장음표시 사용
331쪽
Rege, nempe de cauia libet a nullὲ in ortalium 1 dia ita a Quae sat testante Deo ejus instrumentum si, idem a oristiori dicendum de omni alia causa. S.Tlanma nac ratione saepe uritur 3. de I olent. ar. 7. 3. conr Gent. C. 66ω
Probatur itaque praemotio ex eo capite. In strumentum non agit ad effectum causae principalis,nisi ut applicatum,. proindeque praemotum a caula principala: Sed creaturae ni omni operatione sua agunt ad effectum proprium Deo: Ergo deben d ab eo applicari, proindeque prae movera ω Maior probata fuit a nobis in Physica,cum de instrumenistis. Et praeterea suaderi poteri , quod de ratione Instruis menti sit, ut eo causa princeps utatui: usus autem eri apis plicatio ad opus: unde his uti dicimur, quae ad aliquia applicamus. Minorem sic Probat S. Thomas. Ratio entis est proprius effectus Dei: nam causae universalissimae debet correspondere effectus universalissimus. Porro nihil unia uersalius ente: Sed omnis creatura , dum aliquid agit. attingit rarionem entis, haec enim intime includitur ita omni effectu : Ergo agit ad effectum proprium Dea. Haec S.Thomae ratio illustrari potest exemplo artitio taciIIum. Si e videmus, rationem universaliorem,v. g. totius domus ordinem , esse proprium effectum artifieis superio. Tis; partes vero ejus respici a particularibus artificibus ut proprios effectus, aliam a fabro fert arto,aliam a fabro li. gnario, aliam a crementario die.Quia tamen in his in eluia ditur aliquid ordinis ad totam domum , sub ea ratione' non spectantur ahqnferiori artifices, nisi ut ab instrumen. : adeoque neet ad eas fic spectatas agit, nisi sub applieatione architecta. Unde cum Iaromus IapIdem in Ordine ad domum sub tali figura disponit,si figuram praeei se speis ctes, ad eam se habet latomus ut causa Pr ne ι palis, proaprium enim ejus opus est: at quatenus refertur ad domum.. ad eam se habet ut causa instrume ualis , sub architecto ut eausa prinei pali applicante. Sic ratio universalis entis est effectus Deo proprius , entia vero particularia distrari huuntur inter causas particulareS ut proprii effectus .. Quia tamen in his includitur ratio entis ut ne, sub eo re spectu spectant ad Deum, ut ad causam Pr Inc ιpem et aa causas vero secundas . ut est instri Hyenta pe/. Unde, uedixi de partieularibus artificibus, si praecise spectes nanci rationem entis, eius causa principalis est causa secundarat ut relata ad ens in communi, iam spectat ad Deum . ut ad causam principalem , ad creaturam vero, , ut ad
instrumentum , sub Deo applicant 3Π0
332쪽
Respondent Ad vel farii I. Creatura S croprie non esse instrumenta Dei. At i e pugnat non modo iam facta ratio, sed etiam adducta ipsius Dei - ut horitat . Respoti dent a. Insti umenta non debere moveri a Cau. a principe. At id vindicavimus agendo de in nrumen. tis . Deinde , quidquid sit de instrumentis naturalisus, cetae artificialia videmus ni o agere nisi ut ab artifice mota Porro Deus dicit , creaturas , etiam Lberas , se habere ad illum , ut ad artificem ejus instrumenta . Re .son: ni forte , impio priam esse locutionem . Re P nam,
j mmo falsam omnino tore, si Deus solum simulta nee
Deus pra movet, quia est cano ἱnstixus eati fecunia . . HAEC ratio , quae desumitur ex s. Thoma in a. Di. . stinct. 37. quaest. ar. a. a. sic formari potes . ille causam sti ae movet, qui ejus actualem influxum in ea cauarat: Sed Deus actualem influxum causae secundae in ea causat z Ergo eam prae movet. major constat . Causa enim est prior effectu : Ergo influxus alium causans est Eo prior. Μ.uor vero probatur . Omne ens, omnisque ejus differentia est a Deo , idque adeo certum est, ut S. Thori as oppositum haereticum censuerit: Sed quod creatu a , cum antea solum posset , nunc actu agat & innuata ait aliquid , ut constat: Ergo hoa est a Deo . . Dices, esse a Deo simulta nee concurrent C . Sed contra. Concursus simultaneus, ut ab Adversariis explicatur, non dat, sed exspectat tu fluxu