장음표시 사용
211쪽
per reductionem Mi hoc impolubile : Ergo est primum objia Heraclitus hoe principium negavit, ex Aristote iste A. Μetaph. cap. 3. Ergo non est adeo notum ἀ
Resp. veI ore tenus negatis, non m nt' vel , ut offstimo verosi milius, non negasse simpliciter eden uasti Pisaeoten respectu reium materialium :Taelitus, eas contimio nuitu ab se ad non es ra imi vel eo mamento, quo arirmantur esse , i tu is sed ad Aon esse transierinι , antequam tPs nεπxio: atque ita in eadem duratione, quxntumvis ure t aequa.
1 utantur esse, sint di non stat; sto πInstabis. Propositio simplex , ct Eali. sed haee propositio: Dum H...
e. est mndalis: Ergo supponit aliquam Priosem moda ἀ em vetam, puta istam Ens es id , quo/ es lic voci es Propositio Gloluta ea ' Resilo nam stinguo maiorem : proposit o Moluta esturior modali, in ratione proposition is, Comedo , in orta ne principii, nego. Nam vel haec absolua, Em ut in
quod est, ista modali nititui : Si enim possi ire esset , a se nis esse, non certo constaret, ens esse id, quod en , cum posset esse etiam id, quod non est Urgebisia Amrmativa non probatur per ramo ,ses haec propositio, Impo Hie est, idem esse ει non esse, est ne-
positio quaeuis alia per se nota , si negentur . eruit imo per reductionem ad hoc impoαbiIe, ui is
his refelli ponunt, quae ut hoc tollant, alia afferunt mima principia, ut, Ni s muι est , non st. Aut ,
'A non ferendus hie Cartesius . eum iubet omni Ritantisper seposito principio, ut dubio, Mentem an eo re-Tum cognit tonem auspicari 2 No ex quos/tu ri. gerat: Ergo euo stimia Nam,ut caetera non urgeam , is cuin aliis omnibus nostrum etiam principaum men ut diadi mreponat, dubiurn quoquo erit , an , quod gitat , sit, vel non sit. Posset enim cogitare, & tamen n- sse , li possi
non sit. Posset enim cogitar , α
212쪽
bus ens ut ens constituitur. Unde a principiis phvsu Cis eo distinguuntur, quod haec solum sint eonstitutiva cuiusdam particularis antis , nempe substantiae coipo. xeae . seu entis mobilis : ista ve o entis cujusvis, saltem ioompositi.
Duo praecipue sunt, actus S potentia. Nam ens ut ensfit ex potentia S a tu essendi. Et si quae alia sint, ad haec,
ut communio, a reducuntur: ut genus & diiseientia, mees essentia, natura & subsistentia . Genus enim ad diis Tentiam, essentia ad Ile, natura ad subsistentiam compa Tantur, v potentia ad actum: ac ipsa rursum ex actu , ct 'Potentia constitui possunt. Unde actus 2 potentia per se Primo nata sunt ens constituere , neque aliquid natur. quod non sit aut actus, aut potentia, aut ex utraque connitu tum. Haec itaque duo principia hic praecipue tunc explicanda .
A Ctus est persectio quaedam, ut definit S. Thomas i.
quaest. S. Er. 3. Unde esse actum, est esse persectis. nem: Ue in Aou,est suam habere per tectionem. Actus a. viaitar in auum purom, ct actum impinum. Α-ctus pia us est, qui non est admixtus potentiae. Duobus autem modis actus potest admisceri Potentiae. i. Quia eum tus alicum potentiae , ut anima est actu se corpori5 . 1. Quia ipse en in potentia ad ulteriorem actum, ut Angeia Ius est in potentia ad suum esse ; non eitim est suus, esse, Itaque actus simpliciter purus est, quin C en alicujus p o. ventiae,'nec ipse est iis pocent ia ad ulteriorem a tum . A.
cius impurus dicitur, qui est admigius potentiae seu qu vel est actus alicujus potentiae, vel ipse ea in potantia aclulteriorem a tum ,
Actus impui us dividitur in act- matem, ct actum ego. fenia, seu in actum essentiae . V actum exsistentiae o Actus formalis est, quo essentia determinadur ad per tam spe. ciem rei: unde idem est, ac forma, de qu. hi physica. 6-ctus essendi est ipsum esse, seu exsistentia ἀDiisidi etiam solet in actiam primvim,& actum ferundum Actus primus est, qui alium non supponit, sea exspectat ἔut forma substantialιs est actus primus prioremedii A non
213쪽
tmo IV. Partis Philoseph. Disp.r. I.
ur, qui priorem alium lupponit, eique accedit: lic Dpmpratio est actus fecundus; supponit enim formam Exsistenistia quoque in creaturis comparatur ad formam , ut actus secundus; efenIm est actuatitas omnis forma, inquit S. Th.
