장음표시 사용
141쪽
xag Tertiae Partis Philosophiae. Q. IV.
ΦoIuptatem agatur,nihil in ea quaerendo nisi ipsam,aetiar in mala . Nam meu dum loto lenta praeditarum est inrensibili voluptate requiescere,eo quod voluptas sit hona proprium appetitus sensibilis . At verri rationalis natura mon habet pro fine voluetatem, que sensum delectat,sec honestatem , quae rationi convenit; & ideo, dum agit Propter solam v cluptatem, etiam si aliunde non agat constra honestatem, deficit a proprio fine , ct ad bruta Ie hcimum inordinate securvat & deprimit, sicque peceat. Replicabis: Elgo tota vita hominum est perpetua peceatorum textura, quoties enim propter solam delectatio-riem agimus, nihil de honestate cogitantes . Resp. r. Non magnum inconveniens esse,si eo ne edatur Laee peccatorum leviorum multiplicitas . cum Scriptura Proverb. cap. 2 q. insinuet etiam exquisite, iustos saepius
Resp. a. Nego consequens. Nam et Iam m Inus rigidaraonsci-ntiae homines fossiciente evram plerumque adhistere solent, ut delectationi honeste indulgeant. Ad hocienim satis est, ut ex modo agendi modestiae , temperari. iii que lim; tes haec solatia non excedant, ac debito loco, rem Dore , & modo fumantur: hoc ipso enim regula tacen entur & honesta , tanquam a ratione temperata .
Probatur a. Conclufio ratione D. Thomae. Quidquid Beliberate fit , vel ordinatur in debitum , hone humque finem . vel non . Si ordinetur , est bonum; nisi ordineis xur, est ma Ium: Ergo quidq=Dd deliberate fit, est bo. Num , vel malum , proindeque nihil indifferens . Maior rate i. ordinari enim in debitum finem, ' non ordinarin illum , sunt contradictoria , inter suae nihi1 eadit meis dium . Minor probatur . Et in primis, quod si ordine intur in debitum , honestumque finem , fit bonum , de so Patet . Quod vero nisi ordinetur , firma Inm , suadetur. Natum est, quod deficιt ab ordine rationis; Sed actio non ordinata in de hi tum finem , defieit ab ordine ratio.
nis: Ergo est mala . Μajor patet . minor vero ex eo cor .
sat, quod ordo rationis in eo consistit, ut cuilibet de .hitus finis praestituati r. Respondebis primo, malum esse, quod defieit ab ordiis
me rationis, qui sibi debetur ; non vero si careat ordinexationis sibi non debito. Plures autem esse leviores actioinres , quibus ordo rationis non debetur, quxque proinde alae non sunt, Iieet i IIo careant . Sed contra. Homo debet ordinem rationis omnibus euis actionibus,quas deliberate faeli: Ergo nulIa respontio . Probatur antecedens. Unicuique debetur ordo pro prius, a quo si deficiat, erit malum in suo genere; ut arotificiale careas ordine artis, di naturale carens ordine
142쪽
De utSu indisserenti. Ar. III. in
naturae, cententur in L ao genere mala bed Omnis affo
deliberata est acto ationalis: Ergo ei debetur Orco ra. tionis, proindeque finit rationalis. Dιces fecundo, rationem posse ordinare actum in finem indifferentem , proindeque illum i a su indιifexeatia re. I inquere, Sed contra a Cum nihil rationem finis habere possit , nisi sub ratione boni , necesse est, hujusmodi finem . a a quem refertur actus, esse honum uel secandum sensum, vel secundam rationem; seu vel apparenter, stet vere . SaPrimum, reddet actionem malam & de Ordι natam , quia . ut jam di ctum est, dedecet creaturam rationalem torpeare, ac requiescere in bono sensibili. Si secundum, auloe . erit bona & honesta: Er.: o nullatenus indifferens . Contia a. Finis i lle indifferens, si nullatenus sit bonus. aut in bonum ordinatus, saltem erit otiosus; Atqui, ut iam dictiim est, actus otiosus est malus moraliter, &c. Ergo, &e. Probatur major. Nam ex D. Gregorio a o. Tho.
ma relato t. a. qu Est. 18. ar. 9 Otis rem est , quod titilitater' itudiuis, aut νatioue JtιIta ne esse . tu , aut prae titἱlitatis
staret; Atqui finis ille prorsus indifferens, est talis, ut da , se patet: Ergo, &c. 'Ubjectiones praecipuae insinuatae sunt, ae solutae , reserendo, te sutandoque responsiones adversariorum . Su- Ium triplex superest . Prima desumitur ex illo vulgato Hieronymi: Bonum est continen ia, maltim luxuria, luterrit/umrue iudiferens ambula e, puere,cte. Secunda, nul lum est praeceptum referendi omnes actiones ad finem honestum: Ergo licet non referantur, non sunt malae .
