장음표시 사용
201쪽
188 Tertiae Partis Philosophiae. Q. VI.
exercitio alias excellentiori flatut e i venientes aequire. ret. si ad illum statum trans erretui, sillud enιm habere
videmur, quod in promptu est, ut habeamusa veI demum, si tales virtutes statui alicujus repugnent, ut virginitas' conjugato, innocentia lapso , 8 c. hae non intelligigun.
tur cum aliis torma Iiter connexae . Instabis. i otest homo unam virtutem studiose colere as. g. canitatem: Ergo eam perfectet aequiret sine aliis. Resp. illam virtutem tamdiu imperfectam fore, quam in diu deerunt aliae, propter rationem jam dictam: quia sei.
Iicet poterit corrumpi pertematione Saliorum Vita rum.
Ut patet in muliere casta, sed avara, quae a castitatis bovino pecuniae avid. late retia hi potest . 'Urgebis: Ergo vi tutes debent simili aequiri:
Resp. simul acquiri, non quιntum ad lubstantiam, sed quantum ad statum . in quantum scilicet appetitus ei rea aeteras bene affectui, dum circa ultimam recte disponi. tur, in aliis ex consequenti perficitur et sicut urbs muris optimis clausa, sed ex una parte aperta, fit persecte secu. ra, dum ille aditus Oecluditur. . obiic. a. Sequeretur ex illa sententia, erudentiam rimul esse priorem,& posteriorem omnibus aliis virtutibus; Atqui hoc diei non potest: Ergo. i robatur seque Ia. Nam virtus perfecta supponeret prudentiam perfectam,& prv. dentia perlecta supponeret alias virtutes per ectas. Resp. Prudentiam actualem , seu , ut loquitur Caieta isnus, in arr, praecedet e omnes alios habitus virtutum;ha.
hi tum vero perfectum prulentiae, seu strudentham in Oct esse, praecedi ab alus habitibus virtuosis Nam ex natura. i lumine svndere sis, ct innato amore honestatis, forma. tur prudentiale iudicium, quo regulantur actus appetitus a quibus generantur virtutes morales. Deinde vero post. quam appetitus habitualiter rectificatus est , fit capax fundanaae prudentiae perfectae,cujus Proinde hahitus uutimus omnium perficitur. i objic. s. Nec scientiae, nec artes, nec vitia sunt co
nega: Ergo nec virtute morale S.
Resp. Nego paritatem. Vitia enim sunt defectus ratio. Mii; desectus autem non sunt connexi, ted pIerumque inter se opiositi, ut patet in avaritia , & prodigalitate. Scient ιae vero, ct artes sunt circa materias disparatas, α in una simplici mensura non conjunctas, ideoque se Param tim ha heri possunt. 3Sed de pirtutibus, ae de morali doctrina , quatentis Iu .mine natu ν ali constare potest, hactenus latis. Nunc Per.
sendum ad ultimam Philόsophiae nostrae partem .
