장음표시 사용
251쪽
De Distinctione, o c. Ar. II. 23'
aus metaphylicis ux RV N' sed unic4 simplex a ex pluribus δ', δ' . Ergo etiam immanitas i uirtualiter L '. eis mitti,, eomposita ex pluribus
' iisis est' initas ψω rix: reto subtilitas est inducere ia
252쪽
Σω IV. Partis Philosoph. Disp. I. Q. III.
uuamvis hara Omnia sint una eadem entitas,solum uirtua teter multiplex . idem dicunt Theologi de attributis diauinis , quod scilieet Deus est una simplicissima entitas, immo una in reformalitas, quae tamen aequivalet infiniistis; Unde ratio nostra concipiens illam quatenus punit, vocat Iustiniam', quatenus parcit, vocat misericordiam, dg c. Samvis in re, ut ait S. Thomast. Par. quaest. 13. arr. q. a. Omnibtis illis ratisv1bus respondeae nnum gula fm. lex, per omnia huVmmodi multiplieiterstimperfecte repra.
OB . v. Animalitas, etiam hominis, distinguitur actuante mentἰs operationem ab ejuS rationalirater Er. go datur distinctio actualis formalis inter gradus meta. Physicos. Consequentia patet. Probatur antecedens.IIIa sunt distincta actu in re, de quibuS Uerificantur contra. dictoria ς Sed de animalitate & rationalitate veri Man. tui contradictoria : E go distincta sunt actu in re. M nor patet. Nam de animalitate dicitur , quod est princi pium senti dindi, de rationalitate , quod non est princi, Pium sentiendi , quae sunt conti ad illoria . Masor ver Probatur . Contradictoria non possunt veri sicari de uno ct eodem: Ergo illa, de quibuς verificantur Contradi
floria, non possunt esse actu idem. Ergo debent esse actu distincta.
Resp. Nego antecedens. Ad probationem nego malo. rem. Aa cujus pro nationem d. stinguo antecede iis e Noa Possunt verificari contradictoria de uno & eodem tam secundum rem, quam se eundum rationem, concedo; de u. No ct eodem secundum rem, multiplici tamen secundum rationem, nego. Solutio est S. Thoinae loco citat , iaProbatione primae conclusionis . Ue Ialio modo: Con tradictoria non possunt verificari de uno & eodem , vis tua liter multiplici, nego; non virtualiter multiplicι,con te do. Ut enim diximus , de uno & eodem nummo aureo dicitur, quod si sumatur , prout eontinet tantum Ualo rem trium librarum, non sumeti ad solvendum debitum; at vero, ut continet valorem sex librarum , uilicii : fui. ere autem, & nou f rere sunt contradictoria. Similitet
de eodem puncto dicitur, quod quatenus incipit Iineata non est finis; quatenus velo finit aliam, est finis: Ergo de uno ct eodem vii tu aliter multiplici possunt velificari duo contradictoria.
253쪽
ini abis. Animalitas nominis formaliter sumpta esseiusdam rationi g,ac animalitas leonis; Sed haec ex natura sua distinguitur a rationalitate : Ergo & Illa . Resp. i. Argumentum nimis probaret, nempe non χἀ Ium fornia em, sed etiam realem distinctionem; quia ant malitas leonis est realiter diversa a rationalitato. F.esp. r. Distinguo majorem: Animalitas hominis es eiusdem rationis, ae antinalitas leonis, quantum ad mu neia, quae illi competunt, secundum quod dic.tur anima.
