장음표시 사용
221쪽
CItea Ens incommuni eonfiderari potest. Primo quid, ct quoi upI ex sit. Secundo , quomodo inserio.
ra respiciat , an uni voce , vel analogice . Τertio , quo. modo componatur ex essentia & exsistentia . Quarto de reum, quid fit subsistentia , suppositum, ct persona . Unde hanc quaestionem dividimus in quatuor Articulos. Primus erit de ciuid ditate , ct variis divisionibus entis . Seoundus de uni vocatione , vel analogia entis respectuis feriorum. Tertius,an ementia & exsistentia distinguanis tur in ente creat . Quartus demum de subsistentia. cum Polito . st Persona . I
CVm primum prinei pium euiuslibet seientiae fit definiistio ejus obiecti, statim in limine Metaphysi eae quae ritur , quid fit ens. Haec quaestio non est admodum ob scura , quia nihil est notius ente in communi, quamvis subtiliores disputationes, quas cir ea ipsum docti movent, in t d uicillimae. Ens dicitur abesse. Quippe eo modo ali quid dicitur ens , quo se habet ad ess7. Si solum habeat esse possibiliter , dieitur ens possibile ; si actu , ens actua Ie . Hinc vox ida , Ens, duobus modis usurpari potest . a. Participi later,seu ut est participium verbi substanti. Mum e tumque importat ipsum essendi actum, seu id, quoaen ἔ ut amans significat, quod actu amat . a. Sumi potes Nominaliter, leuin vi nominis, trimque significat rem, cujus est usa, abstrahendo ab ipso essendi exercitio ς ut caetera nomina res ipsas, leu essentias significant ab exsistentia praecisas, ut homo. lapis, cte. Hoc lenia hic sumitur ens, ae describi potest cum S TMma, id .erastus .ctus es esse. Ex ea definitione deduci possunt eius diuisiones. Unde νDividitur r. in Eos r te, &. Eus raeonis. Duobus enim modis aliquid esse potest,uno modo in soIa mentis apprehensione , ut sνIlogismus & propositio, & haec dicuntur Entia νεtIonis ' alio modo etiam extra mentem in ipsa ran
222쪽
Dividitur 2. Ens reale in mera rnm ct Cr tum, seu iacteatorem, S Creaturam. Eorum enim , quae sunt in rerum natura, quaedam sunt ab alio, ut homo ct planta , ct generalit r omine , quod non est a seipso . Cum vero inpossibile sit , onmia esse ab alio, necessario ac veniendum est ad at quid , quod sit per se, & a seipso : ejusrro.
di ei s vocat r De s, qui cum caeteris omnibu- det esse, a nullo ipsum i ecipit, sta a seipso habet , ιmmo est psume te: unde diuitu em Aer s. ni am , cum creaturae solum dicantur δnti ne pia ...t onem et siciat lux est vilio ilis per se ipsam . eum colores sint solum visibiles , in quantum particis ant de luce.
3. Ens creatum dividitur In SD ta trames Aeernensis
E pun3 enim , quae particip nt sse , &.a Deo producta sunt, qMdam habe lites in seipsis, ut horno II pis p uaedam vero habent ele in alio, ut uir us ct pulchratu. O . Quae habente in se ipsis, vocantur tantia, quae
hahent in alio, vocantur aec dentro . Haec vero acciis
dentia d. 0iduntur in novem Praedicamenta, de quibus
e stimus in Logi ea ia . Ens rea Ie dividitur in ens nee Gyarἰum N eus eontinis ens . Eorum enim , quae habent εsse , quaedam ita sunt.
