장음표시 사용
281쪽
ac E N A R. MEDICINALI UMTe populari Er epissemico morbo grassante, febre tertiana ab aeris Ο aquartim noxia qualitate oborta,cum hepatis imbecillitate Er olfhuctione, ad quam I senteria hepatica fluebatur. et AB NARRATIO VII.
v M nihil in medicina graue,difficile, Narduum: tum uesro illud in primis in ea admirabile haberi debet, quod nodum peream priuatorum&patentium morborum, quos αποράδες Graeci uocant, hoc est dispersos, sed N abditissimo/rum quoque & populariter grassan tium ., in quibus diuini 'quippiam subest, naturam, causas, symptomata Φ agnoscimus: & qua sint ratione tra standi ,eius artis beneficio edocemur: & si de occultissimis ab ditissimis que morbis opinione N artificiosa uocata coniecti ura potiusquam certa ratione iudicium ferri a medico possit: quae docta Hippocra tis libro de Elatibus si modo is eius libri autor est sententia fuit: atque item Galeni cum inquit, Quae in occulto latent & sebres afferunt, non aeque discernuntur, atq; ea quae in partibus apparentibus: sed mente eges repcrspicaci mihi uidentur. Quamobrem cum depopulari morbo qui per omnem serme Narbonensem Galliam, sed in Allobrogibus praesci,
tim uiguit, dicendu mihi sit, primum omnium morbi huius causas, natus iaram ac uim omnem explicabo : subdim tamdem eius morbi curativa me, thodo. Sic enim omnia mihi complexus uidebor,quae ad rectam astiariis huius traistatione pertinere uidebuntur. Sumptis uti medendi indicaationibus ab his quae secundum naturam, atq; quae contra naturam si inta sic enim quis mededo minime errabit,inquiente Galeno primo ad Claus conem,neminena qui certo diuisionis arti scio ea quae secundum naturam
sunt, ueluti temperaturam,aetatem, sexum, mores,educationem, assi actu; dines, industrias, habitus, una in morbi Sc sympto matu uim ac potentiam, eorumcp causas pernoverit, non certa methodo rite curaturum. Sed iam
rem ipsam aggredior. Uiguerant per hyeme anni trigesimi primi supra , sesqui millesimum, proximum* illi uer, ingentes pluuiar,tepestates prae posterae, austri sicci haud parum multi,quorum peculiare si increbuerinteste solet febres gigncre. Cui sane constitutioni septentrionales uenti, rasri quidem illi,sed ualidi post furentes austros mixti erant. Aesias sequuta nubibus obducta, caligine plena, calida, aestuosa, sicca in Diz: nimirum quod talis fere in t coeli aerisin constitutio, qualem in Thaso olim Lisse primo Epidemiorum scribit Hippocrates. Unde faetum est, ut ac dente etiam putredinosa aquarum uitiatarum qualitate, in Qx tubercula, bubo nes, phigethia, carbones & eius generis tumores, pestilentes quidem illi, at* pernitiosis febribus coniuncti gratiari coeperint. Tandem uero post, sol sit tium aestiuum cestantibus praefatis allectibus, febres horridae, gras
Ues, aliae continentes, intermittentes aliae , exl praecipue tertianae oriri coeperunt. sed quae neo plane remitterent, nec omnino remissione illa
melius habere aegri uiderentur. quod uidelicet noxius humor putredine sua,& noxia qualitate occulta quam morbidam excretionem Hippo
282쪽
LIBER QUARTUS . ac scrates appellauit) hoc est potentiam quandam deleteriam, toti nostrae substantiae prorsus insensam, in ipso humore contumaciter insistentem,
ato a morbido acre conceptam, ita aegros assiigeret, ut nec uirtus hunc concoquere, aut notabili excretione superare pollet. Hoc ital morbo tum senes, tum iuuenes, pueri innupta P puellae teneri coeperunt. quod communis eademq; prorsus subesset in omnibus morbifica causa, aeris inquam uitiosi attractus, uitiatae Q aquae haustus. eae nempe duae uel praescipuae popularis morbi si quid Hippocrati, Galeno, ac Paulo creditur
causae esse solent, ac proinde nullo habito aetatis, temperamenti, sexus, xo educationis, uitae, ac consuetudinis discrimine, in omneS Passim grauissis a. i. pidem.
