc inde extensa facto impetu, & recepta in seipsis condensatione, priores subeunt, aliae maiori adhuc impetu subsequuntur. Caeterae eiusdem rei causae, quae referri etiam possent, ad aliquam harum trium pertinent.
Quem modum venti teneant in regionibus percurrendis.
OVia nonnunquam tam ingens est
ventorum violentia , ut integras regiones, imo etiam plures sibi inuicem fini-
89쪽
timas percurrant, quaeritur quonam modo id fieri possit. Notamus autem duobus potissimum modis hanc ventorum propa gationem contingere posse. Primus est, si eadem venti realitas, atque substantia, quae uniuersum medium in Oriente agitauerit, ad Occidentem penetret, ibique similiter medium moueat,& compellat ulterius abi re. Secundus est, si eadem venti realitas ab una regione ad alteram non penetret, sed suam agitationem communicet , ita ut ad commouendum aerem nostri horizontis, necesse sit tantum , a erem versus orientem extensum , suscepta in seipso rarefactione, ita agitari, ut viciniores medij partes .ea dem proportione pellat, qua in seipso com motus fuit.
Ventos priori modo propagari suadet
experientia , qua manifestum est nubes ab una Horizonti parte ad alteram velocissime transferri. Sed non transferuntur nisi Cum vento, seu commoto aere , atque adeo Commotus aer una cum illis nubibus transia fertur. Huic experientiae accedit ratio.
Nam omnis motio & pulsio fit per remotionem medij aut alicuius rei, quae erat in medio constituta. Igitur si motio graui Rsima sit atque diuturna , longe expelletur id, quod motu asitabitur. Et quia negara
90쪽
non potest , quin ventorum violentia aliquando sit maxima atque diuturna, inferri videtur, acrem, qui in medio est, ita agitari, ut ex una regione in aliam vi ventorum abi
Pro opposita parte, quae defendit propagationem ventorum fieri potius posteriori
modo, aliae probationes non minoris pon- deris afferuntur.
Nam primo; vix credi potest, quod flante
Borea, aut alio vento Vehementi, Uniuersus aer unius regionis in aliam velocissim e transferatur : sed hoc esset necessarium, quandoquidem idem ventus tanta celeritate eandem regionem percaerrit, ut eodem ferme momento in utraque Horizontis parte videatur dominari. Deinde nonnunquam contingit, ut plures simul venti in eiusdem aeris immensitate consistant, puta ut nubes versus Septentrionem , aut Urientem pel- tantur, & tamen aerem terrae Vicinum Ventus ab Occidente eXagitet. Praeterea tenuiSaura medium excitat, absque propulsione totius aeris ad certam aliquam partem. Quidni igitur vehemens ventus horiZΟntem integrum percurrere poterit, licet totum aerem ab una eiusdem Horizontis parte ad alteram non expellat Hae probationc S,