Mi non possint non esse: hae dicuntur ne essariis. Quadam uero ita habent e se, ut tame possint ipsum deperde re : ista dicuntur νοntiuentse. Qita vero omnis creatu. ra, sa Item per voluntatem Det , potest anni hilari , & mittere suum esse , deo omnis creatura est contingens absolute loquendo, es solus Deus est ens nec garium . Attamen.cum D ussit optimus , sua don m communica fine poeniter tia , ut ait 'p n lus , ideo etiam opera diis vina , quantum est ex parte Dei, fu i aetern in . Unde inter creaturas etiam qllaedam possunt dici ne efaria . inquantum a solo Deo dependent , qui eas indefectibiliter conservat *ejusmodi tant Angeli ct anima rationalis, dicemum quidquid a Deo Immediate conservatur .s Ens reale dividitur in spirituale & materia Ie . Em rum enim, quae sua i , quaedam h ibent esse in materia, ut terra & planta ἔ quaedam veto habent esse sine ulici mate. riae commercio , ut Deus & Angela . Anima rationalis mediat inter ut a que duos enim natus habet, alterum n materia , alterum sne materia . Hae sunt frequentio.
res Entis divisiones , ad quas aliae revocari possim t. Quantum ad tituli partem alteram.ens in tantum diciatur primum co itum , in quantum prima notan , suam kntellectus format de qualibet re , est ipsa notio entis, seu
uo. talis tes sit eas. Ut enim arguit S. ThomaS r. Par.
223쪽
D. 8s .ar. 3. intel ectus nυner cognoscendo proce ait devotentia ad actum , ideo due debet incipere a communioribus , conuficii ibus. & imperiectissimis, pio dedendo acta istinctiores S perfectiores notiori es , Di dicitur l. Phyis text. 3. Sed notio entis in omnium confusissima ct imperfectissima ; cognoscere enim , quod res sit ens , ct adhu a ignorare, quale sit ens, est rudis ct confusissima cognitio : E rgo cognitio entis est prima, quae fit in intellectu.
Confirmari votest ex eo,quod omniS alia cogitatio sup . Ponat notionem entis nam impossibile est intelligere, rem esseta e , vel tale ens, nisi intelligamus , eam esse ens: Ergo notio entis est omnium ari maia AEdde experie n. tiam , qua sentimus, ros de omnibus rebus, qua S aliqua- Iiter cognoscimus. statim certos esse, quod sint entia τsed saepe ignorare, qualia sint entia: ut omnes certi uint. Iucem esse ens, sed quidam dii nitant, utrum sit substantia , vel accidens: Ergci cognitio entis pracedit omnes
Hie tamen diligenter Oh servandum est , non polle nam here duplIcem entis notitiam ἔ alteram scientiarum, Penetrando se ilicet ipsa emis princι pia , divisones, Pr is Prietates de distinctionem a tormalitatibu8r articulariumentium ; a Iteram imperiectam fit i uclem, qua solum mi et IigimuS ιpsam entitatem confuse .ct lit distinctam a nihil Dum ergo D. Thomas dieit, ens esse prin um a nobis c .gnitum, loquitur de cognitione illi iudi& imper ecta. qua omnes etia n m Lime ludes intelligunt , quid licens , ipsumque distingui ir t a non ei te . Caeterum cogn1 tio scienti fiea entis non pertinet nisi ad sapientes in illa occupatur Metabhysica omnium scientiarum lubit. rnissima . Et in hoc se su dixit ArinoteIes, . Metaphia Uuἰversas a ese m xtine is disse Ii.a ad bitelligundum : id est notione fetenti fida , principiorum , causarum L Prs,
Au Ens se Iooetim ad inferiora iar Iximus in Logiea , Univoea esse , quorum nometae commune est.& ratio per nomen significata est sim. Pliciter in omnibus eadem ς Analoga uero, quorum no men quidem est commune, sed rabio per nomen signinca ta non est simpliciter eadem in omnibus , sed solum se in cundum quid , id est, per quandam veluti pio portione' Hoc posito quaeritur, utrum ens sit uni. cum ad sua Dia
feriora , vel potius analogum . . .
. Et in primis, quod nota sit in vocum ad ens rationis ru
225쪽
PIatonem refert lib. 8..de Civit. cap. Ir. Ergo eo creatum divino comparatum non est nisi ut umbra , te
nuis participatio , leve vestigium essendi, & quasi nita.