me saeuiebat quo indicio a disperso popularis morbus distinguitur. Erat Pήμι autem popularis febris huiusmodi, laborantibus quidem primum extre V ma ualde Digebant,ita ut uix calefieri posient: magno rigore uniuersum corpus quatiebatur, id uero ne P Omnibus nec p perpetuo, sed his tantum contingebat, quibus plurima & mordax in uasis suberat bilis ab expul/trice facultate soras summo cum impetu pulsa: calor porror uehemens postea accendebatur. In accessionum remissionibus, nec uniuersim aegri sudabant, nec sudore leuabantur, ob nimiam scilicet humoris copiam,&meatuum ab infarcto succo stipationem. Bona aegrotantium pars conti/,6 nenti sebre, pleriq; multi duplici accessione laborabant, altera grauiore, leuiore altera. Lotia quidem biliosa , colorata, nec bene consistens sedi mentum habentia. Alui retrimenta diluta ,syncera,ut plurimum incocta, ualdeq; biliosa. Vomitus in multis pernitiosi, porracei, difficiles, singulistibus ac uehementissimis oris uentriculi doloribus comitati. Angustia plurima, grauis decubitus , morbii difficilis tolerantia, uigiliae multor,& si quando somnus obreperet: grauis erat, delyrio ac somniis grauibus conturbatus. Conuulsiones haud parum multis pcr morbi uigorem ac decretoria fiebant: sitis grauis, arida scabraq; lingua, exulceratae fauces, sermo difficilis , cordis palpitatio seequens & multa. Dysenteria tandem
3o plerois sub morbi finem grauiter prehendebat, a qua serm4 diutissime
cruciati peribant. Quae siquidein cuncta , multae ac surentis uenenosaeo materiar per uniuersum corpus diffusae ac coturbantis symptomata erant. is enim uel ab exiguo uel parum molesto humore, tam multos tamq3 exitiales casus Merer Haec in summa morbi natura erat. Caeterum ob multum ualdeq; uitiatum humorem, morbidami illius excretionem, hoc est uenenosam qualitatem, ob virium imbecillitatem,& incautam uictus rastionem a laborantibus seruatam, morbus ipse diuturnus ac curatu con/tumax reddebatur. Siquide uix ullis auxili js cedebat, non operosa mes
dentium manu, non summo medicoru studio at* diligentia aegri quic quam uel minimum leuabantur. Odia si ad humoris copiam minuens dam, ad putredinem finiendam, ad stipationem obstructionemq3 leuansdam, parata ad manum remedia eiiciat: quorum merito, ac uirtute, uel mitescere, uel leuari morbus poterat: ad morbidam tamen excretionem noxanis pestilentem occultam, qua grauiter uniuersum premebatur corpus,nulla inuenta, nulla excogitata quae morbo propria essent remeσ
283쪽
Diuinum in morbis quid. .Praesis
dia erant. Superuenientium enim, hoc est uulgarium morborum, causa abdi sissima esse solet. Quam sane causam summus autor Hippocrates di uini nomine dignatus esse uidetur, cum unum quen nostrum si quid in morbis diuinum insit agnoscere dc obseruare iussit. Quam uocem Calcanus, θά si pro ambientis nos aeris conditione interpretatur: ego tamen maius aliquid atq; longe praestantius hac uoce diuinum Hippocratem sis gnificare uoluisse existimo: nempe aduersariam quandam, sublimem , nobi ; prorsus ignotam, ac Dei arcano consilio morbo inclusam pestis Ientemo naturam, nostra corpora tota sua substantia dissipantem: cuius ut natura omnis nobis est prorsus ignota, sic nulla aut sere pauca inuenta iosunt, quae occultam illam causam, morbidamo excretionem curare pos sint. quod nec calore, nec frigore, nec ulla manisesta qualitate noxam insferat: Unde merito a medicis caeca ea causa est appellata: eg qui inde creantur morbi, caeci, occulti, ignoti ac exitiales recte dicti sunt, quod a causa admirabili, obscura, nec ullo sensu comprehensa proueniant. Quico quid enim summum ac extra omnem humanae cogitationis at ingeni j aleam positum, id ueteres diuinum appellarunt: unde diuinos quosdam homines, diuinos item morbos quosdam, quorum esset uis admiranda nec nobis satis perspecta meri id dixerunt. Diuinitus enim immitti mors hos non Ethnicorum solii in monumentis, sed secrarum literarum assers tione constat: siquidem ex his unum pestilentiam esse ex illo Exodi loco constat, Sacrificemus Deo nostro, ne sorte accidat nobis pestis. Et rursus Exodi XII. Nunc extendens manum meam ait Pharaoni Delio Perscutiam te & populum tuum peste, peribisΦ de terra. Et Levitici A X VI. Si non audieritis me, nec feceritis omnia mandata mea: sed spreueritis loges meas, Niudicia mea contempseritis, ut non faciatis omnia ea quae a me consti tuta sunt,& ad irritum perducatis pactum meum, ego quoque haec faciam uobis. Visitabo uos uelociter in egestate,& ardore qui confi/ciat oculos uestros,& consumat animas uestras. Et paulo post: Quum confugeritis in urbes, mittam pestilentiam in medio uestri. Et Numeri Τ' XIIII. Quousque non credent mihi in omnibus signis quae feci coram
eis Feriam igitur eos pestilentia, at o consumam. Deuteron. XA V III.
