장음표시 사용
111쪽
poetarum limatissime. Nam quae de rege maximo de optimo olim scripseras,ut legerem corrigerem que iustisti. Legere potui, quod feci; corrigere V ro non potui. Nam quid est quod manu tua emissum correctione indigeatὸ Vulgo dicitur,nihil dictum esse quod nequeat dici melius. At hoc in rebus tuis falsum Virgilianti carmen, quam dicteria tua corrigi promptius fuerit. Legimus aliquando
Socraticum Xenophontem, nescimus qua elo Juentia homo Graecus eluceat: ignoramus enimam no nostro Graecas literas. De Latinis si quod est iudicium nostrum, neque ille translatus se Antonio , neque Socratem Alphonso parem facit. Nam de tu Xenophontem hunc eloquentia superas de Alphonsus sapientia Socratem antecedit.
Quid plura Z Apophthegmata Plutarchi Philel
phus in Latinavertit. Dicta illic factam memoratu digna breuiter comprehensa sunt illustrium virorum,quos non Oriens modo, sed Graecia simul de Roma protulit. Maiora tamen de illustriora de v-no Alphonio tuus liber explicat. Felix tu igitur, cui tantus princeps scribendus occurrit: felix AI-phonsus, qui te ad consecranda eius gesta idoneuoffendit. Nam neque tibi materiam uberiorem inuenire, neque illi scriptorem clegantiorem obtingere facile fuerat. Verum ego ut eo redeam, unde digressus sum, Siluestri tenebo morem, an
112쪽
notabo pleraque, non tanquam mutanda sint,vel quod meum iudicium anteponam tuo, sed ut me librum vidisse ac legis Oe intelligas: quod tunc vorum maxime iudicabis , cum per singula capita, tui operis aliquid me videris
a maioribus lapis excusa videbis, eam aede lector, ea Antonii Tanormita ; qua vero
minoribus , AEnea Diuii esse si ira Quod remonere, haud nconsilium iudicam. Vale, s
113쪽
Atticam vocant, dictorum S factorum Socratis com mcntarios edidit, quicquid a sapientissimo viro diceretur eis cercturve memoria ac celebratione dignum existimans.
Cuius ego consilium usque adeo laudo proboque, ut mihi semper excellentissimorum hominum vestigia atramento α calamo obseruari debere visum sit: nec quicquam eorum quae dicerent aut acerent, seu stra elabi permittere. Nostris quidem temporibus etsi non contigit Virum Videre, ut quondam oraculo Apollinis sapientissimum iudicatum, certe contigit Alphon sum intueri, qui sine controuersia regum principumque omnium, quos nostra aetas tulerit,& sapientissimus & fortissimus haberetur. Cuius dicta aut facta tanto chariora esse debebunt,& memoria digna maiore,quanto pauciores vel omnibus seculis reges inuenti sunt ingenio sapientiaque praestantes. Nam philosophi quiq; doctrinam aliquam profitentur, studiis tantumodo suis intenti aliena omnia contemnentes,haud mirum videri debet, si singulis aetatibus plures Mdocti & sapientes euadiit .Reges vero ac terraru principes rem publicam domi militiaeque gerentes, plerumq; assent toribus circumsessos,atque iis qui ad voluptatum potius exercitia admoneant,quam doctrinq. firmos& constantes si
114쪽
Inuenias neque a studiis bonarum artium abhorrentcs,non tu hos stipra modum admiraberis & in coelum usi laudibus vehes Recte mediusfidius maiores nostri,illi quide
vetustiores,si regem aliquem inter voluptates moderatu, inter adulatores firmu, inter vana plerat principum e ercitia doctrinae studia haud obmittentem animaduerterent,inter Deos protinus referre consuevere,quorum no mina ad nostram usq; memoriam,& dies, SI menses,& 0-dera in Deos conscripta testantur ac celebrant. Itaq; nobis
nec dicta nec facta literis merito tradenda desunt: qui imo talia sese offerunt, ut neq; de philosopho, neq; de rege fere ullo unquam grauiora vel iucundiora vel legeris vel audieris.Sed Xenophon plane ipse nobis deest qui sua illa suaviloquentia Alphonsi regis praeclara facinora monumentis atque immortalitati mandaret. Ego namq; sut i genue fatear imbecillitatem meam in sat scio me nequaqua tanti viri laudes pro dignitate consequi posse. Maiores aliquanto sunt,quam ut mediocriter docti hominis viros patiantur. Sed quid Z Erone ingratus in seculum nostrum, aut in hunc, qui seculum nostrum gloria exornat i Sane si in altero de duobus porcunctandum sit, praestabit utique indocti quam ingrati nomen induere. Alios saltem prae-esaro Mimmortali ingenio viros ad honestissimum hoc certamen excitabo,quodque tubicinis officium est, haud equidem facere eruoescam, aere ciere viros Guartemque
boημι tanto est Socrate maior, quanto grauior Romam homo αλ quam ci cinputatur. Et quanto di ci vi reges, quam tuam Aramnes philosoph ra.
