장음표시 사용
191쪽
x13 Tertia Prauis philosophiae. Q. VI.
in non succumbat, nec a bono rat, cinis recedat, sed sprout tecta ratio jubet . lese habet. Huic virtuti duo actus assignantur, sellieet αθυι nere. primus admirabilior, splendidor, honorabis torque videtur et sed secundus ut dissicilior, sie praenain.
tior est, ct in quo verae, germanaequae virtutis opera im sensius adhibetur . Ratio est , quia aggressio irae, auda Ciaeque stimulis incitatur,ct excellentiae cuiusdam , quae In hoe a hi, relucet, illecebris nutritur , ct spe victoriae confor tatur, ne deficiat; ab ipso vero νericulo satis reis Primitur , ne immoderato impetu, nimiaqus animositat ῆrruat. At vero in substinendo animus his omnibus solatus, subsidὲisque destitutus sola virtutis firmitate, ne Decumbat, ulcitur ἔ solo boni honesti amore stabili tur ;solo rationis vigore erigitur . Adde praep erea, quod a gressio fit repentino impetu , respicitque malum absens ἴperpessio vero durabili conatu cum praesente malo lucta
Quantum ad partes Fortitudinis, nullae subiective illi
assignantur . sed ipsa censetur species atoma , en quod Circa materiam admodum specialem versetur,id est, et r. Ca mortis periςula adeunda,maximosque dolores suhstiis mendos. Partes vero quasi integra es quatuor habet, sciis licet Magnanimitatem, Μ agnificentiam , patientiam, de Perseverantiam . Cum enim ducis actus habeat, se ille et aggredi animose , ct constanter substinere, ut primus inrit egre, per ecteque fiat , duo reqvuuntur, scilicet magnitudo quaedam animi, quam praestat Μagnanimitas; i magnorum externa exsecutio, quae pertinet ad Magnificentiam. Ut vero mala perfecte substineantur, duo etiam Concurrere dedent. Primo, ut animus magnitudine mali Non frangatur' hoc pertinet ad Patientiam. Secundo; in diuturnitate ejusdem mali non fatigetur ; & hoe pertinet ad Preleverantiam. Porro eaedem virtutes praedictae . Quae , dum attingunt materiam forti indini propriam, vertanturque circa gravissima pericula , habentur quasi partes integra Ies forti. tudinis; in quantum versantur circa petieula minoris momenti , sunt distinctae virtutes, fortitudini adjunctae tanquam eartes ejus potentiales. Unde ui de it Iis quid. piam speciatim dicamus, Nagnanimitas, ut ex ipsa voce patet, est quaedam an iami magnitudo δε quasi dilatatio, seu exstensio ad magna et ardua ; ideoque definiri potest , virtus in elinans ad magna & heroica in omni genere virtutum. Unde idem objectum,quod ut bonum ad specialem virtutem attinet. gub ratione magni, ardui, sub Iimisque ad Magnanimitam
tem tradii pote u . Imo quia honorabilia quaecumque actviris
192쪽
Do Fortitudine, O . Ar. IV. I79