Actus primus dividitur in actum Iuluentem ει non m Mentem. Actus subsistens est qui solus exsistere potest . - Λngelus & Anima rationalis. Non subsistens uero, qtastrolus esse nequit, sed solum cum sua potentia , ut larma Rapidis, bruti, &c. Actus subsistens dividi rursus potest in actum eo Desita est in se ipso, ut in potentia recipi ne isqueat, ut Angelii R; ct actum meo Ietem, stentem, qui ita solus esse potest, ut tamen ordinetur ad potentiam,in qua etiam possit & exigat, ut anima rationalis .
Actus non subsistens potest itidem subdividi in subflamstatem of Aeeidentalem. Substantialis est , qui datis sim PlieIter suae potentiae; ut torma quaevis substantialis. Ac. videntalis vero est, qui supponit vise in sua potentia ; ut albedo est actus accidentalis parietis, advenit enim ea jam ex listenti.
DuM-cusvis A Potentia. Potentia dieitur ad actum, est enim princIpium actus. Porro duobus modis potest aliquid esse prineipium actus: active, quia ab ea est actu ἔ ct passive, quia in eo fieactus. Unde duplex est potentia, activa, ct passiva. Potentia activa ess princi eium agendi, seu a qua est actus . Potentia passiva est principium patiendi , seu aptitudo adactum habendum. Potentia activa,cum ipsa sit actus, proin Prie, ad metaphysice non est potentia. Unde ea praeteris missas Potentia passiva est, ut dixi, aptitudo ad actum habenis dum . Unde σν potentιarn est esse ipsam aptitudinem adactumι e M p tent ιa est esse aptum ad actum absentem . Potentia passiva dividitur in objectivam & subiectivam Fotentia objectiva est mera possibilitas actus, immo euiniusvis rei; seu non repugnantia, ut i es sit . Haec enim possibilitas, seu non repugnantia, importat aliquam aptiis tudinem , quae dicitur potentia: minus tamen proprie. cum nihil ponat, nec tantum dicatur ad actum, sed a aquamvis rem possibilem , etiam ad ipsam realem pote aistiam: undωmelius die . tur ρ bilis o . vocatur objectiva ,
Rod se obiectum activae potentiae ; haec enim pro obie
, habet, quod sibi possibile est. Puteotia subjectiva
214쪽
iae finitur ab Atastotele, Prmisium era n unaetis uis ad alias seu subiectum, in quo actus recipitur . Potentia subιecti. a Aividitur in puram & non puram . Para est,quae nullum actum habet, ut materia prima. Non Pura est, quae iam aliquem actum importat, sed ad ulte Tiorem ordinatum , qualis Est potentia subiecti ad aeeia dentia . Plures alia vivisiones potentiae ami ri possent,
ut in remotam ct proximam: ia Physicam,quae est pnyssis Cae transmutationis subjectum; metaphysicam, quae actum respieit a sensibili mutatione abstractum; immo Logi eam . Juae est ad actum, lata ratione distinctum, ut generis adifferentiam , cte. Sed celebrior est , ae sere Theologis propria, divisis
Pote aliae in naturalem di obedie itialem. Naturalis es potentia ad actum naturae vilibus proportionatum qua 2ιs est aque ad calore in . Obedientialis vero est potentia ad actum naturae iura prorsus superantem , ct a Deo su Pra natui ae leges opera ute inductum. Cirea actum uix ulla hic inoveri solet quet stio; at plergaque circa potentia in nempe objectivam & obedientialemiae quibus propriis articulis agemus. At prius hie quae dam Axiomata in notione actuS,2 Poteat in sua data uo. eanda sunt. . Reioma. In eaneum adsti id es persectum , εα quantum i ια ac υ, ,eνfectum vero tu quoutum οβ in ρ tentia. Convinat ex terminis, quia actus est perfectio . Et ideo quos est in actu, est perfectum; quod est in Podentia est impeta sectum . a. actus omnino purus e smui per se 'res. Sequitur ex Primo: nam est omnimode actus, ct nulli mole in potentia . itaque in omnino perfectus, ct nullimode imperfe-3. Actus is aligus ordine purus do eo ordiue peνsectus omnia No es. Sequitur ex tertior nam in edi ordine in omnino actus, & nultimode 4n potentia . Ex his deducitur illua apud S. Thomam frequens,Ins. Me formam eo la e lubriuentem esse tu sua spee e per fetesipis nam,ae proinde timeam. Forma enim est actus speciei; ma. teria vero potentia . Unde forma irreceptibilis in mate. -ria est actus purus in sua specie, ae proinde totam actua. itatem speciei in te continet , adeoque perfectissima est .
