장음표시 사용
351쪽
Explicatur Praemotio. Ar. IV. 3 7
quid virtutis, ct dispolitionis ad agendum praei e ciuisitae accipit. Immo sicut in rebus aliquae se ipsas conser v aut, ut homo & animal dicuntur se conservare ac protegere. qua te pus sub Deo, ut generali conservatore , sibi pro cusant pleraque ad sui conservationem necessaria; ita stquaedam dicuntur se ipsa movere,& determinare ad age dum ; nempe omnia agentia libet ra , quatenus solo Deo, ut generali motore, ipsa sibi per suam rationem labriis cant formas ad actionem determinante S,nempe iudicium practicum, quo se ex intentione finis determinant. &movent ad electionem mediorum. Sed sicut nihilominus Deus taliquam generalis conservator immediate omnia conservat, quia illis ultimo adessendum dispositis immeia diate tribuit ultimam essendi actualitatem; ita & tanquam
generalis motor omnia agentia immediate movet aa
agendum, quia illis ultimo ad agendum dispositis ulti. mam agendi activitatem tribuit . Rursus ut Deus speet1- Iius,.ω immediatius prima entia creata conservat, u Coelos & Angelos, quia alia, a quibuS conserventur . non supronunt; ita & prima agentia creata , & ad pri. mas actio ues specialius, ac immediatius movere dicitur. quia nihil aliud quo moveantur a supponunt. At ne singula prosequar, sicut Deus duobus modis a Iuquid conservare dicitur, uno modo, ut conservator unia versalis, influxu scilicet juxta communis providentiae leviges dispensato; alio modo, ut conservator particularis. speciali quadam ratione interius manu tenendo in eme uel exterius protegendo specialiter pel amotionem eorum, quae corrupere possent, ac procurationem eorum, quae iuvare possunt. Sic Deus duobus modis agentia moverae clicitur , uno modo, ut motor generali , motione secuta. dum communis providentia: Ieges dispensata: alio modo. ut particularis motor, speciali quadam ratione interius in tigando,& applicando ad agendum, Uel exterius amo.
vendo ea, quae actionem impedire possent, ct ea quae actallam ultimo disponunt speciali providentia procuranodo , quo posito statim adest praemotio . Rursus sicut Deus utroque modo conservat res fori ter ct iii fallibiliter, quandiu eas conservare decernit et suaviter tamen non violata rerum natura , sed omnibus sponte sua veluti concurrentibus sub Deo ad effectum ab eo intentum conservandum ἔ ita pariter Deus utroque modo lortiter ct in alibi liter omnes actiones, quas emcidecrevit, & ut essici decrevit, in suo tempore obtinet; fuaviter tamen servata cujusque agentis conditione, aeta gentibus ipsis ad actiones a Deo intentas sub eo mo. vente concurrentibus. Porro haec utraque in fallibilitas provenit, non quidem semper ex intrinseca mediorum.
Phu . R. P. Gaudiu. Pars IV. P qui,
352쪽
338 IV. Partis Philosep. Disp. II. Q. I.
alii itius Deus utitur, indefecti uilitate ἔ ted ex elucacia sttiniversalitate voluntatis Dei, qui cum Omnia. in manu
habeat suhsidia essendi ct agendi, ita ut opus en dit. Pensat, & sua providentia munit, ut licet deficere posissent propter causarum , ac rerum desectibilium naturam, ab eo tamen , quem decrevit, effectu nunquam re ista
. Ex his rite intellectis non solum exs stentia,natura, &vis praemotionis clare, quantum rei condit ιο, aut potius infirmitas humani ingenii patitur , demonstrata manet; sed etiam, quae adversus eam objici solent, facillime solvuntur. Nec enim robur habent, nisi ex non recta eius idea , quam Adversarii sibi efformant; aut ex terminis . quibus a suis explicari, ac defendi solet, qui licet rem verissimam plerumque significent, aliquando tamen non eam audientium captui satis accommoda M.
