장음표시 사용
171쪽
11 E N A R. M EDIC INA L IVM nitatem tolli: locum in quo morbus populariter uagatur linqui. Hac ille nacthodo popularem morbum non curari solii ira sed praecaueri polle
contendit.Galenus uero contrari js ad aerem affectum qualitatibus occurrendum statuit ut calidiori refrigeratione obsistamus, frigidiori caleti ctione, humidiori exsiccatione, sicciori humectatione. nam ubi uitiata aeris substa tia, uel ab stagnis, uel paludibus, coenosis ue locis corpori nixam intulerit, eam quae ab Hippocrate prodita est curationem sussicere putat. Uerum si non substantia colum,sed qualitate etiam sua aer corpori noceat, contrariis qualitatibus instandum suadet Galenus: calefacita cor pora res igerando, refrigerata calefaciendo, sic pin reliquis. Quam GD uleni sententiam doctissime Paulus confirmauit. 4iamobrem haud in
Reprehen- merito Hippocratem Galenus non ex aetὸ traditae horum morborum cusus a Gai Q rationis arguere uidetur. iam t. i ad Ita* quum curationis praecipua pars in eo sita esiet, ut qui redunda lib. ONMM bant humores attenuarentur: idq; uacuatione adhibita, quod omnium
k optimὰ sanguinis inissio praestat plerisq3 qui ualido essent corporis hast istum bitu uenam secari iussi : Alijs tenuem uictus rationem imperaui, quibus p scilicet efiat crudorum in uenis humorum copia: omnibus, qui modo id
per aetatem di uires rerre pollent pro humorum in quoq; natura consgruens naturae at humoribus pharmacum deiecstorium propinaui: NAerem uari js suffitibus, pro ratione temporum anni, modo frigidiori, bus uti aeliate, modo calidioribus per hyemem, quam optimum&asor didis inquinamentis purgatum efficere telitaui: Corpora obstructionis bus liberare parco uictu, attenuantibus & aperientibus medicamentissum annixus. Nonnullacpexcogitaui ex priscorum monumentis desum pta, quae ad laethalem haustum spiritum probe facerent: ham ratione innumeros pestilenti rabie correptos Dei summo beneficio in pristinam ualetudinem restitui. Quae ueror ab antiquis eam in rem ceu probatissima in ueta sint, quae pipse excogitarim , iam pro coronide subiicere commodum est uisum. Hippocrates Actuario teste, libro de Medicamentorum compositione antidotorum excogitauit quo pestilenti morbo Athenis saeuissime grassanti occurreret, cuius merito corona ab Atheniensibus est donatus. VasIet autem non solum ad contagium pellendum: uerum ad plerosq*cQrρporis morboS,capitis dolori, aurium, oris, tussientibus: praeterea limo sis,iocinorosis, anguinem reiicietibus, laterum inflammationibus,ischia' dicis, melancholicis,&quartana praehensis. Habet autem in hunc in Hippocratis dum . Calami odorati, iunci odorati, sabinae singulorum triens, semini uiticis,cardamomi, ciperi, crocomagmatis singulorum quincunx, nardi celticae selibra, aspalati sextunx, nucum cupressi quadrans, rosarum quὸ drans, ladani libra, myrrhae libra, thuris libra,baccae iuniperi paruae qua draginta, haec una tunduntur priuatim nardi spicae selibra,costi tricii ,
soli 3 bes, cassiae selibra, amomi quadrans, & haec seorsim teruntur in siiches triens, hoc priuatim item atteritur styracis dextans, styrax pax latam ad icitur preciosis bellariis terebinthinae librae tres, mellis Atuo librae
172쪽
LIBER TERTIUS. t 18 . Iibrae quino, uini ueteris quantum sufficiet ad bellaria maceranda,consiciuntur pure dc diligenter melle excepta. Haec Actuarius ex Hippocrate. Galenus I X. Simplicium medicamentorum, rubricam armeniacam maxime commendauit ueluti excellens uenenis pellendis medicamens tum, plerosep enim in magna illa pestilentia illius usu seruatos scribit. zii A M μγάλη ἀτω-αῖ ἰδεαν -Π M ii ' Θ-νω, -νωys, ,
Quod est: In magna illa pestilentia, quae eius, quae Thucydidis ines
