장음표시 사용
71쪽
mesi oportebit vos illis similes esse. caudete int
xios . exultate gestu exteriori, quia merces uestra cori
piosa es incoctis. Quia propter haec gloriam coeleste consequemini. sis enim simili modo, odio vide- Iieet alsis nominibus, pessimisi criminibus prophetas veteris testamenti , Iudaeorum impiorum scelera reprehendentes,pe sequuti sunt. Non igitur 'Propter haec contristari debetis,quia maxima sc
licitas ct gloria est talibus hominibus assimilati Iosse. Quomodo autem prophetas persequuti sint
udaei, videre licet ex lib. Regum de Helia,Michea Zacharia. Id quod tractat & Esaias a cap.rr. ad fine. vos estis salteme .Quemadmodum sal cibis saporem praebe eosque I putredine conseruat, & tuetur,lic & vos cum succe)bribus vestris, insipidos insulsos homines perdoctrinam vestram, conuersationem orationem, salire,& a Vitiorum corruptione S. colaminatione seruare debetis, Ut quo daniodo diuino ori sapidi exhibeantur: nihil enim Dominus in os situm immittit,nisi sapidum fuerit: unde tepidi ex eius ore euomi dicuntur. Osodfisal δρομι evanuerit. Quia vos sal terrae estis, maxime cauere debetis,ne persecutionis metu, salis vigorem, Macrimoniam amittatis: ne vel vita vestra, Vel doctrina,labe quadam contaminetur, quia si sal insi pidus sileri inueniri nihil potest pet quod condiatur,& sapidus reddatur. Ideos qui salire debet, si averis virtutibus,aut doctrina deuiet, non inuenietur qui eum possit conuertere, M saluare. Haec per se intelligenda sunt, ira doctor insipidus alium, noautem seipsum docere potest. A d n Mu ualet ultra, id est, ad nullum usum Valet subnee ad fimum qui- dem aut sterquilinium,nisi ut conculcetum ab hominibus tanquam res nullius Vesoris & momenti quae ab- ij ci debet: atque haec causa est, cur sacerdotes alaicis vilipendantur.Qua de re vide z.cap. Malach.
72쪽
vos estis lux mundi: Sic ex ossicio per bona opera sanam doctrinam hominibus lucere debetis, ve per vos illustrati, peccatorum suorum tenebris exuantur. Vnde duas subiungit parabolas, quibus ad hoc Apostolos hortatur,quarum prior haec est,
N on potest civitas abscondi supra montem posta. Quemadmodum ciuitas in alto monte aedificata omnibus est conspicua,nec occultari potest, ita Vos quos spiritalis cuiusdam ciuitatis meae sanctae E clesiae lilper me tanquam montem aedificadae,pHeminere volo ita ut conspicui sitis, nec latere posistis: o enim semper uti mons in sublime eleu tus conspiciar,& cognoscar, siquidem gloria Christi nuquam occultari pol t. Nata autem ista Dei Ecclesia est,in die Penthecostes in Ierusalem.