Probatur 1. aIia S. Thomae ratione . Quidquid praedi. eatur de aliqui hiis secundum idem nomen, non secuniadum eandem rationem , non predicatur de illis univoee et Sed ens, licet praedicetur de Deo & creaturis secundum
dem nomen , non tamen secundum eandem rationem et Ergo non praedicatur de illis uni voce . Pro Matur minor. Nam ratio entis desumitur ab e Atqui esse non convenit eodem modo Deo & creaturis; Ergo etiam ratio entis non praedicatur de Deo eodem modo, a de creaturis.
Dec Iaratur minor . Nam modus essendi Dei est , ut sit ip sum esse purissimum, irreceptum, infinitum a seipso, im mensum , aeternum inde pendens , ct in sua simplieitate omnes perfectiones essentialiter Importans: modus vero emendi creaturae est , ut fit per exsistentiam a sua esse nistia distinctam, sitque ens per participationem, limitatio. riem dependentiam , & per infinitarum perfectionum est. clusionem ac negationem; ita ut, sicut optime notat Plato, Deus sit tantum uis nihil habens de non viso, ut etiam annotavit D. Thomas cap. s. de ente & Essentia . At vero creatura plus habeat de non sis , quam de esse et fuit enim nihil per totam aeternitatem, & dum exstitit. constat ex infinitis non esse ,:ut homo habet quidem et humanum, sed habet infinita non ut non esse Angeia Ium , non em Solem , non esse Caelum, &z. Unde crea. tura L si nomen sumatur a principalior ι J deberet potius dici non ens, quam eas; ideoque merito Propheta supra, relatus dicit, creaturas esse quasi non βοα, ω quare vibi ιum 9 ἐπαυε ς Deus vero solus , ut supra notatum ei dicitur Proprie ens. E. sum qui fum , seu , ut vertuno Septuaginta, Eas j mimo W: Ergo Deus & ereatura
non habent esse eodem modo , sed ionge diverso . Diees , non est eontra leges uni vocationis , ut gradus communis participetur diversimode ἔ nam animal longe diverto modo est in homine , aera vel me, aut in alici Bruto; est enim in homine , cum dote rationalιtatis , in Bruto vero sine tali dote , ct in verme cum inunitis im
Sed contra. Licet diversitas , quae non re fanditur in psam rationem communem, sed solum attenditur laeua dum di Terentias adventitias, non tollat uni vocationem ς attamen diversitas, quae attenditur secundum rationem communem , penitus tollit uni vocationem . Cum igitur homo & vermis non differant in ratione communi an Imaonb , quippe cum eodem modo seu iant, totumque discrim
226쪽
214 IT Partis Philoseph. Di .LQ. II.
men sit senes differentias additit ιas ration communi . lnihil mirum, rationem communem manere in illis univo eam. At vero Deus & creatura non solum dimetunt petdifferentias adventitias rationi entis. sed etiam in ipsa ratione entis, quae est in illis diversa, in quantum in Deci reperitur per essentiam ct secundum veritatem, in crea tura verti non nisi per participationem & umbratice;il Ie. quae dicitur proprie em , quia est ipsum esse subsistens; ii. Ia vero dι minutio , quia solum participat esse.
Probatur 3. illa non conveniunt uniuOee in aliqua ra. tione,quorum unum particιpat talem rationem cum essen. tiali dependentia ab alto ἔ Sed creaturae parricipant ra. tionem entis cum essentiali dependentia a Deci e Ergo non conveniunt uni voce cum illo in ratione entis . Mi. nor certa est. NAm entita creatulae est essent aliter par. ticipatio divinae entitatis , a qua dependet, ut a sua origine, si loque exemplari. Majot vero declaratur. Etenim de ratione uni vocorum est, ut ratio communis equaliter descendat ad omnia particularia: Ergo ontra laticinem
eorum est, ut essentialiter unum dependeat ab alio: hoe ipso enim, quod in sua essentia inclusit, hanc dependen tiam , quam aliud non includit, non se habet eodem es.
mtiali modo ad rationem communem. Confirmatur ex S. Thoma . si en S esset uni vocum ad Deum ct creaturam , esset genus ad utrumque, quod est expressie contra Aristo lem ; siquidem vere esset natura communis Deo,ct creaturis quaeiontraherentur per fini talem & infinitatem tanq Iam per dim rentias . Adde etiatam quod plus distat Deus a creaturis,quam meaturae di. nent ab invicem; Sed propter distantiam unius creaturae ab alia, tollitur uni vocati , U. g. inter hciminem uerum,& hominem pictum: Ergo inter Deum ct creaturam n radatur uni vocatio .