moria grassabatur speciem reserebat, quicun* medicamentum hoc bibe, runt celeriter curati sunt. Quibus uero non profuit interiere omnes. Salicet quum nec ullo alio iuuarentur. unde colligitur ijs tantum praesidio non suis te,qui plane incurabiles essent,bibere autem Oportet,ex uino subsstantia tenui. Idem etiam lemnium sigillum ualde comendat, item antidotum illam centenariam suam. II . de Antidotis, in Caesarum gratiam ab eo conseri piam. Andromachi ex uiperis medicamentum item quod ex rutae soli js, iuglandibus, & salis grumo conficitur : & quaedam item alia quorum esse miram uim ad uenena credibile est, si ex quibus ipsa constant pura, non adulterata, recentia, Sc uigorem suum seruantia habere possemus. Paulus Russi catapotia seu potionem ualde probat, quae apud eum constat ex aloes partibus duabus, guttae ammoniaci duasus, item, myr rhae parte una ex uino aromatico contrita. Acronem Agrigentinum masgnas lignorum odoratorum pyras incendiisse ut aeris pestilentis malis gnitatem emendaret, idem Paulus testatur. Monet idem lib.V, cap. I I. cum cibo edendum piper & allium, uinumq3 Potens praebendum i js qui ab animante uirus eiaculante sunt puncti. Quod nos transferre quodam, modo possumus ad eos qui noxam ab aeris pestilentis cotagione timent, praesertim ubi is ad frigidu ia humidum inclinauerit. Commendat item eodem capite multa,smyrnium,cinnamomum,Aristolochiam, uiticis se men, lauri baecas, libanotidis radicem. Multa item cap. X X V III. eius. dem libri: libro uero septimo, Antidotum ex sanguinibus conficit, mire ad uenena essicax. Dioscorides haec tanquam praecipua laudat, cum amonium,rapam fastiuam,erysimon, id est erucam sylvestrem,agaricum, aristolochiam, ru/tam,abrotonum, cestron,id est uetonicam, pentaphyllon, quam nos toro
mentissam dicimus. Ego uero ex horum autorum approbatione id composui antidotum, quod eorum sententia maxime ad uenenum omne ualere crediderim, &ex ijs constat, quae haberi recentia non adulterata, quae o in nostro orbe
proueniant,nobi et & forma & uiribus probe sint cognita, Nam quod mi
Plinius grauissim utor censet, non placent tam longe petita medicaν ωp x3 rix . menta, cum meliora interdum iis quae ab externo orbe petuntur coe
173쪽
IS' ENAR. MEDICINALIUM Ita medicamentum ad hunc constat modum. Accipe Rubricae Arimentae cuius loco nostratem ex monte propὰ Arelatam, quae optima est,colore , uiribus,ac forma Armeniacs probe respondet unciam, cin namomi unciae dimidium , radicum pentaphylli Sc uetonicae altilis, id est herbae tunici, & tormentillae cuius* unciae dimidiu, gentianae drachmas tres, radicis Aristolochiae utriusque, cuiuis drachmas duas radicis iris drachmas duas,corticis citrii mali drachmas tres, radicis helemni j drach. duas, seminum citri, napi, & oxalidis cuiuis drachmas duas: baccarum , iuniperi drachmas duas, chario filorum Maceros,nucis myristicae, cdubriae et intiberis cuiuis drachmas duas, libanotidis,saluis ,rutae, uetonicae, rachancepitis,cuiuis drachmam. baccarum lauri, croci, mastiches,olibani, ramentorum eboris, margaritarum albarum, omnium santalorum, cusiusΦ drachmam: rosarum rubr. florum uiolarum.nympheae,& bu glossi, cuiusque unciae dimidium, teruntur omnia secundumartem, Sc ex melle electissimo, uino odoratissimo miscentur, uel in puluerem seruantur ad usum: cuius sumitur quantitas drach. duarum uel trium ex uino hyeme, aestate ex aqua rosacea, Se sirupo ex citri js confectio. Haec, quae utiliora Pliniri lib. - probauimus ad usus mortalium, coterre non piguit. Siquidem ut ait ille, hi tR ' Deus iuuare mortales, quibus iuuandis omnem curam, studium NOperam ponere probi omnes uiri uirtutis amantes debent.