in creaturae a jdpoque ab illi spartialis dicitur , quod aliquid ex Parte creaturae illi accedat. At ii contendant, illud ipsum, quo e reatura in ratione actu agentis & Deo cooperantis conis nituitur , ab eo in ea causari, jam nec partialis erit, se totalis; nec simultaneus, sed praevius . nec solum adja, stans, sed promovens. Repones, influxum creaturae esse a Deo , quatenus deis ait virtutem , a qua procedit & causatur . Sed eon Da . Cum Deus virtutes acti vas intulit, dedi quidem posse , ted non dedit actu agere & innuere . Un. de causam secundam eo in nugu a se pendere fecit, ut en secundum a primo ente ted non eiuS in fluxum, ut a cauosa superiori, hunc in inferiori causante Ergo si illum praeterea ei non innuat, proprie non erit a. De O 4 Argumentum urgentius est in causis liberis . Nam cum hene utuntur libero suo arbitrio, bonus hic usus, ct actus
cum consequens non eo solo referri potest in Deum,quoa' illis
333쪽
illis liberum arbitrium contulit. Hoc enim cum Pelagius dire. et, damnatus est Ab Ecclesia, ct merito . Cum enim Iiberum arbitrium vi suae creationis aequaliter se habeat ad uere & nou agere , ad bonum & malum, ex creatione sua non habet, ut hic & nunc bene agat. Itaque si Deus liberum solum arbitrium dederit, non usum .ipsum , cum homo per illud bene agit, meliorem se ipse eniciet, quam a Deo factus sit , quod ut exsecrandam superbiam de te natur S. Augustinus lib. ia. de Civ. Dei c. 9 Nee dicas, id dicere non posse, qui adiuvatur a Deo . Nam ct illud adjutorium ab Ad. ei sariis indifferens si tuitur. Quia itaque faciet, ut illae vires, tum innata hominis, tum ad juncta Dei, ad donum & malum indifferentes, ad bonum potius flectantur Z , aue , juxta Adversarios , ipse nomo proprie , ac per se causa sibi erit tanti boni, ut etiam tautetur Molina supra re atus. At contra reclamat orans Ecclesia, immo ipse Molina dum loquitur cum E .clesia hanc
non minus vel ari, quam humilem onfessionem toties reo petente : Detis , a 2 o bana cuncta praeea ut . Deus υἱrtu tum , en Iu ut totum , qu si V oρt naum. Dens omnium Io.
Deus prae movet, gula est universalis pro ν for is
HAEC ratio, quam saepe expendit S. Thomas, sic sor-
mari potest. Ille, qui respicit finem ultimum Uni. verit, Omnes causas sibi cooperantes debet applicare , &movere ad hune finem : Sed Deus respicit finem tot sunt versi: Ergo ejus est omnes causaS ad illum movere sic applicare . Minor constit: est enim universalis Provisorct Gubernator. Majot vero probatur. Ille, qui finem ultimum Universi respicit,debet omnia in illum dirι gerect perdocere, ut Ducis est , qui victoriam proprie ut sinem respicit, omnes milites a a eam diriget e , ct taudem-Perducere : Sed non potest dirigere , im si applicet & moi Ueat ad agendum conis imiter ad tiuusi Concurrendo non dirigit, immo. concursus simustaneuS. ut explicatur ab Adversariis, potius dirigitur a causa se. cunda, quam dirigat: Ergo debet movere S a Pimcar . Vide S. Thornam x. a. q. s. ars 3. . . illustratur hoe argumentum ex iis,quae rataci facit. Cum enim alicui cura finis ultimi in negotio 1 mPo nitur, quantum potest cavetur, ut omnes adclaris ne collaborantes ipsi mas: me lubdantur, nec solum eri c- ω
334쪽
Taret, dirigentis commentum excog
335쪽
De Praemotione , A r. IV., 32I
Iibet, non sequitur aliqua actio,nisi ab aliquo alio deteris 'minetur ad unum: Sed pleraeque causae secundae sunt eat se indifferentes au utrumlibet, mavi me voluntas humana ἔ, Ergo non agunt, nisi determinentur ad unum , t cilicet ac iusa prima , quae sola potest det rminare voluntatem minor eonstat. Maior est axioma a Commentat. 2. Phy. sic. positum,quod saeptu Susurpat S. Thomas . Et est per se notum: Nam nulla est ratio, cur causa , quandiu en
indifferens,& aequaliter se habet ad opposita, in hoe pnistius, quam in aliud propendeat. Porro nihil est, nisi sit aliqua ratio, cur sit potius, quam non sit. Respondebis r. Causam determinari per suam actio.