transgredientibus mandata haec minatur Dominus: Adiungat tibi Do minus pestilentiam,donec consumat te de terra, ad quam ingrederis pos sidenda. Percutiat te Dominus egestate,sebri, & frigore,ardore dc aestu, N aere corrupto, ac rubigine,& persequatur donec pereas. Et paulo post: Percutiat te Dominus ulcere Aegypti, dc parte corporis per quam ster cora egeruntur,scabie quoq; dc prurigine, ita ut curari nequeas. Quae eda me de industria allata sunt, ut ex sacrorum fidissimo testimonio pestillantes morbos ultore Deo scelera nostra grauiter uindicante plerunq; Mimmitti, plurimumcp diuini in illis ineste, hoc est, arcanae abditae. caussae declararem. Unde Iamblichus libro de mysterijs Aegyptiorum , Du
inquit praesentes dant corporis sanitatem, uirtutem animae, mentis synsceritatem. Qiuod in nobis est frigidii laetiferumcp delent,calorem fovent, essicaciorem p reddunt ad uitam. Daemones praesentia sua corpus gra
284쪽
uant, morbis affligunt, aliter puniunt. od item praeter GaIenum CeI, sus quo* annotasse uidetur, morbos inquam qui abditas habeant causas, S pestilentes sint, diuinitus nobis immitti. Sic enim ea de re primo Episdemion Galen .
Quod est: Pestes appellant homines, sciuntq; exitiales esie morbos: quinetiana ad Deos saepe referunt,de curatione eorum cosulentes. Quam Celsus sententiam ueluti confirmans dum Aesculapq filios, Podalyrium Lo i. - 1. i. & Machaonem bello Troiano ducem Agamemnonem sequutos, non in pestilentia , neq; in uariis morborum generibus aliquid attulisse auxilii, sed uulneribus tantummodo serro & medicamentis mederi solitos esse
scribit, haec demum autore Homero subiicit: Eodemo autore inquit disci potest, morbos tum ad iram deorum immortalium relatos esse, &ab hsdem opem posci solitam. Locus porro est apud Homerum Iliados α, dum Chrysae precatione ad Apollinem, ob negata illi ab Agamemnone filiam, Apollo grauissimam in agmina Danaum immisit pestem, quae uniuersiam tame Danaum gentem iumenta Φ nouem dierum spatio cono secit ac perdidit: restituta tandem Chrysae filia , macitatisq; uictimis, k, cui omensum placarent Deum, pestemq3 auerterent restinctus est omni,no morbus. Alibi uero in haec digredi in ηsq; paulo plenius uersari libuit,
quorundam ut uulgarium medicorum institiam ne dicam an stupidita, tem & arrogantiam retunderem, qui pestilentium & uulgarium morbos rum naturam se tenere omnem,causas* perspectas habere, arcana vi aesdam , ac ueluti e Deorum consiliis prolata, ad manum praesidia habere profitentur: cum euidentissimum sit, eorum morborum neΦ naturam omnem, neo causas medicis satis esse perspectas. Unde illud rectii Liuia tum a Galeno, tum ab Avicenna dicitum est, falli atq; haesitare in huiu0 lib., modi morbis medicos cum saepenumero Sc bono pulsis aegrotantes prae ,, ditos, & coctionis signis apparentibus mori contingat, salutem etiam Auz pre . pollicentibus medicis. Sed iam ad institutum redeuntes cum grauis ac qi ru. contumax esset qui populariter grassabatur morbus, si quando remitti uidebatur, mox multo quam antea grauior recrudestebat. quod morbi seminarium per omne sere corpuS sparsum, morbidat pestilens excrestio intus recondita maneret, grauius tum confli stabantur aegri: quod recrudescenti morbo summa uirium imbecillitas coniundia citet, ita ut noxium humorem superare facultas non poste t. hoc enim semper nostri corporis facultates, autore Galeno, moliuntur: ut quicquid alienum est, qua fieri potest excernat. Quod si uel ob humoris copiam, uel crasiiciem, Ut in o aut malignam putredinem , perficere id nequeant, putrescere humorem omnino, uel Galeni sententia, est necesse, morbumq; deteriorem feri. Quae enim relinquuntur in morbis post crisim, ut ait Hippocrates, reci/ idiuam secere solent. Quibus si incautam uidius rationem ab aegris ser ua' tam adieceris, omnes tum longitudinis morbi, tum crebri relapsus causas te recensuisse putato: si modo dissicultatis decretorii,quae ferme omnibus Z a conting