EX quadruplici eapite peti solent. 1. Ex Authoritatet. Ex causalitate peccati. 3. EA inutilitate Praemo.tionis. q. Ex laesione libertatis. Caeterum argumenta arriori nulla fere apud Adversarios exstant . Obii. Ex primo capite. Aristotelis effatum est, . spem
mendet nen motari , Ied mutare; Atqui si prae moveretur Physice, mutaretur: Ergo Physice non prae movetur . Resp. Distinguo ; non mutatur agendo, concedo ἔ ad agendum, nego. Nam ex Aristotele 8. Phys. c. s. m. . ent a Peranda mn movent nisi mota , Ploindeque mutata aprImo .
Quantum ad Authoritates S. Thomae, quas partim truncatas, partim nihil ad propositum facientes, par. tim finistro sensu explicatas accumulant Ad vel sarii , cunnas referre prolixius esset. Unde pro follitione o iamnium assignabimus quatuor generales regulas ex ipso S. Thoma depromptas, squis enim melius explicet S.
Thomam , quam ipse S. Thomas a quibus expediri nisci Ie possint omnes hae aut haritates. Prima est . Quoties S. Thomas, aut alii Patres, dicunt, Deum non praedeterminare actiones non ras, id intelligitur de praedeterminatione , qtiae, est per modum natu rae ; seu perimpositionem necessitatis, qualis est deteris stinatio igniS ad comburendum , ct avis ad tali modonidificandum ἔ non vero de praedeterminatione , quae est per modum Iiberi, id est, per modum applicationis ad eger. citium actus liberi. Haec Regula expresse traditur a S. Tho.
353쪽
Solυuntur objectiones. Ar. VI I. 3 79
Thoma l. P. q. 32. a r. a. aa a. & 3. coni. Gent. c. 9o ubi explicans illud Dam .seeni : Decisum ρ a etermiat ea , qua fune tu nobis, dicit D. Damascenum sume re praedeteris minationem pro impositione necessitatis , qua is es rurebus t tira utis: ex quo in ert, per illa uerba non e L.
cludi praedes in attontim , nec proinde Praemotionem , quae est Divinae Providentiae, ae praedem nationis exsecua
Secunda regula est. Cum S. Thomas, aut alius author alicujus author statis in his materiis dicit: υοιuntatem mctiere se am fe determinare: esse dominam μι actus , evasere hoe potius, quam illud, esse postam is m mu eonshi fui . 6cc. hoc in te uigendum est in proprio ordine , seu premodum agentis proxunt, quod tamen non excludit, sed Iupponit motionem & applicationem primi agentis: Non
Tettia Regula est. Cum S. Thomag dicit, Deum movere voluntatem nihil imprimendo in illa, non ex e Iudi tur ipsa motio, implicat enim, aliquid movere a l. ud nota imprimendo ipsi motionemJ sed solum excluditur intusio novi habitus. Id enim, per quod DeuS facit, ut creatura actu agat, est solum in illa per modum motionis transmuntiis non vero per modum qualitatis permanentis. ita D. Diomas 3. de Potentia , art. T. & q.12. de veritate .
Quarta demum regula est. Cum S. Thomas dicit, Deum, movere voluntatem ad bonum commune, aut ad honum supernaturale; voluntatem vero movere se ipsam ad ho. na particularia naturalia, sive vera,sive apparentia,hou intelligendum est de motione speciali. Nam Deus spe .ciali quodam modo movet voluntatem ad primam voli. tionem boni in communi, ct ad bona supernaturalia. Caeterum voluntas per generalem motionem , quae ipsi da tur juxta consuetum Providentiae cui sum , quam exprimimus nomine praemunis, quaeque est ut ultimus, vigor agendi a pr mo actionum fonte derivatus , se ipsam movet fit determinat ad alias actiones . Nam ex S. Tho ma : Nulla natura quantumvis persecta pνοeedit In suu natium, vis moveatur a Deo. Haec regula lumitur ex D.
354쪽
3 o IV. Partis Philos . Di p. II. Q. III.
Thoma I. a. q. Io9. a. 1. Ubi cisi ingui duplicem motio isnem , unam generalem, sine qua creatura nihil agit ;&aliam specialem , qua indiget ad quosdam actus, ut pee. cator ad contritionem & poenitentiam agendam indiget speciali motione divinae gratiae . Ex his iacile explicantur aut horitates S. Thomae , &aliorum Patrum . Cum enim S. Thonaas in I. dist. 39. q.