Tertio, nulla species est, cujus aliquod individuum no in exstet; Sed sunt quidam actus ex s pecie sua indifferenteS, ut dictum est: Ergo debent dari individua , seu actus in
individuo indifferentes . Rela. Ad s. D. H eronymum egplicandum esse de his a ticini bus seeundum te sumptis, austrahendo ab intentio. De. Nam certum est, quod ambulare propter bonam intentionem, est bonum. Qesia ergo ejusmodi actiones, qua&Hieronymus indifferentes vocat, fiunt semper ex intea tione vel ordinata, vel inordinata, necesse est, ut hene, uel malae fiant ; proindeque bonae, vel malae sin , non ex sua specie, sed ex suo sine . Respond. ad 2. Hominem adstringi praecepto naturali ad rationaliter vivendum, si ad vitandam otiositatem p proindeque ad praestituendum bonum , rationalemque n. nem actionibus, quas agit deliberate & cum intentione. finis.
Rela ad , Distinguo maiorem: Nulla est species, cuius in algiduum non easset, curnea abstractione quam dia
143쪽
xam Tertiae Partis Philosophiae. Q. II .
est species, nego; sin a tali abstractio sic, concedo. Et con cessa minore distinguo pariter consequens: Ergo debent dari individua istorum actuum indifferentium, in quibus Et talis abstractio a bonitate ct malitia, proptet quam dicuntur Indi orantes , nebo ἰ fino talia bstractione, ct cum ceterminatione ad bonitatem, vel malitiam , concedo . Species enum plerumque abstrahit a variis. & est ad illa,ndifferens, ad quae tamen individuae non possunt se in iastisterenter habere : sicut species humana abstrahit ab aemni colore, albo, nigro, fusco,&c. & tamen necesse est. eius individua ad aliquem colorem determinari , nec ul- iis datur homo,. qui non sit vel albus,. vel niger, vel tu cus, &ς.
De Regu lis Morum, tiδἰ de Gn Ientia su Mie . CVΜ dictis eonstet, moralitatem consistere in commensuratione actus liberi eum aliqua regula , cui si concordet, bonus erit: a qua si discordet, pr avus repu- stabitur, superest, ut dicamus de ejusmodi Regula ..
PRima & remotae regula humanorum actuum est Iecaeterna, quae proinde fons est & prima origo totius honestatis, ac bonitatis moralis : Ita D. Thomas ι. a.
Nomine LuLs alea ne intellis itur, ut definit S. Thom .. x. q. 93. ar- 1. Ratro divina sapientia omnia ιn mem debi. sum atruentis; seu ut definit S. Augustinus lib. l. de Lib. inrti. c. 6. Summa ratis, eur obtemperaudum es ia Ut enim
Architectiis, qui toti praeest aedificio,ejus in mente Iatio nem habet, cui in seriores, subjectique artifices pro suo quisque modulo debent obtemperare, ud recte agant; Rqua si, recedant, deficiunt:sic suin mus rerum omniurn gu hernator Deus rationem ordinis ab omnibus si hi subj&.ctis observandi, ut recte agant, mente, ae sapientia suae ab aeterno praeconcepit, secundum quam ct ipse semper agit,& omnis inferior. ratio, ut recta sit,agere debet;ac si ad ea declinet, peccat. Unde peccatum recte definitur aeS: Augustino contra Faustum c. 6. Etam,factum, νει con
Probatur sic explicata Conclusio ratione S.Thomae g. v qu. 93.ar. 3. In omnibus moventibus ordinatis secundum 1esulatur a Primo , ut ire politicis inferiores iudicev κer in
144쪽
De Regulis Morum .. An. III. I 3I
Principe, in artiacialibus inseriore S artifices ab at cui te.cto; Sed lex aeterna est ratio superni omnium rerum priniaci pis & gubernatoris Dei: Ergo est prima regula omnium inferiorum rationum 2 a tuum ab iis procedentium. Unude rectitudo aliarum legum, & bonitas actio irit m primo ac precipue censetur ex eo inmensuratione ad i Ilam legem eaque vere bona, recta, honestaque habenda sunt, que illi concordant,quantumvis rationi humanae prima fron- re inepta videantur . Nam saepe haec aeterna lex eligit , quae hominibus absurda videntur; ut dum aeternae salutis uiam reposuit in adoratione hominis crucifigi, in contem. Plus amore, in ultronea paupertate, honoris , famaeque fuga, spontanea laboris tolerantia , ct c. Ea vero mala. censenda sunt, quae huic legi adversantur, quantumvis secundum humanam opinionem recta & admirabilia videantur. Unde tota illa politicae humanae solertia , quae adeo scite rerum publicarum momenta procurat; pacis , armorumque negotia astutissime administrat ἔ regnorum conservationi,amplitudini, prosperitati, dilatationi pro. videntissime invigilat : immo quidquid virtutis admira.hilioris specinaen aliquod prae se fert, nisi huic legi conis sonum sit , se eundum Deum& veritatem mera aut astu ria, aut stultitia est, ct iniquitas fuco virtutis larvata . Hanc aetei nam legem eamque omnium legem, ac totius honestatis fontem & regulam esse,non modo sacri Doctores, sed ipsi quoque Philosophi naturali lamine per vide.
