장음표시 사용
351쪽
33 ENAR. MEDICINALIUM qui Sc ipsi tum unitatis solutione, tum intemperaturae uehementia, atque humoris uel copia, uel uitio, ingentes excitari solent: Zc temporis mora, consequens fuit, partes has plurimum affici, eoq; non leuem subire nor Ilith. Nam, dicente Galeno, Partes ipsas secundum excrementorum in ipsis dogentium naturam uarie assici solere: ipse excrementa longitudine in
rae deteriora fieri. Unde clim abscesius plurimos, idq; uarris in partibus corporis hic uir perpessus sit, uti ad nos scribitur 8c uirium infirmita, tem per morbi decursum notabilem adfuisse,& qui abscessus creabant humores, frigidos, crassos, ac lentos secudum crura plurimum extitisie,atq; in eas partes ceu ignobiles ui propultricis facultatis decubuisi e colligere i, aptari V. promptum est: dicente nimirum Hippocrate, in iis febribus quae proro, tm ηε- oantur, si decretoria non probe decernant, abscessus expectandos sore. Natura utio quod molestat per excretionem minim) finire potente: quar, se crisibus docta etiam Galeni est sentetia. Sed cum iam ab ijs omnibus quae aegrum pt 'V - . male habebant tum morbis, tum symptomatis medica methodo curatus esie aeger dicatur: solumΦ ad uirium robur tum corporis uniuersi, tum maxime crurum firmandum,consilium de nobis xxigatur: praescribemus breuibus,quae in eam rem profutura speramus: doctrinae ac probitati eos rum, qui prius praestantem hunc uirum curarunt, confiii: quorum nos iudicio nostra haec proponimus exactius limanda, ato perpendenda. In raprimis utatur aere libero, perflato, lucido: uitet triste coelum, nubibus Obductum, caliginosum: omnem aeris excellum, siue ad calidum siue ad frigidum, fugiendum maxime putet: nam ab altero dissolutione uirium nimiam, ab altero neruosarum partium laesionem expedi a re oportet. Sititain per aestatem hanc futuram,cubiculum illius amplum, patentibus tanestris ad orientem selem septentrionernue expositis: cuius cubiculi so Ium, lectusq; odoratis floribus, sol 'sq; rosarum, uiolarum, iasmeni, uesthonicae coronariae, quam uulgus florem guaryophilatum uocat, atque similium sternantur. Austrillum flatum summopere deuitandum iure
existi mei. Mane experrectus, membra Omnia leuiter confricanda curet: 3
idq; lineo panniculo tenui, quoad rubeant confricata membra, tum a frictione cessit: sed prius aluum uelicamq; exoneret : quae ubi perfecta fuerint, ambulationibus lenibus, si ingredi poterit: sin minus, lectica, gradario ue equo, per amoena atq3 virentia loca ante cibum se exerceat: dos naumq; reuersus aliquantum temporis intermittat: quoad se conceptus a motione calor remiserit, tum p cibum sumat levem facilem, boni f. i. Sit autem cibus qui citra obstructionem impleat, humectet, celeriter perameet, facile conficiatur: uti panis recens molliter studiosel coctus, sileatq; fermento modico respersus. Sit uitulina caro in usu, hoedina, pullo rum, perdicum, capi iuuenculi, Sc paruarum auium nemoralium: utatur ocremore pii sinae, amyIO rite parato, pane toto ex iure pulli excepto, simi la, & eius generis ferculis. In iuribus autem incoquantur decorticatum ordeum, agni licidi ue pedes, cochlearum terrestrium caro maximd a nos bis laudatur, item earum iusculum, uel aqua eliquatione earum in uase duplici extracta: oua sorbilia, mollia, recuntia ex usu sunt: cancri fluuiatis
352쪽
caopagrus, asellus, mullus, ex maritimis conueniunt. Vinum sit tenue, stiluum, odoratum, iucundi saporis,olygophoron uocatum, non potens aut uinosum: bellaria, δι quae secundis mensis apponuntur tragemata, sint nuclei pinei aqua rosacea Sc zaccaro resperit: citrii caro Sc cortex, dc quae ex cotoneis conficitur conditura. Quoniam uero imbecilla uen/triculi uirtus est, nec multum cibum conficere potens : partiendus cibus erit, ut non uniuersus affatim, sed modicus dispertitis uicibus assumatur. Motio omnis praesertim quae citata est, a cibo ualde noxia esie creditur: o non corporis modo, veru in multo amplius animi. Quamobrem a cibone scriptionem, nec p lectione, net ualidam aliquam animi ad rem alia quam contentione probo: sed quietem potius, aio tranquillitate. idq; oomne