I. a. I. dicit, acti in voluntatἰs non esis ab alio exteriori principio deterismate , vel ut alii Iegunt , determima iis est , ct determinationem alienam esse inimicam libertatis, Ioquitur de determinatione per modum naturae,quae non
relinquit voluntati locum eligendi , 6 seipsιm proxime determinandi, non vero de illa determinatione, quae fit per modum liberi, id est, quae est applicatio descendens
a primo libero , movens , ct complens voluntatem ad eli. gendum At de se determinandum . Cum vero S. Thomas dicit: vo raritatem οἱ -m movere, daterminare , opplicare 6s' esse dominam fui astra; , hoc in .iel Iigendum est per modum cauis proximae , quae non exeludit dominium, motionem, ct applicationem primi moventis, ut patet ex secunda regu Ia . Et hae duae regulae sunt principaliores.
Quando vero r. a. q. 9. a. s. ad 3. dicit: Deum moverire voluntatem ad votitisuem lom universalis, voltineatem ιινα /tis hae motione se determi e ad hoe bonum vertim, vel
adip.rreus; hoc intelligendum est de motione speciali , quae Iocum habet tantum in prima volitione , ct actibus
supernaturalibus . Caeterum voluntas in aliis volitioni inhus se determinat ut completa illa generali Dei motio. ne, qua creaturae applicantur ad omnes ct siugulas actio. nes, ut dictum est in quarta regula . Vade S. Thomas nunquam dicit, voluntatem ita se movere ad electiones, ut ad eas a Deo non moveatur ἔ sed e contra expresse dicit, Deum movete voluntatem ad quodcumque voluerit. vide locum relata supra ρ. 7. a. q. Eiusmodi explica.tiones adeo clarae sunt versatis in doctrina D. Thomae,ut
nullus de his ambigere possit, nisi qui D. Thomam vel
non legit, vel sinistris oculis Percuriit, non ut ejus me natem exploret, sed ut illum invitum ad suas opiniones
Dices. Nunquam S. Thomas usus est nomine Praemo. 1ἱon s , & Pra determ InitIovia: Elgo eam non agnovit . Resp. t. Nego consequentiam ς lassicit enim, ut rem ipsam docuerit, quam intelligimus nomine Pramotmnis, ct Uradeterm Matroma, Scriptura nomina Dearnatonis, Trinisatis , Confiassotialis , Ptiigatorii, Trausubstantiati nis non usurpat: nec minus tamen docuit haec mysteria,
qua res, quae his vocabulis intelliguntur, sub aliis teris
355쪽
Solvuntur obiectiones. Ar. VII. 3 I
minis expressit. Ita S. Thomas, etsi nusquam nomen Praemotionis usurpasset, nihilominu S rem ipsam do euit , quia illam aliis terminis explicavit . Respond. t. inve e ad agendum idem e se , ae stranis. vere, juxta illud principium S. Thomae ct Aristotelis de his, quae movent mota : MotIo m. ventis est prior motione molit A. Unde sussicit , S. Thomam dixisse , Deum moveare ereat raras ad .gendtιm , ut praemotionem do zeat . Sane dicimus , ari rem movere m it eum , non Vel D pra moveres
quamvis ista motio sit piae via motio;& ipsi Adversarii ea,
quibus Drus moraliter no excitar,vocant motiones moram
les ; cum tamen constet, ejusmodi motiones esse praevias. Cur ergo a pari S. Thomas praeviam motionem non vocaverit simpliciter motione mi Praecipue cum ipse pro certo haberet, motionem moventis esse priorem motio. ne mobilis. Resp. 3. S. Thomam etiam usi passe nomen stramothis ms, ct yradeterminationis. Nam Ouod lib. ra. dieit, omnia praedeterminar; a vitii uast sui deu:i Et locis supra relatis traditi motionem Dei moventis esse praviam motionem et Ergo praemotionem . se stabis aut horitate Ca eteni egregii S. Thomae interis Pretis, I p. q. ly. a. 8.'ubi sic scribit et D DHie ver eontio ia
