장음표시 사용
81쪽
Lichenem describens, nihil, Quod cum recentiorum coueniat sen tentia, de ea refert. Sunt uero nare eiusdem uerba: Esi aliud genus Lichenis, petris tantum adhaerens, ut muscus, qui &ipse illinitur.' , Hic & sanguinem sistit uulneribus instillatus et collectiones illitus. morbum quom reolum cum melle sanatore illito& lingua. Εκ his itaculo eis manifestum sit, Lichenem perperam a iunioribus dictam e ita Hepaticam, quando ueterii testimonio hepati nihil con ferat. Quod si uero quis Lichenem herbam prodesse hepati ea ra tione contendat, quoniam de ipsa scribant ueteres, quod ictericis conserat: morbus autem,qui icterus nominatur, plurimum hepatis uiuo oriatur. Is etiam Dioscorideae Plinio docentibus, discat non intra sumptam ad uitium is stim tollendum, sed extra adhibi tam, potius aci colorem natiuum ictericis recuperandum Liche nem herbam a medicis prioribus commendari.Non est uero aratione alienu, hanc ipsam herbam, quae, ut ait Galenus,abstergem do plurimum ualet, scuti impetigines, ita alteram cutis in ictericis Deditatem delere. Propterea si qua herba est, quae ob excellentem Rauandi hepar proprietatem nomine Hepauca debeat insigniri, illa prosecto est Eupatorium, quae etiam inde apud Graecos uide tur nominata, quod sit bona hepati. Cuius rei testis est Dioscori
des, qui libro quarto, capite xxxvij. ita de Eupatorio scribit: E' Aεα ερελα ο ὐ πρα μετ' oino πνοόδεα ἰ me κοιε ωφελει. id est,
Bibitur uero semen herbacti ipsa cuuino utiliter iocinorosis. Hoeetiam confirmat Galenus lib. vi. de Simplicib. Medic. cap. xxxix. inquiens: Eupatorium hepatis obstructiones expurgat, at in se per hepar corroborat. Non latet tamen Plinium scribere Eupatorium sic dictam ab Eupatore regrea quo inuenta est. Utcunm au tem sit, certum est, Lichenem ueterum testimonio Hepaticam appellari non posse.
ERROR XXXII U Rrat infantiliter plane Avicenna in Volubilis. herbae descriptio ne, nam eiusdem proprietates
Heders proprietatibus manifestissime colandit.
Avicenna cap. Dccxxxv. secundi Canonis de Volubili in ,, hanc scribit sentemiam: Lac Volubilis magnae abradit pilos,et in ,, tersicit pediculos. Folia funis pauperii recentia conuenientia sunt, , ulceribuo magnis, S consolidantea decocta in uino, Rex eis er
82쪽
plastrum lactum superimpositum adustioni ignis, Scyroprie cum is
Cerato. Distillatur luccus eius in aurem dolorosam,& conseri ura , , ceribus antiquis. Haec porro Avicennae descriptio in uniuersum , . quadrat cu descriptio e Hederae, quae traditur a Dioscoride oc Galeno. Dioscorides quippe lib. h. cap. clxvij. de Hedera ita scribit:
λος τῶν φυΜωνη, αν κορυμcων, ω λnας κω ο κ ἐοουν Im νησῖν ἡλιαω iῆτα. Quod est, Depilat Hederae lachryma, pedicu los nundia necat. Alcl: hic aduerte, Avicennam ineptissime lac xspro lachryma reddidisse Omnium generum ulceribus solia in ,, uino decocta impositam ambustis, dolosisq; ulceribus medentur. s. Succus uero soliorum corymborumΦ doloribus aurium &pu s. rulentis auribus medetur. Consimiliter Galenus lib. v.de Simpli. m. medica. cap. xxviii. haec singula instar Dioscoridis Hedere tribuit in eum modum scribens: Lachryma Hederae pediculos in te sicit, , , capillos destitiit. Folia eius trita cum Ceroto ambustis igne pro , ,
