장음표시 사용
81쪽
82쪽
De V Utintario Libero. Ar. II. 7 r
ἔntra limites boni sensibilis coercetur. Imo cum inter tot Dona sensibi Ira , quae se offerunt,natura sensitiva discerianere nequeat, quid sibi expediat quidve noceat,squi pin cum discretio opus sit proprium rationis res invicem conferentis, ac merita cujusque ponderantis 3 ideo appe. ιtus sensitivus regitur iudicio, instinctuque a natura in vitis, ct ad unum determinatis, quae arbitrιo naturae senis titivae non subjacent, sed ipsam naturam, eiusque appetitum sibi omnino subjiciunt. Unde talis naturae appe.
tatus non est Perfecto liber , suique juris, nec se ipsum regit, sed ab Authore nature mediante iudicio , instininctuque naturaliter indito regitur. Ecce verba D.Thomae Quae R. 23. de Ferit. ar. I. id totum egregie declarantis:
O Lussistitia sensititia Iieet reo plantur forma rerum sue nrae. teria , non tamen omnino ἰmmateriai veri os abisne materia eoudition ὀtis Llimitatione feἰώ et, impersectione 2 ex hoe .stioA reelairantur in organo eor orati. Et ideo melinatis in eis non es omnἔuo lisera , quam via In eis aliqua illertatis n. mItatio , of s/nil trado M'. Aelivantur enIm per appet. eram .u at graia ex fe)ssis, in quantum ex apprehensione aliquia appetrant . Sed inel nari in D , qtiou averunt , veι non m .
σιiuar . uora subjacet assimsellam propria ς quia , ut inquit . Par. quaest. 83. ar. I. Iudicant naturali jud elo , ω is,nctu . In tertio demum, supremoque ordine sunt illae formae, quae actui puro viciniores a materiae fiscibus ita recedunt. ut etiam sine ullo ejus consortio subsistere possint , de Lub stentes dicuntur. Eiusmodi sunt Anima rationalis. I Angeli. Harum formarum Iatissima capacitas est, adeo ut licet ex conditione entis creati ad certum rei genus definiantur . sua tamen vastissima amplitudine Omnium omnino entium formas intelligibiliter recipere possint, ob
quam Causam D. Thomas i. par. quaest. q. ar. 1. eas inii
nitas esse dicit , non quidem secundum actualitatem enistivam , t id enim solius Dei est 3 sed secundum capacitavitem intellectivam. Tales formas sua quoque sequitur Proportionate inclinatio, ideoque ampli. udιnis inlinitae, ac ad omne omnino bonum parens. Unde si ad aliquia naturalem ordinem habeant, ae a natura ipsa determionentur , hoc solum est ad summum, universaleque borium . quod naturaliter ct necessario amant, habitu quidem semper, actu vero cum ipsis debite proponitur . Et hunc si immi boni naturalem amorem pro arbitrio mutar Non Possuiu , nec in ipsum ius, dominiumque obtinent a sed illum habent a natura inditum pro semine, ac princi Pio omnium affectuum, ac motuum suorum. Oporterenim principia esse a natura , ut ait D. Thomas l. Par.
Suaest. Oz. ar. l. quia natura est Primum In unoquoquea
83쪽
ς 1 Tertiae Partis Philosophiae. Q. II.