285쪽
a i E N A R. MEDICINALIUM cotingebat,rationem reddideris. Nam neq; per primos decretorios dies excretio aliqua, quae aegrum leuare posset, apparebat: & si qua a natura excretio fieret, ea difficilis, imperiacta, 8c mala cum tolerantia, nulla conserentia erat: nam si sudabant,exiguus per ceruices tantum & collum manabat sudor: si flueret aluus, exiguum erat ato incoctium quod foras prodibat, multum quod in uiscera condcbatur. Ita* sectum est, ut in multum tempus productus sit morbus , qui multis decreuit uomitu aut secessu, post acerbos uiscerum dolores, multa porracea bili educita: ut mihi ipsi post quadragesimum diem euenit cui post excitatos uehemen tes in uentriculo dolores, a bilis porraceae copia, sequuto uomitu,&alui fluxu, a mortis faucibus fui tandem Dei misericordia liberatus. Hoc item
illustri uiro Ioani Philippo Romano Mediolanesi praesidi, de quo mox
dieturus sum contigit. Alths in quartanas sub autumnum & splenes, atq; hydropes, mutatio taeha est, una cum ingenti per nares sanguinis fluxu, quo innumeri exhausto uitali spiritu, innatoq; calore periere. Plurimos iocinoris ac lienis obstructio, grauibus intestinorum doloribus conium csta, ad quos tandem dysenteria sequebatur, male habebat. Hepatici multia morbo reddebantur,quos diutina per aluum humoris loturae carnis si mili mi fluxio: tandemin sanguinis meri, sed crassi & faeculenti excretio tentabat: η uero affatim & copiose ac citra dolorem, aut intestinorum is morsum sanguinem plurimum egerebant : eum p seorsim at* egestiolnibus impermixtum iocinoris male affecti atin imbecillitate tentati in resilvictis. dictu . hisce equidem notis hepaticam dysenteriam ab intestinati Aui, uri . cenna distinguit. Quin & Galenus ab huiuscemodi excrementis faculta, tem hepatis concoctricem uitiatam esse sexto de Symplomatum causis colligit: similis enim est hic affectus hepati atq; uentriculo is quo cibos semicoctos intestinis transmittit. De sis autem hepaticis excrementis, copiosam lege a Galeno loco proximὸ citato tractationem. Hac hepati ca dysenteria grauissitne conflictatus praefatus dominus Mediolanensis praeses,in summum uitae discrimen adductus, summa Dei clementia, mas gno medicorum labore aegre tandem pristinae ualetudini restitutus fuit. Nam cum & sebre grauissima, ea populari, non leuiter corriperetur, magna iocinoris obstructio atq; imbecillitas sese huic alia Hii coniunxeι re, ad quos sane aikistus multa per aluum sanguinis excretio sequebatur,
ita uires dei j ciens, ut vacuationi locum uix ullum relinqueret. erat grasuis illa corruptelae humorum cum uirium imbecillitate cdplexio: quod .mib. cum euenit, incertam tum elle succurrendi rationem recitissime Galenus prodidit. Nam quod astectus remedium erat, causae inquam ablatio, id omnino cum uirium conseruatione pugnabat: deinciunt enim uires ut
idem ait omnia uacuantia prssidia .Quamobrem haud immerito in elusi omodi repugnantiis ancipitem esie medendi rationem, & uel omnino in ubi una. curabilem astedium relinqui, uel difficulter at* aegrP, uerissime Galenus assi auit: unum 4; tantum subeste in grauissimis hisee affectibus consi lium, ut sensim & modice quod corruptu est uacuemus, & pro eo quod uacuatum est utile reponamus. od & nos Galeni praeceptis insisten,
286쪽
