장음표시 사용
91쪽
lum tectintiis iterlamentum edo
7s contraria velle potest: alioquin nec staret judicium, contrarias sententias includeret, Insuper; in ve Perque bonum est neque malum, nisi aliquo modo ad actuale sive ad actum volendi restringatur. g. ς 3, , inquies, est λrmalis voluntas: mersto voluntas virtualis non imputatur, nisi quatenus ad velle actuale reducitur, omnis voluntas erit formalis. Parata est responsito, pervelle actuale non modo intelligi actum volendi, prout in praesenti elicitur , ted etiam acialias temporis disserentias ampliari, nunc ablolute nunc sub conditione alicui tribui. Ita huic tribuitur velle actuale sub tempore praeterito, puta quod voluerit, sive quod actum volendi habuerit alii sub tempore futuro, puta, quod voliturus sit, sive quod actum volendi aliquando sit habiturus. Rursus huic tribuitur vel vel motiturum esse absoluteri alii sub conditione , puta quod vellet, si aliud quid esset aut volui uel, si aliud quid rivis' set. In omnibus his denominationibus non merum o se si datur, sed etiam υede actuale quodammodo includitur, non licet sub praesenti, tamen sub futuro vel praeoterito tempore; licet non absolute ac categorice, tamen sub conditione. Sic in genere morum virtualis voluntas non nudami te alioquin in infinitum extenderetur, quia ut dixi, infinita sunt, quae velle quis potest sed etiam actuali existentia quodammodo circumscribitur. Hoc autem interest inter formalem ac virtualem voluntatem, quod larmalis habet existentiam actualem absolute, & pro tempore praesenti virtualis autem non habet, nisi sub conditione, sub alia quam sub praesentis tempo, ris differentia, Proinde non eo dicitur virtualis voluntas,
92쪽
76quod . i. ων sed quod est futura aliquando; t quod esse , ns aliud quid esset aut quis fui et . iam quid fuisset. Et gi
per consequens virtualiter aliquis velle dicitur, non prae ccci ab actu, quem potest habere, sed quem aliquando ha tibiturus est, aut haberet, si aliud quid esset, aut habuisset, pisi aliud qui diuisset. Breviter virtualis voluntas futuritis isnem, quam Scholastici vocant, quodammodo includit, te
etiam prout ad tempus praeteritum restringitur. Non e vini accipit tempus praeteritum, ut praeteritum, sed ut futu irrum sub conditione quandoquidem volu utas futura suisse intelligitur, si conditio fuisset. Quanquam quod jam est e praeteritum, aliquando fuit revera futurum. De quo igitur qjam dicimus: Non factum est fuisset autem factum, si aliud et ρυidosset de eo aliquandollauit dicere: Fiet vel erit, si aliud ti derit. ng. O . Descriptio ut intelligatur, notandum est, omne qquod futurum est, sub conditione futuru esse Quo minus c enim id, quod futurum est, actu sit, causa est,quod nondum nimpleta est conditio,sub qua futurum est. Non aute ut alia liquid sit suturum sub conditione, necessum est, impleri ali ς quando conditionem, sed sussicit, tale quid futurum esse, ssi conditio in rem abiret, aut futurum fuisse, si conditio extitisset Hinc trita Logicorum regula Condi onasepro ppolisio nihil ponit veste Nempe ex antecedentes, .con. qsequente constat quae Ictis dicitur conditio, Logici sana ttecedens est quod futurum est sub conditione, Logicis est e consequens. Neutrum neque antecedens neque conse quens conditionalis propositio esse vel non esse significat: t eatenus nihil ponti inesse. Proinde cum propositio ali tquid futurum sub conditione enunciat, neque conditio t
93쪽
77 nem, neque id quod futurum est sub conditione, esse significat. Cum igitur& virtualia voluntas sit sutura sub
conditione, nihil ad eam refert, utrum impleatur condi tio an minus. Si esset futura simpliciter aliquid inesse ooneret. Nunc Vero cum sit futura sub conditione, neq; ius neque ejus conditio in esse ponuntur. Multum au. tem interest, utrum ad tempus prae um, an ad 6ιurum voluntas virtualis restringatur si ad tempus prasseritum intelligitur voluntas, quae formaliter nunquam fuit, fuisset autem, si aliud quid fuisset. Sin ad tempus suturum; est bipartita. Quaedam formaliter est futura, quia albis uuando implebitur atque in rem abibit condulo, sub qua est futura uardam vero etiam formaliter nunquam est futura esset autem aliquando, si