proindeque prine, pium alio tum . aeter uin quantum actomnia bona particularia, in quibu tota honi plenitudoenon est , inclinatio ipsis praee minet, ae dominatur , ita ut possit uel ea diligere quatenus bona sunt, vel respicer aequa parte lunt defectiva. Unde si ad ill feratur, id nota est ex naturali determinatione , ac instinctu, sed ex pro . Pria electione , ac arbitrii nutu : unde circa talia bona Iiberrima est , tum quia ipsi praee minet, ac dominatur, tanquam sibi i ferioribus; tum quia ad ea non alliguur, utpote sua capacitate minora tum quia ad illa tertur nota ex instinctu a natura sibi determinato , sed a se formato. Haec inclinatio υoluntas vocatur,quae in tanta indifferenis Lia ct amplissima capacitate appetendi quidquid libuerit, ut dirigere , ac determinare se posset, a naturae Author non certum aliquod judietum, ac particularem instincta sortita est , sed rationem , intellectumque omni iudicio, instinctuque naturali universaliorem , quo deliberat,di
scutitque quid faciendum . fugiendumque sibi sit, si eque non a natura , sed a seips, , proprioque judicio regitur. Imo quia judicium illud est aliquod pal ticulare bonum,de ipso per rellegionem disponere , iudicareque possunt
agentia tali intellectu,voluntateque praedita, illud emen. dando, revocando, mutando , prout ipsis videtur; seque perfecte su juris sunt, de suis motibuS disponunt , Ple. numque sui juclicii, ac determinationis dominium otiti. Hent , prater quod ad persectam libertatis arbitrii ratio
nem nihil aliud requiritur . Ex his omnibus,quae ad mentem D. Thomae paullo fuissus pro rei momento ponderavimus, jam mani este appa.ret,primam Libertatis radicem esse elevationem alicujus Daturae super materiam: causam vero propinquiorem esse amplitudinem tum cognitionis, quae ad omne ens ferri
potest : tum judicii , quod cuncta, etiam seipsum per re
nexionem , ad tribunal suum examinat, tum appetitus , qui ad omne bonum patet, Ideoque particularibus boliis e minet S dominatur: Formale vero Libertatis arbitrii constitutivum consistere in pleno dominio supra proprios motus , seu in iure regendi se ipsum , ac de propriis acti. hus disponendi, non ex naturali determ.natione , sed ex propria electione. Piopter quod Aristoteles i. Metaphys. cap. 1 peregregie dixit ; Liberum ess , quod est ea . H, Gex Dinonit. Quippe, ut exponit D. Thomas variis tu locis, cum ad actionem tria concurrant, instrumen αtum exsequens , forma principaliter essiciens, ct finis ad agendum movetis , agentia lihera haec omnia ex se ipsis habent ἔ nec enim solum motus suos exseqiuntur, ac for aS illos causantes per propria is cognitionem accipiunt,
sed etiam sibi finem agendi piael lituunt , in quem se se,ut libuerit, diligunt.Videatur D. In I .p. q. ιδ. ar. I. V. ι I. Coosla
84쪽
De. Voluntario Libero. Λr. II. 73
' de ratisne Lia νωD aνέ νδ i. HActenus dictum est de causa tum radicali, tum urorr.ma, tum Dimali Libertatis arbitrii inu mcum, an in sua ratione includat in d fferentiam Oiquam autem ex iam dictis satis consiEt es 'mInati nem ad unum capitaliter repugna e liheffa 'proindeque ad iIIam requiri indifferentia: aliouam tamen id ampIius expendatur, Libertatisque' esias;
Iuculentιus Hanotescat , difficultatem est in ri et 'l'mus in hoc para grapho: pro cuius intelligentia nom n mination I ad unum.Quatuor modis dividi potest Primm an indifferentiam activm ct ρvisivam. Indirarenti: - Π
en qua subjectum perinde s habet ad a foes ια'
Indifferentia vero activa est,qua facultas acti υ, o ἔ- se habet ad plures affectus piodueendos sie i h ZA; passive in digrens ad figuras omnes, qu a eas indiscrimegatim recipit; Sol vero active indissidens ad indurandum
x emolIiendum, qu: a utrumque praestare potest Secundo dividitur in domi entia in object am ct GDo. Utv m,seu Jrmalem. In differentia odieiuva est riu oh;-uum proponitur potentiae ut perinde se habens id termi
nem , & quoad exeretrium ἔ seu, quod idem est , eo erιεris aςis, 2 eontrari nis. Indifferentia quoad speeifieati ci
habet ad actus contrariae speciei , puta ad amne met dium . Indifferentia quoad exercitium , seu eont 'dictionis, est, qua Potentia perinde se hahet ad po- ν' non Ponendum eundem actum, ut a