tempus, his cum amicis contabulationibus transigendu puto,quae in conuiuris haberi solitae sunt.Sit tamen inter haec uenter mollis, nec excres mentis grauis: quod si sponte talis non sit, arte fluxilis fiat, mollibus iusculis decocitionis mercurialis, betae, borraginis, prunorii in ivlebo uiolato madefactoru,& aqua multa & zaccaro incoctiorii, at Φ praeassumptorum crebro usu, item S pinguiu uuarum passar u. talod si haec non satis sint:&subductione maiore indigere aeger uideatur subducatur aluus rosiaceo sis , rupo ex infusione rosarii, uel rhacomate 8c li liqua aegyptia, quam cassiam hodie fistulare nostri uocant, uel aereo melle, manna uocato. in intersdum conferre censemus solliculoru sene ex iure pulli decoctu, ad drach mas sex uel unciam una. Medicamentorum Omniu usum ab his proxime narratis reformidet. od si occasione aliqua ad haec transire oporte tisint eius generis quae conuellere uires iam desectias minime possint,excres menta leniter mouere queant, quale est hisa uocata Galeni, quae ex octio rebus costat: 5c quae ex hac catapotia coponuntur, uel quae elephangulae cum rhachomate uocantur. Laudamus etia in id molles clysteres morda citatis nihil habentes, quales ex decocto capitis uel uiscerum castrati uel
3α pulli fieri solent, adiectis lini, foeni graeci, Sc inclonum seminibus, modi/co ordeo Sc furfuribus: in quibus tandem dissoluantur uitellorum ouois
rum numero II. Taccari rubet. I . h. olei uiolati unciae tres. Ex conse istionibus renutritori js, utatur confectione ad reges Sc praelatos nuncua
pata descriptione Mesuei. t tem ea quae ex capi uel perdicis molliter coctie pectoribus exenteratis, cum uvis passis, amygdalis delibratis , pistaciis, nucleis pineis confici solet: adiectis cinamomi electitandali citrini, maris
garitarum , cuiusw drachma: ex zaccaro optimo Sc aqua rosacea exceaptis. mirifice enim attenuatas a diuturno morbo uires reficit substantiam corporis auget,alimonia bonam praestat, colorem uiuidum florentemc p o iacit, at* demortuam appetentiam excitat. Crura uero praefatis firmanuda ad munus suum erunt, tum maxime lotionibus ex chamemeli fori bus, rosarum,stecadis, libanotidis,ex uino Sc aqua paratis ato inunctiosnibus ex unguento resumptiuo uocato, Olco rosacco omphacino adi
sto. Quae nos in praesens curationi huius p .antis uiri sufficerepose
speramus, aut potius praecautioni ne a nouo occupetur morbo. Quae nos
353쪽
omnia magna fide ex probatissimis autoribus attulimus. Deus autem optimus maximus, huic aegro salutari sua ope atq; clementia opitulari dignetur.
Te tu se diuturna a pituita aquosa ,si I lenta , pro cares idiaci Aedis ui ginis sacrae uenione is, uiro praessantisi.
ENARRATIO VIII. ET V STI SsIMVS medicorum Hippocrates nihil aeque quicquam medico curandum, at* omni mentis in tentione prouidendum iure statuit, quam ut aegri iplius, eiusque quem methodo medica summouendum assum, psit morbi, naturam omnem, uires, causasq; exactὰ omnes consideret: cum sine horum diligenti animaduersione curari nequicquam
assectus possit. llain breui complectar quae mihi de assiectione hac tua
nempe tussi, cuius causa me consulendum duxisti,sentiam. Hinc iacto inistio, naturae certos quosdam ines e motus, statost quosdam impetus,qui bus se excrementis noxiis leuare contendat. Vnde sternutationem ad id Ex Gat,. de ualere recte Galenus asseruit , ut quae in cerebro haeserunt,eo impetu sosvm Q ras pellantur,uti quae in uentriculo uomitu, sic sane cum N in peeius atq; pulmones non raro ea delabantur, quae noxam illapsa faciunt: ualidum quendam excogitauit natura motum, quo quae laedunt noxia excremens, ah D f. ta,explodat. Vnde illud ab eodem Galeno rectissime dictum est,Tussim GR uehementissimam quandam ese efflationem, qua plurimus spiritus seras erumpens impetu suo extrahit,explodit. excrementa meatum ipsius obsstruentia. Et alio loco , Contiqgit, inquit, ad tussim impetum cieri inaesqualitate quadam in gutture praeter naturam proueniente. ippe cum spiritus per puram leuem p serri uiam consuetus, si quando tu eminentia quaedam impingat, tumultum quendam ac ueluti