sunt. Sanam ulcera antiqua iuxta & nares .Plinius quo lib. xxiiij , , cap.κ. haec eadem Hederae adscribit,dicens:Succus Hederae taedia , , narium graveolentiamq: emendat. Infunditur etiam purulentis , , auribus aut dolentibus cum oleo.Illinitur decocta in uino omniu , ,
Ulcerii generi, etiamsi cacoethe sint. Lachryma Hederae Psilothru , , est, Phthiriasim tollit. Et ambustis illinitur utiliter cucera. Quae , , est, qui existis ueterum testimoniis no aperte uideat, Avicennam Hederae proprietates cu Volubilis proprietatibus miscuistic Sed Sid mirum hic lapsum Avicennam, quando et antea in capite de 'ussos Hederae etiam uirtutes cum alterius herbae, quae Ladonii fert, uiribus miscuerit, ut in errato decimosexto insicauimus. Caeterum annotandum Sc hoc est, Volubilem maiorem dictam, eam esse herbam, quae a Graecis κιωαμπελω', id est, Hedera vitealis AHeliuiae nuncupatur. Haec autem herba lacte plurimo manat, Maluum cit, haud aliter quαm Scammonia. Describit autem hane
83쪽
e, Hederae similia solia habet, ramusculos tame minores, amplecten, , tes quicquid cougeri ni. Nascitur in sepus & uineis atq: frumento. Avicenna uero nesciens ueram Hederam distinguere a Cissampelo siue Helxine, mixtis ambarum herbarum natura distantiu p tetatibus, magnam peperit confusionem: &sicuti Hederam provolubili,ita quo v lac pro lachryma posuit,cum tamen uerae He i derae lachrrma, dc non lacuitealis Hederae sit, cui tam a Dioscoride quam Galeno ac Plinio is datur effectus quod depilet & pedi culos enecet, ut diNimus. Proeterea cum is erro quemadmodum alii non pauci,ex linguarum insciua ortus appareat,cogitent optimi qui ii, si necessaria sit medico linguarum peritia, qua certe nisi instruinis medicinam accesserit, non est quod no multis errorum labyrinthis inuoluatur. At no est quod inorosis ictis barbaris persuadeamus,ut iam senes Catonem imitenturia
HAllucinatur melae, Avicennam secutus, de
scribendo Centaurium, maius nano praeter antiquorum exemptu cum minore confundit, mi nusin in omi repraesert,cum tamen multis in rcbus maius a ueteribus celebretur,& minoris radix penitus dicatur inutilis.
Mesuen utruno Centaurium confundere, certius est, sut GAE monstratione egeat. Sed ut iis satisfiat,qui auiliorem hunc mordicus tenent,qui eundem ab omni erroreimmunem arbitrantur, age hominem suis uerbis conuincemus, quae libro suo de Simpli, , cibus Medicamentis scribit in hunc modum: Centaurea alia ma si ior, alia minor,inter quas distinguutur proprietates notae. Minor, , melior est in omni re, &melior pars plantae sunt flores&semina , , ipsus. lidae complexionis&siccae in secundo est. Et est compo, , sita eX partibus terreis adustis,in parte dantibus ei amaritudinem, , ct ex partibus no adustis cum permixtione aquositatis, aquibus, , inest ei stipticitas.Etestin ea dedulcedine aliquid a partibus aereis, , Et in ipsa est exacredinealiquida partibus igneis. Et amaritudo itio plus stiplicitate ipsius, & stiplicitas plus duIcedine Sc acred λω ne, oc acredo in. ipsaest remisusne moidicalione, Quare est in maximet
84쪽