LIBER QUARTUS . a Tates, magna cura in hac re tractanda perfecimus, absep uirium deiectione tutissimis medicamentis humorem noxium uacuantes, ac lenibus deterigentibus at* aperientibus, uisceriS obstructiones adimentes. Quamob/rem cum sanouinis copiosem illam excretionem ab obstructione uisceris prouenire intelligeremus, non protinus adstringentibus medicamentis,& fluxionem cohibentibus, utendum esse uisum est: sed leniter obstru/ctiones reserantibus, uireso hepatiS confirmantibus. Error nempe mas ximus est Avicenna inquit oppilatiuum fluxum , ut ille uocat, adstrinή, minae, tib
gentibus sistere, cum id fluxus causam adaugeat. Quamobre haud inepte io Haliabbas sensisse est uisius, ob id quidem esie hepaticam dysenteriam cus , primae. ratu difficilem, quod medici de uulgaribus loquens huius causam non φι-
attendentes, protinus sistentibus utantur, cum magis aperientibus uti exspediat. Quod & nos iacimus: nimirum inlybi utrius*, absinthη, ac adstanti decocto, adiectis uuis passis pinguibus, simul & obstructionem adi/mentes, Sc uiscus roborantes. Quantum enim cichorij decoctum N uua, rum passarum pinguium, ad hunc morbis faciat, nos belle Galenus octa,uo de Medicamelis secundu locos docuit: & praeter eum Alexader Tralylianus libro secundo testatur,inquiens, se eius generis auxiliis, plerosque . hoc assectu tentatos sanasse. Poti haec autem ubi causae satis iam perspes,, ctum esse praefatis remed is intelleximus, ad symptoma conuersi, sanguis
nem manantem sistentibus medicamentis magno prosectu restinximus: erat enim ea sanguinis manatio Omnino ingens,& quae uires plurimum deinceret: ut ad eam sistendam plane coacti fuerimus ita ut fluxione sed talia melius proficere aeger uideretur. Febrem autem quae adhuc persta/bat, summa adhibita methodo tum mollibus clysteribus, tum modicis ex radice barbara uacuationibus,epithematisci resei gerantibus, humectanis te ac reseigerante uictu, 'Si antidotis, quae ad pestilentium morborum seminarium tollendum, uel certe alterandum probe iacere scripta sunt, curare magno studio sategimus. Ventriculi interea qui tum hominem 3o cruciatu ob bilis porraceae contentam in eo copiam male uexabat minisi id obliti: siquidem post exactum uomitu humorem, uentriculum prosprins excogitatis auxit is fouimus, ac confirmauimus, bilis interim acris moniam retundentes :& partis intemperiem ad contrarium deducentes
non sine magno labore Dei benignitate hominem uindicauimus. Sm omatum quorundam grauium enarratio, pro illustii Domino Ioannea menti. Diui Ioannis milite strenuo.
IPPOCRATIs medicinae parentis libro Praeceptios
num sententia est, in curandis morbis tum plures in unum cogedos medicos,cum morbus unus quispiam natura constumax, grauis, difficulterq; tractabilis se ad curandum obal tulerit: ut comuni consilio, accurataci morbi, causarumlillius tractatione,disquisitionet, quod ex usu fuerit inueniatur. aobsta 3
287쪽
rem haud inique secisse , aut praeter rem illustris Dominus Ioannes a Mende mihi est uisus: qui cum plures iam annos grauissimis conflicte, tur symptomatis, curatu quidem contumacibus, sitq; sui ut par est obiseruans, optimos quoscp in suam rem asciscendos medicos, quos arte &diligentia profuturos, opis i aliquid allaturos speraret, magna certe dis ligentia curarit: ratus id quod est, operosa medentium manu, nihil esse tam graue atq; molestum,quod non tractari commode ato utiliter posiULO mi A sit. lnquiente nimirum Hippocrate , artis medicae beneficio ab ingenti bus 8c exitialibus morbis homines summa industria liberari. Strenuus ita hic Diui Ioannis miles, a tribus plus minus annis, uari js asse stibus iolaborare coepit: siue symptomatis morbosis, nihil enim in praesentia re serat) quorum omnium primum fuisse constat, leuem stotomiam, ob quam illi prae oculis uaria obuersabantur, comitante etiamnum capitis grauitate, ac penὰ assiduo dolore: idq; dum morbus post initium incrui descere coepisset. Porro eum assectum scotomiam fuisse, nemini dubium esse debet, cum illi uel stanti, uel ambulanti,hebescerent caligarent. ocusti: ac uniuersa in gyrum uerti uiderentur: quod eius assectionis, uel teste, de Locis Galeno, proprium est. Adde quod & similia suffusis in oculis pateretur,
