장음표시 사용
101쪽
affectione prosectum. Quis scit, an Caesar iis auditis , & eorum ponderatis momentis , bello supersedere , existimaret Hoc certe ejus pietas mihi persuadet,quod si agnovisset, a Rege Catholico stare jura , i bello abstinuisiet. At, re collata, de Rege ipso audito, diseussa; nullus dubito quin ejus insuperabilis justitia illucesceret Germanis Doctoribus, quamvis sui Principis praejudicio occupati silmis. Quanta mala, quantae praepeditae suissent D.O.M. injuriae, & innocentum offensael
Sed quid, si post haec pedem ab inceptis retrahere cominpellatur tolerabilius dedecus flaret Austriacae domui juribus cadere, quam post dispendiosissimum bellum
armis cedere . Et tamen res ipsi est, cum Regnis,quorum, subditi ambidextri non minus armis, quam juribus valent . . VIII.
. Injustum Hllum Austriacum, quia illatum ex opinione minus probabili,
mvis hoc nostro saeculo probabilitatum
usus eatenus effluxerit , ut serὸ per moder- nos Authores illud , cuique liceat, quod libeat , cum opinionem, quam plures probabilem dicant , quae praecepti vincula relaxet, & libertati ὸ per- Nerso faveat , facile de obvium reperire sit in materiau
102쪽
morum: adeo ut deplorabili experimento verum, imo veristitnum in opinionum delectu illud deprehendamus. mefatuitas sint patrono. Nihil bsercus, in materia belli complures , etiam ex his , qui in opinionum electione habenas laxarunt , se se effundere ausi non siint ; sed constanter cum aliis, quibus sequi opinionem minus probabilem faventem libertati, minuique tutam, in conspectu probabilioris, & tutioris stantis a praecepto, piaculus est ; defendunt non licere inferre bellum ex opinione minus probabili; sed Principem ad bellum indicendum tutiorem, & probabiliorem opinionem necessario amplecti teneri, alioquin reus erit gravissimorum criminum contra charitatem, quae per bellum violatur,contra justitiam , quam labefactant homicidia, depopulationes, incendia, Se infinita alia nocumenta, quae bellum producit, dc contra aliasa morales virtutes, quibus inssilentia militum saepe saepius injuria est. 53. Haec sana, & fine dubio vera doctrina duplici etiam innititur potissimo motivo , & quia indicens bellum judex est, & quia bellum omnium malorum, epithesis, de compendium est: stib prima consideratione in praesenti; sub secunda in sequenti discu
Principem ergo ad, bellum indicendum, & u gentiori titulo insirendum, dςbere sequi tutiorenx, re probabiliorem opinionem 3 nec posse bellum offensivum indicere fretum opinione minus tuta, minusque
103쪽
8o Injustitia Telli Auseriaci .
probabili, cum judex sit, defindunt quot quot usum probabilitatum impugnant, quos diligentissime laudat Prosper Fagnan. in cap. Ne innitaris. de constitution .num. 2I3 .& 3 3 3. Sed ex his, qui probabilitaturii usum liberum faciunt, non posse judicem sententia proferre ex minus tuta, Se probabili sententia defendunt VaTq. Card. de Lugo. Sanch. Tanner. Laiman, dc alii plures, quos allegat, & sequitur Bontemptus tom. q. tract. I. q. I .a num. 3 29.quibus addendi sunt, qui ex utroque capite id Regi non licere defendunt , quos longum est recensere, videri tamen possunt apud
Antonin. Diana tom. I. tract. I 3. resolui. 8. Et ratio