vetantia Dei. A qua deinde ait , omnibuS recte sancitis legibus vim inesse: HI abjs, inquit, uon modo Iemor en,
mi PDIs. Ex quo infert, nullas leges esse rectas, nisi quae
Hi ne liquet, Honestum ct Rectum non ex hominum
opinione, aut consuetudine, aut utilitate pendere , sed ex natura & veritate. Nam figitur 9 constat eadem cata. a, qua natura ipsa; nec ex hominum arbitrio censetur , ea ex ipsa lege ct ratione divina, cui omnia naturaliter
sab jiciuntur; ut etiam loco citato agnoscit T ullius os E.
145쪽
x3 a Tertiae Partis Philosophiae. Q. IV.sECUNDA CONCLUSIO.
PRoxima, immediataque moralitatis regula en rati dictans via untati, quid fit bonum, quidve malum.
Probatur Conclusio, advertendo discrimen , quod et anter creaturas rationales & irrationales: nam creaturae rationales non se regunt, sed ab Authore naturae regu Hintur;ldeoque in. se operis sui regulam habere nou debent, sed in mente Aut horis sui tantum supPonere, sicut regia 3a dirigens sagittam in scopum,non est in Ligula, sed in sagittante. At vero creatura rationalis, scut homo, ha het jus regendi se, actuique suos ordinandi. Cum i Ωι turumnis ordo fit secundum aliquam regulam in mente orinclinantis existentem, ui ordo artificialis secundum regulas artis, quae sunt tu intellectu alti fieis; oldo politicus secundum regulas in mente princjpis conceptas, ct c. de huit homicii inseri aliqua regula qua se regeret , ct actas suos bene ordinare posset. Et haec tegula est ratio,quae, uv nquit D. Th. 1. a. q. is a r . q. ad 3. De ιυatur a lete κιον Na tanquam propria ejus imago. Unde cum Psalmista Ps. q. citat:. ον cate farrisi tum jussit ra, id est bona opera 2 postea quasi objiciendo addit: Multi rite nut , qui, ostencenobii Lura Cui objectioni respondet: si vatum estoριν nos
. Die es. Praeter illas duas morum regulas dantur plures aliae, scilicet leges, tum Ecclesiasticae, tum Civiles . Eu Praeterea conscientia maxime regulat actuum moralita otem Ergo in lassiciens est praelata divisio . Resp. Leges eiusmodi & conscientiam comprehendi sub duabus regulis a nobis assigitatis. Conscientia enim nihil aliud est, quam ratio actus dictans, quid iugiendum sit, quidve prosequendum.Caeterae verci leges nιhiI aliud. eunt, quam quaedam aeternae legis participationes, ac det ei minationes rationis Principis , qui communitati prae
ea. Verum de Conscientia 2 Lege aliQuid dicendum . s
146쪽
De Regulis Morum. Ar. III. I 3
Conseientia uarie a Patribus describitur. Origenes
Cum enim, ut iam dictum est, ratio dictans sit regula
morum in ratione duo considerara rossunt. Pramo uni versalis notitiae principior tam practicorum,& haee dicitur Anile em . Secuudo applicatio illius generalis notitiae actactum pat licularem,& haec dicitur eonfe eutra . Huic tribuuntur varia munera, scilicet tu Re ore. Iigais
omnium ratio est , quod applicatio scientiae practi eae actactum possit tripliciter fieri. Un modo per modum intearioris con uictioni S , in quantum interius agnoscimus, nos ali duid egisse '. & sic conscientia dicitur test ori ct eo vincere . Alio modo per modum iudicii agendorum di iacernentis honestum a turpi; ct hoc modo conscientix di. citus inskale diu ando, quid agere oporteat, & Iigare pio ponendo id, ad quod agendum obligamur. Postrem cidemum applicatur scientia operi, an Roantum ea. , quae turbulente agimuS,ad tranquillum rationis tribunal exa minanda revocamus,& hoc modo conscientia dieitur