Iitas, concedo; quantum ad alia, quae ipsi conveniunt ratione eminentiae hominis supra leonem , nego . Id est. latina litas illa , quam in homine vocamus αmmatitatem .eontinet quidquid est in animalitate leonis ἰ est enim radix sentiendi, dormiendi, vigilandi, manducandi , cte. Attamen in homine habet plura munera, qua non habet in leone , scilicet quod ste etiam principium ratiocinandi, secundum quod munus dicitur ratio ualitas; ct idea quantum ad hoc, quod est excludere rati ualitatem,non est ejusdem rationis in homine & leone . Urge his: Ergo falso di 'tur , quod animalitas in ho. mine non est principium ratiocinandi, si unica formali. tas est , quae sentit , ct ratiocinatur. Resp. Nego consequens. Licet enim in homine sietini ea formalitas, quae sentit 2 ratiocinatur ἔ attamem intellectus potest illam concipere praeci se, ut est prinei pium sentiendi, et ne sam vorat antruatit. tem: ct praei se ut est principium ratio ei nandi , di sic eam vocat ratiumlita. tem. Patet autem, quod Prae Cise ut est plinei pium ratiocinandi, non est principium sentiendi; ct ideo merito diei potest, quod animalitas non est formaliter rationalita . Quia exprimit tantum humanitatem, ut est principium sentiendi, Et non prout est principium ratiocinandi . Dices . Qiae habent diversa S definitiones essentia Ies.sunt diversa ; Sed animalitas & rationalitas, etiam in homine, habent diversas definitiones essentia Ies : Ergα sunt diversa. Μ Inor certa est. Nam animalitas definitur. principium sentiendi; rationalitas vero, prinei pium ratiocinandi. Μajor vero Probatur. Definitio explicat naiaturam rei: Ergo ubi sunt distinctae definitiones, sunt etiam distincte naturae . Resp. Distinguo majorem : Quae habent diversas de fi mitiones essentiales, lunt diversa , vel actu , vel aequi. valenter, concedo; actu temper, nego. Quod enim aequivalet pluribus, potest facere , quidquid tacerent plura , si adessent, ae proinde diversis nominibus ex pii, ni , di
verris definitionibus explicari, di diversis conceptibus attingi . Replicabis. Ubi sunt diversae operationes, ibi debentP Ilo . R.P. Gaudit . Parsit v. L esse
254쪽
et a IV. Partis Philosoph.Disp.LQ. III.
esse diversa principia talium operationum ; ,ed animaliistas ct rationalitas sunt principia diversarum operatio num : Ergo sunt inter se diversa . Major videtur certa . Quia principia cognoscuntur per suos effectus, suasque operationes, sic ut arbor per suos fructus. Minor vero constat. Nam animalitas est principium sentiendi ἔ ra. tionalitas velo ratiocinandi . Sentire autem & ratiociis nari sunt diversae operδtione S. Resp. Solutione saepius data : ubi sunt diversae opera. tiones, sunt diversa principia ς div rsitate actuali, ne isgo; diversitate virtuali, concedo . N am sicut idem truncus sumitur ad varios ramoS, ita idem principium virtua. 3 iter i ntum multiplex ad varias operationes. Objic.,& simul instabis contra datam solutionem . Ea, per quorum unum les convenit cum aliis, & per
aliud differt ab illis, non sunt unum & idem ; Sed per
animalitatem homo convenit cum hi ut is , per rationali. tatem vero differt ab illis: Ergo non sunt unum & idem. Resp. Argumentum nimiS piobare. Probaret enim,nulis Iam dari simplicem formalitatem quia nihiI adeo simplex est, quod aliquo modo non conveniat cum aliis rebus,
ct aliquo modo non differat ab illis . Unde si per idem res non potest convenire & disconvenire, sequitur etiam simplicissimam formalitatem esse distinguendam in alias duas, ct ut iamque iterum in alias duas, ct se
in infinitum . Resp. a. Praeter solutiones iam datas, quae huia argu mento aptari possent, distinguo majorem : Ea, per quo Μrum unum res convenit cum aliis, & per aliud differt ab ' illis, non sunt unum & idem , eodem modo sumptum . concedo; diversimode sumptum, nego . Nam eadem simia plex entitas , quatenuS sumit ur uno modo, potest conve . ni re cum aliis ;&quatenti S sumitur alio modo, potest ab illis differre. Sic igitur humanitaS sumpta , ut est priniscipium sentiendi , convenit cum brutis, sumpta vero ut en principium ratiocinandi, differt ab illis . . Obj. 3. De ratione partis est, ut a comparte distingua. tur; Sed animalitas ct rationalitas sunt palpes naturae Ilumanae : Ergo ab invicem distinguunture. Resp. Distinguo minorem : Animalitas ct rationalitas sunt parte S naturae humanae , parte S realiter . nego aristes secundum rationem, concedo. Ut enim dicit S.I ho. mas, exanimali ct rationali componitur homo, non si .cut ex duabus rebus , aut formalitatibus tertia res , velior malitas; sed sicut duobus conceptibu S tertius conceptus. Unde non distinguuntur secundum rem , set fouium secundum rationem & conceptum .