inaequalem concussio nem in gutture efficit, at* ita ad tussim animal prouocat. una uero ,οpathema hoc uaria in se habeat discrimina atque species, quae exequi in praesens minime est operaepretium: existimo tamen ego, eius in te inistium ex cerebri intemperie promanasse: quod ipsum quum & suaptena tura imbecillum sit at* frigidum, & excrementis redundet, facile in subsditas atq; fluxioni paratas partes superuacua mittit: unde primum hanc tussim per consensum a cerebro mittente, nunc uero per propriam etiam parti ii thoracis & pulmonii intemperiem fieri quam Graeci scuti alteram illam uocant censeo: membris iam illis aliquans tum a diutina fluxione imbecillioribus Aestis. Quamobrem cum alimen tum ad se transmissum non satis exactit conficere ipsae possint: laborem etiam coangustatione quadam, seu natura, seu a morbo adventitia , quominus impacta in 's excrementa facile pelli queant: necessum inquam est ualidum hunc excitari motum, quem tussim esse dicimus, ad ea ualido impetu explodenda, quuintus haeserunt. Quantum autem ex notis persspicere arte licet, uidentur aquosa, inspida, sed tamen aliquantum lenta R
354쪽
uiscida esse quae intus continentur excrementa: quae cum interdum Ierastore suo haereant, interdum aquositate sua imbibita uehementer sint, tus sim interdum siccam, interdum cum excreatu, facilem non tauquam, alias
Dero dissicilem & molestam faciunt: prout expultrix earum partium fas cultas, foras pellenda ualido uel imbecillo agitatu movet: prout item exscreandorum substantia ab introcluso spiritu uel eliditur, uel dissipatur,&in suos meatus regeritur, uel ipsa lentore suo Sc crassicie impacta , vehes menter thoracis aut pulmonum cauitatibus 8c bronchiis haerent: quae docta est Galeni, Pauli, Aeti j,8c Avicennae sententia. At* haec breuis G in deso ter de morbo Sc illius causis. Unde praesagire illud licet,ctim ne* acris ac , 'g' mordens, necp salsa aut uitiosa sit quae morbum parit pituita, sed aquosa 1 a. Aefesso potius, R insipida, nihil subesie a morbo periculi: cum ne* tussis ipsa in ' ρος γε praesens saltem, aut appetentiam,aut somnum tollat, aut dissicilem spirastionem, quam Graeci uocant. N.I.
Porro curationis uia in congrua uidhus ratione posita esse omnis, mi curatio.
hi quidem uidetur. Aer itaque frigidus summopere uitandus, ut qui uel Hippocratis testimonio pectori at* tussi ualde sit inimicus , proinde a ,.Aptari'.quilonaris flatus,qui in hac tota cauoru ora uehemetissimus esse, per hyes tm mem potissimum solat, omni cura fugiedus erit: fumum item, puluerem, & quaecun* guttur ac fauces exasperare postulat cauere oportebit. Abacidis praeterea ,salsis,acutis,frixis, flatu sis, glutinosis ac lentis, abstinens dum perpetuo erit. Sit autem cibus tenuis, facilis,concoqui minimὰ con
tumax: boni secci, grati saporis, praesertim dulcis: nam dulcia pectori conserunt:& qui pituitae Sc obstructioni meatuum plurimum renitatur, careat crassitie, lentore, Sc mala omni qualitate: sit in eo modus, non si tietas Sc impletio, sed famis cohibitio: & collabentis naturae hoc ueluti praesidio alleuatio. Parcitas perpetuo utilis, satietas nunquam non mole sia & grauis. Potus sit quidem exiguus, sed optimo at* elecitissimo uino constans: aestate quidem copiosius, sed dilutius, hyeme parcius, sed mes dio racius bibendum. Exercitatio blanda Sc mollis, hoc aestatis praesertim
matutino temporius faeta, exoneratis prius uesica Sc aluo, probe conuonit. maximὰ uero uectatio gradata Sc stataria. Hyeme concitatior ScIongior utilis perhibetur. Clara item lectio, uocis moderata intensio, masne facta pulmones ato stomachum mire iuuare creduntur. A cibo quies scendum, nec motione ulla fatigandum corpus, concoctionem enim imo pedit. in Sc animi acris ad aliquid unum intentio uehementer esse a cisho noxia perhibetur. Quamobrem ut CelsiuS ait, legere,seribere,uoce con Lobi. ., tendere, meditari a cibo minime licet, sed post concoetionem id facere. σ=Somnus sit nocturnus septem circiter horarum, capi id probe ad puluis nar eleuato: primum in sinistrum latus, mox in dextrum inclinato cors pore: sic enim imbecillo uentriculo tuo ut concoquat melius consultum erit. A somno experrectus leuiter membra seicet, pectat caput, sordes ab Ex Liae. auribus, ab oculis, manibus, a reliquo corpore per secessum Sc urinam ut tis excrementa mouere tentet: sici in leuem ambulationem, aut uectatio. 'i', 'nem perueniat. Diurnus somnus a cibo omnium sententia medicorum