115쪽
II. IM .RAsANT , & quidem suppliciter Ioan me Neapolitanorum regi nae oratores Alphon-suiu . vi dcstitutae omni ope reginae auxilium ferret. lis refragabantur fere omnes Regis consiliarii, durum & perquam anceps fore bellum dictitantes, apud genus hominum armis exercitatum, industria atque opibus pol le poteritque, α praelertim apud mulierem, ingenio mobili & inconstanti. Tum Rex ,ε ccepimus, inquit, Herculem etiam non rogatum laborantibu ubue-mre consisse. Nos regina,nossemina, nos adflicta, nos demum tantopere roganti ope erre dubitabimus: siraue qhippe bellamsi ceptum esse se
reor , verum eo praeclaruia I murum. Inetiri e periculo nemo adhuc gloriam consiectum est. i Hunc nouum Herculem sibi auxilio esse. &senenses orant, quibus tanto iustius ident opem ferre, quanto indignius oppramuntur. Quod si Rex ibiit est
laborancibus etiam cum peraculo subuemte, Senentes certe non deseret, quos vel solo verbo reddere lusos & quietos potest.
Illud grauiter & iuste dictum in equitem quendam prodigum vel in primis recenseamus. Quibusdam a Rege magnopere petentibus ne saltem in corpus lueret debita, quae ille plurima per luxum libidinemque contraxerat: s cspondii tiraiunt, equitem hunc nerue sui regis grati /,neque atria commo ,nequepropinquorum cs amicorum aere alienos cepto tam gravdepatrimonium profudisse , quinino substantiams
u omnem coryori tuais si se corpus i itur luere aequi esse. ami In Anglia quae quondam Britannia dicta est qui extra matrimonium mulieribus commiscentur, deprehensi , lacerdotis ian perio die sesto in proces tu cleti ac populi adeste iubentur, & retentis semoralibus nudi ecclesiam circuire, ardentem cereum manu gestantes. Si quem poena pudet, is auro noxam redimit. Mannus quadam Florentinus, qui cepe data pecunia effugisset poenam, rurius deprehensas iubire quam dare argentum statuit. Die dicta. ad ecclesiam Lingo pallio contectias venit quo in media turba virorum sceminarumque deposito, omni ex parte nudus remansit. Ac indignante sacerdote, & femoralia vi restimeret iubcnte, Minime, inquit, gen 1um: mpudenda hac quaptata istum, ea potisimum uare pinuas Acet.
116쪽
Cum Lincas medicus vir disertissimus orationem apud Resem III. habuillet, eumque quisvis deli eroicis laudibus extulit Iet. serunt fi- ADubstrinita oratione regem ducisse, Si verasiret, Luca, quae de mepraedicis., Deo R ei decet
Nauigabamus ex Sicilia in triremi cum ipse Rege nonnulli, quos IV. singulatim ille comites delegerat, quibus mos erat mane Regem m Prudent . puppi officii causa salutare, de offendimus eum aliquando demirantem garrias aves triremem circumuolantes, attentesque si quis bolus triremi decideret, certatim illum arripere, quaeque acripuis Iet celet, ret illam aufugere. Hac contemplatis Rex mox conuersus ad nos ait, persi ite uni hi garriispurpurati ct curiales aliquot mei: - lac enim aliet: od sicium aut benericium dimicantes inuicem a me Fertqt .frofugiunt.. sapiunt mea quidem sententia, qui accepto aliquo beneficio vel mediocri. curiae valedicunt. Oriendunt enim anamum suum expletum esse, & periculo sese subtrahunt; quod in curiales Dequenter accidit, qui veluti sues, ubi sagi nati sunt, in coenam Domini mactantur. Caeterum qui opes adepti magnas, apua Reges perseueranti non 'uidem id agunt ut gratias reserant . iud vel tuto abire nequeunt, velois rubiliatis esse praelesciunt.
Hi pano, vero quingentis atque eo ampliusannis . a studiis humanitatis usque adeo abhorrentes,ut qui literis operamini penderent, Sapienter. ignominia propemodum notarentur, ad literarum cultum sic reuo- . cauit, ut desprope lueessetatos homines doctrina quodammodo
reformauerit. 1 si Gothis ac Longobardis tales Reges fuissent, neque mutilatum Livium. x neque aliorum detrimenta auctorum deploraremus. .