Sed contra . Non effecti is causam, sed causa effectum determinare potest . Actio vero comparatur ad ea usam, ut ejus emctus. Deinde eum causa indifferens est ad agen. dum & non agendum, nulla est ratio; cur actio exeat potius quam noti exeat a causa, ct proindeque illam deterin
Respondebis. a' Causam Iihetam diterminari ab obiectis; ut homo indifferen S ad amandum potius, quam nota amandum, determinatur ad amorem per beneficium abi
Sed contra . obiectum so Ium determinat ad spretem
on ad ipsum exercitium. Immo posita objectιva illa determinatione voluntas est adhuc indifferens , ct ad spe ciem ct ad eget citium, maxime secundum Adversarios ς quippe libertatem definiunt, qua voluntas Politis omni bus praerequisitis potest agere ct non agere , Immo plearumque Opposita agere A quo ergo determinabiti ir Ad desne praeter obiectum, concursum simul tali eum. At stipsa indifferens est , potiusque a voluntate determinari
magno consensu ejus detent res asserunt , . 'Reponunt tandem, & m lius iuxta sua principia, νο- Iantatem, etsi indifferentem, se ipsam determinare ; il. Iudque axioma esse falsum. At adeo menti qerspicuum est , u quivis non praeocricupatus eorum potius opinionem fallam censeat, ut quae cum vero clare Percepto non cohaeiel. Deinde voluntas creata jam foret primum determinans; non enim ab alici determinaretur. Porro tam repugnat, ut sit primum deis terminans, ac ut sit primum movens, prima causa; immola aec ex illoc lata sequuntur: latet enim in eorum opi. nione primum movens, primaque causa suae determinationis
Die es, Voluntatem divinam se ipsam determinare cum sit in diffatenae. Quid ni ct ereat at sp. Quia est cieata, ct ideo non prima, ac potentia.
336쪽
322 IV. Paresis Philo op. Di p. lis III. l
ita ii permixta. voluntas divina, cuin sic si in a, sum. lene in actu determinat se ipsa in ἔ aut Potius deter a nat ua objecta. Non enim illa, ut voluntas humana', es in Potentia ad suum actum , ut egeat alio eam in actum reis lducente, & sic determinanie , sed tota potentialis inclis. erentia est ex pat te objectorum , Π aae ipsa suo actuat isti. mo dominio determinat. At haec au reconditio Iem Dieci. logiam spectant . Geterum, ut videas quantum hic abe rrent Ad ver farra a doctrina S. Thomae, ille cum hoc Axioma obiecisset ad
Mersul libertatem divinam I. Par.q. 19. Rr . . s. ad F. Axio. Aut certum supponens ita respondet: L Heudum, quod ς π , qua ex e o coistumus, oporter, qvod determ etur a Aialigno exterrori ad efectum .. ea volu tat aιυἱua , quae ex enoeelsitatem isalet, determinat se di m ad uolrimn , ad 2tio Babet ε.situdInem nonne essariam. Vides omnem aliam cauia
Lim indifferentem, & contingentem debere ab alio de terminari, iuxta S. Thomam . . At, inquies, S. Thomas saepe dicit , voluntatem se ipsam determinare per ration ira, idque Proprium esse cauisiae liberae .