Neque accendunt lucernam ponunt eam sub modio. Stenec ego ideo in vobis doctrinae,boniq; spiritus i
men accendo,Vt illud timore aliquo humano abscondatis e uper candelabrum,ut luceat omnibus qui in domosunt, in hoc mundo,Vt clare videntes vestra bonam conuersationem in admirationem traham tur,ut sic tracti glorificent patrem velisum qui in coelis
qui tantam miseris hominibus dignatus est ela giri gratiam. In coelis pater singulariter esse dicitur quanquam ubique sit, quia in coelis tanquam in creatur a dignistima residet, & se ibidem angelis manifesta ostensiirus etiam se quandoquἡ homi nibus,ibique effectum situm gloriam suam man sistado ordinariὸ operatur ' Deinde silpremo Deo
conuenientistitia stuprema debetur creatura. N olite putare quoniam veni soluere legem aut prophetas. Quoniam plurima noua praecepta traditurus est, praemunit auditores,Vt non existimetur praecepta
Moysi abolere velle. Ne putetis inquit quod in hunc mundum eo fine veni, Ut tradita in quinque
libris Moysi vel in prophetis praecepta , Vel eis
73쪽
contradicendo, Vel ea irritando deuertere Velim,etenim Non uenifoluere,fed implare. Veni omnia exhibere , quae ibi prophetata & praesignata sunt, L pere praestare quae ibi moralia sunt.non solum autem in meipi verumetiam in alijs, qui lege Dei
Propter prauitatem ,& infirmitatem implere non Valentes, gratia mea sic conuertentur oc sanabi tur,ut eam implere queant: dc si quid minus im- pletum fuerit per me ipsis ignoscetur. Soluere hic, siue destruere , est perdoctrinam conmadicere,&contrarium docere infra autem ubi dicitur, Qui soluerit unum de madatis istis minimis, ide valet quod legem dc mandata transgredi. Lex etiam ambigue ponitur, quandoque pro tota Scriptura veteris testamenti : quandoque ut hoc loco & sequenti, pro quinque libris Mosi. Idem de nomimine Prophetiae,dicendum. Interdum enim generaliter totam complectitur scripturam Veteris testamenti, paeter Moysen, ut hoc loco : interduxero specialiter usii atur, ut etiam contra Psalmos distinguatur,ut apud Lucana,Necesse est inita LV Α-
pleri omnia quae dicta sunt in lege, prophetis, dc
Psalmis de me. Lex hic sumitur ut tam legem caeremonialem,quam moralem complectatur: nam LM.Is apud Lucam ubi idem quod hic traditur,de utra que agitur,quanquam Matthaeu4 solum de moralibus mandatis agere videatur qualia sunt. Non habebis Deos alienos. Honor a patrem. Caeremoniae vero sunt lotiones ante cibum, esus agni Sc. h. Quomodo lex impleatur,tractat Augustin. contra 'Faustum Manichaeum, impletur inquit lex cum fiunt quae ibi praecepta prophetata sunt. Simili
ter lib. 19.con. eundem cap.7. 8. 22. 22. 27. Non est
autem haec impletio, sic intelligenda quasi per a ditionem alicuius ad praecedentia, quomodo tritici mensura per aliquorum granorum additione. E im-
74쪽
impleri dicitur. Amen duo significa verὴ,& fiat, ut
nunc asserentis,nunc optantis sit,ut patet ex Lucae cap. 4.Quando optantis est opponitur apud Pauluei verbum,Absit. Apud Ioannem vero semper g minatum reperitur:in alijs evagelistis tantii semel positu. A men in Veritate dico vobis me ad demoliendum dc infringendu legem Vel prophetas non venisse,sed omnino ad implendii. Etia vobis hoe assero tanta esse Deo obseruat ionis suo m mandatorum curam,Vt nec minima quidem illis comtenta pereant, Vel differantur,ita ut no omnino, ocperfecte compleantur. V num iota, ut unus apex. ΗΦperbolicus,& figuratus sermo est.per l,qc enim minima mandata, dc minimet promissiones intelligi tur. Non praeteribit a Iege,id eri,non peribit.Metaphora est a viatoribus sumpta vel a rebus successi uis quae dia transeunt,pereunt,quales sunt lepus dc mo. tus. D onec transeat i Orisi ex tem,Vsq; ad interitu coeli
ecterrae. Si proprie istud intelligatur erit sermo perimpossibile. Simile aliquid habemus apud Esaia. Levate in coelum oculos vestros,& videte sub te ra deo inura quia coeli sicut stamus liquescet,& te na sicut vestimentum atteretur. Vel intelIigi potest usq; ad transmutationem saguli, id est usq; ad dieiudicij no tame quod tunc aliquid peribi sed particula,Vsq;,sumetur eode modo quo,donec,ubi di-MEG.r. citur donec peperit filiu suu primogenitu. Donec Psilio; ponam inimicos tuos scabellum pedu tuom. Omnia aute mandata reputantur impleta, inquit Aug. r. R etrudi. Quando quicquid non fit ignoscitur.