Instabis. Partes metaphysicae sunt reales; Sed pnima. Iitas
255쪽
Iit .is & rationalitas sunt partes metaphysicae homi uis: Ergo sunt reales . Resp. Distinguo maiorem ζ sunt reales, quantum actentitatem . concedo ἔ quantum ad distinctionem , nego . Id est, partes metaphysicae dicunt quidem aliquam natuis ram realem , sed tamen non semper elligunt, ut na. tura realis sit se rundum rem divita in utramque partem,
sed sussieit dividi per intellectum . .
Uigebis. Si animalitas ct rationalitas sunt unica foris mams a parte rei, quid igitur nos eam concipimus per modum compositi metaphysici ex animalitate cit rat Iona . Iitate, & non potiu3 per modum cuiasdam limplicis enotitatis utrique aequivalentis 3. . . Rela Id fieti propter conditionem intellectus nostri , ut non percipit intuitive rerum essentiaS , sed solum ex effecti Sus sentibilibus eas colligit. Unde si ex una essen. tia plures procedunt effectus, plures quoque de illa foriamat notiones, quas postea componit ad invicem , illaque compositio dicitur metaphystea, seu potiuS ιοῖ t . Set Ania zelus , qui videt intuitive U. g. humanitatem, v Idet et. aam illam esse unicam simplicem formalitatem virtualiter tantum multiplicem, quatenus cum sit unε, duo tamen munera praestat , scilicet sentire , & ratiocinata. Objic. ultimo. illa distinguuntur actu , quorum Unum non est aliud ; Sed animalitas in homine non est actu ra. tionalitas : Ergo distinguuntiar . Major es certa, in tan intum enim unum distinguitur ab alio, in quantum nota est illud. Μinor probatur . Animal itaS non est a tu id , Quod ipsa negat; Atqui animalitas neg t rationalitatem; Ergo non est formaliter rationalitas. Probatur minor . Id, Quod convenit, negat id, quod non convenit: Sed animalitas in homine est id, quod conveni L cum Druto ;Ergo negat rationalitatem, quae est id, quod non conve .
R eso. r. Argumentum evIdenter nimis probare . Fro
haret enim , nihil in Μundo esse simplex , quia nihil est, quod cum aliis aliquo modo non conveniat, ct aliquomodo non differat . . Resp. a. Nego mi nn rem . Ad probationem , nego mi norem. Ad cujus probationem distinguo majorem: id. Quod convenit, negat id , quod non convenit; absolute& in ipso subjecto, quod comparatur, nego ἔ respective saltem & in termino , ad quem fit comparat Io, concedo. Et ad minorem : Animalitas est id, quod convenit cum Brutis , ct rationalitas id quod differt, concedo. Et ad Consequens: Ergo animalitas negat rationalitatem; abis
256쪽
Explicatur solutio . Ut aliquid dicatur conveniens ct Non conveniens altari , non est necesse , ut id , in quo convenit , exeludat id , in quo non eonvenit in utroque extremo comparationis; led satis est , ut neget in termi. O comparationis: v. g. ut homo conveniat cum brutis per animalitatem, & ab illis disconveniat per rationaliistatem , non est necesse, ut animalitas in ipso homine di. ninguatur a rationalitate, ipsamque neget & excludat τsed satis est,ut talis negatio ct exclusio se teneat ex parte ipsius bruti et seu in bruto sit animalitas sine rationalita. te , proindeque negans & exe Iudens rationalitatem.Hoc enim ipso, quod in bruto est animalitas sine rationa ita ἀte,quantumvis in homine eadem res,immo eadem forma. 1itas fit S rationalitas. 6t animalitas, attamen illa simplex ct uniea hominis forma Iitas negabit convenientiam cum Bruto, quatenus deest bruto rationalitas; & tamen dicet cum eo convenientiam , quatenus in eo reperitur animalitas. Ratio autem radiealis huius solutionis est, quia praeaaicata respectiva , cum sint ad alterum , distinctionem αoppositionem desumunt per ordinem ad alterum . Cum igitur esse comentem & non ese convenisus sint praedicata respectiva, eorum oppositio non emendicatur rem per ex distinctione & oppolitione, quae fit in utroque extremo comparationis, sed so Ium in termino; & ideo ut Idem