virtutem attinent, ideo non in soIis virtutibus , ieci in aliis holiolabilibus rebus, quae Ael virtutis materia esse Possunt ut dignitates ac finitiones; vel ejusdem virtutis quadan tenus praemia sunt, ut honor, fama, gloria , dic. magnitudinem convenientem operari pertinet ad magnanimitatem . Hujus vero virtutis characteresct munia eum praee Iara describat Aristoteles 4 Et hic. e. 7.& 8. non abs re uerit quaedam ex illo hie apponere Primus ergo Magnanimi character est , Dunum ' maguir existinare, supposito tammen merito, alioquin, ut observat Aristoteles, non magnanimitas erit, sed stoliditas. Secundus, Magnis bonae risus , c.' quI a vi νἱι probis desertiniuν , m derate delecta. νι tims ves, gula uti go , εν os res paroas: deseruettur . contem6ere' quippe cum sint infra ejus meritum. Tertius, o pis perii cu adversi aquanimem , ae moderata rure pra a Iere: Magnanimu- enim de celsitudine animi tui utri uta ut fortune vicissitudines, tanquam de caelo nubes, de ἀ picit, proindeque illis non movetur. Quartus est, sue aribundiam ae sentieem ison eD : Hoc enim animi dejecti, oppressique indicium est. Quintus , aerepta ιenemria romtiι. trias reade e : Nam magnanimus dare mauu It , quam accipere, quia illud melius, majusqlIe est . Sellatus, Ru qtiemguam νogare. Tum quia Paucis eget, eamque, quae ab nomnibus dari ponunt, non magni fais t. Tum quia non vult aliis debere. Septimus, Aa
νnm, ut Deum scille et imitetur, qui eumilia respirit, Mita a laute eun eu . Octavus est , in amore odia , di ctis su ams aperitim esse : Timentis enim est , ct declaritate, honestateque illorum, quae agit dissidentis . latere velle. Nonus es , Non memin e malorum atria Driarum: Quippe, inquit Aristoteles, Hri magnanim
non es me orem esse , m arantim vera rei οι imm , sed ea ps eius pro urbilo piataνe . Decimus est, Mon mnιtra se sue rere , fed ι epatorem 9 e tinctatorem esse , nse ubi de ma4 auis astuν; Magnanimus enim studet magni Α, quae rata sunt. Unde imus, Non foem admIrari: nihil enim ejmagnum est. Duodecimus, M tum tara m agest , vs.cem iri vem, oratronem flabilem se Sedatam. Neque enim, inquit Aristoteles, tet mares et is, gur para Is reflus stu.
ινν Ingressus 67. Diet Si velo quaeras, qua latione stare possint haec omnia
cum virtute humilitatis, cui e diametro vἰ detur opis Poni Respondeo ex D. Thoma a. a. quaes . las. art. s. A d in homiue iuveritur aligula maρnum, quod ex Ast..
193쪽
ita Tertiae Partis Philosophiae. Q. VI.
stnamvis in eontrar a tendere videantur, quia praeianus Iecti iam diuersam chre eratiovem .
Ex hae S. Thomae doctrina haberi potem has dua utris tutes, Μagnanimitatem, ct Humilitarem, etsi e diame.
tro opponi videantur, mirum in motum tunen conlautiiare , haberique posse, ut duos polos, quibus vita praecla ra& optima verti debet. Nempe dum recogitamus, quam ex nobis nihil simus, quamque nihil nobis debeatur, in. nasci debet affectus quidam modestus,ex quo, ut ex fortite quodam,effunditur moderatio ἔn omnia vitae ossi ei a ,
tua de manu Dei laeti ct grati suscipimus etiam minimaeneficia , qua leniter & placide subtractionem eorum
feri mutiqua sorte nosti a contenti vivimuS, qua ierocientem arrogantiam radicitu S extirpamus. Sed rursus cum in Hentem venit, ad quam magna noS vocaverit Deus , quam capacem ct amplum avimum nobis indiderit,quam modica lint haec petitura comparatione bonorum aeter. NOrum,ad quae geniti sumus, emergit alius quidam exee I.