est manifesta, quia judex tenetur sententiam serre ex allegatis ,& probatis, non enim est Dominus juris , ut possit illud, cui voluerit dare, M auferre , sed attributor, Sc legum executor, qui sine vitio acceptionis Personarum, non potest, quod probabilius uni debetur, alteri conserre , praesertim contra expressas juris regulas. Ergo Princeps , quando per accidens in propria causa vertente cum alio Principe, vel Republica prorsus libera, vices, & munia judicis subit, eadem gerere debet, quae judex ex ossicio gerere tenetur: nequit ergo ex opinione minus probabili rem controversam sibi adjudicare, foret enim sui ipsius acceptor, sed probabilius,& tutius sectari, praesertim dum alteri juris regulae fa υεr; aequi rutius est a bello abstinere, si ergo aliunde rei disceptatae possessio alteri competit; . ut quod probabilius, quod tutius est, teneat,a bello supersedere debet. Gq. Huc-
104쪽
64. Hucusque credam, Germanos nobis non
refragari, quia forte cogitant ab Augustissimo Caesare jura sortius inclinare: & subinde quod probabilius,li cet non quod tutius , decidisse. Porro licet judex, quod probabilius , & tutius simul est, sequi teneatur; ncreta tamen lutius contra probabilius ; sed satis est, si tutis operetur id, quod probabilius est, amplexando, prout
tuto operari, in disputationem non cadit. Forte etiam
existimant, non posse nos hanc probabilioritatem , 5 tutioritatem ostendere , nisi remistivὸ , scili det , lectorem remittentes ad secundam syntagmatis sectionein,
in qua causa belli, Se jura succedendi discutienda sunt; alioquin praeposter processuros. Unde inferent jejunum , & imperfectum relinquendum fore argumentu. Sed nos, qui partes nostras bene noscimus , atque adeo non ignoramus , quod distinctioni praefixae insistentes, ea quae injustum bellum hoc reddunt ex parte cauta , vel occasionis, hic versari non debent ,
sed suo reservari loco jam destinato ; iis intactis , ex alio solidissimo principio probabilius, tutiusque ab hoc bello abstetitum iri, probabimus. Nimir. Quia Catholicus Rex est Monarchiae Hispanicae possessor nedum bonae fidei ; verum etiam probabilis, etiam in specta causa proprietatis in se ipsa ue hinc resultat,quod ejus jus per posiessionem quietam, & pacificam evaserit probatasius. Ipse est ab Augustistimo Caesare conventus , hinc restillat, quod fuerit tutius bellum ei nota scire. Ipse habet pro se juris regulas: hinc resultat, . .: L quod
105쪽
quod ab Augustiisimo Caesare fuerit , ut justo Iudice.
ab sylvendus. Tutius ergo, probabilius Caesar a bet,lo abstinuisset . ἰ 66. Horc odo edisserenda sunt. Primo, quod Rex Catholicus bonae fidei possessor patet ex eo, quod juxta Canonicas Sanctiones is censeatur bonae fidei possessor, qui rem possidet cogitatione dominii ,
ignoran eam c1se alienam , vel sciens esse suam , aut
ad se pertinere. leg. Bonae si is de veris .significat.
sicut e regione possessor malae fidei , qui rem possidet, quam credit esse alienam, vel ad alium pertinere. Cap. Si Virgo.3q.q. 3. ev.final depresription. ω ibi Doctores. Dinus in regul. p s r Bati l ile jurtum. f. e usucapio. 6 fundi. Balb. de praescriptionis a. pari.