Duae sunt oppositae sententiae. Prima est Iansenti. aa
85쪽
4 Tertiae Pariis Philosophiae . a II.
ctae libertas arb: trii requiri totum lumen, a rectionemquctrationis voluntati praefulgentis , ac exceptionem a c R. ctione; adeoque voluntatem, modo haec duo adsint, Iibe re velle, etiam quae necessario vuIt At absqudi indine renatia . Ex quo infert, Amorem quo Beati Deum , ct Deus seipsum amat, esse liberum; quamvis fit necessarius&absque indifferentia. Caetera fere omnes Theo os i , ct Philosophi aliquam indifferentiam ad libertatem arbitria
I Ndifferentia est de ratione Libertatig athitrii: undo
quae voluntas vult eg necessitate suae naturae,non vuIt Iibete Libertate arbitrii. sed solum improprie dicta , nempe libentiae ac spontaneltatis. . Conclusio duo supponit. Primo , distinctionem Libertatis tu pra explicatam in Libertatem spontane/tatIs, ct I hertatem Arbitrii , ae solum de hac posteriore procedit . Supponit secundo. voluntatem ad aliqua inclinati naturaliter ex necessitate suae essentiae ἰ ad alia vero, cum sit naturaliter indifferens, sese propria electione deteris minare. Dicimus itaque, Libertatem arbiti ii loeum non habere circa prima , led solum circa secunda ; sicque ad eam requiri indifferentiam, saltem eam,quae ea cludit naturalem necessitatem ad unum determinantem . Haee suppositio cum liberi arbitrii notitiam,ac eoneruissonem illustret, opere pretium tuerit paulo accuratius expendere ipsis S. Thomae verb;s q. ax. de Ueritate a. s. In restis, inquit, subordinat , eρrtet primum tae Iud Deaendo , 9 in fecundo inven ri uou fotum id, quod μῶ om.
86쪽
De Voluntario Libero. Ar. II. Te
- , bonum si nivertate, atque illud in si cita re eomst.
netur omnimoda bona ratio : voluntas enim est essentialiter appetitus boni per intella ctum apprehensi -& idere ex sua essentiali ratione determinatur ad id , quod eῆProponitur ab intellectu sub omnimoda boni ratione Irro s nempe ad bona particularia I uon de ne ef
. ACU HRRς dost inam passim repetit G
P. q. 6o. a. 1. & I. q. 82. a. l. r. a. q. IO. a. l. 6 c. eam
que illustrat ex analogia intellectus , qui naturaliter adhaeret pilmis principiis, ac ex illis se movet ad assensun, conclusionum:sic vo Iunias naturaliter ine Iinatur in holm um vel sale , seu finem ultimum , ae ex eo se moverct detern inat ad bona pari cu Ia ia. Quippe oportet, inquit r. p. q. I. 82. a r. l. De quod uoturistiter eondiente neam mobiliter ,δt fu damentum γ ρrone pinna σmulum alrnm. gnia uatur ' ρ est ρrimum in uvoquoque , cu omnis motras procedit ab is liquo imm sui . . Probatur sic explicata conclusio l. Authoritate S. Tho. mae, qui hic adeo expi emis est , ut mirum sit, Ian lenium
locis haec duo lassiciant . Dierum arsιerium , inquit r. p. P. 29. a. r. 8alemus re pectu eorum,'ua non uetessario voluαmus, vel Mattirata instinctu . appetitus vero uatur, is , ut non subjaeet Mero ανί tris. Et Q. 4l a IVoltimas s natura eeundum Me φρον ine ἰα Onῖ - ou au inra est determinata ad tinum , sed υOttineas non e t detrγα manata ad unum . . . Eorum igitur Do uneas es prin/ἐνὶ timqn ρο nisu, vel aliter effec eorum autem, qua usu polyti ne
S. Doct. libertatem arbitrii naturali necessitati ct deteriam nationi ad unum, . p. q. 83. R. 2. q. q. de Per. a. frobatur a. ejus ratione. Voluntas libe a est libet rat arbitr1ι, cum agit voluntas se det ei minando: Acqui in his, quae vult necessario, naturaliter, ct a inue indiffs
' ' Trivolunt: s seipsam determi an
ut natura ex sua essentia ad unum determinata: Erilo in his non est libera libertate arbitrii. Major est S. Thomae' ct constat . Nam libertas dos en voluntatis ut voluntas est, ut en Im ait q. M. de er. a. ari T. Me propium es D a van
87쪽
τ 6 Tertiae Partis Philosophiae. Q. II.