S unica . . m tantum aliquἱR a se , tu quantum s in actua palsistrae vero, Iu qua ut iam est in pyteneia . Actio enim est actus
diffusio a passio vero est actus receptio , quae est Propria
potentiae . S. Potentia nequIe t. 9sam reati em ad actum , sed ramώuet d/bet ad alio e Monta is actu. Reducete enim ad
215쪽
zo . IV. Partis Philoseph. Disp.L Q. I
actum est agere & Perficere , quod Potentiae repugnat l
enim, vel quia incipit actu esse, quod erat in potenta vexquia desinit a tu effe,.quod erat. Itaque mutatio fit, qua . tenus actus potentiae vel additu vel suhtrahitur; sicque vel supponit, vel essicit compositionem
Potentia obiectiva est possi hi litas rei,. quae ab aliquae lcausa produci potest. Unde duo importat .. I. Non repugnantiam ex parte rei. a. Potentiam activam ex par te cause hujus rei e Tectricis. Quaeritur, a quo duorumi per se primo repetenda sit entis possibilitas ,. an ex ejus non repugnantia ἰ an ex Dei omnipotentia , quae en proin
pugnantiis ad ellendum; secundario vero & respectriue ab Omnipote ι a divina. Ita S. Th. l. Par. qu. s. ar. Probatur prima pars. oppositorum oppositae est ratio ς At qua impostibile absolute. ac primario non dicitur,quoa a Deo fieri non possit , sed potius a Deo fieri, non posse dicitur, quὲa repugnat e. ut ni: Ergo possibile primari . absolute 2 intrinisce dicitur,quia ei non repugnat, ut sit eu quia in suo conceptu non importat contradictionem scilicet esse & non esse. Unde possibile definitur, eui nota Tepugu at esse; seu, ut definit. Aristoteles, quo posito nu Ium sequitur impossibile. Non vero cum i nilosophi dicis putant, sitne aliquid possibile, nec ne, aliud attendunt mquam an illita esse repugnet. Confirmatur ratione S.Thomae. Si aliquid praecise pos ibi Ie diceretur , quia a Deo fieri roten, explieari nomponet, quomodo Deus si omnipotens. . Sic en m dicere-aur omnipotens, quia potest omnia, quae potest . . Unddi lPraeterquam nugatoria esset circulatio, hoc sensu perin- lde foret omnipotess, i quamvis pauciora posset , . quam lmunc possit, yuod plane abiurdum est : Ergo non ex ipsa. Gmnipotentia Dei, respes.se primo possibiles dicu tur, se a luatius ipse omnipotens dicitur quia potest omnia abso tute possibilia; bsolute vero possibilia dicuntur , quae lariso eoaceetu nihiI enli opPositum involunt. Porro ia-
216쪽
Potentiam Dei explicuit Angelus Mariae vi retini Om
. 2.j i'ori illi sab eo dicitur , quo sublato tollitur . Id lata omnipotentia Dei res possibiles non forent 'Ergo ab ea proprie dicuntur possibiles .. '
ne eniιs est saltem esse posse; Ens enim dieii Im ori omne en Sm ισa sua inentia quovis alio respectu P
F'st tam mδjorem , Omnis perlectio est a n-ri ut a causa eam essiciente dum rasistit, concedo' ut:
tectio, actu exsistens in re nego ; possibilis.
217쪽
a M. Partis Philoseph. Disp. I. Q. I.