niaxime curantibus uulnera. Immo ipsa est abstersiua, exicea tua consumptiua superfluitatum,et solutiua ueniris. Hactenus Mesue qui in uniuersum Avicennam secundo Canone de Centauria scribentem imitatus est. Ex quibus sane uerbis manifestissimu sit me suen utran Centauriam confundere, nam deurracp tanquam de una loquitur. Etsi enim primo eandem in maiorem Sc minorem diuidat, tamen mox earundem miXtis proprietaribus, tanquam de una loqueretur, earum historiam consus stime tradiat. Quod autem no de una tantum agat, sed consusm de utra , id ueterum testimoniis ostendemus. Nam primum omnia quod Centaurio inesse amaritudinem 5c stiplicitatem scribit, hoc certe de minori intelligendum erit. Id enim propter amaritudinem aliqui Eel terrae nominarunt. Quod indicat Plinius lib. xxv. cap. vi. ita scribens Hoc Centaurion nostri Fel terrae uocant, propter amaritudinem summam. Galenus etiam lib. vh. de Simplicib. medica. cap. xvii. ista Centaurio minori conuenire docet, in eam sententiam diserens: Dominatur in eo amara qualitas modica stiplicitaterartici
Pans,&propter hoc temperamentum exiccans sortiter, est medi camentum sine mordicatione. Quod uero deinceps Melae Cem inurio inesse dulcedinem cum ac redine ait, hoc equidem maiori accommodari debet. Nam ut minor ob amaritudinem Eel terrae
uocatur, ita maior ob dulcedinem mel terrae appellari potest. id quod testatur lib. iii. cap. vij. ita de maiori Centaurio scribens,
μ uiue μ ετα Tirris Οιεωσκω λυκυ-πς -Hoc est, Radix illiden sa,dura, ponderosa,longitudine adhina cubita, succo plenasapore acri cum adstrictione, dulcedineca: aliqua. Et cosirmat Galenus lib. vij. Simplicium medicamentorum, cap.xvi. ita docens: Se cundum gustum enim acris simul et suptica apparet cum quadam dulcedine. Plinius quo ubi supra inquiens: Radix uasta, rube scens, tenera, fragilis in ad bina cubitae, madida succo, amara cum quadam dulcedine. Verba autem mesue quae sequia n tu quod scilicet sit mea acredo remissa sine mordicatione, iterum de minori, indiximus ii tali tur. Quod uero postat quare est ex maxime curantibus uulnera, id maiori aptari debet. De eo enim sic scribit
85쪽
, carneso elixas cogit, si quis ipsam contundens simul decoxerit.
Quod & Plinius confirmat dicens: Uis in uulneribus tanta, ut co, , haerescere etiam carnes tradat, si coquantur simul. Praeterea quod subiicit Hesue, Immo ipsa est abstersiua, exiccativa, consumptiua superfluitatum,& solutiua uentris,hoc minori Centaurio tributitueteres. Id quod tacit Dioscorsdes, hunc in modum scribens, ν α κω m. zτνη βη κατα κοιλ ιιν χολωδε ην ν' πιχέα. Quod est,Potum decoctum eius per inserna biliosa trahit mi &crassa. Galenus etia inquit : Decoctionem huius herbae iniiciuis a quida Ischiadicis,ceu educentem biliosa et crassa. Quid porro iam notius, quam mesuen utrius in Centaurii uires miscuister adeo ut nemo etia, licet oculatissimus si, citra ueterum scripta istas dis cernere, ac cuilibet suas adaptari possit. Hinc factum est ii t Cen taurium maius nostro acuo sere omnibus incognitum si, quando passim in officinis solius minoris usus sit, non sine magno errore. At solen t hoc pacto per aut horsi insciuam non pauca in tercidere, duae certe si ueteres ac probatissimos authores sicut barbaros et in
octos istos spermologos legere curassemus, minime iam nos la terent. Postremum, quod mesue Centaurium minus praeserima tori, iterum exemplo Avicennae facit, quem serme in omnibus se