Ex his infertur cum D. Thoma I. p. q. t 3. ar. S. nihi Iesse uni vocum Deo ct creaturis: quia eaedem raticines , quae probant, rationem entis non esse univoeam Deci &creaturis , idem suadent de aliis persectionibus . Unde auidquid dicitur de Deo& creaturis, ut Sapientia , Iu
ilia , Providentia ct c. longe alio superiori modo eo nis venit alti minae illi entitati, ac conveniat creaturis. Hinc est, quod DionysiuS dedignatur vocare Deum nostris no
minibus, dicitque non eis proprie bonum , sed stiper bo αnum, nec proprie I Vientem , sed 'per sapientem, ct c.
227쪽
An Ens sit uni cum, oc. Ar. II. et Is
ENs non est etiam univo eum respectu substantiae & ae.
ei dentis . . Probatur T. Conclusio ii Iatio bus , quas supra pr praecedenti adduximus. Substantia Et Acci deos non par. tiei pant ens eodem modo , sed diversimode; Substantian uidem simpliciter, Accidens ver secundum quid: Subinstantia per PriuS, Aceld ns vero per posterius: Nubstantia sine dependentia & ordine ad accidetns , Aeci sens vertaeum dependentia & ordine ad substanti M. Deinde conintra rationem univncorum est, ut unum definiatur per aliud. ,ed accidens definitur per lubstantiam: dieitur enim eue sens, id est, substantiae ζ Ergo non convenit
univore cum illa . Pr hatur a. ratione utramque conelusione convincen- ,
te. Uni uoca sunt, quae contrahuntur per differentias extra rationem communem politas ἔ analoga vero sunt, Quae determinantur per varios modos participandi ratio Dem communem Atqui ens non potest cou trahi per dita ferentias extera rationem enti S positas,sed solum per di-υ-rsos modo S essendi: Ergo non est uni vocum. Maior est S. Thomae in I. Dist. aa. q. l. ar. ad a. & constat ex
definitione'uni vocorum ζ quippe definiuntur . Quorum nomen est commune , & ratio aequaliter omnibus : unde non dissierunt in ipsa ratione et mmuni, quasi diversimo. de illam participent; sed solum per aliquid adventit iura rationi communi; ue animal non differt in homine &bruto ieeundum diversum modum essendi in utroques homo enim & brutum eodem modo participant rationem animalis , & ejus proprietates , ut sentire , dormite, co. medere, &c. a sed solum differt per adventitias differen tias scilicet rationalitatem & irration litatem . Minor vero probatur. Differentiae proprie dictae debent esse ex tra rationem communem ς Sed nulla differentia potem eme extra rationem entis : Ergo non potest habere diste ' rentias. Probatur minor. Nam ejusmodi differentia vel esset aliouid, vel nihil : Si nihil, profecto non est dime ' rentia entis: si aliquid non est extra rationem entis. ut patui' Ergo ens non habet differentias extra se . tan- de si eontrahatur ad D um S ereaturam, ad accidens α' su stantiam, hoc non fit per disserent ιas ipsi super dat intas, sed per varios modos hanendi rationem entis: Deus enim est ipsum esse purissimum de plenitudo essendiῆ creatura verti est quaedam illius participatio & tenue veis nigium; ct in creaturis substantia est simpliciter ens, acisci deas vero secundum quid, seu modus Catia . L
228쪽
aio M. Partis Philos . Disp. I. Q T.