aliud quid esset. In u- ni Versum ergo voluntas virtualis distinguitur in eam, quae formaliter aliquando es frura, ob implendam olim conditionem; in istam quae formaliter nec unquam fuit, nec unquam se futura, ob neque impletam, neque posthac implendam conditionem qualis est voluntas, quae esset, si aliud quid eiser, aut quae fuisset, si aliquid uis. f. os. Cum autem voluntas nune pro actu , nunc pro potentia accipiatur, per quam actus producitur, Vinqua simul recipitur notandum est, aliam esse voluntatem virtualem quoad actum se um, quae hactenus descripta est puta cum quis formaliter quidem habet potentiam volendi, sed actum nondum habet: aliam vero esse viritualem Moadstocentiavis actum sit nul puta cum quis non tantum actu sed ne potentiam quidem volendi pro certo tempore habet, quia nondum eo tempore est homo na. 3 tus;
94쪽
tus, habebit tamen aliquando potentiam cum tali actu aut si habuerit solam potentiam, haberet tamen etiam a ctum, si aliud quid esset. g. 6. Caeterum quod dixi, in genere moru virtua- Iem voluntatem aestimari ex virtutes e fiacacia, quam in ordine ad culpam vel meritum habet id non intelligendi est, nusi de judicio, in quo judex sedet, qui ut sutura omnia,
ita etiam virtualem cujusque voluntatem cognoscit, antequam in rem abeat imo eam quoque cognoscit, quae nunquam in rem abiit; nunquam abibit; cognoscit autem futuram fuisse, si aliud quid fuisset aut adhuc sore, si aliud quid esset. Negant hanc Dei scientiam Sociniani enos vero ut concessam hic supponimus, quam alibi abunde demonstramus, totaque Scriptura exemplis luculentissimis illustrat&confirmat. In praesentia autem non de alio quam de Dei omniscit judicio agimus, disceptantes,
an quomodo Adami peccatum posteris ad culpam imputetur. Ita voluntas virtualis a Deo praescit hic magnam quoque, it o parem cum voluntate formali vim atque etificaciam habet. Quod enim alias in judiciis humanis verum est de voluntate formali'. Voluntas habetur pro facto, scilicet quatenus judici cognita est,& seria atque emcax voluntas est idem in Dei judicio valet de voluntate vir. tuali, quanquam remote& mediate. puta quia voluntas virtualis primum pro formali; deinde hac mediante, demum pro facto habetur: utrumque per fictionem juris. Voluntas enim non est ipsum factum, multo minus voluntas virtualis est sorinalis voluntas. Fingitur autem esse, suadente aequitate , quia utriusq; in genere morum, quo
ad merita ac demerita, par est vis, par effcacia, parratio.
95쪽
g. p . Exempla ex scriptura in promtu sunt pluri
ma Antequam nati erant Egyptii, qui amixerunt populum Israeliticum, praevidit Deus, eos hunc populum anflicturos esse. Haec erat virtualis ipsorum voluntas quoad potentiam re actum quatenus tamen praestita a Deo ac praevisa erat, impulit ac permovit ipsum, ut poenam IE., pyptiis, antequam nascerentur, eo nomine decerneret. ' vide Gen. Xv,i3,16. Exod. II, 23, 24 Similiter praevidit &praedixit DEUS , post obitum Mosis praevaricaturum, cumprimis idololatriae se crimine oburicturum esset plana populum Israeliticum. Ecta, ait Deus ad Mosem , tu oris ' mirari es cum pis/Hibus uis flosteasurge pUuli se, σμγ-nicabiturpost Deos alienigeua dquampergit, ut habitet in medio ejiu, s derelinque me irritum faciet pactum, meum, quo pepigi cum eo. Deut. XXXI, 6. Conseris. r. Ex ore Dei idem praedixit Moses, 27, 29. Haec etiam vira
β' tualis Israelitarum voluntas a Deo praescita movit ipsum,' ut poenas in antecessum ipsis pro tanta praevaricatione de- eerneret ac destinaret tandei ait Moses v. 29. eveniet vo
bis altim in novismo dierum, cum feceritis malum in oetidis ς' Domini, irritando eum opere manuum vestrarum.
ρ g. g. . Praeterea praevidit&praedixit Deus, quam
incredulus, quam ingratus, quam rebellis .contumax futurus sit populus Israeliticus, ubi venerit Messias. Videre id est apud Esaiam cap. LIII. apud Danielem cap. IX, Qquae omnia in N. T- ad Messiam applicantur, cum additamento oportuisse ista omnia si mri Matth, XXVI, s . Lue.
n XXIV, n 6 cap. XVIII, 3I. Confer Matth. XX, I 0.&- Marc. X, 33. Movet haec etiam se litarum Voluntas viris tualis Deum, ui multo ante quam in rem abiret, debitas eis jectio.