Calenum de uoluptatis oe Lbris causis Fi pugnantia dixisse, cum x II. Gothia . Reduum ad naturalem tum si astatim fiat, dolorem parere, non
uoluptatem, conceptu uerius lirmauerit: Quarto uero de Sumptomatum causis, plurisus locis contrarium omnino dixerit. quonampacto concitiari . inuicem contrari' hi locvos t. ENARRATIO II.
E VOLUPTATE R dolore tractans ex pro sesso GM όlcnus, ac utriusque pathematis causas ex Platonis Hippo. 'cratisis sententia in uestigans non solum non consentanea, secumcp ipsa cohaerentia, sed omnino pugnantia eadem dc
re dixit te mihi est uisus. Duodecimo siquidem Methodi
medendi, reditum ad naturalem statum ab eo qui praeter naturam est, ii affatim fiat, dolorem facere apertissime est testatus. Quarto uerd de Syrim Ptomatum causis, cap. V I. cum reditum uoluptatem, non dolorem in serre, pluribus sane locis confirmauit. Quorum quidem ego locorum controuersa sensa ac series, fide ut autoris amplissi ina commonstrem, adducenda mihi in medium ipsissima, ut sic dicam, autoris uerba erunt:
quibus planum faciam, oblitum quando sui Galenum, siquidem ut est in prouerbio , Bonus quando in dormitat Homerus in pugnantiae sto pulos incidis te. Eius itaque X II. Metho. haec uerba sitiat de doloris caussis tradiantis:
174쪽
Quod est: Nunc autem principium hoc consessum sumentes, nectae esse affectum qui dolorem excitet, uel diuisionem esse, uel alterationem. Illud etiam memoria repetamus, ne alterationem quidem ipsam sens
. sim irrepentem dolore afferre animali posse: sed qus dolore animal assi/ dciet, eam mutationem tum consertim facta, tum uero uiolentam esse de bere. Videntur enim corpora non selum cum in non naturalem habitum consertim aguntur, tristem mutationem sentire: sed etiam in ipso ad naν turalem statum sitium reditu nisi eam paulatim accipiant cruciari. Scismus enim qui in uehementi frigore iter secerunt,eos cum sese non sensim, sed semel calfacere properarent, dolore circa unguium radices adeo ueshementi assectos, ut ferre non possient. Hac serie doloris a Galeno recensentur cauta esse cum diuisio parstium, tum uero alteratio,hoc est, a naturali statu ad cotra naturam a quasis litatibus facta eversio. Sed cum non omnis alteratio ad dolorem inserens dum idonea sit, non enim ea,quae uel exigua est, uel sensim irrepit quaesnam ea sit quae dolorem est illatura, conceptis uerbis explicat. Ea inquam quae Sc consertim a naturali statu corpora agit, & uiolenta est: quam quidem tanti esse momenti in inserendo dolore uult esse , ut non solum quum in non naturalem statum corpora mutantur, dolorem inserat, uesrum etiam in ip ad naturalem statum reditu si astatim is, uiolentero fiat corpora ipsa cruciet: uti exemplo eorum, qui nimium refrigerati praepropere sese ex calfacere tentarunt bellissime docet. Ii enim ad naturas lem unde a frigore nimio exciderant statum redire cupientes, igni perseis is gerata membra ceu Prasntaneum inde remedium petituri admouent, sic sperantes tum adiumentum tum etiam uoluptatem ea se ratione perscepturos. At tantum abest ut uoluptate qua se sevituros sperant potians tur, ut pro ea dolorem uehementissimum sentiant: quod scilicet natura repentinas nullas mutationes citra noxam cui uult in Arte medicinali
Galenus sustineat. Quamobrem rectissime illud a uetustissimo autore Hippocrate dicitum est.