actuum, idest , libera . Unde agens naturale herum dividunt agens ut sic, ut genere & modo ageno diversa . Minor etiam est evidens: nam propriuin est naturae ad actionem determinati ex necessitate suae essentiae voluntatis vero se ipsam determinare. Immo proprie Iι- herias arbitrii sita est in jure sese determinandi, ut vel Hoc argumentum acute di profunde duqhus verbis fici
expressit CajetanuS . .q. tr. a. . Differt voluntas a natu
ra. Quod natura causat, quia es, nempe ex necessitate suae formae naturalis; ac proinde necessario unum, tua unius non est, nisi una natu talis forma . volunt a S vero causat . qtila utili,nempe non ex suae naturalis forme,sed ex pro . otia determinatione; Atqui voluatas actum, ad quem nota est indifferens, sed naturaliter necessitata, no eadfat Prae ei se, quia vult,ides ,ex propria determinatione; sed quia est. dest,ex naturae determinatione: Ergo illum non elice Iibere ut uoluntas, sed naturaliter ut natura. Declaratur minor. Nam determinari est ejus, quod ante indifferens erat & in determinatum, ut cotistat ex termini S. Elgo Ut voluntasse determinet ad actum,oportet, ut ad 1llum eia
sua natura sit ind fferens: nam si ad illud naturaliter de . terminetur, determinatio non illius est, sed natu lae , ut ciram nullum ius hahet voluntas .
' Resp. naturam a voluntate differre, quod Ila caeco impetu, haec vero agat cum luce & dire onerationi
Oroindeque voluntatem non elicere has volitiones actu s necessitatur, ut naturam, sed modo voluntati pro .vrio . cum in his a propria ratione stirigatur. Sed contra. Et si natura cognitione destituta caeco agat impetu , attamen hoc non est de ratione naturae, ut i s sed solum ut agat ex tuae essentiae determinataone . Hozenim a natura est, quod a rei essentra necessario profluit. Unde in natura cognoscente motus Φlli sac ab ea ut natura est procedunt,ad quoS ex sua essentia determinatur, licet cognationem supponast . Confirmatur. Principium libertatis arbitrii non cadit subli heri a te ἔ eam enim antevertit; Sed volitiones HI aenaturales di necessariae sunt principia libertatis arbitria, sicut quae sunt naturaliter nota sunt princi Pacliscursus, ut saepe ait I. ThomaS : Ergo non sunt liberae Iibertate
' Proba tur 3. Conclusio. Liberum est Ithertate a rhurii, oujus domini sumus, quod est an potestate, non a , nostro subditur imperio de arbitrio , Quod inest Inobis: nnde liberum definitur : Iu ais ea a se volitio naturalis di necessaria his omni vos caret dot bus.