pera ἱ : sed sto it , ω exititur, eam iutrἱ ere cooperarἱ oli electioni , υε DIltim nationi. Hula eooperatis est 2 a uu . Fra I e ferondum natu am nuἰ etitusque. Et se e do niton via sua bl e Unde negat: Esse durationem naturae, InetUr s r ω ν iustant; ean a prDna re ρI Iae eluectram , Iu Heuudo causa feeranda: Ergo praeviam juniorum Thomiliarum motionem Caietanus expunxit. R. ela. Distinguo; Non oportet causam primam cooperari motione praevia ,simpliciter quoad omnia , ita ut nihil virtutis , cui cooperetur , &a qua modificetur , supponat in causa secunda, eot cedo;motione P aevia lecti iturium aliquid , ct posteriori secundum aliud, nego. Itaque Ca j et anus hie vocat motisuem praeviam ρ Ur ae aliisur cara feeunda , quae noli supponit in ea virtutem, cui co peretur , ct a quχ modificetur. Cooyerse Ivam vero actio, proPria , quae licet actionem causalitate praecedat , non tamen est tota actionis ratio , sed supponit in caula mota Virtutem agendi, quam complet, cui cooperatur, ct a Quo modificatur,qualem esse praemotione ultro fatemur. Et ideo praemotionem nostram non excludit, sed egigit s
356쪽
Hanc elle Ca jetani mentem constat. a. Ex exemplo, quin explicat motionem praeviam, quam excludit; nempe baculi moventis, praecise quia movetur: non enim habet in se vim movendi, quam compleat, & cui conperetur mo tio manus, sed motio manus est ei tota agendi ratio . a.
Ex terminis distinctionis. Non enim opponit motioni ii.
i praeviae concursum simultaneum Adversariorum exti insece cooperantem , sed motionem intrinsece co e alia quam, qua si in unoquoque jux a naturam e uotie. 3, Quia motioni, qiam admittit, proprios charactere S praemotιο- Mis tribnit, nempe ut sit motio intrinsece cooperans in iantasMoque recepta juxta uua naturam, a quo , ut ibidem ait . pro υeviat ipsum movere , id est agere ea a sectiudae. 6 sua DIrtutem eatice secunda. tis conjtiurit efHIM , proindeque prior sic causalitate, quam alere cauta secundae; no a Tamen virtute ejus.Itaque motio cooperativa Ca j et an Len ipsa nostra praemotio , non simultaneus Adversario.
Tum concursus . Hanc vero n nutio priore re perae e fe-Qum, vere dixit Cajetanus, ct nos fatemur. in hoc nulla est dissicultas. At inquies,cur dixit Caietanus, illam non esse praeviam actioni, quod tamen Thom ista dicunt. Resp. illum ea
sensii, quo istos, docere esse praeviam , nempe causalitate effectiva, quia docet, ex ea prouent e ari Iouem, seu Gyre ct movere cauta secundae . Sed quia modificatur est virtute cauta secundae,dixit non esse praediram proprie rius at lam, quia hane modificationem habet ex proprietate agenda cauta secundae; & ideo non est pilai actione propria cauta seeundae veluti in actu signato considerata ,. licet sit prior ea in actu exercito spectata. Unde Caietanus hane modificationem explica n ton dic;t, eam e se ab actione exercita cauta secundae, sed ex vatura, feta modo causa fracunda, id est, ex proprio ejus agendi modo: quia, inquit.
eooperat Io, nempe motionis divinae, est in unoquoque Iecu .atim modtim uni e wqtie Et ideo non est prior modo
Iroprio agendi, proindeque proprietate actionis, sed so.
um ejus actuali exercito Obji. Ex. a. capite. Si Deus praemo Ueredi nos, ellet ata. thor peccati Ergo non prae movet. Probatur anteceden .