355쪽
3 6 i E N A R. MEDICIN A L. I V Mdamnatur: suxiones enim excitat, & cibum corrumpit. Ab animi curis quoad eius fiesi maxime poterit abstinendum. Quod ad medicamenta pertinet, quoniam nec grauis eli morbus, &praesens temporis constitutio ab horum usu dehortari uidetur , est enim aestas media ea grauis es aestuosa,ne in etiam temperies ipsa tua Sc habi
tus corporis, atque uitae modus haec expetunt, breui absolvemus. Id tan tum admonentes, leuibus 8c naturae maxime familiaribus, ut rectὰ Gale, nus docet, rem omnem esie transigendam. Itaq; mollibus clysteribus uenter ducatur semel per hebdomadem acceptis: nam acres infirmae naturae non sustinent. Fiant igitur in hunc modum: Accipe quatuor herbarum iamollitiuarum, cuiusq; manipulum, seminum melonum cum cortice constusorum unciam, anesi seminis drach. duas,caricarum pingulum paria sex ordei,furfuris cuius pugillum unum: incoquantur omnia in iure capistis castrati uel omasorum, & facta colatura adinciatur catholici medicas menti drach. decem, zaccari uncia una, lei e uiolis unciae tres: sat clystermane ante cibum sumendus. Si autem hos non lubens sumat, utatur dococto prunorum ex zaccaro uel pinguium uuarum pasiarum exacinat rum Sc multo et accaro , Sc serapio rosato infusionis rosarum, uel mercus,
. absistis . rialis ex iure pulli decocto. Galenus uero siccas ficus ex medulla cilici, id tu L. est cartami, dc modica resina terebinthina senibus 8c tussesculosis propis i,
nabat. haec omnia leuiter aluum mouent, nec naturae negotium faciunt. . Poterit etiam si maior urgeat uacuandi necessitas rosaceo strupo ad una,
cias tres, ex decocto solliculorum sene, hyilopi, 8c pallularum quando iuti, idq; in aurora. Nec ego ad grandiora aut acutiora pharmaca progresidi auderem, ob virium tuarum imbecillitatem, Sc habitus corporis rarisitatem. Autumno uero paulo amplior metu aduentantis hyemis, uacuatio
ex usu esse poterit,sed quae simplicissimis & maximi appositis fiat medis
camentis, nempe agarico, ex rosaceo melle excepto, qui unice pectoris morbis conferre creditur: rhabarbaro ex decocto pinguiu uuarum, gly
cyrrhizc, hyilbpi,ia ordei. Ad expurgandum uero pulmones oc pectus, eglecenata nostris uocata, hoc est linctus dulcium maxime prodest: in quo primas tenere creditur, qui ex hystopo paratur lirupus,& qui ex glycyrrhiza conficitur, adiecto praesertim pauxillio oxymellis rite consecti item omni u maxime, butyrum ex despumato melle, si ad butyri unciam duae incilis ad iciantur,ieiuno p deuoretur. Eile autem oportet butyrum recens, pingue: non falsum, acutum ue. Nolinullis in usu cii buccellam pat. Dis leuiter Iosiam hoc incrustare, sic panem ipsum butyro Sc melle in
crustarum deuorant: quod& ego maxime probo. Inter caetera uero hoc esse praestantissimum, ac naturae maxime gratum inueni: Accipe cauda rum cancrorum fluuialium rite coctorum. g. iiq. nucleorum pini recen/ otiunt, ex aqua hysiopi lotorum Sc exsiccatarum. I. in. amygdalarum dui di cium delibratarum. 3. unam fisticorum. 3. unam L carnium pallarum pinguium mundatarum. f. ij. pistentur omnia sortiter in mortario marinos
reo, & per cribrum se taceum ex aqua decoctionis hyilopi 8c pallularum transivit tantur, postea adde radicis iris. I. f. pulueris electuarq resumptis
356쪽
LIBER Q.VINTVS. Di recenter saeti. I. iij. pelaidiarum. I. sex, amyli. I. unam scinnamomi elescit. 3. 1 j. fiat consectio ad linctum. Haec in praesens sufficere mihi sunt ut, L. Deus autem Optimus Maximus horum usum sua bonitate selicit
re dignetur. De modo rePo ex catula iocinoris atque totius intemperie calida cum.redum
dantia bilis plurimis. ω imbecillitate facultatis discretiuae hepatis pro stoctabili uiso sielmo Preneto,praetore uriano relatae, ad Laurentium Munetum Egius fratrem. ENARRATIO IX.