88쪽
Ergo non est libera libertate arbitrii. Μajor est per se nota: unde Liber u arbitrium a Graecis dicitur antexuson. idest, quod mi ha et potestarem. Μinor quoad singula de . claratur e nam eum natula sit primum in re, naturat Ianostrum pra veniunt dominium. Necessitas vero legem 2 dominium nescit, ut vulgo dicitur & constat: unde hae Axiomata per se nota S. Thomas admittit: Nibu tia Mais
es, usu fumus domi ut, i. p.q. 82. a. l. Nec itidem id nostra
est potestate , nec nostro subditur imperio, sed naturae, quae jus in sua nobis non sinit, sed praeripit , ae sibi unquendieat.XUnde illud vulgo tritum, Quod natura dedit,
tollere nemo pote st. itaque hic voluntas non praest, sea naturae, ac necessitati subditur & servit. Demum quod nobis naturaliter & ex necessitate inest, non est nobis a nobis , id est , ut a nobis causatum, sed ut a natura da, tum . Unde in naturalibus agimur potius, quam agimus Hinc S. Th. I. Eth. c. l . si operari es in uos p testate ,
bo test, quod non operari fit etiam m nostra ρorassato, a IIas operari non esset a nγbis , DA ex necesstate. Et I. p. q.8 . a. r. Stinam Domi si uos roriam acturam secundum g Dod possiti tis Mei, vel iιlud eligere .Eκ his colligitur, ad libertatem arbitrii, praeter exemia ruonem a coaction quae omni voluntario etantialis est,
uo requiri. .Lumen ac directionem rationis. 2. Indisse iarentiam a naturali necessitate ad unum determinante Haec enim necessaria sunt ad pIenum actus dominium Lumen quidem, directione rationis, ne caeco bruta liqua impetu abripiamur, sed disponamuS de nostro actu tan, quam nos regentes, nostrique compotes . Indifferentia vero a naturali necessitate, ut agamus ex nostra, non ex naturae determinatione , ita ut tota ratio, cur alius sici
fiat potius, quam aliter , sit, quia volumus, idest, nonra electio , non vero quia sumus, idest , naturalis conoeitio. Horum quodvis desiit, deest arbitrii libertas. Da. fectu prioris conditionis motus primo primi non sunt u. heri, quia plenam advertentiam praecurrunt. Desecta posterioris, amor beatitudinis non est liber, quia Uo Iun. tas ex natura sua ad illum determinatur ac necessitatur. habitu quidem semper;ac actu vero,quando est in aliqua
dispositione, inquit a. Th. t. a. q. ι . a. I. id est, cum ea
res, in qua est beatitudo, evidenter ei ab intellectu proponitur.
Obii. Ian senius lib. s. de Gratia Christi, integram IIIa . Aut hora latum S. Augustini,ex quibus hoc argumeniatum pro Epiphonemate eruit. Omnis volitio est esten. tiali ter Iibera, etiam perfecta , leu J:bertate; Sed non omnis volitio est cum indifferentia, ut constar de D a 4mo.
89쪽
σ8 Tertiae Partis Philosophia. Q. II.
amore beatitudinis & Dei clare ulli : Ergo indifferentia non est de ratione Iibertatis. S e probat Majorem. L lae. rum est lihertate perfecta , quod est in nostra potestate et Sed omnis volitio est essentἰ aliter in nostra potestate et Ergo ei essentialiter libera . Maior constat. Minoremtic probat. Illud est in nostra potesta e , quod fit, cum volumus, ct non fit, cum nolumus; Sed omnis vo Iitici es talis, ut constat ex terminis ἰ si enim nolimus , non erat Molitio, sed nolitio: Ergo omnis volitio est in nostra Potestate. Minor constat . Naior uero usurpatur a S. Augustino ut principium e ertissimum in Lib. de Spiritu ct Litera . Hoe , inquit, quisque in m potestate habere Αἔ-σitur , quod δε vult sarat ἔ se non υule non faeri ., Unde conacludit Lib. I. de Lib. Arhit. c. s. Voluntas Is nostra uecesset υοιώ ut , misi esset in nostra potestate. Iura , ut ii qu ct b. 3. de Civ. Dei , c. to. Gυοιtimus, ηι ἔ si Mium os , nou est. Idem sexcentis in locis inculcat. Ad hoe argumentum, quod Iansenti Achilles et , Respum ego maiorem . Ad pi obationem , nego minorem . Aa ejus probationem, distinguo majorem: illud est in nostra Potestate , quod fit , cum volumus, ita ut tota ratio,eur fiat potius , quam non fia , sit, quia volumus, Concedo; ti tota ratio , ut fiat potius, quam non fiat, non sit quia volumus , sed quia ita sumus a natui a determinati, nego. Itaque hoc S. Aurus uti principium verissimum est, modo verna in sensu formali accipiantur . Quo aenim quisque s vult, facit, si non vult, non taeit , neci