a part princip. Bald.in leg. apud Antiquor. num.. G.C. de furt. Innocent. & Abb. in cap. Vigilanti. de prascription. Ioann. Andr. in reg. regHur.lib. 6. Bex o p. r tu ι--7. Pro .er FUR in epdem cap. num. 38.&62. de doctissinia iuxtaque selidissime, prout de more habet Covarr. res, pomar. a. parte reieci. g. 7. Similiter bonae fidei posita'. censetur, qui existimat tradentem sibi remo minuim esse. Barthan leg.si existimas rosluto. tusFagna n. num.qa. post Bero. ubi supran. 19. 6T, Porro, Regem. Catholicum Monarchiania Hispanamc pisse possidere cogitatione dominii, seu credendo eam ad se, non ad alium pertinere, clarius
est , quam probatione indigeat. Nam, ut quae hujus
106쪽
loci non sunt , pro nunc missa faciamus; vel in ea succeditur jure haereditario , vel jure geniturae, vel sanguinis. Si jure haereditario institutus haeres est, succcsserque in ea declaratus a Carolo II. ejus magno avunculo in ultimis tabulis sub quibus minime retractatis,
diem clausit extremum . Nec dubitare Iure poterat, quin Carolus secundus verus Dominus fuerit, ut nec
Austriaci dubitare audebunt: atque ideo, si jure haereditatis succedendum sit; quin a vero Domino sit liae res constitutus. Qilis hoc negeti Sin malint Germani, quod in Regnis Hispanam hanc constituentibus Monarchiam , non haereditario, sed sanguinis jure sucee dendum sit: Rex Catholicus optime sciebat, ipsum. Regem ultimum possessorem Carolum proximius linea, & gradu contingere: quia uterque reperiebatur in linea descendenti Philippi IU. 8c intra eam lineam c6juncti erat in tertio gradu juxta computationem civilis juris, & in primo cum tertio juxta computationem Canonicam, cum Philippus sit nepos ex filio Serenissi-inae Mariae Theresiae Caroli II. majoris, imo quoad
praesens institutum unicae sororis, Philippi IV. filiae
grandioris natu . Nec ignorabat in hac linea nullum alium locum sibi posie potiorem vindicare, praeter unum Serenissimum Burgundiae Ducem, qui proptet Monarchiae Hispanae cum Francica, cujus haeres est , incompatibilitatem, sicut Serenissimus Delphinus Genitor utriusque, abstinere debuit ab hujusmodi successione. Cum ergo leges Regni conjunistiores linea, de L a gra
107쪽
gradu ad successionem vocent, quod nobiscum fatentur Austriades ; lex , quae omni procul dubio Domina est , ipsi Regnum tradidit media Hispana Republicata, quae in hoc casu executrix indubitata legis est. Non ergo controverti potest , quod bonae fidei pollessor sit. 58. Attenta etiam causa proprietatis, negari,
me judicc, nequit, quod sit possessor probabilis ut
interim abstineamus a juribus, de momentis, quae eum certum, exploratum,& incontrovertibilem sacccssorem demo nitrant ex eo quod stante jure , quod sibi naani fite resultat ex legibus, quibus successio Hispanica regulatur, quod tam clarum est, ut admittatur vel ab ipsis Aultriadum .causae patronis, prout ex libello SS. D. Nostro Clementi X l. stilicis Iime D. Petri fastigiuin occupanti utinam ad plurimos annos , ut Ecclesiae utilitas postulat enixe in apertissime constat ;nihil ipsi obstate videtur , nisi una illa decantata , dc
magnificata jurium renuntiatio a Serenisitima Avia tae inissa ad nuptialium pactorum amussim . Sed haec,
quamvis adversus ipsain SereniSsimam Infantem, po-itea Christianis limam Franciae Reginam, aliquid potuerit obtinere; adversus tamen ejus filios, neporcs ex opinione, nὰ dum probabili, sed probabiliori , cujus probabilitatem , nemo qui frontem habeat, negare attentabit, nihil roboris habet. Etenim, ut praefatus sui, vel jure haereditario succeditur; & tunc nullus dubitat, quin filii, nepotes seroris renuntiantis, imo kκ ipsa renuntians, possint ex testamento ad hae
108쪽
. reditatem Patris , ves bratris vocari, necquidquam obitante renuntiatione, ut ex communiori tum veterum, tum recentiorum Iurisprudentum judicio probat Covarr. ad cap. tufamvis pactum de pact. lib. 6. 3. pari.reledliou. g. 3.num. 8. Vel jure sanguinis , & tunc , quod mater, vel avia renuntians succestioni, non γέ- sit filiis, re nepotibus jure suo invitatis, de ad succes sionem venientibus praejudicare, sciunt Germani Doctores probabilem , ne dicam probabiliorem esse opi- , Dionem. Sive ergo hoc, sive illud dicant nam alterutrum vitare nequeunt semper probabile est juς succ cedendi Regis Catholici, quod attinet ad causam pro-' prietatis.