V M perspectum illud haberem Laurenti uir praestantissis me, nihil me quicquam tibi gratius efficere posse, quam si
eam a me de seatre tuo praetore urbano rationem esse habis
tam declarare, quae haberi ab eo debet, qui se erga utruncpuestrum quam gratissimum atq; officiosissimum probare uelit. Quod quidem meum officium erga praetorem Datrem tuum, caelesra n mea studia,cum tibi homini gratissimo grata sore cognoscerem, nishil antiquius habui, quam ut huius meae in te fratremo tuum uoluntatis testificationem tibi aliquam darem, ex qua tu cognoscere plene posses fratris tui ualetudinem maiori mihi in dies curae esse. Qua de re tota,de pillius rationibus cogitans, constitui quae in rem lare illius sum arbitrastus, ad te uirum magna eruditione, excellenti ingenio , omni* cumulata uirtute ornatum perscribere: ut tu qui in seatrem tuum omnes pias pro' pinquitates, ossic is, amore, omnia necessitudinum uincula superas: qua es in illum charitate atq; amore, saluti suae prospicere,& Daterna monistione ad ea quae illi salutaria sunt futura, hortari, urgeret summo studio at* beneuolentia possis. i ta quod mearum partium fore putaui,morbi naturam omnem, illius causas, indicia praesagia, methodum deni* curastiuam accurate praescribere,summa id ego cura ato studio praestabo: ab ipsius aegri explicanda natura exorsiis, quὀd quae praeter naturam sunt dignosci minime possint, ignotis ins, quae secundum nat uram, ita tradente
Galeno. Qiuippe citra naturam corporis cui medemur eXaete inuentam, i .et,.Meth.
fieri nequit ut uel de morborum disterentia quicquam inueniamus: uel er Hippo a. auxiliorum conuenientium copiae compotes simus. Ex ijs itaq; quae ab eodem autore in arte medicinali traduntur, constat natiuam Datris tui temperiem, ad calidu in & siccum inclinare: ut cui principes partes, corprssertim & iecur, talem secundum naturam sint temperiem naeiae: qudduenarum in eo conspicua latitudo, percepta ad laetum caliditas, pulsuum citatus motus, flavae bilis redundanti a,aetionum celeritas, loti j pallor ac census, excrementorumcp alui ad eundem colorem inclinatio, caetera Phuius generis omnia indicant. um p uel Aristotelis testimonio in conueneos cuiusq; temperamenti morbos, facilis sit transitus, nihil mirum uideri debet, si in arquatum morbum quem regium vocamus iam uesro Graeci hic tuus seater inciderit, qui sane assectus, definiente Paulo nis Lib. .