Cum audisset unum aliquem ex Hispaniae regibus solitum dice- V1 re, non decere generosum dc nobilem virum este literatum, excla- Facite. masse fertur, Vocem hanc non rexi ta bouis esse. Gramimc Cum Alphonsiim ero ex Baiis P eolos usque sequerer, essetque illi ad me a sermo de litetis. Ait se legiste librum Augustini de ciuitate Dei, ex Lat: no sermone
in Gallicam linguam translatum, in cuius procu ostr ptum esset: Regem litaterarum, nihil auitia nisii inum coronatum 6 f. Atque ita sibi videri affirmauit.
Erat Alphon susin co Matricienti, necdum latis dc liberaue- VII. rar, utrum Franciscurri Sphortiam an Nicolaum Picininum in amicitiam &socilatatem admissurus esset, de erat alterum duntaxat propter illorum inter se simultates admissurus. Cu interim Matricientes legati Rege adeuntes petierunt, ut ex ipsius volutate Nicolao ne an Frai
117쪽
cisco gratificari deberent. Quibus Regem respondi Te qui aderant' perhibent, Virosique tanquam amicos habendus est, sed ab virusique tan-qπam immicu cauendum. Pari ut mihi videtur prudentia erga Iacobum Picinini filium Alphonsus utitur, cui ut amico subuenit, ab eo tamen ut hoste cauet.
VIII. Harpyias lesebamus insulas incoli consuetas, cumque insularis Fac υ. quispiam id aegrE ferret dixi ste scimus Alphonsum, n est quo is ontem obducasio amice. Exinsi uenim in curiam Lomanam commigrasse Harpyiab compertum est bique iam domicilium constituisse. s Harpyas arbitror fuisse quam plurimas. Nam curiam ego adhue nullam
IX. Bellum Neapolitanum semel ingonii atque inuicto animo cumo suscepisset, nulla postea vi nullo periculo, nulla clade, nullis denique diis cultatibus auerti aut deterreri potuit ab incepto: quinimo a fot tuna nonnunquam proiectum,vel in hostium potestatem perductu surrexisse vidi miis, multoque acrius quam ante constitiste, incredibilique pertinacia bellum omnium ferEdissicillimum, post secundum demum de vicesimum annum confecille, mortat que omnes exemplo suo admonuisse fortunam serendo superari polle.
9 Coeptis quae quidem iustasimi, decet Regem inuidium adhibere animum, ac fortunam scicado vincere. At ubi conatus iniquus est, praestat vinci quam vita
V. Cum adhuc grauiter ex febre Rex iaceret, de Aurispa senior a Fortirer .ctus vir ad eu vi standi gratia accederet , subito sorcs aperiri iussit, & in in se. cubiculum penitus admitti: inibi illu multa cum eo de studiis literarii, multa de erroribus Hieronymi haeretici mirum in modum disseruissς
tradunt,quamuis morbo uchementer implicatum. io Hieronymum haereti um . de quo senior Aurispa cum Rege disputat .im' 'ηλε, vi telligo Bohemum suisse, qui Constantiae crematus est, ct m impie d eligiones via, diu PF- tiret. Adde igitur si placet) Hieronymi pauiam, ut quod nos scimus posteros haud
n. Cum poculum quo Rex ipse biberat, Caspari generoso aduleri seniis scentulo dari iuberet, & Pir iussincerna Casparis inimicus , qua-M . ui, semel bis de tertibilissus dare renueret, permotu Regem surrexisso aiunt, pugionemque struaxisse, ac fugientem Pirretum adsecutum, ne iam prehensium iratus feriret, pugionem in media ha abieciste.
D mencolaus Rex Bohemiae, Sigismundi frater. Caroli I V. Romanorum. Imperatoris filius & haeres nainistri ostensus velbo e mensa conlurgens,arrepto putione amicum intersecit. Alexander Maccdo correpto telo in Clytum, ei mortem cliarissimi hominis irae tuae satisfecit, sibi se non Lussecille poenitentia facti docuit Melior itaq; Alphonsus utroq;.qui primo iracundiae motui.ut homo. siccubuit sed in iecunta,ut rationalis homo perluci ac paruulor tuos ut in ille illisitia petraniua Capuam
118쪽
Capuam vero cum exercitu transeunti Alphonso, miles quidam XII. sea effervescens in foro ipso obuiam factus, comprehensis equi loris PMunt'. Regem sistere coEgit, neque prius dimisit, quam quae libuisset in Regem etiam armatum petulanter effudisset : Rex nihilo magis animo commotus, ire perrexit, conuiciator ne paululum quidem com
ii Sigismundus Imperator conuicianti Boioratio, ereditori colaphum incuseti mox p nitentra ductus dc bitum omne perlbluiti Modestior Rex quam Imperator. sed fortasse non tam huic equiti R esis modestia, quam Baioario Caesaris iras lutaris fuit.