dicatur conveniens & noncon veniens, non requirit ut
liqua distinctio in illo , sed latis est , ut ea, quae in illo sunt identificata , in alio, cui comparantur , sint divisa;
seu, ut unum sit sine alio in termino comparationis. Resp. 3. Solutione toties trita. id, quod convenit, non negat id, quod non convenit; negat actu semper. nego; virtualiter , concedo. Hoc enim ipso, quod in homine animalitas& rationalitas sunt eadem formalitas virtua. Iiter multiplex,secundum unam virtualitatem negat eqn. venientiam,quam dicit secundum aliam. Ut enim sterius
diximus, distinctio virtualis , cum aequivaleat actuali , idem facie , quod ina faceret, si adesset.
V Eritas in genere definitur, ridequatio rei inteIIe.' ctus. Unde inter duos terminos est, quorum utrum. que denominat, rem scilicet & intellectum. Res enim veνa dicitur, quarenus adaequatur, aut adaequabilis est intellectui; ac rursuS intellectus verus, quatenus ad T. uatur rebus. Hinc duples veritas, nempe veritas rei
257쪽
st veritas cognitionis. veritas rei est Conformitas, seu Adaequatio rei cum intellectu . Haec offectio a dicitur. quod si in objecto intellectus; item trantie ens , quoa in ente, atque omni eius differentia includatur . Veritas formalis definitur, Conformitas, leu Adaequatio intellectus cognoscentis cum re cognita .
Addi potest & tertia , nempe veritas signi, quae es eonformitas signi cum re significata. Ad hane pertinet Veritas lorutionis , leu orationis, quae duplex distingue
potest . Nam cum oratione,quid de rebus lentiamus, n-gnificemus , ea tum ad res , tum ad mentem referri P . test . Cum rebus ipsis congruit, δε adicitur. Ad mentem vero relata , cum ipsi eoncordat, ita ut loquamur , ut sentimus, he ax dicitur ἔ sin minus, fallax, ac mendax . De hae nihil hic disputandum securrit. Cire a veritatem rei ct cognitionis tria quaeri possunt. . in quo sita sit veritas rei, seu transcendentali R. a. III qua mentis operatione fit Veritas cognitionis. 3.Qu Enam Erior sit, an veritas rersm . an veritas CognitioniS.
VEritas rei, seu transcendentalis, est ipsa rei entitas , non praecise spmpla , sed prout dicit ordinem
ad intellectum , piaeeipue divinum . Declaratur conclusio . Et in primis, non esse quid dio tinctum ab ente, constat. Hoc apso enim , quod reS est. verum est, i plam esse . Unde non alio, quam se ipsa vera est. Hinc Aristoteles 2. Metaph. cap. z. Ut, inquit a
Quod autem veritas non sit eraecise rei entitas , con natis Ens enim,ut ens praeei se nihil aliud exprimit,quam actum essendi. veritas vero aliquid praeterea d cit, nota quidem aliam entitatem , quia enti nihil addi potest . cum omnia complectatur; sed eandem , ae ens ipsum cum ordine ad aliquid . Quod vero ratio veri aecipiatur per ordinem ad intel. ectum , ex eo probat S. Thomas , quod veritas proprie, α per se primo competat intellectui, ut canitas proprie,
ac primo competit animali. Unde , ut caetera denomianantur Lana , quatenus habent ordinem ad animal; itare ver4 , quatenus die uni o dinem ad intellectum . Cum autem intellectus obiectum sit ens, hinc sequitur, verum diei de omni ente . quatenus nullum est, quod in tellectui eomparari non possit. Demum vetitatem rei praecipue sumi per ordinem ad inte Iectum divinum, egregie sic probat S. Thomas x. par. quaest. 16. ar. a. Res afl Atellectum alaruem potes 8afere σν.