357쪽
i 3 ENAR. MEDICI NAOUM hil plane est aliud, quam bilis per uniuersum corpus suffusio. Q amobirem cum auruginosus secundum corporis summa appareat color in fratre tuo, ipsum arquato corripi certissimum ei Se debet. At cum assectus huius. modi uaria habeantur discrimina, disterentiae multo plurimae, a quibus longe diuersae medendi rationes petuntur : ad suamnam eius dii renatiam reduci a Tectus hic debeat, nobis exactius contemplandum : cum speciem morbi omnium primum este inuestigandam si recte curare uos a.de Ratuic lumus medicorum uetustissimus Hippocrates tradiderit. Est porro icto ritia qua claria quae iudicatoria nuncupatur, per quam morborum aliqui iudicantur, quae nihil dum noxae sentiente iocinore contingit, priored iam orbo hominem liberat, eflusa in cutem pallida bili. Quo de genere disis Aphori xisse Hippocratem legimus: Quibus in febribus morbus regius septimo,
tu i μ ρε- nono, undecimo , uel decimoquarto superuenerit, bonum. Est & altera quaedam quae a seris mordentibus sanguinei scp eo colore commaculanaxm oe. f. tibuS, euenit, ut in Caesaris uenatore accidi sie Galenus testatur. Tertia illa - γ est quae creserente Galeno ab ipsa iocinoris nativa temperie mutata ad calidum praesertim Sc siccum, citra etiam obstructionem, inflammatio nem, aut scirrhum prouenit. Quarta ab ipsius uisceris obstructione, uiariumq; eius imbecillitate discretiuae praesertim uel expultricis accidit:
interdum uero ipsius fellis uitio, lienis hanc euenire omnium testinam minio constat. oniam uero medendi methodus citra morbi speciem per fici non potest, arte nobis diiudicandum, ad quam harum differentiarum referri fratris tui morbus debeat. Ex notis uero euidentissime constat ad tertiam icteritiae speciem hanc ipsam, quae fratrem tuum torquet, este resserendam: ad eam scilicet, quae ex iocinoris calidiore praeter naturam instemperie, cum imbecillitate facultatis eius discreti uae, citra obstructio nem prouenit: quod multis, i js certissimis signis declaratur. Siquidem,
Libs. . o. autore Paulo, quum regius morbus e calido solidorum corporum atque
adeo iocinoris distem peramento nascitur, quo in bilem quicquid eius
alimenti ratione ostertur, degenerat tum non uno impetu Sc confertim, 3'sed sensim& pedetentim gignitur. Adest praeterea feruor ueluti quidam
in uniuerso corpore, hoc est, caliditas quaedam supra iustum naturae ino dum percepta ad tactum: nulla uero in hypochondrio dextro grauitas, nullus tumoris sensius: praeterea lotia coloratiora,& multa bile sustusa: sie etiam alui excremeta, quae ob admistam bilim flauescunt, contra quam in ea quae ab obstructione fit, accidere consueuit: ut in qua bili ipsa ad inteistina ferri prohibita, alba fiunt quae emittuntur. Appetentiae etiam dei esctio, morbi diuturnitas atq; constantia, pruritus in uniuerso perceptus, citatus uenarum motus, & ipsarum ad tactum caliditas, sitis, Sc quaedam ueluti corporis arefactio : nulla in iocinore percepta aut tentio, aut diis oricies,aut grauitaS, apertissime indicant allectum hunc non solum ab ipsa iocinoris intemperatura supra iustum calidiore, sed a totius distempera. mento cum uirtutis hepatis discretiuae imbecillitate prouenire. Quae os milia ex Galeno V. de Locis allec. Paulo lib. 3. Avicenna Een X V. terit',& Rasi I x. ad Almansorem colligi potiunt. Quibus si eam quae a uictu
358쪽
LIBER QUINTV s. 366 praecedente firmitur indicationem adieceris, exactam nancisceris morbi rationem. Cum enim in omni uictus ratione cui a te ipso accepi incau tus fuerit searer tuus, ac sine delectu omni ciborii genere falsorum prae sertim usus, mirum non fuerit ab hac praua uictus ratione uitiatos stiisse humores : ipsumq; hepar a natiuo sui temperamento plurimum descia Disie. Prauus enim uictius cui testatur Galenus aegrotandi occasionem a. D IED. sanis adsert. iam obrem rediissime idem consulit, ut omnibus praui sucoci cibis consulto abstineamus: ne longa dierum serie prauus in uenis sucε m. p. ,.cus colledius,negotium corpori, immedicabilest morbos creet. ixo Haec de morbi natura demonstrativisq; signis. De causis nunc dicens dum: quum curari asse stus nequicquam possit, nisi sublata quae ipsum excitauit causa V I I. Metho. auferri uero minime potest,non ipsa prius cognita. Ita* ab externis incipiendo, praua, quam modo dixi uictus rastio, calidis Sc salsis cibis constans, multam bilem gignentibus, magnam morbo prestitis te occasionem,non generationis suae modo sed Se diuturonioris consistentiae, iure optimo censendum est. Ex corporeis uero ipsa totius corporis atque iocinoris intemperatura, iusto calidior, per quam multa bilis copia genita est, primas partes tenere credenda, quae N ipsa plurimum iuuatur a facultatis discretiuae iocinoris imbecillitate. Quum,o enim haec facultas ob bilis in uasis redundantiam, minime suo munere fungi possit : ethcitur, ut sanguis plurima bile sui Iusus maneat, si coimmaculatus in totum corpus feratur, unde auruginosus color proueniat.