202쪽
tele Methodum secuti; hanc nob nuνι mamo omnium principem PBitu Bhiae partem p remo adeundam loco reservavimus, quod ea sit humanae culmen σ apex, ad qwrm mimie homo nou , myι otiis partibus emensis. Tum
vero quia hujus vitae felicitas m e , raun Lison contemptatur , mouas
rem, cumsitoninis finis, ultima obimetur Tum demum, ginis hac facular respicρ-
tico contemplaudum. Haec vero, et se ta sme νateat, intra ιmites fatu anginor ano bis concludetur, quod es, quα hic t possent, partim Lincayrsoccupaverat νς;- in aliis Phila phiae partibus explicatasnt, pretim vero Theolagis reserventur Q Una
203쪽
ns, quod res supra naturam sensibilem pofitas eon. templetur nempe rationes S affectus omni Et ti,sive,crea. to,sive inere ato; fiwe malesiali,sive spirituali communes. Hlne 'omis μει --h in nomen ditiam obtinuit, quod non modo ceteras ejus partes dignι rate antecedat, ed etiam prima earum pri ne ipia, upremasque rerum rationes eo plectatur, adeoque ad illam caeterarum omnium rationesct princip a, veluti rami ad truncum tandem reducantur: quam ob eausam ceterarum Princeps iure habetur,ac do. minti quod si quid in earum principiis ambiguum si , ad supremum eius tribunal dis utiendum, ac confirmandum Pettineat. Dieitur demum T. naturaus, quod scita de Divinis vehus,quantum naturali lumine scira possunt, ea professis pertrauet. Itaque nomine intelliingitur paeuata , que de rebus supra lentum ct materiam , Pontis, leu sola mentιη acie pereepti . naturali Iumine discurrit. Haec ut uberius explicentur:
qua communes en his rationes, ac re sera cen umst muteriam positae cognoscuntur;sed exsistit i alis cogntistio: Ergo ct Metaphysica. minor declaratur. Eifimostra omnis cognitio a lensu, proindeque rebus corpo ieis, o tum ducat, mens tamen in ipsis senlibilibus rationes om. ni enti communes percipit, ct ab iis, quae rebus corpotet
Propriae sunt, discernit; atque ita feorfim de illis ab his abstraeis potest distur rete, ut de ratione entis ut sie,ei quo
204쪽
oue ori s affection in . S, uilitate, O uitate, Verat Me,et
senti , potentra, ct c. Atque Inde assuriapit ad cognItionem substant: ae immaterialis,plerarumque filius proprietatum: Elgo in n6his exsistit cogit ilici communium entis ut sie affectionum, ac rerum a Lenui ct ma.
teria secretarum. . e. - - - . .
Obii. Nihil est in intellectu,quin prauq fuerit in sensu
E go nec sunt iis intel ectu, proindeque nulla eat um mnobis essου potest cognitio, atque adeo nec intaphylica Resp. Distinguo majorem: ni hal est in intellectu , qui tavrius fuerat in sensu: ut cognitum a leniti, nego, ut In clusum in sensus objecto, vel ex eo deductum , oncedo. Solutio constat ex dictis. - Instabis. Objecti cognitio eius speciem supponit; Sea nulla in nobis est species substantiae immaterialis: Mens enim nostra intelligit per species a phantasmatibus auis tractas, quae solum sunt terum corporearum et E go non datur in nobis cognἰtio rerum immaterialium , pioinae. que nee Μeta physica, saltem circa illas; ut In caeco, nunest seientia colorum . . .
Resp. Distinguo majorem: obiecti cognitio eaus su ppo. nit speciem, ab objecto ipso semper impressam, nego ἔ ex his saltem, quae ab aliis o jectis impressae sunt, cledultam,
si oncedo. Fateor itaque , rerum spiritualium species a tilis impressas mentem non habere, ut contendebant Platonici: ex iis tamen, quae a rebus corporeis abstractae menti imprimuntur, ipsa deducit eis, qui ous spiritualia Cognoscit; idque tribus fere modis . Primo per deputtionem, & remotionem; quatenus indita sibi va meias objecto sensi uili lationes altiores ab inferioribuStientibus ac imperficientibu , secernit, puta rationem substantiae a corporeitate, entis e dependentia,&c.& 11c-mat speciem entis inde pendentis, ac Inia orpore 1 . Secun do quasi per additionem , quatenus remoti S imperfectio nibus dispersas in objectis perfectiones colligit in una Ramtiori ratione modo quodam excellentiora: ct ne inmitt
ruris Heuuadm Iittidinem priue νοῦν, ω per modum exce ιentia G remomu s. Tertio per analogiam, ex sui ipsiu8 eognitione in cognitionem Pwprιtualium rerum ducitur; atque ita earum speciem quis n. uam sibi efformata
205쪽
r a . Quartae Partis Philosophia.