Fateor, sed sub Deo applicante, & movente , ut idem
dicit S. Thomas conce et is verbi S I. p. q. 83. art. I. ad s. Sed de hoc intra. Interim breviter acci Pe, quomoda vo-Itantas creata se determinat. Deo applicante , Volunt a fiex se 1ndifferens ad agendum & non agendum,determinatur ad agendum; ac primo prorumpit in amorem boni ut sic, qui ideo tribuitur Deo speciali modo , quod volun istas ita a Deo ad illum determinetur , ut ipsa se non de . term et . Ut illius actus ratio inqairit, quid agendum ad illud bonum, ac mixtis variis actibus utrintque illiu&Potentiae tandem prorumpitur in judicium prauicum,).chie 9 nune e e eiliendum;ex quo sequi cur determinata ele.ctio; sicque liberum agens dicitur se ipsum determinale, quod propria ratione voluntate concurrentibus licia iudieium determinans sibi ormaverit,sed tamen sub Decisomper has potentias juxta propriam conditionem ad agendum applicante. Unde semper se habet , ut primum ueterminans tollen, indifferentiam passiva in uoluntatis, ae illi conserens ista is lentiam illam a uvam ct domi
Mativam, qua sibi per rationem electio:ies pio pria S det-rtuinat . Si que utrumque conciliatur a a cohaeret , ct vo Iuntatem seipsam ,& Deum voluntatem determ: nareωNam illa se determinat, ut securictum agens per suam.
deliberationem. Deus vero illam determinat, ut primum. sens per Praemotionem, quae applicat ad exercitium .
337쪽
HAC ratione maxime utitur S. Augustinus, quae si a formari poteit. De ratio ae domini est applicare sibi tubditos ad suas operationes, applicatione qui se
morali per imper um, si dominium ejus morale iit, ac so. Ium moraliter ei subditi .subiiciantur ἔ physice Ite a se a Physicum , ac in ipsa rerum natura coniti tutum habeat dominium. Sed Deus est supremus omnium Dominus, no a Pure moraliter ex aliqua subor diu tιone mora Ii, sed naturaliter ex ipsa creaturae naturali conditione. Ergo aseum spectat omnia naturalia applicare . M nor constat . Major etiam. Nam actus dominii est re sibi lubdita adnu. tum uti. Porro usus in applicatione consistit . Confirmatur. in doctrina adves sariori .n ne vestigium quidem si vini dominia apparet . in actionibus creatura potius dominatur, Deu S ad summum neeessarius adjutor cernitur. Causas quidem condidit, sed eas statim eman .cι pavit, ut pater iam dultum filium . He pro stio jure, ut libet, agunt. Adest solum illis Deu; semper ad cox seu dum paratus, expectans, non efficien S, ut agant . Aa iberas praeterea tangitur m uaere cretisti irrit per motiones morales; item exploratoris per scientiam mediam; Domini aliquantulum per leges, sed dominio pure mora. Ii, cui ut plurimum hom nes repugnant praturalis, ac ei fi acillimi, quale summum , ac lupreuium naturae princi Pem decet, ne umbram quidem hic vides. Nam qaod rerum actiones impedire queat concursus subtracti Ondi auces tendere u deriori conc)ir sa , dominium concursus sui. non actioni Screaturae. argu t. Sic enim & socia & servi ad aliquod opus nec ei tarii iuua impedire queunt, aucPromovere. Quomodo ergo stabit illud Regii vatis
statam omnia jσroiunt tib: . vereor , ne in advertarioi ua se utentia pene verius dici posset, Uuouiam tu ferv Ona Dibus. Hinc ι naudita a Pud antiquos ὲ uterpretatione liva. detorquent illud Isai, 4 ι .ser ire me se νηι tu peccatis trιιι,
quod absit, distum lit de divino influxu, quasi serviat aa. Peccandum; sed ut omnes alii exponunt , intelligitur devictimis, de quibus eo loci Propheta loci uitur, quas sa cerdotes ad tua lucra convertebant . vel iuxta Lactan. tium & ,. Hieron νmum, exponitur de Chiilio , qui pro Pter peccata nostra servi formam accepit, ct tot labores Pertulit . Unde non dicit Scriptura , Serone me fecis peccatu tuas . qaλsi a a peccaudum tecum ; sed in pee corι1
338쪽
ura, a deit, ob peccata tua, ut ea delere in . Unde subdinis tur, Ego um, qui deleo iniquitates tuas .