Cum uero morbus diuturnitate sua altas iam radices egisse uideatur, cusratu contumacem esse concludere est necesse. Unde recitissime illud Aui/ Fo in rem .cenna dixit, Et cum icteritiae non curatur neq; discutitur materia, timor i μβ ' in ea est, Sc pluribus eorum accidit repentina mors. Quamobrem omnierit illi conatu uiribuscp omnibus prouidendum, ut ex arte sumptis praessidiis morbum curare istudeat: quod ut commodius facere possit, ea con
scribam, quae Sc praesentem percurare affectum,& futuri noxam proliis,o bere efficacissime possint. Curativa aute methodus duobus potissimum cur fibrib=perfici scopis debet, quorum at ter causis effectrici prospicit, alter quod M. effectum est curat: hoc est ,auruginem in uniuerso corporis habitu consissentem tollit: quae docta Pauli Sc Aviceninae est sententia. Causa uero pollibro effectrix,ctim intemperatura iocinoris ato adeo totius corporiS ad calis 'di , , dum nobis posita sit, una cum bilis redundantia, uacuanda bilis, atq; instem peries emendanda post haec discutiendus qui ab hac creatus eii color.
Quoniam uero intemperatura iocinoris,bilis redundantiae atq3 generastionis causa est, ea primum auferenda: idq; congrua uictus ratione per' frigerante,atcpcitra obstructionem hume stante,dein etiam leui sanguis o nis missione, quae perfrigerare commode, uires autem conuellere minimὰ
possit: tum uerd uacuanda modicὰ bilis, atq; alio reuelletida : postreindaurugo ipsa tollenda. Itaque praemissio leui enae mate ex decocto maluas rum, betae,acanthi, uiolariae,& linozostis, atq; pugillo ordeicin quo disesoluatur medullae siliquae aegyptiae. 3. X. oleiuiolacet unciae tres secetur illi .
uena cubiti dextri interna id enim iubet Avicenna exstaurianturque uias ubi supra E et F 3 guinis
359쪽
3 F E N A R. MEDICINALIUM guinis unciae tantum sex, ne uirtus quae iam a morbi grauitate & Iongis incline sat hiscit, laedatur. A mitto sanguine, sumat potionem quin aut sex continuis diebus in hunc modu paratam. Quae accipit, intibi utrius,que, bu glossi,fumariae, lupi salictari j, singulorum manipulum: absinthii
comae manipuli dimidium, uuarum pallarum pinguium exacinatarum uncias duas, prasill uiridis comae, modicum, seminum frigidorum malo rum mundatorum, singulorum drach. unam, florum cichori j, borragis nis, uiolarum, ana, pugillum unum:decoquantur ex aqua fontana ad terstias, & colentur colaturae: adde seraph ex cichorio cum rhabarbaro, uiascias quatuor: si rupi de bizanti js uncias tres, Oxy mellis simplicis uncias in duas, cinnamomi selecsti,santali citrini, cuiusq; drachmae dimidium: conιficiatur apozema. quo quide apo zemate finito, sumat sequentem potio. nem: quae accipit, seri caprini uncias quatuor, in quo infundatur cilici. 3 . a. soliorum raphani numero. ii. summitatum fumarior, manipuli dimi dium: incoquantur simul, & colentur colaturae: adde rhabarbari in eosdem fero caprino praeinfusi. 3. unam L electuarq rosati. a. iiij. sirupi decis
chorio. f. ih fiat potio. est enim haec ad id morbi appositissima, ut sumi
potest ex Avicennae sententia. Fen X V. terti j. tract. I. cap. V I. Euacuatabile, remoueatur intemperatura iocinoris, partim ebibitis, partim cata
plasmatis modo impositis. Bibat ita Φ per hebdomaden succi cichorij. I. liri. uini albi optimi. q. misceantur & ieiuno uentre deuoret. Aut et existuarii ex sandalis consecti frusta duo, in dies singulos capiat. foris uero: hepati admoueatur sandalini cerati. I. iii j. cui adiiciantur absinthi j comae pugillus, spicae indicae drachmae duae: olei de ablinthio quantum sat est Vbi haec peracita fuerint, uideaturq; abunde bilis uacuata, balneo se cresdat ad auruginis iam genitae submotionem. Sit autem balneum tepentis 5c dulcis aquae, in quam adianthi,& apia, uem betae, hyperici,& rubiae sostia inissciantur: nec multam in eo moram ficiat, ne uirtus laedatur: in quo
dum degit bibat radiculae cremoris, id est succi solioru raphani, cyathos
duos: uini albi cyathum unum , hoc est cremoris uncias quatuor: uini ibriam de duas serme, pendet enim cyathus autore Paulo drach. xii. 9. iiii. uini, cuius pq R autoris testimonio praefatum antidotum summopere ad arquati morbi discussionem ualere accepimus, idem etiam confirmante Avicena Arabe.