Ille est author peccati, qui prae movet ad actionen .mam Ram; Sed Deus praemoveret ad actionem malam: Ergo eloret author peccati Resp. r. Adversarios teneri ad soIvendum 'hoc arguamentum, ct alia si milia. Nam sicut Deus, secundum Tho. mistas, applicat ad omnes actiones; ita fatentibus Adversariis concurrit simulta nee ad omnes actiones. Ergo si haec argumenta probent in via Thom istarum, Deum esse aut horem peccati, probabunt in via Adversariorum esse
357쪽
Solvuntur Objectiones. Ar. VII. 3 3
conperatorem peccati . Quam ergo solutionem clauunt huic argumento, hac eadem uti poterunt Thominae . Resp. 2. Nego sequelam . . Ad probationem distingua maiorem: Ille est author peccati. qui praemovet ad actio. nem malam: praecise ut actio est, nego: ut mala est,concedo. Et ad minorem, Deus praemovet ad actionem malam. ut actio est , concedo : ut mala est, nego : seu , quod i :aidem redit, prae movet a d. actionem, ut fiat, concedo ἔ ue male fiat, nego. Deus enim, licet sit causa, ut acti' fiat. non est tamen causa, ut male fiat, & ut mala sit. Sicut aianima, licet sit causa, cur tibia curva moveatur ἔ non est tamen causa cur tibia ma Ie moveatur & claudicet. V nde sicut defectus, qui est in elaudicatione, non refunditur ii animam, sed in tibiam ita nec desectus , qui e Ii in actio. Ne mala, refunditur in Deum moventem,sed in Uolunta tem creatam deficientem. Solutio , dc objectio liabentur in S. Thoma r. a. q. 99. ar. 2. V idensis instabis. Homo est causa peccati, in quantum est caul a
pilus actionis, quae est peccatum: Ergo si Deus ut causa actionis peccati, erit etiam causa peccati . Probatur an t cedens. Nam homo non intendit malitiam , sed soIum ipsam actionem: Ergo praecise est author Peccati , quia est causa actionis , u Resp. Cum S. Thoma,qui sibi hoe Adversariorum aragumentum obiicit ibidem ad a. Distinguo antecedens IHomo est causa peccati, in quantum est causa actionis Peccati; praecise ut actio est nego: ut habet adjunctum deo fectum, concedo. Homo enim, quantumvis non intendat malitiam, est causa non so Ium actionis , sed etiam quod illa actio sit cum desectu: sicut calamus male a pratu Uno
solum est causa scriptionis, sed etiam desectus, qui est iii
scriptionae. Deus autem, licet sti causa actionis, attam ei non est caula,quod actio fit cum delectMsicut peritu S artifex est quidem causa,cur calamus pingat, non est tamet causa, cur male pingat et 2 anima esst causa motu S tib et Curvae, non tamen causa , cur defectus claudicationis reis
Periatur in tali motu . Unde sicut isti defectus scriptionis. ct claudicationis non tribuuntur scriptori & anunx, sed
calamo & tibiae: ita nec defectus actionum tribuuntur Deo sed creaturis. quamvis ipse moveat creaturaS ad agen indum. Solutio & exemplum posterius habentur in S. Tuo in
Urgebis. Defectus est insuperabilis ab actione peccati. v g. ab odio Dei: Ergo si Deus prae moveat ad actionem ,
prae movet etiam ad defectum . -
Resp. 1. Nego consequentiam . LIeet enim ιn eir:cta inseparabiliter reperiatur defectus . non tamen propte
358쪽
3 4 IV. Partis Philose Disp. II. Q. III.