QEt ergo soluerit unum de niandatis istis min mis. Cum
tanta sit Domino dege sua cura, Vt ne mimimam quidem eius Parte perire Voluerit, audiat doctores voce Domini ai soluerit,inquit, unu Sc. id est, qui transgressiis fuerit Vnu de mandatis istis minimis, ni sic do. verit homines transgredi
75쪽
voeabitur in regno coelorum quantumuis hic magnus,
ct magno tituli honore insignitus existat, vilissimus tamen in Vita futura apparebit: quia parte M locum in inserno cu damnatis sortietur. Particula in regno coeloruὶ cu verbo vocabiturin iungenda
est. Alij hoc modo interpretantur. Minimus Voca bitur in resurrectione mortuorum, quando iustis regnii coelom manifestabitur. M adata minima diacuntur quae sua generalitate pauca complectum quae, non finem,sed media praecipiunt ut sunt nooccides,non surtum facies,Non selim testimoniudices.Maxima Vero mandata sunt quq media nurula,sed finem immediate praecipiunt quale est : Diliges Deum tuu ex toto corde tuo . Gregorius per minima mandata intelligit ea quorum transgressio non est magnum peccatum d per maxima V ro,quorum violatio magnum est delictum. D cere autem peccatum quantumuis paritura lino esse peccatum in docente peccatum mortale est ideo u. talis in regno coeloria minimus vocabitur,quia diuinam lege peruertit,cissi aduersatur.Omnes quoque damnati vocantur nouissimi S minimi redini Dei,non quod in regno aliquam haereditatem, habituri,sed quod ab eadem excludendi sint.
Qui autem fecerit opere, vel diuina suppletione, omnia legis,& Prophetarum mandata. Et do verit hoc
modo alios, ut sic iaciant, is quasi honoratissimus
in regno Dei erit, Advertant hic & intueantur omnes praepositi & Doctores magnum in ossicio QO bene se gerentiu praemium, dc contra magnum male in ossicio se habentium detrimentum& exitium. D ico autem uobis ne putetis mestiistra pretsem esse de hoc quod no veneri soluere lege,aut prophetas:
ite de eo et de legis doctoribus dixi: no inqua existimetis me in vanu vobis docedis Eisse occupatu
76쪽
quasi tota I vestris doctoribus lege audier tis dico
enim vobis quia nis abundauerit iustitia uestra plus, qua scribarum er Phari eorum. Nisi iustitia vestra,& vitet Vestrae conueriatio,malo exactior,& plenior qua docent,& prqstare cotenti sunt eriq; ex Phariseis
sueri non intrabitis in regnum coctoria: non enim tales ad tantam regni haereditatem admittuntur. Λudi,
sit, , vestris doctoribus, Scribis, & Pharisaeis: quia
dictum est antiquis patribus Vestris Non oeeides Vllum hominem innocentem. Peccatores siquidem αsteteratos,publica authoritate interficere licet. usi autem occiderit, hominem aliquem authoritate propria, & priuata, reus erit iudicio obnoxius erit ii dicio decernenti virum ipse etiam sit occidendus. Dixerunt vobis Doctores vestri,externum homicidij actum hic prohiberi, ac politicam poenam in
lege praescriptam Vos docuerunt. Ego autem tanquaverus legis doctor persectam eius intelligentiam habens. Dico vobis quos erudire,& eruditos ad prs dicandum cetteris mittere cupio. ulla omnis qui iras citur fratri suo. q. sNon ilum externa caedens vetita est , sed stab illo praecipuo hominis nocumento quodlibet Vitae humanae nocumentum,omnisque nocendi appetitus prohibetur. Sed nec politicae tantum legis poena in lege Domini praestripta& a doctoribus explicata per legis Violationem iucu ritur,sed aeterna quoque a Deo infligenda. Dic tur autem quis irasci fratri suo, quando aduersus fiatrem, hoc est, hominem quemlibet Vindictam expetit.Quilibet enim homo propter unum spiritalem patrem Deum , ac unum carnalem Adamustater nuncupatur.Nam quum quis iusta ex causa irascitur,non pecca sed peccatum destruit, non enim staret,sed vitio irascitur.Pro ira caeteriSQ an mi assectibus intelligendis legendus est Augustin. lib.34. cap.7.& s. de ciuitate Dei. Reus erit iudicio. Ob-