En ejus est iotestate ct arbitrio, modo fiat praecise , quia
ivult; at ii volendi necessitas ei a natura imponatur ea am volitio non est in ejus arbitrio di potestate electiva, sed in natui ae necessitate . Nec de tali solitione propridi
tius dicendum : Naturae iacit , tit velimus , ut uon velle non possimus. Porro quod non velle non possumus , ne
mo dixerit in nostra esse potestate , nec hoc unquam di. xit S. Augustinu S. At nequis de eius mente dubitet, ea constat ex ipsa Libro 3. de Libero Arditrio . Nam cum Evodius ibi. c. ioc principium ut per se notum posuisset, Nulla enφa . Proindeque nulla arbitrii libertas , deprehendi potes, ubὲ
Martira n cespita grae dominatur ; illud non reprehendit. sed amittit S. A ugus in iis, ac fatetur , quod si voluntas a naturali necessitate ad bona commutabilia convertere tui, iam ea volendo non peccaret. Sed c. a P. contendit, Ideo peccare, quia non natura & necessitate, sed propria terminatione ad ea ertur,nec alta ulterior causa daraque i,cur avarus v. g. vlara mo.la pecuniis inhiet, quam
oui a yult. Caeterum fatetur, quod ii hujus volitionis ra causa
90쪽
De Voluntar o Libero. Ar. II. 79
eausa ali .i eliet, qui 'vici voluntati intervallist, Puta, na. tura ipsa , iam peccatum non esset, nempe desectu liberintatis. Unde tandem concludit: Hae brevssmum tene: Guaeetinque ista ea a est volunt alis , 5 nouer potest resbii , sue peccato e eed isnr . Si atitem potes , non et e edatur , non peprasitur . Inis euim peccat in eo , quod nN lo modo ea verἰρ tes Pereatur autem : caver i. rtur ροtes . Ut autem ait I. itai de Spiritu & Litera c. Io. Cum potesas dam
tur, necessitas non imρouitur .
Fatendum tamen , S. Augustinum in sua cum Evodio disputatione lib. 3. de Lib. Arb. c. a. paulo latius hoc priuri pium extendete : Nos id ha/ere in peti sate , quod, eum volum m , a est ἔ atque inde concludere , omnem vnωlitionem esse in potestate, quia cum volumus, adest, ideoque liberam elis. At tune latiuS Rimit οἷe una pro uoluuiarao . seu pro eo, quod est juxta inclinationem voluntatis. Unde Evodius, aut potius ipse S. Augustinus in perin Ona Evodii, non ita acquievit huic suo ratiocinio, quin rursuSc. ι . quaerat, an volitio , ut ut litera , ct in po-Lessate nostra dici possit,esset tamen libera librrtate sussiω Cienti ad peccandum , id est , libertate athitrii, si ex necessitate inesset voluntati ab aliqua altio i causa . Ad quod respondet,quod si haec volitio insita emet voluntati ab aliqua causa , ita ut voluntas oppositu in non posset vellς , omnino culpabilis non esset , nec proinde libera ibertate arbitrii. Ex suo constat, S. Augustinum ut ceratum supponere , ad libertatem aibitrii requiri indi Garentiam a naturali necessitate, nec proinde sensisse, vori itiones, ad quas voluntaS naturaliter determinata est, esse liberas libella te arbitrii , sed solum linertate latius sumpta, seu libentiae. Instabis. Amor beatitudinis est ex naturali conditione voluntatis ς Sed amor heatitudinis est perfecte liber , ut caepe S. Augustinus ct D. Thomas innuunt : Ergo etiam volitio procedens ex natura volunta tis,est libera . Resp. r. Distinguo minorem: Amor beatitudinis est li. her , libertate naturalis. ne linationis ct spontane itatis. concedo; libertate dominii ct arbitrii, nego. Solutici patet ex dictis, ct est e xyresse S. Th. r. p. q. 82. a. l. ad 3. ubi ait :i petitus ultimi finis r id est, beatitudinis ansu es de i s , quorum donatui fumωs . Resp. I. Distinguo eandem minorem: Amor beatitudionis est liber , suo ad specificationem, nego ἰ quoad exeraeitium , subdistinguo; si summum bonum , in quo ei beatitudo, clare proponatur voluntati, nego ; sin minus concedo . Voluntas enim ex naturali sua conditione de terminatur ad amandum summum bonum, seu heatitudiis