96쪽
8ojectionis poenas ipsis decerneret. Qui di quod etiam Chri qistus praescivit iraedixit, Iudam se proditurun esse , mul plto antequam Judas id animum induxisset. Quam autem In execrabilis atque abominabilis Deo fuerit illa Judae virtu platis voluntas, ex eo intelligere est, quod Christus commi- qinationem hanc praedictioni suae addidit o homini Ei, per se quem silit hominis proditur Bonum enat homini assi. natus c. nondum' sei Matth. XXVI, 2 . iag. v v Haec hactenus exempla sunt voluntatis vir diu alis, quae aliquando in rem abiit. Sed nec desunt exem npla ejus virtualis voluntatis, quae nunquam in rem abiit, ianunquam abibit, ob non impletam, vel tota implendam unquam conditionem. Praevidit Christus, sit incolis Ty- uri Sidonis facta fuissent miracula, quae in urbibus Cho siragin&Bethsaidan facta essent, eos credituros fuisse do Lctrinae suae,&cum sacco ac cinere poenitentiam acturos. t; Matth. XI an Luc. X, IJ. Erat haec virtualis Tyriorum Sydoniorum voluntas, sed quae nunquam in rem abiit, hquia conditione nititur, quae nunquam iuit impletata, qNunquam enim Tyri Sydone ea facta fuerunt miracu nia, quae in urbibus Choraginin Bethsaidan facta sunt. Ni ehilominus haec ipsorum virtualis voluntas a Deo praescitata, imovit Deum, ut tolerabiliores poenas iis, quam ho iraginis methsaidanis, se inflicturum decreverit. Verun Iramen dico vobis, ait Christus ad Chorazin Bethsaidan ,
Tyrob Sidoni remis lus erit in die Judicii , quam vobis v. a. sscilicet ob virtualem, quam dixi, resipisce udi voluntatem, iam eo praescitam. standem ob causam etiam dicit , o iterabiliorem fore conditionem Sodomorum , quata L, i
Caperna umi; quia praevidit, si ibi facta essent miracula,
97쪽
usnuae hic facta sunt; non perituros fuisse. Sunt haec exempla voluntatis virtualis bonae, quae nunquam in rem abiit, movit tamen Deum ad minuendam poenam. Sedis exemplum voluntatis virtualis malae nobis sistitur in gentibus, uuae carent beneficio praedicationis evangelii. Causa refertur in ingratitudinem majorum, sed non est adaequataeausa Praevidit Deus si vel maxime verbum suum etiam posteris praedicatum filisset, aeque ingrate fuisse repudiaturos. Virtualis haec erat ipsorum voluntas, sed quae nunquam in rem abiit, quia non impleta fuit conditio: it, non enim Deus ipsis copiam praedicationis verbi ui fecit. ni oo. Ex quibus liquido patet, nihil interesse ad voluntatis virtualis vim messicaciam, utrum aliquando sit sutura formaliter, an nunquam. Non enim movet
Deum, praecis Futfutura, sed ut voluntas Futurationem
tamen 'aliquam, ut ita appellem, sive absolutam, si vo. conditio natam, aliam ob causam connotat Mincludit. Nemo nullane formalis quidem voluntas movet, iliouatenus hoc vel illud subjectum, hanc vel illam perso-u nam afficit breviter non movet, nisi quatenus alicuius ii est ινοaria voluntas modo eatenus observetur analogia,
si est formalis voluntas, formaliter; sin virtualis vir aliter propria habeatur. Est autem formalis voluntas in huius vel illius personae propria, eo quod actu et inelt. - ω .ito enim Dinhaerentia actualis rem maxime propriam L . iacit. Virtualis autem voluntas est propria per futurmo- , diem id est, perlaturam unionem Minhaerentiam, puta Q ouatenus in hac vel illa persona aut est aliquando futura,
ut esset futura, si aliud quid esset, aut fuisset sutura, si a. - , liuiduid suisset. Itaque virtualii voluntat includit tutui, ratio-
98쪽
liter propria habeatur: non autem movet, ut futura, sed ut voluntas, inuidem ut virtualiter propria voluntas sicut altera, quae Armalis est voluntas, movet ut formaliter propria. f. ioI. Observandum autem hic est, non ex quacunque conditione voluntatem virtualem censeri. Multae enim sunt possibiles conditiones, quae si ponerentur, alia atque alia esset futura hominum voluntas. Omnium itaque si haberetur ratio, Deus in hominibus contrarias voluntates praevideret, atq; aestimaret quod est absonum. Ex qua autem conditione aequitas jubet vel suadet aestimari voluntatem, ex ea recte aestimatur. Secundum aequitatem vero eodem loco est voluntas virtualis, quo formalis. Ex qua ergo conditione impleta aestimatur voluntas for malis, ex eadem quantumvis nunquam implenda, aestimanda etiam venit voluntas virtualis Christus voluntatem formalem incolarum Chorazinin Bethsaidan aestia
mat ex miraculis apud ipsos fac stis, puta quod spreta tanta gratia, sit malitiosa apud ipsos impoenitentium voluntas.