Plurimum,inquit,at repente euacuare,uel replere, uel calefacere,uel refrigerare, siue quouis alio modo corpus mouere, periculosum: quos niam immodicum omne est naturae inimicum e sed quod paulatim fit tutum est, tum alias,tum quum ab altero ad alterum transitus fit. Id summa certe ratione, quod nimium Omne repentino occursu obsueniens, elementorum in nobiS commoderationem in qua una nostra
175쪽
omnis natura sita est euertat atq; dissipet: quae quidem euersio citra tristem sensum contingere nullatenus potest. Ab rjs enim quae nostram naturam euertunt corrumpunt inquit Hippocrates) triste fit pathos, quod dolorem vocamus. Constat igitur non solum chim in non naturas Iem statum mutamur, si consertim fusta ac uiolenta sit ipsa mutatio: sed etiam cum ab hoc ipso in naturalem statum regredimur, si itidem affatim uiolenter in id fiat, dolorem in nobis,non uoluptatem creari. At uero huius omnino contrarium testatissimis explicatissimis p uer his quarto de Symplomatum causis non sensisse solum, sed plane etiam pronuntiasse Galenus est uisus: non tam ex Platonis autoris semper ma Ninai sentcntia, quam suamet ipsius. Capite enim sexto eius libri Platonis in Timaeo uerba recensens ad hunc modum loquitur.
Quod est: Deleistatione uero ac dolore omnes sensus assici possunt, sed dissimili essicacia: quippe uisus parum assicitur, laetio uero&gι - , nus, maxim): mox ab iis olfactus, atque hunc sequitur auditus. Sed quae est communis omnium causa, & quae singulorum propriac Communis quidem quam Plato in Timaeo his uerbis explicat: Pathos praeternatu ram uiolenter 8c affatim incidens,dolorem excitat: quum uero ad natus ratem habitum redit, id* rursus affatim, delectationem inducit. At quod sensim paulatimΦ fit, sensu non percipitur: at* hac tenus Plato. An non hic quaeso contrarium eius quod X II. Methodi dixerat assio
mauit dum repentinum ad naturalem habitum regressum uoluptatem non dolorem inferre astruxit At fortasse arbiter aliquis aequus, commodus Galeni patronus illius causae subscribes, haec quae modo attulimus, i, non ex sua sed Platonis potius sententia exprompta esse dicet: quod Raddueius ipse Plato in testem hoc loco sit, R ex illius penu eruta quae de
doloris uoluptatis* causis huc adferuntur. Quod etsi uerissimum est, ex Platonis inquam sententia locutum hoc loco fui sic Galenum, negari lasmen minime poste censeo, non & eum ipsum Galenum, ci Platonis senstentiae subscripsiste. atque in hac asserenda & constituenda omnem suam mentem cogitationem is fixisse. Quod & mox citandi a nobis loci ex hoc ipso capite,non de Platonis iam,sed Galeni potius sententia scripti, testastissimum facient. Hac enim ipsa de re sermonem ex sua ipsius mente attes xens Galenus ad hunc modum loquitur: O
Hoc est: Atq; hoc modo in omnibus sensibus mo lettunt pathos gis gnitur. Contraria autem illi delectatio oti contrarias causas. Nam si ob
176쪽
diuellentia quis periclitetur,si aTatim ad naturalem habitum redierit,de
An non hic Galenus regressium ad naturalem habitum consertim fit,ctum delectationem creare assirmat 7 Si, inquit, a diuellentibus quis pastiatur, dele stationem reuocabit ubi ad naturalem habitum atatim rediei rit: uoluptatis enim iucundiq; sensus rationem omnem in reditu ad nasturalem statum consertim facto positam esse uult.Qiuod enim sensim paulatimin fit, ut remissam habet 8c languidam motionem qua uehementer asscere possit: sic serme sensu non percipitur, uti N praecitato paulo antea loco ex eiusdem est a nobis sententia demonstratum. Sed