77쪽
Obnoxius erit: no vi ab hominibus iudicetur,sed iusto iudice Deo , cuius inflexibilis iustitia que-cunque ad iudicium suum sine misericordia adduxerit,ad gehennam codemnabit. Neminem enim Deus quemadmodum homines interdum vel ex ignorantia,vel malicia faciunt innocentem ad iii . incium perizahit. Notandum autem hic est nulluesse iudicio reum praeter eum qui mortaliter irascitur: agitur enim hic de ina quae mortale peccatuest, cuius ad Ephes & Galath. Meminit Paulus: quod etiam ex eo pate quia loquitur Christus hoc loco de illo,qui proximo nocere intendit: omne
autem proximi nocumentum charitati aduersatur,hoc ergo spectare & intendere peccatum mo tale est. Qui autem dixerit rachis. Qui iram suam non co- presseri sed aliqua Voce foris indicauerit, non adversiis vitium,sed hominem commotus , retiae erit concilio, hic apud Deum non erit simpliciter iudicandus,& condemnandus, quomodo ille qui ira ius,iram tamen compressit: verum longe maiori
supplicio assiciendus: qualiter solent illi apud homines,qui non statim ad certu supplicij genus donantur propter nefandum crimen,sed cum certum
sit quod inpri debem iudices in tribunali cogregantur , Ut de irrogandi supplicij gnavitate disquinant &. decernant. Ita, inquit Saluato punietur qui iram suam non cotinens in externum aliquod signum passus est eam prorumpere. Nihil Domi nus aliud significare vult quam peccati grauitate. Racha, saluum significa estq; talis vox apud Hebraeos,quales sunt apud nos irascendi & indignat di interiectiones. Q ut autem dixerit fatuae: Qui aduersiis fratrem e motus expressam contumeliam Vel conuitisi protulerit cum fatuum insensatum,stolidua truncia,
78쪽
asinit,bestiam, vel aliquo simili ignominioso nomine appellando. Reus eritgehennae Ignis. Longe grauiore poena, quam priores afficietur. Dicta est autem gehenna a gehennom, Valle in sorte tribus Beniamin, a
δομο r. filiis Ennom possessa, ut videre est in libro Iosue. Eadem aut pars eius, Tophet est appellata, in qua gentes idololatrae filios suos ignibus concrema tes solebant eos idolo Molech quem Verisimile est Iudaeis suisse Saturnum in deuouere & inam lare. Idem sacrificandi genus imitati sunt & Iudaei x. paris iv. ad idololatriam deficientes . Vnde legitur de . Achaz, quod adoleverit incensum in Valle Ben- , hennom , oc lustrauerit filios suos in igne, iuxta ritum gentium quas intersecit Dominus in aduentu filliorum Israel. Locus hic tametsi esset amoenissimus, men ob crudelia & execranda haec lacrilegia, factus est summae abominationis, in eumi cadauera& sordes quaeque de Hierusalem' iussae sunt eijci. Quod inter Iosuae.laudes nominatim refert Scriptura. Contaminauit quoque Tophe inquit , quod est in valle filij Ennom, ut nemo consecraret filium strum aut filiam per ignem, Molech. Id quod futurum aliquando praeclixerat
Hiere.7.er Hiere. AEdificauerunt inquit,excelsa Tophet, quae p. est in valle filij Eunom,quae non praecepi,nec co- gitaui in corde meo . Ideo ecce dies venient dicit
Dominus,& no dicetur amplius Tophet, & vallisfiij Eunom,sed vallis intersectionis , dc sepelietur x d.; o. in Tophe eo quod no sit locus. Ab hoc ta infami loco insernus in quo de impijs post hane vita supplicium sumitur,& Tophet ix gehenna coepit appellari qua significatione, cu vulgari lingua uteretur. Dominus hic ea usurpauit ad quoru illic crueiatuu incredibile vim exaggeratia addit ut hic,ita