- 69. Tria illa corollaria . quae ex his principiis r
sultare, praenotavimus 3 uno contextu probat doctisi simus P. Ludovic. Moliris de just. Se juris tractat. a. aI- Iegato , disp. io 3. sub lit. D- cujus haec sunt Uerba . . ando inteν Principes aliquos oritur controversia
circa νem aliquam, di tinguendum est. α niam vet unus eorum erat in legitima possessione illius, ita quod boname absque dubio, quιn adspertineret,ipit illam possidere: vel neuter erat in taliposses ne a
d morta cu)usdam tertii res vaeavit, in cοutendunt ad utrum δorism pertineat: aut certe si alter eorum
capit possidera, id non Ditsiae controuersia, aut d --bia , utrum ad se, vel ad alterum pertineret. In primo eΣentu, interim dum certum non est, ad quem νει pertineat ined dubium, Ur rationes sunt pro utraque
109쪽
que parte; neque qui est in possessione tenetur tradere totum , aut partem; nec qui est extra possessionem po test vel bellum movere , vel quidquam rei rutas occupare ; sed rationibus dumtaxat potest experiri jussuum , ali que non solum tenetur eas audire; sed etiamoralem adhibere diligentiam , uisciat an res ad G, mel ad alium pertineat, si via aliqua occurrat , unde idpossit deprehendi. Pro hac doctrina citat Molin. . Francisc. Victor. de jure bess. a num. 2 . eariniue confirmat exemplo disceptationis super Insulis Malucis, quae diu vertit inter Carol. V.& Emmanuel. Portu- gallice Regem. Modo sic. Sed Philippus noster carpit possidere bona fide , dc absque dubio , quio Regnum ad se pertineret , tum quia ex lege succedere debebat; tum quia si aliquod ex renuntiatione aviae dubium enasci ipsi potuister; declaratio facta a Rege praemortuo illud p nitus extinguere erat potens , tum quia universa Monarchia, quae de successorum juribus ad
legum suarum amussim debet esse , de creditur plenius instructa , de informata , ipsum allexit , traxit, excepit, coronavit , & reliquis verae recognitionis obsequiis prosecuta est: tum denique quia ex parte Caesaris nihil aut jure, aut facto gestu meit, quod dubium ipsi veI minimum posset excitare: ergo ejus jus,etiam si ante , cxcauis meritis solummodo spectatis , fuisset selum probabile , evasit probabilius. Ergo nec Caesar armis , ted rationibus eum poterat justὸ convenirς.
7o. Sed pergit adhuc praelaudatus Author sui
110쪽
asserti reddendo rationem , qua caetera nost ra i Ilatia , aut consequia es arefiunt. Primum, inquit oesecun tam eorum, quae sertarant ex eo probantur: quod in dubia melior sit conditio possideutis: eaque de caω-
δε qui es in legitima possessione interim dum sebi nouis
constat rem au alium pertinere, nee tenetur se ipsum illa privare, neque alius, esto is juvixsit, pset licii ἡ illum ea , aut parte illiu potiare ἀ Atque bine ortum habuit tum reo a illa H. de regi pur. lib. 6. cum sui partium jura obscura, reo favendum spol ius, quam
actori; is eteris qui pol et reus est comparatione illius,
qui si xtra posses sionem , in contendit rem ad se pertinere et tiam etiam regu LGI . quae habet: in pari de- δεβο , vel causa potior es conditio possidentis: Praeterea : i , qui est extra possessionem posset ire dubio mo- ωere bellum adversus eum, quipossidet, sequeretur , existente eadem cognitione in utroque bellantium de justitia utri que partis, dari bellum justum ex utraque parte: uam quo ratione is, qui sextra possessionem posset jussie rem illam bello ocetipare , eidem,imo
longe mae, ori, posset eam defendere , qui est in p4ffflaue illius: quippe cum dubium aeque utrique faveat, meliorque sit conditis ρυmentis: id autem concedere, ne Ust concedere bellum formaliter, in materialiter justum ex utraque parte: quo nibit absurdius a ffirmari potest En Philippus noster, ex quo bona hdα postidet , possidere caepit sine dubio, quod successio Monarchiae ipsi competat , nec in possessionis pro i gressu.