Cum inter coenandum a dissicili & importuno quodam sene XIII. Vsque adeo interpellaretur, ut vix edendi potestas esset, sub lamasse
dicitur, e sinorum conditionem longe meliorem quam isto ci ἔ- medent ibi dominosparcere,regibM neminem. i. . ia si sine literis esset A lphonsus, liceret coenanti sibi, ut asino coronato, quietem expetere. A t docti Regis nullam vitie partem quietam esse fas est nisi quam sibi somnus vendicat.
Cum Puteolos obsidcret Rex, atque animi laxandi causa litus II Q. quotidie peterer, reperit viri Genuentis cadauer ξ triremi hostium e ra. iemim, litori appulsum: quo viso, celeriter equo desiliit, iisque qui
propE aderam omnibus desilire iustis, aliis negocium dat, ut terram Ieflodiant, aliis ut nudum corpus obuoluant: l pse vero crucem ligne- cam tua manu fabricarus humati ipsius capiti afilixit. 3 Quid iaciat in suos Alphonius cum etiam in hostes pius sit. Caiciam vi bem peti macit et obsidente Alphonso, coacti sunt XV. oppidani ob famem qua maximE urgebantur,pueros,puestas,& aeta- Miserator
tem omnem bello inutilem Eciuitate expellere. Eiecti isitur paululumque progressi, necessat iubstitere, nam & redite a suis ferro saxisque prohibebantur, & ingredi regia castra nondum facultas erat. Erat interim cernere miserabilem illa multitudinem,ad suorum simul& hostium ictus exposita, Parentum parirer dc natoru complorati nes , tum Regis tum suorum fidem ac misericordiam inclamantium Interea exagitari, impelli, vulnerari, confici: cum Rex ab iis abstinere sese milites suos iussit, patrumque concilium aduocari. Censuerunt fere omnes, Haudquaquam caecipiendos esse. Si ferro aut fame interi rint, suorum ciuium noxam, non Ilagis aut re is m esse. Ego quoquς - , ut errorem meum ingenuξ fatear sententia in rogatus dixi, Legemia 'litari recipiendos non et . Quippe quae obsessis ac fame laborantibus praecipit, uti bello inutiles eiiciant. Contra vero qui obsident,eiectos omnino ne admittant, sed reiiciant potius. Conuersi eramus omnes in Regem,deliberationem eius auidissime expectantes.Tum ille, t
119쪽
- era malo, inquit, Caieta es Caieta is nunquam potiri, quam tam faria
iamrue crudeliter vincere: cum viris mihi dimicat o est, non cum mulieribus ac pueris. O Regem immortalitate digni limum, quique via uet stim genus humanum gubernet & regat: victoriam quae impia dc luctito laestet, nullam iudicauit. Igitur omnein sexum atque aetatem imbellem excipi iussit, exceptos omnes abunde refici atque res.-cillari.
is Misescordem Regem unum vel hoc Actum Deo optimo & maximo proximum iacit. Verum cum victoriam Rex abhorreat, tacitate & crudelitate να- tam existimandum est. Neque iis eum auxilio esse, qui bella per omne nerbas a Serunt.
XVI. Lectioni T Livii, qua vel maxime Rex demulcebatur, cum ali-Itadione. quando tubicines obstreperent , abigi eos quamuis Musicae peritissimos iussit: iam velut multo suaviorem, quam ipsorum harmonia
am auditurus.16 Cum Neapolim in arce noua de pace Tusciae, deque mittendo in Albaniam Picini per hos dies ageremus, studiosum T. Livii regem animaduertimus, quem sepe testem citauit, dum cauendum este diceret, ne prinum belli fortunam adversem expetiremur. Nam praelagium finis ex initio concipi solitum, autore Liamo attestabatur.