Recte ergo etiam virtualem resipiscendi voluntatem civivium Tyri Sidonis aestimat ex eadem conditione, nullis quam quantumvis impleta, nunquam etiam implenda
puta si eadem aut similia ibi facta essent miracula. Ita quarundam gentium formalis voluntas repudiandi verbum fuit alligata ad possessionem quod enim non praesto est, repudiari non potest. Ergo cujusdam gentis vi tualis repudiandi verbi Dei voluntas aestimatur ex condi. tiane eadem, quantumvis nunquam implenda, puta si ei
99쪽
I. ior Causas autem vel non impletae, vel non imuolendae conditionis nemo a nobis requisierit.Multas enim X varias esse, res ipsa docet Christus non potuit Tyri Sidone facere miracula tum quia everiae erant civitates, cum in carnem venisset Christus, tun quia nondum erat natus, cum adhuc illae civitates starent. Sed Ipsa virtualis voluntas aliquando est causa, cur non impleatui conditio, sub qua esset voluntas sutura sicut quae in genistibus praevisa est voluntas repudiandi verbi Dei, movit Deum , ne ipsiis copiam verbi sui faceret Nobis suilicit haec una causa , quod ad explorandam hominum voluntatem non opus est conditionem impleri, ex qua illa aestimanda venit, quoniam jam ante ab omniariernitate Deo omniscio tam cognita est, quam si conditio impleta esset.
Ita, ut Deus ingratitudinem hujus vel illius gentis erga verbum sum exploraret, non erat Opus dare ei verbum
suum, quia iam ante ab aeterno proidit, ingrate verbum suum eam gentem esse repudiaturam, vel aspernaturam,
id ipsi si concederes f. ios Antequam usiam dictorum in praetenti tractatione ostendamus: adhuc unum atque alterum notandum ac praesupponendum est. Primum certum est habendum, propositam distinctionem voluntatis in forma. lem ac virtualem immediatam esse. Si enim voluntas formalis est in ectus, virtualis est, quae actu non est, potest tamen es: utique inter voluntatem formalam virtualem non magis dari potest tertium, quam inter id
non est praetermittendum, adeo generalem esse illinctionem, ut t4-quam directa voluntati ac-
100쪽
I eommodari possit. Vulgo quidem directa voluntas describitur per voluntatem sermalem expressam, sed intelligitur directa quae in rem abiit interim cum adhue est futura, est direct a virtualis Indirecta autem voluntas, licet nunquam sit expressa, quia tamen in voluntate aliqua directa .expressa sun datur, in tantum formalis vel virtualis est, in quantum directa talis vel talis est. Nem pessi direct a voluntas in rem abiit, Brmaliter jam est; etiam indirecta quae in ea fundatur, in rem abiisse rior- maliter esse censetur. Etsi directa adhuc futura, Te non plus, quam virtualis voluntas est etiam indirecta quae ei adhaeret, non plus quam virtualis est voluntas. Differentiae cauu dicatur voluntas indirecta sormalis vel virtualis, non in se, sed in virtute voluntatis directae haec autem in se talis vel talis esse existimetur. g. io4 Quibus ita praemissas,&hunc in modum explicatis, ut postliminio ad institutum revertamur, expli. candum restat, quomodo in Adamo omnes homines
peccaverint. Aliqua voluntate eos peccasse, dandum est adversariis, id nobis objicientibus, intelligi verbo peccand actuale peccatum.&omne actuale peccatum peresissentiam voluntarium esse. Jam vero in foro ac judicio Dei peccatum tam ex voluntate virtuali, quam formali aestimari, neq; inter haec duo tertium dari, plus satis ostensum est Alterutra ergo voluntate homines omne in Adamo peccasse necessim est Non autem χ o. Iuntate Amati eos peccasse, res quoque ipsa loquitur: quandoquidem sol malis voluntas non nisi eorum est, qui existunt: at peccanti Adamo non coexstitisse posteros, et . iam certum est Ad virtualem autem voluntatem non