258쪽
-s IV. Partis Philoseph. P. I. III.
Obi. contra primam partem . V erum dieitur etiam donon ente : nam ut verum est, quod est esse ; ita verum est, quod non est non esse: Ergo non consilit m entitate
Resp. Distinguo eonseques se verum non eonfiaet in
entitate rea, verum entis realis, nego ἰ verum non e nistis, ubdistinguo; non consistit in entitate reali, concedo ; in emitate rationis, seu apprehznsa a ratΙone , ridi go . Nam non ens, seu negationes & Privationes, apis prehendimus per modum entis. Et se vetum dieitur noua , Dod usu es : quatenus apprehendimus nou e per modum alicuius, ut uel ex ipso modo loquendi constat , cuὲ veritatem ait ibuimus , quatenus eoneordat Iudi eici Meganti. Ita L. Thomas l. P. qu. 36. ar. a. & quaest. de
Obj- contra alias eartes. S. Augussinus lib. 2. Soli Io-quiorum, cap. s. rejicit hane veritatis definitionem, vae. m es , gno ita se habet, cit videtin regni νν , β uotiem teri uoseere, quia sequeretur, nihil esse verum , a mullus posset cognoscere; ae illam ut legitimam stituit. Veriam es ἀ , εαod υ : Ergo ver has rei non eon siniit per ordinem ad intellecium , sed ipsi competit per se, quatemus sei icet assequitur propriam naturam . Unde veritas xei ab aliquibus definitur, Conformum rei e-ftiis in rae. areis prino piis e ct ab Avieenna , ta a cuiusque reὸ proprieras μῆ esse , quod sta/itimis' M. Resp. Cum S. Thoma a. par. quaest. ες. a. t. s. Augusti rum Ioqui de veritate rei, a cuiuS ratione excludit cornva ration em ad satelle erum nostrum, ad quem compa ratur
ver accidens, non tamen ad divinum, a quo per se pen- a, det .
259쪽
det. Nam, ut ipse delinit lib. de Uera Religione . car. 36. Veritas es fiamma semit itido prine σφι, gliae mesmlii αtudi u est. Porro iii tellectus Dei est princlytum rerum. Cum vero dicit, Verum est id , g ιod est , definit veritatem secundum id , quod est in ea , ut tundamentale , ct nota secundum id , quo ratio veri completur, ut exponit S.
Thomas quaest. a. de veritate a r. l. ad I.
Atque inde conciliari possunt variae veritatis definitiones. Nam quae nullum respectum ad intellectum ineluis dunt, eae solum explicant fundamentum veritatis, ut quae in objectione relatae sunt. At quae ordinem ad intelleis tum in chiadunt, explicant id, quo ratio veri completur. Ut enim in medicina virtus ejus est fundamentum deno. minationis an habitudo vero ejus ad sanitatem anima. Iis est formalis ratio, cur sana dicitur; ita veritas rei duo importat, unum ut fundamentum, scilicet entitatem rei ἔ.alterum ut complementum S propriam rationem , Nempe ordinem ad veritatem, quae est in intellectu . Unde Ens , ut sic , verum est , nempe fundamentaliter,qua. tenus est id , quod est . Quod liti et vero ens particulareve sum est , itidem fundamentaliter , qui tenus esse pro Prium, ad quod tendit , assequitur ἰ falsum vero, qua . tenus ab eo deficit; ut Aurichaleum erit falsum aurum. ς a a natura auri , ad quam videtur accedere , deficit ἔest tamen verum Aulichaleum, quia hanc metalli spe Ciem assequitur . Eodem sensu veritas rei principiatae . Nempe fundamentalis , potest dici conformitas rei cum suis principiis intrinsecis . Haec tamen definitio parti cularis est : quia non omnis res vera principiata est , ut Deus, qui est si imme verus. Ac rursus pritet pia ipsa vera sunt, nec tamen per conformitatem ad alia principia, alias abitetur in infinitum . Et si dicas , vera esse, quate . Dus rem veram nata sunt constituere , iam erit circulusἔquippe res vera erit, quia veris constat principiis; vera Principia , quia veram rem constituunt.