axe a a, si id, quod factum est, bene iactum interius iudicemus parensare veto & ε emora in , si dissonum tum iis ni rationis deprehenda ur . . Conseientiae sic explicatae septem praeeipui flatus diis ningui solent a Theologis, scilicet Conscientia Recta , Prava, Probabilis M Dubia,Certa, scrupulosa, ct Erro. nea . Conscientia recta est , quae debite iudicat de hone nate actionum secundum rationis since um,in corruptumo ue Iumen & principia: ct haec est semper principium hontactus . Conscientia prava es, quae iudicat de ais gendis secundum passionis , aut voluntatis male affectae , ac per malitiam corruptae libitum S gustum; ct ista sem. per est principium mali actus. Probabili φ est, qgae iudicat de agendis secundi im principia ueros milia, ut sunt aut
thor itas alἰquorum Doctorum .exempla virorum timora torum , rationes qua dant enuq suadentes; retinendo ta
men formidinem partis oppossitae, quos tripliciter fieri Potest. Primo, ita ut probabilitas maior sit de P avitato actus , quam de hono stata ...ecundo et contra , Halut ut
147쪽
r Tertiae Partis Philosophiae. Q. IV.
major proba bilitas de honestate illius,quam de pravitate Tertio, ita ut aequalis sit uti inque probabilitas . Receptae est, conscientiam probabilem posse esse boni actus rega.
am , si probabilitas plus inclinat in honestatem actus ,
quam in eius pravitatem; quia cum de agendis raro habere possimus exquisitam certitudinem, satis est, ut vero fi miliora sectemur . Ustrum an probabilitate utrinque ae . quali, vel etiam in condemnationem actus magis vergen . te , nihilominus ad eum procedere possimus, determinanisilo, eme nobis licitum in tali casu, eo quod probabilis i IIxhonitas eum eximat a pravitate: res est, quam promerii πexpendendam sibi reservant TheoIogi. Solum dixisse hierussici t, non videri virum sincerae bonum, ac rectum , qui has probabilitatis umbras avidius lectatur,quo Iax Ius νι Uat; quippe actum non praetermittit , quem gravissimae rationes condemnant, etsi non ita evidentes sint, quin aliquem excusationis locum relinquant .. En tutam hae in partae regulam, quam praescribit Apostolus i. ad Thes. salon 3. Omuia probo te, seu, ut est in Graeco , do rimat
res, explorantes . In d bonum es tenete. As Omur perae mala
H nete D 3. Conscientia dubia est,quae inter duo iudicia opposita fluctuat, nec habet, quo se determinet, ct haea non potest ρsse regula boni actus, eo quod proponat vo, Iuntati actum mani esse periculosum, a quo proinde pruadentia judicat abstinendum . Conscientia certa est , quae se adhaeret judicio honestatis actus , ut nullam habeat formidinem de ejus Pravitare , idque vel quia evidenterile rei agendae bonitate convincitur; ct tunc dicitur e erit ludo 'binea,vel si rei agendae bonitas non fit ita certa est evidensi se Item ponde atis Ponderandis certo concludit, Iieite posse elici talem actum: ct haec dicitur tertiitido ρν . Mut Mus , seu moratis. Conscientia serupulosa est , quae 4 euibus fundamentis ut magni momenti sati ibus moro . tius adhaerens , iis in iudicio agendorum, fugiendorumqpnititur, prae-ipue vero fugiendorum. Conscientia de reum erronea est , quae ex falsis principiis format dictamen de agendis , ct ipsum tanquam certi stimam herae a. gendi egulam proponit: ut si gentilis firmiter tenens, lo-Nem esse Deum , ex hoc certo concladit, psum esse ad xandum. Haec bligat quidem , adeo ut ille precet, qui