Sudet autem si possit in balneo , & naribus attrahat succi radicis betae
quantum sat est: vel elateria ex lacte muliebri temperati, modio,id enim Paullo 3. praestantissimum ellectim Paulus, tum Aetius testantur. Qui quidem aut Aetiri ib. tor omnium ad id tartissimum esse ait sutorium attramentum, id est ut, cap. i . triolum ex lacte muliebri temperatum Sc attractum : uerit m poscam in ore continere tum maximὰ opus est. Confert etiam plurimum tota sui substantia uermes terrenos in tenuissimum pollinem ustione deductos, ex uino mulso ieiunis dedissse, ad fabae magnitudinem: idq; triduo contis ubi sera. nuo, uti Aetius monet: qui miram huic antidoto uirtutem tribuit, quod
prius libro de theriaca ad Pisonem iacit Galenus. Vnde & Aetium N Auicennam huius auxili j tantopere laudati uires sumpsiste credendum est. Quod si haec profecerint, uti prodeste merito existimandum est, recte se
360쪽
LIBER QUINTVS. 36σres habebit: sin minus , sumat radicis rumicis, id est o Xalidis, decoctum ad tertias redactum, ut Aetius & Avicenna monent: id enim es cacissi,mum est auxilium. uel quod Nicolaus & Guillelmus Placentinus mirifi,ce laudant,experimento a se probatum. Sumatur prassit uiridis libra : pissietur,& in uini albi lib. vij. incoquatur, ad tertias, & percoletur: de qua colatura unciae quatuor in aurora, uesperi uero tres sumantur. Ad praei Disionem uero sumat catapotia lisc omni hebdomade. 9. ij. Pulucris hiera Galent. 3.rj.agarici trochi stati. 9. iiii. rhabarbari electi & subtilissimia pubuerisiti & uino albo irrorati. I. unam, seminum cusculae, anesi, & apqllo ana. 9. unum, sermentur ex succo cichorti. In primis uero quod ad uictus rationem pertinet cautum eum maxis mὰ esie oportet, ne incongrua uictus ratione morbum grauiorem re is
dat: quod facere saepe selet praua uictus ratio, uti Galenus pulcherrime I I. de Febrium diiu capite ultimo docet. Aer itaque aestuosus, calidus, austrino flatu turbatus, item & ualde seigidus, borealis, uitandi. Hic enim meatus coarctat, ille fluxiones excitat, & bilini auget, temperato utendum. Cibi, ut Actius monet, sint incidendi facultate praediti, omnes attes nua torrj, qui facili transmittantur, Zc temperatos succos gignant: quod praestant ex cerealibus panis ex puro se umento probὰ subactus, cui ordei ad detersionem tertia pars sit adiecta: fermenti & Ialis quantum set est habens, moderato igne coctus, ne crustam concipiat: quae aegro maxime uitanda est. Auiculae sint,pulli gallinacei cohortales, prscipue capi iuuens culi,perdices, & montanae omnes. Ex piscibus qui saxatiles dicuntur, R in libero mari capiuntur, quorum sunt squamae plurimar, Dagilis, pura, &tenuis caro. Inter olera primas tenent omnia in tyborum genera, asparasgi,smyrnium, & huius generis talia: oua recentia tremula in aqua elixa, testa amota & ex Oxalidis succo sumpta, probe faciunt, iure ciceriam ru
Beorum & brassicae uti quadocppotest. Ex seuctibus uuae passae praestanstissimae sunt habendae, item amygdalae delibratae, si modicὸ sumantur.
bellariorum rarus sit usus,praesertim mellitorum, citoni j tamen conditus ra ex zaccaro, item & citri, caro condita, utilia esse perhibentur: ieiuni autem ut Aetius uult citrium repurgatum sumant, qui ictero laborant. Vinum conuenit album, uel laluum subastringens, non uetustum. Sit austem in omni uictu summa parcitas, ne uel obstructio, uel cruditas ex nitinia plenitate nascatur. Somno utatur Paulo longiore, at* quiete. Qui enim arquatum patiuntur ex calida intemperie,motum,
uigiliam, iram ut Paulus & Avicenna monent uitas re debent. sed in primis iram, tanquam lethale uenenum,quae id emi, ut esteruescat bilis, o Se extra feratur. Atque per haec non solum curari: sed & a deterios