MEt a physica est lanultas ab aliis distincta .rci uγl . Probatus. Facultates per objecta distinguuntur φSed Μeta physica δ' aliae distincta objecta respiciunt , hmenim particularia objecta quaedam habent, Logica ens rationis tantum; Physica ens mobile; Morali Sens mora-Ie; Mathematica, quunt itatem ἰ nec ad communes omnἐenti rationes excurrunt; Metaphysica vero ens ipsum δε rationes omni enti communes eo utemplatui: Ergo est ab aliis distincta . . . V. : λ r ta Confirmatur. In moralibus praeter particulares virta tes, datur ruperior alias dirigensi nempe Prudentia; in Sentibus, praeter particulares sensus, datur sensus com munis; in Artibus, praeter inferiores, datur superior ruae altiore ς faciendorum rationes respicit, caeterisque. imp rat: Ergo & in speeulativis dari debet superior scientia. quae rationes & veritates altissimas contempletur, ac in . feriores confirmet & illustret: Et hae e est Metaphysica , uuae se habet ad alias facultates speculativas, ut pruden. a a a virtutes: sensus communis ad particulare εἰ ais su. perior & architectonica ad inferiores .
obji. Metaphynea est eoncreta aliis se Ientiis: Erga
non ab iis distincta. Probatur antecedens. Nam cum duo Metaphysicam spectent, ens ut sic, eiusque divisio jn de .eem suprζma genera, de cogntio Dei quantum ex sensi, lhilibus cognosci potest, confide ratio entis ut sic, eiusque 4n decem Luprema genera di vitio pertinet ad Logie m a ad Physseam vero Dei cognitio ex sensibilibus pina: unis de etiam de primo Motore,ejusque infinitudine, ct aeter
Resp. Nego anteeedens. Ad probationis primam par tem, distinguo : consideratio entis ut sic, ejusque in deiseem genera divisio spectat ad Log cam , quoaci ordinem S dispositionem, coneedo; quoad quid ditatem , nego. Logici quidem est res omnes, quo commodius ab appre, hensione percipi queat, in certas classes disponere; atque hoc modo agit de omni Enie , illudque in decem supre. ma genera, rursusque haec genera in iruas specie S. At non item ejus est Entis naturam ac proprietates, uti nec Prae. dicamentorum, discutere; quippe id vim eius principi n-rum eaeedit: unde si id fiat a Logico, non tamen ex Logicae munera; nam altio iem seientiam spectat, nempilbieta physicam .
Secundam partem itidem distinguo et Cognitio Dei ex sensibilibus spectat ad Physseam,ut est principium motus
di ex sensibilibus sub ratione mobilium spectatis innote. scit ,
206쪽
scit; concedo ut est primum essendi principium , oc exlennbiIibus spectatis sub ratione entis partio ι pati ae dependentis innotescit, nego. Phyllea enim eo quidem nomdueit, ut seiamus esse aliquem primum motus corpore, Principium ineorporeum, qui re ipsa Deus est . At ibi n. . nit, nec ejus naturam, attributaque discutit eum p Ier que sint, quae nullum dicunt ordinem ad motum sensibi Iem. Metaphystea vero ex intimis & ait Issimis entis pria 'cipiis Dei, ejusque attributorum notitiam longe direr cam ae pleniorem eruit.
OBiectum materiale Metaphylle est Ensteale ut eomprehendit creatum ct in creatum, substantiam ct ae .cidens. Formale vero est communis ratio entis abstracti
ab omni materia. Conclusio supponit, quae de objecto di.cta sunt.in Quaestione prooemiali Logicae . Probatur prima pars. Materia scientie sunt res de quia hus agit; Sed de his omnibus pertractat metaphysica et
Ergo sunt ejus materiale objectum . Dice . Etiam agit de Ente rationis. Resp. Distinguo: primario ut de propria materia , ne. go; secundario ut de umbra materiae suae, concedo . Persa enim agit de vero Ente,ac veluti per accidens de Enis te illo fictilio adumbrato , seu de non ente ad modumentis apprehenso. Unde ad propriam ejus materiam uomspectat, ut n sc falsa numina ad mMeriam Theologiae , Ii. cet de iis possit agere . Probatur secunda pars. Fortisue obiectum scientiae es
ea ratio,quam in sua materia fetentia per se considerat. Sed in ente creato & increato. substantia, accident e,cte. metaphysica proprie considerat rationes abstractis ab
Omni male ma , alias vero maderiae concretas Permittae
inferioribus latentiis: Ergo ratio eatis abstracti a male taria est ejus formale obiectum . Obii 3. Seientia debet agere de omni specie contenta cubobjecto, alias illud non plene explia aret, ut Physica agit de omniente mobili, eiusque speciebus; Sed Meta physica non agit de omni specie entis contenti sub ente ut sic, alias nulla praeter eam esset scientia: Ergo non est ejus objectum. Resp. Distinguo maiorem scientia debet agere de omnis cie contenta sub ejus objecto, quatenus iubest rationi formali, quam in objecto considerat, concedo; quate αnus extra eam egcurrit, nego Nulla enim scientia fer tur extra. rationem suam formalem. Porro ratio forma Iis.