conti a illi in aἶit ἔ attamen non excusat in his, quam
iuxta illam fiunt, nisi error sit in vincibilis o
L Ex dicta videtur a t4ando, quod liget, seu obliger k
ex S. Tnom I. 2. q. 9 o. art. I. Vel a tetendo, quod
lagi 2 Promulgar, debeat , ut vult indor ἰ aut potius ,
148쪽
quod in ea justum ut i atur , ex Cicerone lib. 1. de Legibus. Vel demum ab ineudo, ud idem ait tibia a. quo a
Convenientiora eligat. Definitur a S.Thoma l. z. q. yo. a. q. sνδinatis rationis ad bontim commune , ab eo qui praeest comm reuitati, pro . mulgata . Est ord uallo rationἰs, seu ordo agendorum a raωtione praescriptus; rationis enim est agenda dirigere. Additur ad boniam commune , quia ordo agendorum sumitura fine ultimo ς ultimuS autem finis est bonum commune , Cui particularia subduntur runde lex bonum commune
spectat, ac particularia in illam dirigit . Dicitur H eo, quἱ preaest comm uultati, quia dirigere in bonum commune sub ditos ad eum , qui praeest communitati , spectat; pio indeque jus legis statuendae ad illud procurandum. Addit ut promulata, quia lex habet rationem regulae : porro men , sura & regula imponitur, cun mensurati S applicatur, lex autem applicatur , cum subditis promulgatur , seu inti. matur : unde promulgatio ad rationem legis & praecepti Pertinet, sine qua non obliga .. Dividitur Lex in Naturalem, Positivam. Naturat is est , que in ipsa rerum natura continetur. Positiva veroesi , quae huic veluti apponitur , quaedam naturaliter in.
Lex naturalis dividitur in Legem aeternam,quae velit te Iex essentialis est; & Legem naturalem participatam, quae est ejus quaedam derivatio . Lex aeterna , ut dixi, est Reincta ratio agendorn in Mente Divina ab aeterno exsistens. Lex naturalis participata est aeternae legis impressio in creatura rationali, seu Lumen naturale piacti eum a divi. no Iumine derivatum, quo honestum a turpi discernitur. Haec lex nemini rationis compoti deest , ac per illam, ut
dicitur Ioan. i. Deus illuminat omnem hominem υeuientonsis hune Amudiam . Aliquando tamen passionibus, vitiosa consuetudine , prava educatione it 3 corrumpitur homo, ut non extincto quidem, sed velato illo lumine putet bonum malum, & malum bonum ...Fulget tamen vel in tenebris illis hujus lucis inextinguibilis splendor,dum mari tignum animum tacite arguit , increpat , damnat, flagen Iat, ct corrodit Legis naturalis haec summa est : DGI na a malo 9 Desonum . Porro bonum hominis principaliter attenditur secundum mentem, quae in eo praeeipua est; tum vero se in Cundum alia menti subjecta . Et ideo lex naturalis est, ut Primo mens hominis se recte habeat ad bonum suum, seu
finem ultimum , nec in alio illum figat , quam in Dino squi vere bonum , ct finis ultimus mentis. Vade Priarisam legi aeterna impressionem , proindeque primum 12-tii naturalis praeceptum dicit S. Augnstinus lib. 3. de Lib-
149쪽
eonvexstere ad . rema ἔ seu . Diliget e Deum ut summum honum, ac ad eum omi es mentis affectus dri mere .