sus, ac spIendidus affectus , ex quo , ut proprio fonte , effunditur quidquid germanae magnitudinis plendet in actionibus, quo humana despicimus, ad ampla&lllurinita erigimur . servilis abjectique animi tabem expungiamus, in omnibus nos Deo Patie dignos Fιliox exhibera
Nagnificentia, ut ipsum nomen tonat, est magnarum, rerum factiva . Unde differt a Nagnanimitate, quod in aquidem animum ata obfirmet, ut tendat constanter ad ardua di sublimia : illa vero ipsum roboret in exsecu-tiuile magnarum rerum. Cicero eam definit lib. a. de
suadam σιendida propostione cogitaim , atque s quod ei principalius competit a admin nratio a Porro cum res ille exteriores splenaidae,ac magnae, sine magnis sumpti-.hus constare nequeant, magnificentia versa Iur circa. ma ' . ι. fino
194쪽
De Fortitudine, m. Ar. IU. igr
gnos sumptus , robotat lue antinum s ne mesu impensa. rum in exsecutione deficiat. Patientiam definit Licero, Honepatii,strat titilvatis eat se, rertim a Auariam, ac dis εἰ m voluntaria ει diuitirna
perpessis. Hujus enim virtutis munus est sic obfirmare animum , ut in rebus molestis Perpetiendis non succum-hat,nec nimium dejiciatur,aut a bono rationis recedat. Verum cum dilatio magnι boni affligat animum , eique molesta sit , exspectatio quoque bonorum futurorum ad patientiam attinet , qtiae ob id etiam Longanimitas nunt
Perseverantia definitur, In ratlane bene eonfideraeis δitis G perpettia permanseo . Cum enim animus non solum gravita e molestiarum trangatur, sed etiam diuturnitate cujuscumque ardui aligetur, praecipue quia & ipse in. abilis est, ac vicissitudinis aman S, eget quadam virtute , qua roboretur , ac stabiliatur in arduis diuturnis; αhaec est Hi severantia.
An si actus fortitudinis in quibusdam casibus sibi ipsi
mortem inferre , olim inter Antiquos celebris quaestio fuit , quae modo nulla esse potest inter El, tinianos, eum lege divina vetitum sit homicidium . ac qui seipsum ociscidit, homicida mani seste sit. Unde S. Augiistinus de Ci uit. Dei lib. i. cap. ao. Restat , inquit, rat de homine tute ιὶ omns illud , qti is dictum en , Non oecidea ἔ Ner alter ρι met
qui' um ereidit. At quaeri Potest, an etiam natura larationi , proindeque sortitudini in ordine naturali spe ctatae , id repugnet.
LEsti naturali repugnat occisio sui ipsius; nee proinde
actus fortitudinis esse unquam potest,sed furoris, aut gnaviae . Probatur prima pars contra Stoicos tribus S. Thomae
195쪽
1 3r Tertiae Partu Phi ophiae. Q. VI.
Eadem ratio e usus est Plato in Phaedrone Secunda pars equitur ex prima . Nam cum virtut reactus cons stat in commensuratione ad regulam , seu Ieis Rem, actus naturali legi re pus nans,quae en morum in oris δine naturali spectator im regula , non ad υιrcutem, sodad vitium re itinet. Cum itaque oec in ut pnilfi repugnet lega naturali, nee ad fortitudinem,nee ad ala quam
virtutem spectare potest et sed vel ad furorem, cum quis impotenti concitus im et uin hoc laeιnus prorumpit. Aut fi sedato animo fiat, ad fugienda quaedam mala,quae Quis ferre nequit, ad ignaviam pertinet. Ut finiam Deiamo eriti , aut seipsum sponte inedia peremit ,ut decrepatae seu sutis incommoda effugeret . item Lucretiae, quaere gladio mi emit , ut illata stupri an iam ram dilueret. Ritici Pomponii, qui insanabili morbo laborans, itidem nedia spontis pemit. Critonis , qui se occidere maluit . uuam Caesari victori subesse , cte. Ut en m a r S.Thomas
- objie. i. Homicidium naturata Iesi repugnat,quatenus est eontra justitiam et Sed qui se Oeeidit,sibi non est iniuis Titis, eum volens id faciat ἰ volenti enim non fit an iuris: Ergo id non repugnat legi naturali. Resp. Cum ), I homa quaest cit.ad i. Hem Oidium γ
non quod in seipsum injust is sit, ted quod contra natu. ratem charitatem agat. At ex eodem ibid.& quast, P. ar. 3. ad a. aliunde etiam e eecat contra jailitiam , quatenus knjuriam fae .l, non sibi proprie, sed civitati, Cujus pamen , ct Deo, eujus est tervu ct et ea tura . ,ie ut de Chri. iano o ni alite ait Apostolus, Deo esse in juitum, quia Huoi Dei, id est , proprium corem Deo per baptis.