Responderi potest cum Scoto , en S lor maliter non inceIudi in ultimi differentiis; alias enim illae differentiae eon enirent de discovenirent: disconvenirent, quia differentiae sunt; convenirent, quia essent entia . Sed contra. Nam ut arguit Caietanus de ente S essen. tia, ca P. q. Proprietates entis conveniunt per se ultimis differentiis: Ergo etiam conceptus entis in eluditur in Ilis . Consequentia patet ἔ nam ex Aristotele primo Posteriorum, in quo sunt proprietates, debet esse etiam es.sentia, seu subjectum , quia sunt illius individuae comi.
tes. Antecedens etiam videtur certum; nam etiam ulti. ma differentia est una ct vera. Neque vero inconveniens est, ut differentiae illae conveniant analogice: quia nihil est tam diversum , ut non eonveniat analogice cum aliis
En ratione entis; nihil e sim potest subterfugire ens, alias esset nihil purum a
ENs est analogum suis inferioribus, tum anaIogia at
tributionis, tum analogia proportionalitatis . Et in primis, quod ens sit analogum, patet ex dictis. Cum enim non fit nomen pure aequivocum , lod a conss.lio impositum ad significandam rationem communem es tendi, ct aliunde demonstraverimus, non esse uni vocum, restat, ut fit analogum . Quod vero fit analopum analogia atributionis, proba.tur. Analoga attributa ciuis sunt , quorum unum partici. Pat rationem communem cum habitudine ad aliud prin. cipalius; ut medicina dicitur fana per habitudinem ad hominem,quem curat; Atqui creatura participat ration εentis eum abitudine at Deum , cujus est participatio ; staceidens cum habitudine ad substantiam , cuius est modi.ficatio : Ergo ens est analogum analogia attributionis. Quod vero sit etiam analogum analogi. Proportionali. tatis, probatur. Analoga praeportionalitatis sunt , quere habent ad rationem communem cum suadam Proporistione , sicut Leo, & Ludovicus X V. in ratione Rehis analogantur,quia proportionaliter se habent ad excellendum inter res tui generis, in quantum sicut Lodovicus XI v. dignitate praestat supra reliquos Gallos, ita quoqua Leo suo modo praee minet inter omnes feras ς ideoque diacitur rex sera iam , se ut ille dicitur rex homiuiam ' Sed Deus & ereatura, subnalitia & accidens, se habent eum quadam eroportionalitate ad rationem entis; sicut enim
Deus dicitur ena, quia est ipsum esse, ita creatura diei.
229쪽
tur eua , quia participat ego ἔ & ficut subitantia se habet ad es simplieiter , ita & aeuidens ad eise secundum quid rErgo ens est analogum analogia Proportionalitatis
r. eontra utramque priorem Conclusionem. Quod dieit unum conceptum praecisum ab inferioribus , est uni vocum ἔ uni vocum enim est quas unius ineis, sumultis eoneepetis ξ Sed ens dicit unicum conceptum ah in serioribus praecisum : Ergo est uni vocum . Probatur mL. Nor . Ille conceptus est unus praecisus ab inferioribus, da quo possumus esse certi, dum adhue sumus de inferiori. hus ineeiti; Sed possumus esse certi, rem a Iiquam esse ens , ct ineerti, utrum sit aecidens, vel substantia : Ergoiens dicit unum conceptum praecisum ab inferioribus. De Claratur minor . Antiqui enim erant certi, animam ct luocem este entia ; sed dubitabant, utrum essen: substan. tiae , veI accidentia . Resp. r. Distinguo majorem : Univi eum est , quod diiscit coneeptum ab interioribus p.raecisum, & ad illa aequa. iter descendentem concedo; & inaequaliter ad illa de .ccendentem , nego . Ad hoc enim , ut conceptus sit uni vocus, ne eesse est , illum ita praescindi ab inferioribus . ut etiam ad ii Ia aequaliter discendat, ipsisque eodem mciis do conveniat: si enim inaequalite D conveniat, tollitur Uni vocatici . Unde quantumvis fanum dicere videaturtinum conceptum , scilicet id, quod ire piese Ianitatem . eluia tamen aliter applicatur Medicit , & aliter anima. Ii , non est uni vocum. Porro ens, licet quadan tenus dicere videatur unum conceptum. confusissimum distin. tiones inferiorum non explicantem, sed conglobantem, scilicet .d , qtioA Ealet esse; attamen non descendit aequa. I iter ad Deum ct creaturam, ad substantiam & aeeidens: Deus enim est ens per plenitudinem; ct in ipsum creatura vero est ens per participationem; substantia estens simpliciter, ct accidens modus entis. Resp. s. eum Caietano opusc. de Analogia entis c. a. distinguo minorem: Ens dicat uni vocum conceptum praeocisum ab inferioribus , praecisione distincta & perfeyan ego; confusa & indeterminatM, concedo. Non enimens significat aliquam formalitatem perfecte praeelsam a constitutivo differentiali Dei ct creaturae, lubstantiae ct aecidentis , it a ut ex ilia formalitate, ct ratione diri. rentiali divinitatis v. g. formetur conceptus tertius,sicut ex animalitate & rationalitate fit conceptus hominis.Si.