re est in tibia claudicante , quotie S movetur ab anima. Respond. a. Distinguo antecedens: De lectus en inseparabitis ab actione peccati; ut illa actio est a causa primae meiente, Rego; ut est a causa seeunda deficiente , con. cedo. Utraque solutio insinuatur a S. Thoma loc.su p. cit. Dices. Cur me potius movet Deus ad actionem coia. 3unctam cum malitia, quam ad actionem eoniunctam cum bonitate Hic cardo dissicultatis vertitur,a qua se non expediunt, qui imaginantur,voluntatem in per tecto aequilibrio constitutam, ac ex se non magis propendentem ad materia Iemali, quam ad actum honum , a Deo determinari ad materiale mali, ita ut non aliquid ex parte voluntatis , sed
ola Dei determinatio illud aequilibrium tot Iat . Hic di .cendi modus parum sane conformis est divinae bonitati, ac longe alienus a S. Thomae doctrina, qui potius docet
ε. a. q. 79. a. I Deum quautum es ex se omula eonvertere in
Ie ipsem,sent ire ultimum finem; atque adeo ipsi repugnat, ut sit prima ratio , cur voluntas, si foret in aequilibrio persecto constituta, inclinetur in actu; quo a Deo, ut urintimo sine suo discedit . Unde quod inclinetur in actum deficientem a Deo, ut ultimo fine, id perpetuo adscribit S. Thomas dispositioni indebitae voluntatis. Itaque Respond. Ex S. Thoma , quod voluntas ad materiale mali potius determinatur, quam ad actum bonum , ori ri ex eo , quod ita exigit ex propria dispositione . Hanavero dispositionem remotam quidem , radicalem esse defectibilitatem tum voIuntatis , tum intellectus, a quo
proxime regitur. Proximam vero esse aliquam defectivam dispostionem ortam hic, ct nunc ex draestivo illo alibi. trio. Nam , ut supra dixi a. s. ex S. Thomae Quae n. a. doe
tἱonern , segrientu- Ionae a Planes, qua totaliter reductit tuorn Deum ferat in staticam . Si autem des aust a desito oria
359쪽
Sohuntur Objectiones. Ar. UII Ine
initus movet voluntatem ad primam 96lhizh V' ' communi. illa ea motione in actu facta e infe
360쪽
446 IV. Partis Philo U. D. II. Q. III. .
nibus iubie per e , t , At haec Roua ire ista in O cito non d het esse communis : imm generalιS provisoris munit v.
exigit , ut hi defectus permittant Πr . vide quae . diximus. Repones. Deus est; qui fecit voluntatem defectibilem, .
di intellectum capacem erroris,. aut In considerat lolii SEr a radix peccati videtur refunda in Deum Resp. Nesto antecedens. sicut enim artifex aptando ca--
Iamum, est quidem eausa bonae dispost Nonis calam tamen defectuum, quibus subjicitur ratione condItionis materiae: ita Deus est quidem author voluntati S ,&om- tum bonarum ejus inclinationum , non tamen defectis .hilitati siplius. Et ratio est, quia voluntas, scuti& in Illectus, est defectibilis ex eo, quod sit ex nihilοι pro niteque non sum me, sed defectibiliter bona α recta. Deus a . tem non est causa, eur. oluntas si eκ nihilo,sed hoc ha. hera te ipsa: Si ideo defecti dilitas ei competit ex se pia . . Unde radix .peccati est ipsum nihilum , Quod evelli creaturae peculium. Ex quo detegitur profunda Iamul, resolida humilitatis radix . Curn enim nihil habeamus e R nobis praeter nihilum originale,& peccata, quae ex I. in . Io, ut Primo fonte oriuntur, cetera vero ac ες pori Deo, in nullo gloriari possumus, ded an omnibus Deum, laudare. Haec solutio desumpta est ex Do Thoma. in a. .
Replicabis. Deus est causa ereat ur ut eat Iu,Sea creatura, uti creata, est ex nihilo Ergo Deus est cau tarp. Distingu, maiorem: D eus est eausa creatur ae , ut
creata est, quantum ad ea, quaeraecipit ger creatιonem , . Concedo' ouantum ad ea. quae notIacta Pit per creatroianem': ego Fatet autem, quod per creationem creatura A non re: ipit nihilum . Et ideo Deus non est causa , cur creaturam ex ni talo, sed solum, ut quae de se nihil est . .
vuta fit dependens a Deo: Ergo superfluit praemotio . Respond. g. Distinguo artecedens: Fidi dependens aiDeo; ut a cooperatore, concedo ἰ ut a primo motore a P. Di te ante, nego. Solutio patet ex iplis terminis , . quia per concursum timuitaneum intelligit ut caulae secundae, non tamen applicans causam secundam. Rei p. a. Distinguo idem antecedens. Per concursum norauit an elim causa secunda est dependens a prima rex PM- te ipsius effectus, concedo ex parte cooperationis, qua simul cum Deo producit effectum. nego. Cum enim con cursus simultaneus nihil ponat in causa seeunda, edao,1us reci Uat ut in effectus producit quidem ipsum