ut cui uariae imagines, inanes 3 umbrae quasi uere existentes, & tum ap, parerent, & nunc quoq; non destituant: nunc quidem instar tenuissimi pollinis, nunc uolitantium culicum,nunc colorum multifidas species modo densae caliginis, modo corpusculorum umbras, uidere se putat, consis
siente in utroin oculorum astectu, & a cibo magis, quod & ipsum plane
commonstrat huius affectus productricem causam, ab uentriculo intem, perie aliqua noxio p uitiato humore male assecto prouenire. inio nimi rum indicio eos assiectius qui per cosensum a uetriculo, ab ins qui per pro Loeis prietatem in oculis distinxit Galenus. Huic porro symptomati aliud con, Ira iunctum est , assiduus scilicet dextrae auris tinnitus, d uarius ille quisdem, pro temporis constitutione: uaria itidem uictus ratione, tum proosiandentis causae alia tum quantitate tum qualitate. ippe cum haec ''
corrupta auditus functio, ut plurimum ex cratia uaporos at materia aus η serti, ditorium meatum obstruente oriri soleat, uel Avicennae sententia: fit, ut ' pro huius uel multitudine uel paucitare,crassitis,aut tenuitate, varius obsoriatur allectius. Proinde minime mirum si interdum grauis in aure solnus, instar seagoris arborum, aut strepitus malleorum, falso huic domino appareat. id enim euenit, cum crassior adhaerentiorq; est materia uaporcpmultor plurimus, obstructioq; maior. Nititur enim expultrix semper focultas quod uitiosum est, ne laedat expellere, quod cum non facile possit, ob multitudinem crassitiemq; materiae, fit, ut congesto ampliori uapore grauior quoq; reddatur sonus. Cum uero uel sicciore temporis constitus Orione, uel moderato uictu, uel congruo demum medicaminum usu misnuitur lardens humor, tum tenuior minuscp grauans percipitur sonus,
qui a recentioribus sibilus uulgari nomine nuncupatur. Ainc facile est uidere, cur flante Austro deterius hoc symptomate asi lictetur, quod huic Aphori D. uento peculiare sit, auditum, caput* uniuersum obtundere, uel Hippo
288쪽
LIBER QUARTUS. Z cratis ac Celsi testimonio: flante Borea multo minus , exsiccatis utique Lib. i. illius ui excrementis. Grauatiuus porro capitis dolor partem illius antes riorem occupans quam Graeci βρο νη, Latini sinciput nominat) ex crassorum praecipue excrementorum ingenti copia uaporis p plurimi, tum in cerebro per propriam ipsius intemperiem geniti, tum ab uentriculo sursum per cosensum laci,prouenire iure optimo intelligitur. Plurimam uero crassiamin pituitam in cerebro eiust uenis consistere, monstrat in
primis ipsa doloris species, nempe grauis & ueluti pdderis cuiusdam senssum imaginem* repraesentans.Quae si Galeno creditur tum excremensio torum crassitiem, tum Digidam intemperiem indicat. Uapores autem nec leves, nec sane paucos ostendunt uisus obtusio aurium sonus. ae
ex Avicennae siententia halituosam semper in cerebro materiam contines tertibri significant. nisi id ab inanitione, ualidaq; organorum siccitate proues ' niat: quod in praesens locum non habet, cum sit nimirum qui aegrum torquet omnis de plenitate affectus: neq; exiccantes ullae assiectum hunc
praecellerint causae. Este uero non tam per proprietatem a cerebro, quam