XVII. Parantem vero Regem triumphalem currum instendere, non Modistri defuerunt qui admonerent ut triumphantium more vultum minio ita . ,j liniret. ' Quibus respondisse fertur: minium Tacchosita conuenire, - ''ῖ nonstam triumphi,seduini etiam repertor extitisset. ir Sigismundi Caearis prouerbium stat. Ignarum ισι regnanssi, qui mutira
nesciret. V a ratio, nec vultum nec animum mendacio obtegentem regem probat
XoI L. Virginibus vero omnibus Christi Dei verissimilacris initiari ci Librealii. . pientibus. dotem sine qua haud recipi mos est, Regem elargitum cinstat. Cumque ellent fere innumerae, quae dotis spe proposita mundo renuntiarent, facrasque nuptias adirciat; nunquam tamen a tam liberali de religioso proposito destitisse. Imo vero quanto plures sese quotidie ad sacerdoti uiri offerrent, eo libentius atque benignius o
annes excipere atque dotare consuesse. Is Simili liberalitate usum Regem accepimus in pauperes presbyteros,qui disui in rem primum faciunt.
XII. Amico dc familiari cuidam Regi suadenti, ut tranquillὰ & vo- r. luptuose,dum posset, vitam ageret, nec corpus tot tantisque periculis obiectaret, respondisse dicitur Non t mere a Romanis, illis quidem sapientioribus, Honoris templo Hrtutis templum coniunctum, in quodni Per virtutis templum introire liceret nemini, ut intes gerent mortales ad honori a stigium non vol ptatum via quae debriis atque illecebris affluent esset sed virtutis ilia quid sera e alibrosa enitendum esse. is Fride-
120쪽
Is Fridetico Celeiae comiti, qui ob amorem contubinae uxorent interfecit. in deinde uiter icorta vitam turpissimam agens abhinc anno pr imo vita de-
unus ait ex amici sinis, Annum iam ius a nonagesimum asu .nac minus volu-Ztari . Au, quamsi seu adole cem Aga iam demum moriturum t cito,atq-d sepulchra coxia. Cui FEdericus, suc. inquis aro. Nam sepulchrali marmori hoc pigram iam insculpendia fatui: Hae Hahi porta sa infros. te re reperiam ne cro. Scio qua rei qui, abundaui bonis omnibu/, ex qui . nihil eo metum, nec qi. OILL ais odi, quo ουι inexhausia volvta exhausit. Tum amicus, Sardanapaci epitaphium,
Venctis autem quadam die pro tribunali sedentem Alphonsum XX. vidimus, pauperibus tantummodo ius dicentem. Cur ita ut tantae Ium. maiestatis praesentia quam pauperrimo cuique adire facile liceret abstineant potentiores ab tenuiorum i murusta ostensis, ac ius suu in cuique & habere dc possidere fas sit. .
α o Ex ducibus transalpinis unum nouimus, qui singulis diebus venientibus facile praeberet a latum, non quidem iuris ercendi aut administiundae iustitiae cupiditate ; sed ut munuscula ipse tolleret, quae ad curiales sciebantur. Nec tres duosve
nummos,quos vocant Boi emicales, e manu pauperis auferre verebatur.
Cum amoenit limum Picentiae agrum Surrentinum peruastaret 'LAlphonsis, ingemuisse frequenter vitus est, crebroque per caducea- I Re oe hv. rorem oppidanos ora fle. ne id ipsesum pertinacia comitterent, quod mami 'postea eius lenitate ac misericordia coirigi non pollet.
xI Hetturia nec agrorum amoenitate nec virtute virorum Picentiae agro diti Ea nunc vastatur, non gemitu Resis egemus, sed volutitate, quam dicia eum in
Surrentinos habuisse, cum pacis & belli potens sit. Cum senex quidam de natura & aetate audacior ex senatorum XXII. numero Rigem argueret, quod contra pat una fere omnium senten. rapioiter otiam bellum capesseret, magnifice locutum serunt , Regum confitiarios i aut reger esse, aut regum animos habere oportere: plurima interdum cousillarus cst ρriuatia conuenire, se regem non decerent: pecuniam capere Parmenioni Acuisse, Alexani o tron liciti se. Ignobilemprofecto obscurum nociturum regi, i non ιο ipsius, Miseno duceretur arbitrio.
2 2 Aut noscere per sella regem omnia optauerim, qualis Alphonsis est: aut adeo dementem esie,ut catena constrictius consiliariorum arbitrio rcgatur.
Arcem regiam, quam nou. Mia Neapolitani vocant, a tundamen- XXiitto Alphon sis restituit, de ita demum nouis operibus ampliauit, ut 'se' 'si' cum omni vetustate possit de magnificentia contendere.
13 Fridericus Imperator Viennae&in Nova ciuitate Austrix arces magnifi-ia instaurai t. At Sigismundus olim Blidae. Caeterum Alphonii:s &noua quaecunqire viderim opera & vetusta iii pergressus est, neque Dar: i regiam Neapolitanae arci comparandam fuisse putarim.
Scuuas Alphousum regem vestitu cultuque corporis mode- XXIV.