HAEC talioe profundissima est & essie Ieissima, qua
hic accuratius expendemus ex penitissimis S. Thoareae principiis . . Itaque ne argumentor. Impossibi Ie est , ut creatura a. sat, nisi constituta sit in ratione principii ita actu laeundo operat tui: Atqui constitui nequit in ratione principii an actu secundo operativi per suam virtutem agendi, ne Per concursum simultaneum , sed per solam praemotio
nem: Ergo ut creatura agat, eget praemotione . Ut argu- . mentum omni ex parte convincat, utraque praemissa deis monstranda nobis esse. .
blajor supponit rem apud omnes certam. nempe dupli. Cem statum virtutis activae, habitualem,& actualem ς ista, an actu primo, ct in actu secundo . . Sic qui scientiam ha het, sed actusion cognoscit ea, quae, scit, dicitur calens , habituali ter, seu in act u primo. Dum vero actu per scieri. tiam cognoscit, dicitur scien s actualiter , seu in actu se -- cundo: i l, quo statu scientia sine dubio perfectior & a dualior est, quam ip-primo. in priori enim habet aliquid potentialitatis admixtum; nam si omnem Propriam allua . . Iitatem haberet, suum actam exsereret Unde quia scientia Dei est actuatissima, & nu IIcii modo in potentia , tam Mystr actu cogit oscit ea omnia ad quae se extendit. Ea di. . ammone supposita. Maior argumenti adeo clara est , uti nemo eam inficiati queat. Nam quod solum habet piinei Pium 'petat istum .habitualiter, ta in actu primo, auu non iagit; immo impIιcat contradictionem,ut agat quandiu ta H agendi principium in eo stat imperiecto , ct otioso ma. Met: Ergo ut creatura actu agat, oportet, ut sit constituta. in ratione principii actualiter, perfecte, ct complete operativi. In hoc nulIa est difficultas . . Ninor vero probatur. Et in primis creaturam non con . nitui perconcursum . simultaneum Adversariorum in ra. tione principii in actu ineundo operativi . constat, ne apsi dissileri possunt. Nam hic concursus semper praesta , est. Unde si per eum agens constitueretur in ratione pri n. cipii operativi, omne agens esset semper operativum in actu secundo. At manifestum est , pleraque agentia esseeolum operantia in actu primo, ut sciens, dum do Imit. in imo itaque culla est dissicuItas.
339쪽
Quod vero nec per luam.virtutem activam creatura: constituatur in ratione principii in actu laetando opera. tivi, prohatur. Virtus acilis creaturae est solum operatλ.
va in actu primo ct habitualiter , seu est primum DPerandi principJum, non ipsa ultima actualitas etiErgo non constituit agens in ratione principii in actu secundo operativi. Consequentia est evidens . . Antecedens probatur ratiane S. . Thomae . P. q. sq. ar. I. Impastile, ut ιnquit quod aliquidi quos non es auras purus , Da habet a Iiquid de potentusitate perraHxtra n, M a Ditima actnalitas : Atqui virtus activa creaturae:non est actus purus, sed habet ali,
quid de potentialitate permixtum: Ergo non est sua ulti. nia agendi actualitas, sed solum actus primus exsistens iapotentia ad ultimam agendi actualitatem . idem manife-na inductione confirmatur. Sic in agentibus lineris s da quibus praecipua nobis cum Adversariis ouaestio est ,.ata means praemotione3 virtus eorum activi, nempe intelle ctus 9 voluntas, est solum ex se operativa in actu primorunde sepe visuntur in statu actus primi seu habituali &otioso, Porro si nobilissimae hae .facultates ex se sunt so- Itim activae in actu primo, idem a fortiori censendum de ignobilioribus. Atque in plerisque id experientia confirmat. Sic appetiis S sensitivus, facultas motris , non sunt activa per se in actu secundo , Non enim semper sunt in actu, sed saepe in otio ς immo etiam eum nihil illis deest . ad operandum , solo voIuntatis nutu suspensa manent de feriantur. Idem dicendum odi sensitus ἔ plerumque enimed ipsi otiantur, uti ct facultas altrix in sene, generativa in puero, seminalis in ovo ct grano ,.quae nihil molitur,