Moth 8. ct ilibi subinde, ignis vocabulu, dialecto Hebraea,
79쪽
pro gehennae incedio,seu gehenna ardente. Apud Minus Nar.eplicat gehena per igne inextinguibile. Porro hoc loco no simpliciter pro etterna danatione accipitur,sed pro peculiari di grauissimo aliquo ei' supplicio significatur enim hic,Vt peccati,sic & poena xii gradus,quae cu in superioribus aeternae sint, si gularis hic erit eam acerbitas intelligenda. Hinc intelligimus quam non sit peccatorii grauitas humano aestimanda iudicio, qui haec cu sint
conam Deo grauia & mortisera, censent tamen leuia esse nec magnopore fugienda'. Qua de re vide
Aug.lib. 2. conti Dona. cap. 6. 5 lib. 4. cap. 19.lib.3. contra Parme.cap. . Annotandum tamen, quod
Diuus Bernardus priora duo loca, non de more Ii,sed veniali peccato interpretatur, de ira videli- IUςr cet ac indignatione inuolutaria,aut volutaria qui de,sed cuius excessus ob iustitiae zelum unde proficiscitur, excusationem habet. Nam alia illa ira qua quis ob iniuriam vere vel apparenter sibi illatam , firmo ac deliberato animo Vindictam ex poscit, aut sumere aliquando proponit, mori te peccatum est. Qua ciere consulere licebit B. I nomam in secunda secundae. Quaest. s .artic. 3.
Quaerat sertὸ quis , quomodo non peccarit Christus contra hoc tum mandatum, Ubi agens aduersus Scribas dc Pharizeos, Stulti,inquit,qui se- Q ricit quod deseris est,etiam fecit quod de intus est Et iterum: Stulti & caeci quid maius est . aurum, An templum quod sanctificat aurum i Aerursum increpans discipulos illos euntes in E- LMo maus : O stulti & tardi corde ad credendum in omnibus quae loquuti sunt Prophetae I Similiter& Apostol. Paulus, quando ad Galatas scribens: o. . O insensati Galatae inquit, quis vos fascinauit non obedire veritarit Et paulo post sic stulti estis, .F Vt cum
80쪽
ut cum spiritu coeperitis,nunc came consilivmhmini' Respond. Licere disciplinae & correctionis cause,ut irasci ita dc conuitio aliquo proximu serire, ut videat peccati sui turpitudinem, set emen- de fit enim hoc ex charitate dc amore eius. Eoque cauendum hic quoque ut ne nimium simus Me bi,h christianae modestiae limites egrediamur.Vnde tametsi non addatur in textu nostro temer vel sine causa est tamen subintelligendum. v Ide A Q. Rursum quaerat aliquis, peccet ne, qui pro sui epi 1 4. defensione quempiam interfecerit. Respon. Al- ad publico terius mortem, Vt Vel eam ipse euadat, aut aliud Zm,er A m quodcunque beneficium consequatur, nemo licithbrossb.3. expetit.Neque enim fas est alienam mortem, tan- officio c. 4, quam eius malum,ad bonum aliquod consequet dum ordinare nisi coram iudice , ubi nec ipsa in men nisi sub natione iusti & boni consideratur, noipsi quidem,sed Reipub. At contra latronem ac ii
uasorem , seruato moderamine inculpatae tutelae, defendere se lice in cuius serrum aut.tormentum
si latro incurrat, sibi imputet si quod inde danum
dc incommodum aut mortem etiam subeat,innocens enim est,qui gladium Vibravi aut tormentudisplosit quandoquidem non hoc agebat aut spectabat,ut alterum interficeret, sed ut eum se a cendo ac repellendo,sese contra inuasoris Vim de senderet. Vnde si mors alterius consequatur, non
magis id illi imputari debet,quam si sur in Queam
incidat,aut ex muro decida quam domui sits ci Exod.II. cumduxerit. Vnde in lege Moysi,si quis nocturnusurem effracta aut suffossa domo,intersecisset, non erat sanguinis reus. Id si ad externa bona tueri l ceba multo magis licebit ubi vita periclitatur. Creterum qua iustitia. nocentes & facinorosi h mines occidi possunt tractat August.lib. i. de eiu late Dei cap.2O.