rursus confirmatius locupletio rein testimonio id ipsum ex eodem astruamus. Ubi Os παenim de rjs quae in sensu tactus uoluptate pariunt ex professo loquitur, ea adferens idonea contraria a quibus uoluptas creari solet, locu illum citat Hippocratis ex Aphorismorum sectione quinta. Est autem ubi in rigore neruorum sine ulcere iuuene bene carnoso aestate media aquar Digidae immersio caloris reuocationem facit: calor uero hic liberat. Indicat, insquam, quod nam idoneum sit contrarium quo aegritudinis alleuatio fiat, ostendens non frigidam ipsam,sed calorem ab ipsa reuocatum, idoneum rigoris neruorum contrariu esse, illicp adscribi curationem debere: eosq; arguit, qui curationem eiusmodi a frigida, non autem a calore nativo ab illa reuocato fieri contendebant. Atque eo ipso loco haec de uoluptatis v c
Omnis inquit assiectus praeter naturam per contraria ad naturalem habitum reducitur,quemadmodum rigor neruorum per caloris reuocastionem. Qitia si cosertim hoc fiat,non sine uoluptate perficietur curatio:
si uero paulatim sensu haudquaquam percipietur ad naturalem habitum
regressus. Uoruptatem igitur Galenus ex regressit in naturalem statum consertim ficto, tanquam a se a ipsius essectrice causa oriri hisce uerbis apertissime confirmauit: id nimirum testatus, rigoris neruorum curationem, tum quidem cum uoluptate perfici, si consertim nativus calor morbificam
causam discutiat: quod frigidae immersione fieri testati simum relinqui. tur. Si ueror sensim non affatim id fiat, nulla sane percipietur uoluptas.
Hoc est: Et quibus sensim in corpore increscit non secundum natus ram assie stus, licet ille sensum etagiat, quum tamen ad naturalem redit habitum , idw astatim,sensum uoluptatem o parit. Eadem Galenus hoc loco, quae superioribus de uoluptatis generatio'
ne & causis adsert. Quin & paulo post de uoluptate ea quae ex genitaliso a seminis
177쪽
i σ3 ENAR. M E D I C I N A L I v M seminis excretione oritur, dum per concubitum semine consertim ciecto, uoluptas mira percipitur loquens, tantam esse uoluptatem tradit, quanta fuerit ipsius regressus ad naturalem statum celeritas. quord scilicet scinen
Quia, inquit, affatim excernitur pro reditus ad naturalem statum coleritate, uoluptatis quo* magnitudinem ad proportionem habebit. Constare igitur ex his cui uel mediocriter in Galeni lectione uersa to existimo , quaenam deuoluptatis & doloris causis eius autoris fuerit is sententia, Dolorem tum scilicet fieri, cum causa quaepiam uiolenter assa timin incidens molestum pathos intulerit: uoluptatem uerd, tum quum ab ipso non secundum naturam statu, in eum qui secundum naturam est regressio fit: non languida quidem illa at remisia , ut quae uix sensupercipiatur, neq; insignem aliquem sui sensum exhibeat: ut paulo ante de eiusdem Galeni mente demonstrauimus sed plane intenta de ualida, tum etiam astatim facta. Ea enim est quae uehementi suo motu animal afficit. quumΦ per illam ad naturalem statum, unde a causa ut irrumpente decis derat,reditus Rat,necessium quidem est uoluptatem percipi. Quamobrem
in rigoris neruorum curatione tum quidem uoluptatem sentiri meritor is dixit, eum caloris reuocatio quae morbificam causam ceu contrarium
idoneum destruit astatim facta fuerit. Fit autem huiusmodi, sum in sti,gidam derepente aeger immergitur: qua quidem in Uigidam demersio,
ne, consertim intro reuocari natiuum calorem ceu a contrario adactum Cap. eon- necessarium quidem est: quod ex Aristotelis sententia ea sit contrari rum natura, ut sese mutuo expellant, nec una inesse eodem in subiecto