Dum consecratum s violat . . . .
Instabis. Licet vitare maius malium, minore malo ἔ ut
196쪽
De Fortitudine, o c. Ar. IV. 183
membrum amputate, ad talvandum coi pus p Sed quando. que homo per occι fio e in sui pssus vital majus malum , Ut miseram vitam, insaniam, stuprum , cte. Ergo ei lie et seipsum perimere ad vitanda hujus vitae pejora morte mala.Imo ad adeundam felleiorem vitam, ut ii Ie Cleom. hrotus Λmbraciota , qui ut citius ad beatorum coetum perveniret, cum nihil ei accidisset adversi , e muro se an Mare abiecit, lecto Platonis libro de ιmmortalitate Animorum, aut potius cujusdam id gesiae,quo hujus vi. tae mala , ct alterius t ona ιta pathetice de iurabe bat, ut prohibitus sit a rege Prolemaeo illa in Scholis dicere, quod multi his auditis mortem sibi ipsis consciscerem, ut refert Tullius I. TuscuI. Rela Cum S. Thoma quaest.cit. cuod εοmo eonfinitur
I taque , inquit Cicero Tuscul. ε Hr apiens ιattis gnidem
adimit uecessarium oste tentia tempus . Trim et/am , quia
197쪽
t 8a Tertiae Partis Philosophiae. QN s.
eum Iabus qu's s. Ambrosius lib. 3. de Virgin melo inrat ut impudicos persecutores fligerent , ut ait unda vium irruisse . tem Razia Squidam a. Machab. M. f.' o. um interfecit , et gens nobiιito morι ρο cus, qu ua stibaecis
eao , t hae e facta fuisse intei tori quodam spuitus Sancta nῆinctii: nee enim aliter excus. ra possent. Et Pitam de
Ram riris ira censendum is item de iis te mimS , qua S EC CIesia.ut sanctis colit. De Raetia vero, cum e uS facinus eo instinctu factum non constet, manum furi, inquit S. Augustinus Epis i. tamen binum . Quippe fortitu
din speciem , non rectitudinem habuit : unde , ut Ipse ait : Tripitim est , juod Imrit nobd. te, mori : sed num' κἰznr Potest homo manifesta adire pericula, ex
uiritas evidenter videt, te non emersurum, Propter
konum publicum: E; go se ipsum etiam interficere,saltem τε v xj reu se ue t iam . Nam qui adit pericula, non seipliadi ter fieri, sed cum id exigit ossicium & yirtus actionem per se honam facit,cui per accidens adsun. tu eius mors ad alia causa illata . Porro nDii est contra virtutem . sed ei congruit recte operari etiam propra αν itae periculo. At propter nullum bonum licet malere , ut facit, qui ius in yro Priam vitam usurpat, seipsum perimendo.
P Rimates illa: duatuor virtutes , quae a nobis singulis
Articulis explicatae sunt , aliquando sumuntur ab AEuthoribus pio quibuidam genetalibus conditionibus ad Guodcumque per ectum vi tutis opus concilrrentibus, taut discretio pertineat ad Piudentiam, lectitii do ad Iustiistiam, moderatio ad Ten perantiam , firmitas animi ad sortitud mem. Et in hoc sensu manilestum est,il Iaς virtu. tes esse connexas . Tum quia p'rsectum virdiu S opu de hei esse discretum , lectum , moderat tim,& nabile . Tum etiam quia firmitas Mirini non habet laudem , ration; due virtutis, si sit sine moderatione , rectitudine , et di
at eadem latio est de aliis. Sad Praeter
198쪽
De Connexione Virtutum. Ar. V. J83.