per consensum ab uentriculo, ostendit primum doloris locus,anterior scilicet capitis pars , quae ipsa prae caeteris in hoc laborante assicitur magis: qua assecta conjiciendum materiam sine plurimam ab uetriculo eo serri,
xo ob situs membrorum directionem inquiente nimirum Avicenna, aegri F .m tudines cerebri communione uentriculi factas, dolor la a sincipite pro p krdeuntis indicio significari. Adde, quod si, ut creditur, omnitiriam per proprietatem is dolor es Iet: perpetua serme in eo appareret laesio : quod cum minime fiat,sed potius affecto uentriculo & cerebrum quoq; plus ueminusue assiciatur, omnino censendu per consensum ab eo,neduper prosprietate in cerebro hunc prodire assie fili. Hisce nempe notis assiectus per svis L essentia Sc per consensum paritu discerni solent. Nec tamen ita accipi uo. Io quod supra de hoc dolore diximus, ut tota illius materia, crassa, lenta, omnino p pituitosa esse credatur : atq; a cerebro per proprietate, ab um/1α triculo per cosensum genita,quinimo c5iecitura artificiali ducor nonnuis Iam bilis portionem ab hepate in uentriculum at inde sursum una cum pituita serri, cum non raro dextra capitis parte doleat, idiu uacuo uentre. Imagis, Percepta etiam, non leui amaritudine oris. Quae sine cundia &bilim quoq; in causa esse non inessicaciter monstrant cum sit nimirum lasborans calidi hepatis,etiam nativo temperameto, ut signis propriis ostendi potest, quae consulto ne longior fiam praetereo requirenda in arte mes. dicinali & ad Almaniorem item secundo. Aliud sympto ma nec minus uerendum est seequens cruditas, quae sene ob uentriculi imbecillitatem, in concoquendo cibo eiu cit ut plurima cibi portio in pituitam uertatur. Equide cum concoctrix facultas calore potissimis, ceu adminiculo quo Mdam munus suum obeat, fit, ut hoc ipso imminuto imbecillior reddatur quae per ipsum fit concoctio. Proinde cum pituita plurima uentriculi .
partes imas occupet, ob cuius praesentiam reseigerari uetriculum necesse est, cum uel Galeni testimonio talem noxam contrahat ueOtriculus, quas γ. MM.tem in eo contenta ericrementa inserre nata sunt. itaque cum sit pituita
289쪽
2 1 ENAR. MEDICINALIUM suapte natura frigida lental,& serme perpetuo uentri haerea sit, ut haud iniuria hebetior inualidiorcp reddatur uentriculus. Hinc grauitatis non raro in uentriculo perceptae causa. Quoniam cum crudus saepenumero residet cibus, grauitatem omnino parit. Hinc plurimae per os pituitae crassae excreatio satagente natura quod superfluum est expellere: quae
tametsi nonnunquam uacuo uentre contingat, uehementius tamen, cresbriusq; assumpto cibo. Qtio utiq; symptomate quanquam alias male torqueretur, nunc tamen uel medicamentorum congruo tempestiuol usu, uel naturae robore confirmatus aliquantum alleuari uidetur: estq; in eo iam paulo uegetior concoquendi a filo. remanente tamen tum capitis io
grauitate, tum sensuum in suis scinctionibus corruptela. Nam S aures illi sonant,& oculi tanquam suffusione assedit hebescunt. Quo nimirum ar.
gumento ducor nondum in integrum restitutam eam intemperiem, quae hos in cerebro creauit aflectus: ac proinde non pauca subcsse excrememta, quae morbii Bueant. Intemperiem uero hanc, tum cerebri, tum etiaminii modi uentriculi frigidamia humidam fuiste, plurima indicant: capitis inquam grauitas, sensuum in suis funestionibus diminutio, ad motus cum animi, tum corporis quaedam ueluti segnicies, in somnum solito maior proni tas, concoquendi tarditas, pituitae plurimae excreatio, lotij tenuitas, pula suum raritas. Haec enim, quam supra diximus intemperiem abunde de
- b clarant . iasius colligenda a Galeno, Avicenna,& Rase. Haec de morbi ita
Fra .p i . tura indiciiSQ. Ad causas nunc transeo.