possint. Itaque foras occurrente seigiditate, intro colligi calorem conso luctas est: a qua quidem caloris intro facta reuocatione, discuti morbi Dcam causam oporteta ex qua quidem sic repente consertim* sublata, blatis dum quendam ato iucundum sensum percipi est necesse, quem uoluptas 3 tem tum medici tum philosophi omnes uocare solent. Est enim Voluiptas iucundus quidam naturae sensus illi plane conueniens: uti Dolor tristis quidem Niniucundus. Ita*illud necessarid uel ex ipsa rerum nastura consequi uidetur, ut cum praesens aliqua in corpore subsit morbifica
causa, magna ui ato impetu illius temperiem aut unitatem euertere posiis Afferi, tenS, ea dolorem pariat. Siquidem uel Galeni testimonio dolores quam dion ιι cun* obsederint partem, uel in temperaturam in ea, uel solutam unitatem demonstrant: uti cum ea ipsa quae dolorem intulit causa,per idonea constraria ausertur, uoluptatem percipi est necesie: hoc est, blandum quens dam actu citia dum sensum quo in naturalem statum reuocatio fiat. Quae o quidem sine hoc ipso naturae maximὰ amico sensu fieri nunquam potest. Quo autem plenius Iuculetius o tractari proposita res possit, pugnanates p Galeni loci quoad eius fieri maximὰ poterit conciliari, omnis mihi R doloris 8c uoluptatis natura, causae, generationiSetiam illorum mos diis ex Platonis praesertim & Galeni sententia ad amussim explicanda
178쪽
erunt. sine quorum animaduersione neq; fatis commodὰ quaesitum tra istari, neq; Galenus a pugnantia uindicari ullo modo potest. Primum igitur doloris & uoluptatis naturam seis notionibus, hoc est definitionibus explicatam trademus: Dein utriusq; causas: Postreindgenerationis amborum in nobis rationem modum Φ proseremus. Dbus explicatis rebus, plana erit at perspicua, quae antea erat controuersse atq; ambigua doloris uoluptatisq; generatio. A Platone igitur Philosephorum summo initium sumentes,dicamus Voluptatem aestionis illius nomen esse, quae ad M ist, id est utilitate emo, ro Iumentum is tendit: Dolorem uero, a id est dissolutione cor poris dictum uideri. Ea enim de re tota sic in Cratylo de recta nominum ratione Plato disierit. HERMOG. id M, , λύπη , πιθυ- uoluptas plato. stilicet, dolor, cupiditas , Socrates, & huius generis reliqua S OCR. Haud nimis obscura mihi uidciatur Hermogenes. κῶν , id est uoluptas, sis quidem actionis illius nomen est, quae ad ὀνων, id est utilitatem, emolus mentumo tendit: si uero adiectum facit, ut pro eo quod est αονὴ,ia,ν. prosseratur. Λ-ν id est dolor, a id est dissolutione corporis trahi uis detur. Nam in huiusmodi passione corpus dissoluitur. Rectissime certe Plato ex ipsa vocum ratione rerum naturas explicas o uit: in id enim rebus nomina apposita sunt ut idem eodem loco tradit ut per ea ceu instrumenta quaedam congruentissima, rerum substantias doceamur: unde est illud etiam Aristotelis, Voces esse earum quae sunt in perihe in anima passionum notas, quibus sensa mentis rerumq; naturas apte exs plicamus. Voluptatem itaq3,hoc est Graece strat, ab utilitate emolumenato*dictam recitὸ a Platone pronuntiatum est: quod qui ea potitur, in Ninio bono,utilitate, ac fructu perquam c5modo seu i sentiat: est enim blandus quidam ac iucundus sensus, naturae nostrae maxim congruens. Dolor uerὀ, λυπη nuncupatus ob id merito est, quod illius interuentu dissolui corpus Reneruari plane contingat. Vnde est illud Galeni, Ex coriis e,o maxime uirtutem prosternentibus dolor est. Hactenus denominum Q, hi a m .