dem υι tutea lumi solet magis proprie prospecialibus haἄbitibus, quorum quilibet sibi proprium vindicat Objectumetica quod affectum rectifi et . De Uiri uti laus illis hoc mois do sumptas egimus praecedentibuS Articulis, tu nunc datisdem quaeritur, utrum fini connexae , ita ut una sine alis tera non possint haberi. Observandum, quod virtutes in dupliei statu haberi Potest, perfecto scilicet, ct imperfecto . Virtus in natu mpei tecto dicit aliquam inclinationem in nobis ex lisse n. tem ad opus aliquod de genere bonorum faciendum, si vatalis inclinatio sit a natura , sive ex assuetudine ;.sea quae inelinatio sit, vel debilis & crebris obnoxia tenta
tioni us; vel fortis quidem, sed per prudentiam, quae es
virtutum moralium anima, non satis regulata. Exemplum Primi est in eo , qui incipit virtutem colere . Talis enim post unum, aut alterum actum,sentit quidem in se inchoari virtutis habitum, sed qui adhuc tener est, ct ad plenuvirtuti S maturitatem non attingit . Exemplum secundi est in eo, qui vel naturali pronitate. vel longa assuetu dine in bono cujusdam virtutis solidatus, prudentiae dilώscretione hunc affectum non regit. ld videre est in Pau. lo nondum a Christo vocato,qui Mosaicae legis observa tioniblis bonis, & piis imbutuS,summo religionis Zelo e RPropugnabat, & bene. Postea vero propalato Evangelia culpabilis ignorantiae tenebris involutus, amisso prudenatiae regimine, laudabilem gelum in perniciosum furorem commutavit. irtus in statu perfecto est , quae utraque
ista dote praestat, pellecti scilicet subjectione ad pruden aliam, & stabili firmitate contra omnes tentationes ἰ seu , ut definit D. Thomas, qua inci . t in bonum opus lem a.
V Irtutes mora es in statu quidem mpeffecto non eon.
nectuntur invicem, bene tamen in statu perfecto . Prima pars coneeditur ab omnibus, ct manifeste patet. Videmus enim etiam in hominibus per dii issimis aliquoa imperfectae virtutis vestigium 'relucere; eumque , qui in . iustus est, a Iiquando imperatum se praebere in volupta. tibus, vel fortem in peri lis. Secunda vero & praeeipua pars receptissima semper do. ctrina fuit tum apud Pat es Eeelasiae, tum apud antiqvox Philosophos, Iicet eam Seotus negaverit . Probari autem potest prima aut horitate : Tum D. Am.
brosii super Lucam eap. ε. convexa , inquit, β i uut a
199쪽
Pr batur a. ratione o. Thomae a. a. quaest. 6s. art. l. Pet f cta utitus esse nequit fine per ecta prudentia ἔ Sea iecta prudentia secum importat mnes v rtutes mox i: Ergo virtutes mor /les inuicem ita cynnexae sunt, ulluna si e omnibus perfecte haberi non possit. Maior pater. Nam pris irata est reg la vi liuis moralis, . quae dieitur Habitus - ἐυti, pur ut νη- r. a dictaveris , qua proiii Lemcita omnis hona in elluatio imperfecta est , ut patet imae In Pauli ante conseissionen i genetositate Atellandria in e cinnatitia quorundam Hai e L. corum. Μι nor vyro pron atur. Principium, quo undament ψιter nititur periaci Irudentia . est appetit ut perseae rectificatus cicca fiues*ed a p. et tus non potest esse per tecte rectus circa fine ς,nὲ.s adsint omnes virtutes morales: Ergo nec perfectam suo. re prudent inmis Minor patςt. Nam omne, virtutes con Gurrunt acl antegram appetit, s restitudinem , qvη pro ininae e et udieat, si unica deficiat. Major vero declaratur Prudentia enim , ut supra dictum uit, est testa ratio agiis haluam; Atqui ratio non potest esse recta circa agibilia, utis appetitus sit recte affectias circa fines : Ergo prudentia fundamentaliter nititur appetiitu petr fecte reuificato ei rea sines. Dee aiatur minor. Quia agibilia, seu eligibilia de . vendent at, intentione finis, sicut in speculativis conchi.