etsi materia adsit, donec excitetur. Immo calor licet maxime activus videatur . . ex se non est nisi activus.in a Primo, ac separari potest a luci actu secundo ; .ud conssat in calore, ut Vocant potentiali, de quo uide in Physica tibi de Elementis . . idem sentiendum de omni qua luat e
naturali activa, licet quaedam semper esse videantur in altu secundo, non quo a tales lint ex sua essentia , sed quod semper adsit id,quo tales sutit; At re ipsa in iis etiam duis plex status distiaguitur, pot-ntialis, leu actus primi; ct a. riualis, seti actus secundi: Ergo virtus activa omnis age itatis creati seu liberi, seu naturalis, non est ipsa ultima a Oualitas operandi, seu principium in actu primo,&habio
tu aliter ex se ope rativum: Erg ut agens erea tinn GDnsti
tuatur in ratione principii in actu secundore completo activi praeter virtutem suam a tream; & concursum simuὲ taneum,admittenda est aliqua ulterior affualitas a primo agente,qui semper est in auu derivate,qua virtutes actius
Creatae ad illo statu habituali & otiolo ad ipsa agendie in orciti ui pro suo quiqud modo, reducantur, quave ultimo
340쪽
3 16 IV. Partis Philos . Di . it. Q. III.
Complente fiat, ut hic ct uuic fuas actione S , effectusque Parturiant; ut se ultima essendi di agendi actuatitas sit a Deo, ut proprius ejus effectu g. Porro hic ultimus agendi vigor a prima causa in omnes alias effusus, ct reducenseas ad ipsa agendi exercitium, a nobis Pra motIs vocatur. Respondebis, Aetentia creata costitui in ratioue principii in actu secundo operativi per Propriam actionem a
se productam , quae ideo dicitur actus secundus operati, ui . Sed contra. Actio duobus modis sumi potest. Primo pro
ipsa ultima activitate complente potentiam ad agendum non ab ipsa potentia producis repugnat enim , ut aliquid majorem sibi perfectionem det, quam habeat J sed.
ab eo, qui potentiam applicat, fit reducit in actum, accepta; quo sensu aliquando sumitur actio a S. Thoma , ut notavi l. par. PPysicae, Disput. I. q. t. ar. 2. &.sic velum est, agens consimi in ratione principii in actu secundo operativi per suam actionem, illamque esse ultima agentis actualitate in , ac proprie actum secundum: sed eo sensu actio erit ipsa praemotio Secundo actio sumi potest pro aliquo ab agente producto , ut sumitui ab advelsari. S . Hoc sensu sumpta attin , et Ii denominet sol maliter cauis fana agentem , non tamen ibsa pol elt esse actu titas corn. Plens causam in ratione principii activi,& rari cui agens antea a Ilam non pro undens iam eam pro . iundat; alias esset causa, cur ipsa esset, id est eausa sui ipsius, quod manifeste repugnat . itaque praeter act onem sic sumpta in
immo priuS natura, quam agens eam Producat,oportet,
Ut intellig.itur ultimo completum in ratione pi incipii activi in tantum enim arit, in quantum e sit in altu. Ergo prius est, ut sit persecte & integre in actu, quam ut quidquam ex en prodeat. Unde quaerenti, cur PetruS U. g. non emper actu contempletur ea , quorum habet scientia iv, si diceres, quia contemplatio actu non producitur ad eo, deridetur ii, epta te sponsio. At si dicere S, quia eiuSsclenistia non est summe actualis ; sed solum actus primus contemplandi, e Spectatis , ut redueatur aliunde ad actum secundum, apte respondere εἰ solumque res latet quaeren- .dum , quid sit id, quod hanc scentiam reducit ad arctum se undum contemplandi Et in hoc nulla est .l illi .
Repones. Facultates inferiores applicari ad actu m a
superioribus creatis, ideoque non egere Praemotione. Ucvisseminalis grans, hieme torseens, e X. itatur verno bo. is catos e. Faculta, motrix homini S a P lic Mur ad exerc1vium ab ejus appetitu, appetitus ab imaginatione, imagi. atio a ratione, ratio a voluntate , quae m homine move t ad exercitium alias facultates. Hoc