tione Plato. x b. De rerum uerδ ipsarum,uoluptatis inqua & doloris natura, ad huno modum cum in Philebo, tum in Timaeo tractauit. Horum enim pathesmatum essentiam in eo potissimum positam esse idem in Philebo statuit, utex eorum generc sint quae naturam suam omnem in fieri& transmutas ri, non in eo quod statu est atq3 permanens habeant. Sunt enim huius ues Ineris multa quae fixum nihil atq; permanens habent, uti motus, tempus, Ipathos: quod bellissime a Galeno libro de Sympl.disser. ad principium s,ri'. dictum est. Quo quidem in genere ex Platonis sententia & uoluptatem dij, p. i. o quoq; reponit,& in uniuersum motum omnem quicunq; procedit ab alstero in alter u. Unde in Philebo sic ea de re a Platone disseritur. S O C R. Oti id uero hoc squod audiuimus uoluptatis quidem generationem senasper, essentiam uerὀ nunquam existere et Elegantes enim quidam uiri hoc serunt,eis O gratia est habenda.
Ex his cuia constat, Voluptatis generationem semper quidem esse,
179쪽
61 E N A R. MEDICINALI UMEstentiam uero nunquam. Voluptas enim praeceps quidam motus est, uti in Timaeo idem autor doctissime probat: motus autem omnis inge neratione , non in habitu essentiam suam habet: itain & uoluptatis natu ra in generatione, hoc est motu, non in habitu erit. Sic etiam & Dolor: est enim ex eorum pathematum genere, quae in actione &motu essen tiam suam habent,nempe aestionis tangendi noxa,quod Galenus libro de Symplomatum differ. cap. III. abunde monstrauit: Actionis inquit tangendi noxa dolor est. Omnem uero utriusq; pathematis naturam, in Philebo Plato his uerbis scitissime expressit. Posteaquam enim de qua tuor summis illis generibus, quae rebus quide omnibus insunt, Termino, Infinito , Mixto, &Causa disseruisset, ostendere uolens quo in genere tum uoluptas, tum dolor reponenda essent, sic cum Protarcho disierit. S O C R. Nunc igitur, o amice , in quo genere sit mens, quamve habeat uim,satis propemodum monstratu est. P ROTA R. Omnino. S OCR. Quinetiam uoluptatis genus iampridem patuit. PRO T. Nimirum. S O C R. Reminiscamuriam& horum circa utracp quod mens quidem causae cognata eiusdemw cum illa generis serme erat: uoluptas autem insfinita, eiusq; generis, quod nec principium, nec medium, necu finem,in seipso suapte natura continet, aut aliquando continebit. PRO T. Quidni reminiscamur S O C R.Oportet ita posthac in quo horum utrunq; consistit, & propter quam passionem fit, quoties fit, aduertere: ut uos
luptatis primo genus ipsum inuestigauimus, sic & ista circa illam primo
nunc inquiremus. Seorsum tamen a dolore uoluptatem sufficienter ex
minare non possumus. P RO T. Si hac gradiendum est,hac utiq; gradias mur. S O C R. Num igitur idem tibi quod mihi de horum generatione uidetur. PRO T. Quid istud S O C R. Communi eodemq3 in genere
secundum naturam dolor & uoluptas ei se uidentur. P RO T. Hoc com
mune genus Amice Socrates ostende obsecro quidnam ex his quae supra disti iusta sunt intelligi uelis. S O C R. Pro uiribus o mirifice uir id agam: PRO T. Bene inquis. S O C R. Commune igitur intelligamus,quod ex quatuor tertium numerauimus. P R O T. An quod post infinitum finis tumq; Iocasti, in quo sanitatem & harmoniam, ut arbitror, collocastics Ο C R. Recte dicis: sed nunc maxime mentem adhibe. PRO T. Dic igitur. 5 o C R. Harmonia soluta in animantibus, una naturae solutio nem generationem Φ dolorum eo in tempore fieri dico. PRO T. Conssentaneum. S O C R. Rursus harmonia contemperata& in sui naturam protinus restituta uoluptatem fieri dicendum est: si modo res maximae uerbis paucis concludendae sunt. PRO T. Reor equidem te recte, o So/crates,dicere: clarius tamen exprimere eadem adnitendunt. S O C R. An