Instabis. Veritas fundamentalis est ipsa veritas transcendentalis : Ergo hae e non consistit in habitudine ad intellectum , sed in ipso esse rei praecise , seu ia assecutione principiorum rei. Respond Distinguo: veritas Lundamentalis est ipsae veritas transtendentalis, si praecise sumatur pro ipsa ea litate lundante, nego; se enim est solum proprie ensa at nondum veri rationem ex p imit: si sumatur , ut aliquo modo relata ad intellectum , cone ' tuno enim
incipit exprimere ens aliqua ratione, qui su dicitura
Urgebis. Intellectus dieitur vertis ex ordylea, rem aErgo si res item dicatur νευ ex ordine ad intellectum ἔ
260쪽
3 IV. Partis Philosoph. Disp. I. . III.
erit circulus vitiosus in explicanda veritatis ratione. Resp. Distinguo antecedens: intellectus dicitur verus ex ordine ad rem , ut veram, nego; ut res est, concedo. Intellectus enim dicitur verus, non quatenus ejus veritas
est conformis veritati rei , sed quatenu ita iudicat, remasse, ut est . Unde oratio dicitur vera , aut Do , non ex eo, quod res vera est , sed praecise ex eo, quod res est ,
aut non est , ut Ponderat s. Thomas . par. quaest. Es. a.
v. ad 3. Et ideo veritas per se primo competit intel Iectui, Cum quadam tamen con notatione ad res intellectas. Res autem dicuntur veνa ab ordine ad veritatem , quae est in antellectu , cui natae sunt eon or mari & objici : sicut sa- stas per se primo competit animali, idque saepe dependenter a virtute medicinae, a qua causatur; medicina Nero Iana dicitur, quod hanc sanitatem causa re nata sit. Et in hoc nullus est vitiosus circulus. Insisses. Cum aurifex aurum examinat, non inquirit, an sit eon or me intellectui, sed ex sono , pondere , Cci. Iore, ductilitate opinatur , an in eo sint veri a u. lpi in cim Pia : Ergo in illis veritas rei consistit. Respond. Distinguo consequens: veritas fundamenta insis, quam solam inquirit aurifex, concedo ἔ voitas pro . Prie dicta . nego . Haec enim pio prie, ac primo est in in tellectu , & ex eo derivatur ad alia . Videtur tamen aliquando veritatA nomen extendi paulo latius , ae quanis loque ve Iuli metaphori te diei. Nam eum proprie sit adam quatio rei ct intellectus, aliquando quaevis adaequatio
'nsurae ec mensurati Deritas dicitur, ac ipsa mensuraetram ueritas nuncupatur . Sic rectitudo irroralis & aqua latas justitiae , veritas dicitur immo ipsa lex Psalm. I 8.
faeie velitatem, veneti ad Itieran . Eo sensu videtur usurpars verisas, cum vera emgies dicitur, quae adaequ tur Pro i rototypo. Immo cum dicitur vera gemm ., Derum Dr Vm , vera moveta; quamquam & in his ratio veri
Possit derivari ex quadam habitudine ad intellectum ,
quam fundare nata sunt. At si quis contendat, haec de alia vera dici absque ulla habitudine ad veritatem intelia eclus dicendum eo sensu censet i soIum vera Quasi metaphorice , ut mens dicitur metaphorice Lana. Caeterum
veritas proprie dicta est in intellectu , i fain rebus peri
VEritas formalis, seu eognitionis, proprie non est in
Prima mentis operatione, scilicet apprehonsione . eo totum in se eunda, nempe judicio assirmante, aut i Q. sante. Ita