ea quidem causa essiciens,ut p. ivbιlis perlectio fiat at tirat eius possibilitatis non est causa essiciens,cum haec potistabilitas nihil actu effectum in re dicat. Neque itidem caura formalis eam absoluta possibilem denominans, cum oe habeat ex tuis essentialibus principiis . Dices. Possi iva denominatio peti debet ab aliqua forinma positiva; Αtaui esse poss/He non est mera negativa d a ominatio , sed positiva ἔ esse enim possibile opponitur λpossibili; impossibile vero est aliquid negativum, cui non opponitur nisi positivum: Ergo esse possibile peti de . het ab aliq*a forma positiva; Sed essentia creaturae , antequam fit, nihil dicit positivum . Ergo ab ea res non denominatur possint iis . Melius itaque possibilis dicitur ab ipsa Dei potentia, a qua produci potest. Respond. admitti posse , quod possibile sit denomina. ito positiva, quamquam etiam privativa quandoque sit . in eum dieitur, ta quod ex is, ρεσε uem ege ἔ attamen pos se esse videtur esse terminus positivus . Unde hoc dato , distinguo majorem e politiva denominatio peti debet a forma positiva, actu posita semper , nego: positiva lalistem possibili, concedo . Porro ementia rei 2 esse rei , an . te quam sit, sunt quid possitivum possibile, ut constat . I taque fundare possunt positivam denominationem
Repones tandem. Vel ideo res sunt possibiles, quia Possunt produci a Deo, vel ideo Deus Potest producerexes, quia sunt possibiles: sterius diei nequit, alias pci. tentia Dei dependeret a possidi litate rerum et Ergo prius diei debet. Respond. neutrum proprie diei. sed exactius dicendum
cum f. Thoma a. Par. quaest. 2I. ar. 3. Deum esse omni
potentem, quia potest Producere omnes res absoIute posis aibales: posse vero producere omnes res absolute possibi-Ies, quia en iosum esse subsistens, infinitum , pi ae habens fin se totius ese perfectionem;res demum eme absolute posm ibiles, quia ex se non re pus nant. Qui explicandi modus mullam Dei a creaturis, Ied summam creaturarum a Deo dependentiam importat.
Potentia obedientialis in genere definiri potest. Pori
tenta a creaturae ad actum naturae νι res excedentem RDeo habendum . Verum cum duobus modis potentia di .eatur ad actum, active, & Passive, quaeri potest . t An de 4
uria cr eatura Potentia obedientialis Pasina, qua ali
218쪽
De Potentia obedientiali. Ar. I U. aos
uid supra naturae vires positum η Dzo Possint recipereis a. Αn detur in illis etiam poteatia obedientialis activa qua earum virtus activa possit elevari a Deo ad aliquid upra eonsuetas vires positum . Utrumque sequentibus. onclusionibus explicabimus.
INest ereaturis potentia obedientialis passiva ad actum
naturae vires excedentem a Deo habendum Cone Iulio constat ex fide , quae docet, Deum in creaturis quaedam agere, quae naturae vires super alit, ut est suscitatio mor tuorum , infusio habituum supernaturalium . Probatur ratione S. Thomae quaest. 6. de Potentia ,
Aἰueros arentes; Atqui virtus divina est altior omni vir tute naturali; Ergo creatura ei subjecta respectu ejus es , ii potentia ad aliquos actus ab a a recipiendos, qui na iurae vires superant. Et via , inquit S. Thomas , υρeatnν
Objic. In retius naturalibus nihil est supernaturale ;Sed potentia illa esset supernaturalis: Ergo non datur . Re p. Disting io majorem : In rebus naturalibus nihil est supernaturale ; actus naturaliter exsistens tale conce. do; in potentia, nego . Nam natura est in potentia aclordinem supernatu talem . Instabis. Potentia debet esse eiusdem generis eum actua sed nulla res naturalis est ejusdem generis cum actu suis Per naturali et Ergo non est potentia ad illum. Resp. Distinguo majorem: potentia debet ei' eiusdem generiS cum actu proprio ad quem, ut ad. sibi debitam Perfectionem tendit, concedo ἔ eum aliis, ad quos non tendit, sed quibus solum non repugnat, nego. Porro Potentia obedientialis non dicit essentialem ordinem actallos actus naturae vim orceiisntes,sed solum meram non repugnantiam , ut eos a Deo recipiat.
caligitur, potentiam obedientialevi, non esse reali
219쪽
ter distinctam a naturali,sed esse ipsam entitatem poteria letae naturalis ut eomp raram ad Deum, quatenus nom ce pugnat ira aliquid suprae naturae ordinem ab eoerecipere .