non uulgaria & notissima, cognitu facilia sunt P R O T. Quaenam istars o C R. Fames quidem solutio est atq; molestia. PRO T. Est .s O CR. Comestio vero', repletio at* uoluptas. PRO T. Ita. S O C R. Sitis ite rum corruptio, solutiow,S dolor. Vis autem humore quod arefactum est reficiens, uoluptas est. Discretio insuper & dissolutio praeter naturam aestu quodam essedia molestia. At secundum naturam restitutio refriges ratiot
180쪽
ratio* uoluptas. PRO T. Prorsus. SOCR. Concretio quom humo ris praeter animalis naturam seigore facta, dolor: contra humido lique,scente R in suam redeunte naturam , reditus iste uoluptas. ac summatim considera, num toleranda tibi haec oratio uideatur. oties corrumpitur animata species, ex infinito & termino, secundum naturam ut diximus genita, eiusmodi corruptio dolor est. Cum ueror haec in essentiam suam refluunt, regressum hunc dicimus uoluptatem. PRO T. Esto: uidetur enim hoc mihi admodum uerisimile. SOCR. Hanc unam itaque uolus piatis & doloris speciem in 's passionibus utrisque ponamus. PRO T.
Eodem autem in libro post multam eius rei disputationem sic rursus Socrates de uoluptatis 5c doloris causis disserit. so CR. Dictum est saepenumero , quod quorumlibet natura concretionibus uel discretioni/bus, repletionibus uel euacuationibus,incrementis uel decrementis corrupta, dolores, molestiae,cruciatus, caetera Pid genu&exoriuntur. P RO T.
Saepe iam dictum. Et rursus paulo infra, Mutationes quidem magnae Socrates inquit
uoluptates dolore 3 asserunt: mediocres autem Sc exiguae, minime. Haec de uoluptatis dolorisin natura in Philebo Plato: in Timaeo ueror breuibus omnem eorum pathematum vim atqs naturam his uerbis exspressit. Quod praeterea, inquit, ad uoluptatem attinet & dolorem, ita consideretur. Passio uiolenter praeter o naturam abunde, simulq3 nos bis illata, molesta fit. Rursus quae in naturam abunde simul in reuertitur, dulcis: quae contra fit, contra. Passio uero magna cum facilitate iis lata, sentitur quidem maxim . uoluptatis autem & doloris minime parsticeps. Et rursus, Corpora, inquit, ex partibus grandioribus constituta, & uix agenti cedentia, quando motiones illatas in totum corpus trai j ciunt, uoluptates dolores continent: quando uidelicet e suo statu mos
uentur,dolores: quando redeunt, uoluptates.
to Ex hac uniuersa quum in Philebo, tum in Timaeo Platonis serie, non solum quaesit tum uoluptatis, tum doloris natura : uerum etiam & quae amborum causa, & quis generationis eorum modus, euidentissimὰ conssiat. Doloris enim eam uult esse naturam, ut sit a naturali statu molesta platonia quaedam Sc uiolenter consertim p faeta secessio: Voluptatis uero, ut sit regresius quidam in eum, unde deciderat corpus, naturalem statum : si lare αμα- modo refluxus is a toreuersio abundὸ simulo fiat. ita ut ad doloris volu t M. p tat isq; naturam es lentiamq3 constituendam, id praecipuum esse uelit, ut abunde simul hoc eli consertim N uiolenter pathos ipsum inseratur, quod uerba illa in utrius in pathematis explicatione posita simul N as O bundet exaetissime monstrant. Passio, inquit, uiolenter praeterin natus ram abundὲ simulq; illata molesta fit, hoc eli doloris particeps. Rursus quae in naturam abunde simulo reuertitur dulcis. Quod quidem pauid post explicatius tractans, ido confirmans, Passio,inquit, magna cum fas ecilitate illata sentitur quidem maxime, uoluptatis autem & doloris minis in particeps. Quam quidem sententiam Galenus ex hoc, ut arbitror,to ε