quam sibi peculiariter in rebus assumit Metaphysica . en PM . R.P. Gaad Pars lv. I in.
207쪽
rς Quartae Pariis Philosophia.
ratio eritis abstracti a materia; unae hai,c i i omni re eon. fiderat, sed non alias, quae interioribus scientiis propriae sunt; proindeque omata quidem considerat, sed non subvmni ratione: sicut sensus communis omnia sensibilia at tingit, at non omni ratione . led solum sub ratione 'sensi hilius ut se. Unde dantur aliae scientiae particulares vraeter Hetaphysicam, ficut & alii sensus praeter comm
Obj. L. Metaphysica agit de quantitate, quae est quia materia Ie: Ergo non abstrahit a materia . Reis. Distinguo: agit de quantitate, ut est affectio coris roris & materiae, nego; ut modus accidentis ut sie,conce-uo. Agit en im de ipsa ratione accidentis , quam id suos odos dividit, eosque explicat per generalia essendi prino Cipia ς non vero per principia piopria entis materialis Et sensibilis, quod spectat ad Physicam. ΑIiquando tamen metaphysicus excurrens extra piopria: fertur ad aliena pct se usurpat objecta aliarum scientiarum,at non ex munere Μeta physicae. Ex his constat t. Μetaphysseam esse speculativam,quia tota in eontemplatione rerum abstractissimarum versaturire ne quidem de operatione cogitat. a. Esse sapientiam . quia respicit causas, ct ratio ues altissimas. Solum ambigi Posset, utrum si proprie, ac sene rice scientia, id est, cci gnitio certa ct eνidens ster demon strationem acquisivi
QU ARTA . CONCLUSIO.MEta mea est proprie latentia, seu eognitio de .
Probatur. Eirnim procedit immedi te per prima , ct universalissima principia, ac ex iis evidenter, plerasquo deducit conclunones circa proprietates entis, cre4 sti uinas sorii. Seientia est cognitio clara ct evidens; Sed res δivin s clare non cogno te imi s : mens enim homiciis 34 eas te habet, ut ocu s Noctuae ad Solem, ex Aristotele ἔArgo Metaphysica, saltem quatenus Deum spuIa ei nori est solentia. Resp. Distinguo minorem: Divina clare non Oguo scio mus, quoad quid est, concedo; quoad an est, nego. Clare enim demonstratur, ct Deum esse, ct aeternum, immutabi. emque esse; at quid sit Deus, quid aeternitas , quid immutabilitas,obscure admodum cognoRimus; ct hoc sen,
208쪽
n stabis. Hientia est cognitio rerum per causas sea Dei, ac diei o. rusi racum nqn sint c uist Ergo nea D nt . . ' . . v I Reis Distinguor non sunt causae essendi, eoneedo et Cognitionis, nego. Nam ex quorundam prineipiorum praecognitorum cognitione due Re in cognitionem et r. ca Divana Ruamquam etiam & effendi causae sunt uiris tu ale divinorum , quatenus unum attributum est causa virtualis alterius, ut immutabilitas aeternitatis .