Iones dependent a plinei pii 5: nam sicut adhae: emus con. clusionibus propter principia, ita est eligimus agibilia Propter intentionem finis : Ergo sicut rat o non potest Tecte se habere circa eonclusiones, nisi intellectus benere habeat ei rea principia, ita ct in practicis eadem rata Tecta em non potest ei rea agibilia per prudentiam , nisappetitus bene se habeat circa 'ne, per abas virtut , uae rectificant ejus intentionem,quaelibet circa propr/um
ponderI potest eum Seoto , prudentiam non esserinteum ha itum, sed plures partiales. Underotest esse prudentia particularis persecta sit ca castitatem, sine vis. Mutia circa materiam iustuiR . Sed contra. Nam s praeterquam quod falsum est , ha hi tum prudentiae muli plicaii, iuxta multiplicationem materiae aliarum virtutum a quaelibet virtus persecta n
cessario exuit 2 rudentiam fundatam in appetutu circa
200쪽
De Connexione Vistutum. ALU. I 87
omnem materiam moralem reaificatii: Ergo nulla respolI.
L . Probatur antecedens. Iudicium enim Prudentia Ie Circa mater am cujuleumque uirtutis potest eorrumpia Quocumque pravo affectu: Ergo ut talet iudicium sit per fectum, virtusque per ii sum regulata . enseatur perfecta arie bet suppo itere appetitum'mni ex parte rectum . Coninsequentia petiet Nam perfecta virtus de et eacludete misne corrupti sum, & i egulari per iudicium per ectum Anis
tecedens vero probatur, tum ratione.tum inductι e. Ra.
tione quidem . Quia materiae morales sunt ita inter se
Connexae, ut trequentissime invicem concurrant,de ectus. Rue unius redundet in alia m. inductione vero . Sic enim
videmus, mitem ex libidine fieri crudelem ; ut Davi amitissimus ob amorem Rei hsabeae ma itum eius nec 1 exa suit. Si e quotidie iudex circa iustitiam bene affectus. ed Pecunιarum avidus, a recto judicio muneribus de .
turbatur: unde m mera dicuntur exeae ἀνε Deumos Lapi ἄν m . Sic mulier, pudica , sed ambitiosa , metu intamiae Pote R essiet adultera , ut Lucretia, quae teste Livio, mortιs metu non fiacta , timore infamiae victa consensit adulter ιο . S/c ortis , sed voluptuosus, potest emollirὸ Noluptatum ille eehris, ut patet in Annibale, quem nota Romana virtus, sed Campanae deliciae regerunt. Et apud Poetas Hercules ipse Omphalae Lydiorum Reginae amore captus, fertur, ejus justu lanificio dedisse ope. ram ἔ ct qui Mundi terror tuerat, istius mulierculae in iadignationem formidasse: Ergo, ut prudentia lassiciat asPerfecte regula idam quamlibet virtutem , debet undari ιn appetitu omni ex parte i ecto , ct contra cujuslibet viritim pug lationes obfirmato; sicut urbs, ut sit perfecte Lecura, debet claudi muris nulla ex parte hostibus aper.
Objic. x. impossibile est , ut homini occurrant obiecta
omnium virtutum: Ergo impossibile est , ut omnes acquirat; Proindeque si coli nexae sint, nullam perfecte habere Potest..Prob, tur antecedens in paupere, cui non occurrat objectum liberalitatis & magnἰficentiae. In felice, cui nullum patientiae objectum sese offer c. In in noeente, cui Paenitentiae materia non luppetit,&c. Rei P cum D. Thoma. materiam praecipuarum virtuis tum, ct omni statui eommunium facile nobis occurrere et mn saepe in unico negotio virtutum principalium obo ecta conglobari possunt. tantum vero ad illas virtutes. quarum materia non Meurrit nisi in certo statu, vel sussi inciunt .ctus eonditionati, ad eas, quantum necesse est, ut caeterae Per ectae sint,aeqiurendas;vel eerte ad ιd satis es
3psa dispositio subiecti,quatenus aliquis in omni materia virtutum proprio statui congruentium versatus, modico