Non inest e reaturis porentia obedientialis activa aer
effectus naturae vim excedentes operandos ab quo additione virtutis intrinsecae Conelusio est contra plerosque Reeentiores , qui duas lpotentias obedientiates in creaturis statuunt. Unam pasi lmam ad recipiendum quidquid illis dare voluerit Deus o laliam activam ad agendum quidquid per eas apere voluerit : ita ut supposita sola voluntate Dei,. urejus coopα ratione extrinseca, absque ulta additione virtuti , a quae v. g. possit active producere ignem mino gratiampim m. instrumentaliter creare omnes Angelos . Nihil sane ab . tardius fingi potuit . Ut enim optime statuit S. Thomas
potes , u per alἰquam frmunU superadditam e sene a samu potest e refrere , s calefacta ab eis. Probatur. Duo semodi explicari potest haec potentiae obediendialis activa. I. ta ut si idem entitatιve, ae ipsae putentia activa naturalis cieaturae: a. Ita ut sit aliqua vis addit, uirtuti naturali, quae insit omni crearere, veluti l quaedam participalio divinae omnipotentiae . Secundus lmodus palam temerarius est, . Primus repugnat; Ergo nomdatur haec potentia activa obed entiali S . Major complenitur ad Liam divisionem modotum explieandi han σpotentiam Ooedientialem activam , cum detur membra opposita; nempe esse idem cum potentia naturalii δ' non esse idem . Μinori; prima pars constat. Nulla enim ratione, aurauthor rate hMetur Deum creaturis hane vim naturae tura excedentem inserui O .. Deinde i Ila vis foret supernaturalis, cum daretur ad effectus supernatu. Tales quia ad infinitos se extenderet. Quis vero it π de sirat, ut censeat omni creatutae inesse vim lupernaturalem fli infinitam rSecunda pκ minoris madetur,nempe hane potevtiam' iactivam obedientialem non posse esse ipsam virtute natu- , Talem creaturae, quarenus Ur 'am Des' quosvis effectus operari potest. Repugnaria liquid esse potentiam ictivam
resp.ctii affectus . ad quem vi K pore i ta pure passiva ;Sed tolli natura est in potentia pure passi. a obedientia 'araspectu supernaturalium; Ergo repugnat, ut Miquid rea
220쪽
turale sit potentia activa effectuum supernaturalium. Maior constat et illo Axiomate οῦ In tantum aliquid agit, ita quantum est in actu patitur vero secundum quod est mipotentia : Elgo quod est in pura potentia passiva respectu effectus , non est in Potentia aciiva respectu ejusdem .. Ninor vero evidens est e 1 terminis. Super naturale enim dicitur , quod est suprλ naturam ..iden , non continetur actu in naturalibus rei, sed ad summum is potentia passi vah, immo obedientiali Sed haec operosius Theologi . Obj. Potentia activa creaturae tam subditur Deo, quami eius potentia passiva: Sed ratione hujus subjectionis po tentia passiva potest recipere actus supra naturam prisitos: Ergo & activa agere effectus supra naturam positos . Respondia Nego Paritatem ., Nam ut pol tia prssiva actum recipiat, non est necesse ut sit inama , . sed po
tius eo esse privata debet. At vero , ut agat effectum, deis hei esse in actu respectis ipsius . Porro natura caret omni actu supernaturali. Unde non repugnat,ut aliqMem etctumini pernaturalem at Deo recipiar. At ut suis viribus produ.cat a cium superna duralem , id omnino repugnat . Ins abis. Virtus piincipalis debet quidem precontine. re effectum, at non itidem virtus instι umentalis: Ergo exinde non repugnat, creaturas habere virtutem, saltem an strumentalem, quia Deus per eas agere possit quosvisi effectus etiam supernatura IeS .. Respond. Distinguo: . virtus instrumentalis non debet praecontinere enectum ,. ratione suae formae, concedo τratione motionis a causa principali participata, nego. Solutio est S. Thomia 3. Par. quia 62. a. 3. Et pariter distin. Uno consequens : non repugnat, Creaturam habere virtutem insti umentalem ad quosvis est eclus , sibi innatam . .
nego ἔ a Deo acceptam,.qua e Ievetur, cuna Deus peream agit , concedo . Itaque lateor , Deum uti posse creatura , ut instrumento ad emctus naturam excedentes, non quo a an nata sit creaturis aliqua vis ad ιllos effectus, ut volunt
Adversarii; sed quatenus Deus virtutem aliquam ad hode Tectus instrumentaliter attingendos illis impertitur. in strumenta enim non attingunt effectum causae principalis, nisi per virtutem ab ea derivatam, ut ostendi In Physica . . cum de instrumentis
AGentia creata sunt in potentia passiva obedientiatio.
ut eleventur a Deci per viritatem illis additam , adiem inis naturae. vires excedentes ..
Conclusio. constat a. . Ex fide , quae docet, potentias Mea tuta rationalis esse de facto elevatas per habitus su-