CUM Μataphyssea velletur ei rea Ens a materia aliis stractum, ac ex universalibus essendi rations bus ea iat um mmateria rum cognitionem derivet, apte dividi os testin duas partes, quarum prior Ens in communi, ae rationes mus universales explicet, possitque adeo dici Metaea' sea umve fatis, seu , Ontolaeia , id est seientia entis
σπεν sua partacutaνti, ae proprie Thao Maia nae ratis . PLtramque partem duabus complectemur Disputationibus . quarum prior erit De Ente ut sie: Posterior .ero D- Re
209쪽
commode reducuntur ad tria capita , quae totidem complectemur inaestionibus. Prima erit , De Principiis Entis. Secunda. De ipso Ente. Tertia, De Proprietatinus Entis. Hie agi posset De Causis Entis: item De ejus Di. visone in decem Praedicamenta, deque iis singu atim: ae primum confecimus in Physica; alterum vero in Logica.
PMneipium definit S. Thomas I. p. q. 33. ar. t. a aliquid proe edit. Aristoteles veto s. Μetaph. caP. l. P, mum, unde as quἱa est, aut Ist, aut cognostitur . Hine tria distingui solent prinei piorum genera , ne Pe CommFelanis, laeve alio is, & cognitisu/s . Principia compositionis sunt, ex quibus re constituitur ἔ Generam tionis vero, quae ad ejus Prodinionem con eurrunt ; Coagnitionis demum, quae ad ejus notitiam ducunt. De Prin. cipiis generationis dictum est in Phasiea. Superest hic a ingendum de principiis cosnitionis 2 compositionis En. tis. Quod quatuor conficiemus Artιculis . in agemus
De Principiis cognitionis . In x. De Principiis Entis in genere. M 3. 2 4. De iis in particulari.
210쪽
rri Priseipsis Cognitionis. M. I. I9y
PMneipium eognitionis est,euius eognitio in alierliis
eognitionem ducit. Duplex est,t neomplexu ct Com. plexum. Principium incomplexum est aliquid simplici amprehen nona cognitum,ex quo ducimur in aliorum eogniationem: sic signa ducunt i a cognitionem signifieati et teriamini rite pereepti in cognitionem propositionis, quae iis constat, ae ideo pers nota dieitur, quod ex suis terminis clare perceptis in notescat. De iis dictum in Μinore Loiagiea. Principium complexum est propo filio . ex qua alte ora innotescat; eaque proprie principium dicitur, cum adeo clara ct evidens est. ut probatione non egeat et fimminus, principii rationem proprie non habet. Hae pro . positiones dieuntur Esaia, Atismata. Devitates, Prima Friuesis, ae in practicis Maxima . Velum, cum omnis multitudo ad unitatem redueatur. quamquam pIura sint haec principia , unum tamen in iis esse oportet 1 mmiciter primum , in quod alia resolvan ἀeur, eoque nitantur; illud vero nullo altero. Hic queri/lur. quodnam illud sit.
CONCLUSIO.PRimum eognitionis prineipiam eumplexum illud esset
possibilos, δειem βmώι essesensu esse. Ita Aristote res 4 Metaph. c. q. S. Thomas I. . qu. 94. ar. a. Probatur. Primum Principium en , quod ita eertum de notum est , ut a nullo aut non intelligi, aut negari potast: ita primum , ut nullum prius supponat; ita fir .anum, ut in eo Cetera nitantur, ut rem nit Arino te. 2sq. metaphys. c. 3. Sed huic omnes hae dotes insunt. Nam r. ita notum & certum est, ut a quovis statim in tela igatur , cum constet terminis omnium communissimis pnec ab ullo negari possit, cum fundetur in distinctione entis a non ente , quam inficiari nemo potest . a. Ita primum est, ut nullum supponat, a quo probari queat. cum eo nitatur ars syllogistiea , & cujusvis alterius pro . p tionis verita ἰ unde eo perempto, omnis probatio. R is firmitas concidit . 3. Demum ita firmum est, ut eo caetera nitaritur , . t F. g. Totum V maius parte, quia alioquin esset & non esset totum ἔ Homo es raris=natis,quia
Hioquin effetct non esset homo ἱunde ultima probatio e . a 3 per