Cru i tib Horum autem symptomatum praeincipientes,quas procatar sticas cau, M i fas uocant,fuisse costat,diutinum fruetuum,olerumq3 in iuuentute esum,c quibus impensi hic uir delectari solet. Ad haec militares labores, quibus per muneris sui dignitatem ex ossicio obstri eius erat, diui urnaq; per mare nauigat io, intempestiuae uigiliae, ciborum dissiculter concoctibilium, quibus usus est copia,inconditust apparatus, quo militem inter belli tus
multus uti oportet. Haec nempe, cuius diximus generis morbos creare solent. Omitto aeris uarias constitutiones, R id genus reliqua,quae inter ibexternas causas numerari solent, cum eae omnium potissimae creando morbo mihi uita sint. Corporeae uero seu antecedentes Here intemperies contra naturam assectiorum locorum, cerebri uidelicet atque uentriculi:
ad haec humorum in illis sua qualitate nocentium copia, quae naturae ro bur superans, uitium noxamΦ intulit. Ex quibus omnibus haud admo/dum dissicile fuerit uiro in artis operibus uel mediocriter erudito, futuri euentus prssagium facere. Quippe diutinos in senibus morbos contuma 'ph i' ces est e primus omnium prodidit Hippocrates. Avicenna uero ex antiε quo capitis dolore, si methodo non cesierit, malum aliquod graue por tendit, utpote comitialem, apoplexiam, resolutionem, aut quid simile, quod omnem respuat medicam manum, deniΦ censent Celsus libro terstio,&Rases nono ad Almansorem. Ob haec igitur quae narrauimus syn Ptomata praefatus uir celeberrimos quosq; medicos in rem Latia acceras endos conuocandosq; censuerat, Montipessulanos, Auenionenses, Paraxhisinos,Lugduneses. i tametsi omnes pro doctorum probatorum Uhomin
290쪽
LIBER QUARTUS. 27shominum ossicio suo essent munere functi,non tamen Optatum sunt conssecuti finem , manente adhuc qui ab initio inuasit assectu. Tandem uero me omnium postremum consuluit, quam illi profutura putarem post uolans manum, quam illi non grauaia pro ingeni j facultatis', meae uiribus praeititi, methodo quoad licuit sedulo conatus, tum causam morbi esses
cstricem uari js euacuationum diuersio numi generibus adimere: tum cesrebri mittentis, uentriculi in recipientis intemperiem in melius deducere, uariis ad id excogitatis antidotis. Ita cum persuasum haberem deiectios curatio. nem per aluum his maximὰ idoneam, quibus esset fluxionibus tentatumio caput, uisceraq; crudis reserta succis, ex Galeni Sc Celsi doctrina curaui , medi. Guarris tum catapotiis,tum evomatis, peccantem humore educere: in idcptum ad longinqua auersionibus bene multis, tum ad proxima derivatio, nibus usus sum nunc cucurbitulis, nunc apophlegmatismis, nunc errhi νnis,rursu 3 masticatoriis frictionibus,& id genus reliquis. Praeterea ros
borandissimul Sc alterandis lapsis membris, nihil quod proficere poste
sperarem non sum expertus. Neq; dum lisc iacto,symptomatum fui oblistus: Si quidem caligantibus oculis sua admoui antidota, item Zc tinnientis bus auribus. Quamquam non nesciam haec ipsa per se exquisita non posscere curam: nimirum quod aSi tum sequuntur, uelut umbra corpus ια, Tamen quod ab his laborans non minimum laederetur, duxi non nihil lib. devmp. his tribuendum, interea dum & morbo cuius sunt, Sc illius causae prospi cio. Ego uero,ut quod sentio ingenue fatear,ita ingraui hoc& contumasci morbo progrediendum esse statuerem, ut contumacem morbum nec ullis adhuc auxili js cedentem, grauioribus curationu modis paulo acrius pelleremusnd* candenti post totius corporis uacuationem caluariae adshibito serro: id nempe Cometio teste in ueteribuS tum capitiS, tum alios Lib. . it. rum membroru doloribus,assiecitionibusq3, praesentaneum est auxilium, ubi leuiora non contulerint nimirum quod α uehementer lapsum membrum, cui admouetur, roboret:& noxium humorem,siquis subsit, disicu, i ,o tiat:& intemperiem frigidam calfaciendo remoueat. Quod si serrum hor, ruerit, laqueum prioribus colli partibus admouendum consulerem: id enim auxili j genus diuturnas omnes capitis in subditas partes fluxiones, reuellendo cohercere plurimum potest. Saeuienim& contumaces morubi, qui adhibitis medicamentis non cedunt, serro Sc igne ut Hippocras Ap fi vhi tes ait) curari solent. Nec minus utilem ebeni Indicae, quam lignum sanis mo γ βω-ctum nostri uocant, decodium existimarem: si eo dies totos quadraginta uteretur: Nam Sc hoc auxilio humorum copiam minui, excrementa sica cari, attenuari crassa, ac proinde fluxiones adimi, usu iam coma pertissimum est. Missionis autem sanguinis nulla mihi in o praesens mentio, quod Sc iam alias crebro in eo tenslata:& nunc cum ob morbi uetustatem, tum ob aetatem iam grandiorem parum