qui de S ipsa differentia divinitatis est ens,sicut & quidia quid est in Deo : unde a nullo, quod sit in Deo aut crea
230쪽
218 IV. Partis Philosep . Di p. I. Q. II.
tura, potest Per ecte prescindi ratio ent ιε; sed solum im. Perfecte, in quantum significat omnem quid ditatem Dei &Creaturarum , s quae inter se simpliciter differunt I ut invicem proportionantur secundum ess , ex qua proportione sortiuntur nomen entis : sicut Ianum, solum exprimit id, quod respieit sanitatem, prout proportionatur in tali re. pectu sanitati . Unde sicut sanum est analogum,quia misIum significat sua inferiora ut proportionata in respicie. da sanit te ς ita ens est analogum , quia solum signifieat sua in seriora ut proportionata in respectu ad esse..Ad probationem respondeo, ut Possimus esse certi, uuod aliqua res sit ens, ct incerti, quale sit ens , solum requiri, quod conceptus entis non significet explicate &determinate ipsa interiora , ct nodos, quos in illis lia. het , quamvis significet illa in confusci ct in determinate. Unde quidam Scotista merito deridet hoc argumentum suorum Con ratrum: quia, inquit, si canis marinus , ct
canis terrestris essent ιn sacco, ct unus moveretur , certi essemus canem moveri, incelli tamen , quisnam esset ca. nis ille , marinus, an te restris S tamen propterea ne. mo dicit, conceptum canis esse uni vocum marino , ct
terresti, est enim pure aequivocus: Ergo quod possimus esse certi de ratione communἰ, dum adhue sumus incerti de intelioribus eius, non arguit ejus uni vocationem . Instabis. Si in conceptu entis includerentur in eri org, etiam implicite ct in confuso, de quocumque Piaedicare. tui ens, praedicarentur interiora, scilicet Deus ct crea. tura, substantia & accidens: Consequens est falsum : Erogo & antecedens. Probatur sequela. Cum praedicatur aliquid de alio, simul praedicantur omnia inclusa in illo: E rgo si inferiora includerentur in ente , de quocumque
diceretur ens, dicerentur & inferiora ἰbunde omne ensesset Deus, creatura , ct c.
Resp. Distinguo majorem: Si ens ineluderet inferiora, determinate & quasi copulative, concedo; indetermina te & quasi disjunctive, nego. Ens autem non includit
in eriora determinate ct conjunctive, ita ut ad rationementis requirantur omnia inferiora; sed solum in determi.
nate & quasi disjunctive , in quantum significat aliquem
odum essendi, quisquis ille sit . Cum vero descendit ad inferiora, modus ille essendi, qui erat in determinatus , determinatur, alius in Deo , alius in creatura, alius in accidente , alius in substantia. Objic. a. Perfecte cognoscimus Deum secundum gradumentis: Ergo perfecte convenit cum creaturis in gradu e nistis. Antecedens Patet . Nam demonstrative probamus e Ddivinum cum sui S Perlectionibus: Ergo persecte ipsum coiss noscimus. Qux enim perfectior cognitio esse potes quam