Deinde vero ad hanc legem pertinet, ut homo rectae rationis ordinem servet tum in conseivatione propria se, tum in propagatione suae speciei, D. mrit passionum moribus, tum demum in convictum cum aliis hominibus, quibus natui ali foetetate iungitur : ut Parentes colat; Filios recte educet & instruar; Pacta servet; Bono communi collaboret; uuicuique, quod suum est, tribuat; Allis non faciat, quod sibi fieri nollet, cte. quibu praeceptis Naturaliter notis omne iuS humanae societatis nititur. Quaeres. An lex naturalis mutari possit , ct ab ea dis-Pentire quandoque liceat . Resp. Cum S. Thoma F. et q. y . praecepta Iegis natu-νalis est di duplicis ordinis . Quaedam enim lunt primatia stae ut universalia principia piactica per se noti: ut, Deum colendum; Parentes esse honorandos; Ius unicuique seria Mandum , cte. Raeda in vero se habent ut lecundam, nempe , ut particulares coneIusiones ex iis derivatae r ut, ae posita esse reddenda, secretum esse ser vandum, it Quantum ad prima , quae proprie ct reris natur alam levigem constituunt, ea nec mutari queunt, nec ulla dispen insatione solvi: sunt enim quaedam mpi essiones legis aeternae , quae immutabilis est * & super tot en , a quo solvi posilit , non habet , cum fit ipsa Dei ratio . At vero quaniarum ad secundaria praecepta, quandoque m ea rq aeu.il, ae ab iis dispensari potest et ut enim in t ecu at ευ scotia clusiones regulantur per prii pipiabita & haec secundaria Praecepta per prima . Porro contingit aliquando propter extraordi uarias circumstantiam haec secundam praecepta repugnare primi s a se non ita necessario iis connem, quin primis illaesis omitti possint . in primo casu, im tam ἀtur . n altero dispensationem admittunt a Deo, qui est egis naturs aut hor. Sic arma deposita furioso Domino reddenda non sunt. Sic olim circa quosdam dispensatum a Deo sua , ut plures uxores haberent: nam etsi naturae inmanae , ae fini matrimoni, congruat, ut unius viri una fit tantum uxor ἔ ideoque pluralitas uxorum secunda rio Natu ae praecepto re ugnet, cisi firmando appositum fuit
Praeeeptum divinum Posis sum Se . cap. z. attamen uxo
rum pluralitas non ita fini m trimonii repugnat, nee proinde primis natura Iri legis praeceptis, quin iis illaessa Deo permitti potuerit, quo citius populus fidelis pco.
Obii. Occisio innocentis, adulterium, ablatio res alis. Rae, etiam primis natural s legis praeceptis prohiben ur εSed Deas in illis disyensavit .cum Praece Pu Λbrahae, uufilium,
150쪽
filium occideret , Gen. m. Iudaeis , ut mutuata ab Egν Ptiis vasa auferrent, Exodi 2. Oseae ut uxorem for nicariam dueeret, oseae t. Ergo a lege naturali dita pensari potest . Resp. Cum S. Thoma. I. a. q. 'η. ar. S. In his proprie dispensationem non fuisse e sed solum apposita praecepti divini cireumstantia, id, qtiod a sque illa suisset contra
ius naturale , jam ei conforme factum fuisse . Nam eum Deus sit omnium Dominus, non est contra Ius naturae ex ejus praecepto hominem interimere ἔ aut rem , quae prius ad alium pertinebat, sibi attribuere; aut ad aliquam mu Iierem, non servata ordinaria connubii forma , accede re; tunc enim fit Iegitima uxor ex Assignatione Dei. Lex positiva dividitur in Huma iram ct Divinam Nam praeter ea, quae naturaliter iusta ct recta unt, quaedam &ab hominibus ct a Deo sunt determinata,que prim erant indifferentia. Lex Humana definitur ordinatio rerum agendarum in mento principis p aeconcepta , ct mu Ititudini promulga. ta . Haec Iex omnino necessaria est ad faetendare pubIi incam tranquillitatem , quae stare non posset, nisi humanaso ei et a Salicui potestati subesset, quae per leges m a Iossi aenaret, honos dirigeret, omnibus provideret. Isido. rus describit omnes humanae legis conditiones, dum ait Iib. S. Elym. cap. 21. ErIt lex Eoneta , 1 Ua', potirit s, o
ea. D viditur piaecipue in fus gentium , & Ius civile.
Ius gent um en,quia utuntur omnes gentes, quasi sub na. turae , rationisque aut horitate viventes Ius vero civile,
quod quaelibet respublica suis praei tipsit.
Lex Divina est ordinatio a Deo constituta rerum agen darum a populo fideli, ad pl ieendum Deo , ct consequenda in supernatura Iem felicitalem. omnes en m homianes , ut associantur in pros cutione verae se licitatis,eon. nituunt quandam rem pii Micam, cuius princeps est Deus, a quo proinde ordinari debent ea , quae ad regendam t Iem rempublicam conveniunt. Hae lex diuiditur in v e. teram , ct Novam ς seu in Iegem scriptam , ct legem graistiae . Lex vetus, seu f. ripta versariatur circa figura futuis rae redemptionis . t ex vero nova , seu gratiae, non figmras , sed a peltam fallitis viam continet. Actu legis quatuor enumerantur, scilicet praecipere bona, Vetare mala, permittere indi Terentia, puniretr nsgressores . Sed de his hactenus. videri potest D Th. β. 2. a Q. FG. ad Io'. ex quo haec pauca desumpsimus.