quitur: Is enim secundo Canonis de Centauria ita scribit: Sed mi
nor est magis iuuatiua ad omnia illa. Verum hoc quoci: praeter antiquorum exemplum factum est, qui cuica; suas uires seorsum iri huerunt, nec unum alteri praetulerunt, quemadmodum uideret cet apud Dioscoridem atq: Galenu, qui certe praeter alia radicem quom Centaurii minoris inutile, ac nullius in re medica usus esse νν scribunt. Dioscoridis enim haec uerba, ei α uod γα est, Radix parua,nullius usus. Galeni uero illa: Centaurii minoris
x, radix quidem omnifariam inutilis est. Id quod & Plinius doce ins , quiens: Centaurium minus radice tenui re superuacua. Videant hic medici iuniores,quantu caecutiant, quantum a uero aberresibi enim non solum ignorant Centaurium maius,uerum euam radice minoris utuntur in usu medico, quae MAE. men omni u ueterum testimonio penitus inutilis ac superuacua est Ita barbarorum in scitia uniuersus medicinae decor pein t
86쪽
MEDICORVM. ERRO R XXXIII LERrant Arabes, Avicenna maxime R Serapio. Armenum N Laetuli lapides simul eodem capi
Avicennam sub uno eodem capite Armenum lapidem cum Laetuli confundere, ex eiusdem uerbis manifestum sit. Is enim Ii hro secundo, cap. luit. de lapide L aetuli ita scribit: Virtus eius est σα sicut uirtus eius, quo adhaeret aurum,debilior parum est. Haec aut no de lapide Laetuli a ueteribus scribuntur, sed de Armeno dicto lapide. id quod in primis testatur Dioscorides, qui lib. v. cap. ii K. de Armeno lapide ita tradit, τα αυτα mi ει τη πιακονη, tactu ροπὴν απνίαν μονον λωποι ἶρνασHis id est, Praestat eade quae Chry socolla, uiribus tamen ea infirmior. Hoc etiam confirmat Plinius ' lib. XXXV. cap. vi. inquiens: Armenia mittit, quod eius nomine s vappellatur. Lapis hic quom Chrysocollae uiribus similis. Subiicit , , post haec Avicenna de lapide Laetuli: In in ei uirtus eradicativa, avputrefactiva, dc abstersio eius cum acuitate dc stipitinate pauca. t. Quae certe a Galeno lib. ta. de Simplici b. medica. tracta. iii. cap. h. lapidi Armeno tribuuntur, dum ait: Habet uires abstergentes cum acredine, dc pauca quadam adstringendi facultate. Quod au α, rem addit Avicenna: Bonos essicit pilos palpebrarum,& prolon avgat eos, δέ est ultimum sicut dicitur in illo, propter proprietatem γνquae est in ipso,&dicitur propterea,quia ipsum euacuat humores γω malos, prohibentes oriri pilos,hoc itidem lapidi Armeno, et non dim Laetuli adaptari debet. Ita elande eo Dioscorides scribit, Isi Icta ,, ν ἰν-αυἱω κον. Quod est, Facit ad alendos in ,, palpebris pilos . Galenus quom haud aliter quam Dioscorides ista lapidi Armeno couenire docet, ita scribens: Quum igitur tali , , Matura praeditus si, miscetur medicaminibus oculorum, ipsum , , quo Q leorsum terentes, dc in puluerem quod amodo redigentes, , , tituntur sicco ad Rugendos pilos palpebrarii, quando ob humo. ,rum acredinem quidam eX ipsis oecidunt,quiciam non augentur , , neqr nutriuntur. Nam ubi huiuscernodi humorum acrimonia su , , erit consumpta, ad naturalem habitu palpebra restituitur. Ex his , , Malcrarum est, quod quaecunq sere de lapide Laetuli resert A ui cenna, eadem Omnia a Graecis authoribus Armeno lapidi tribui. Ia eundem uero errorem lapsus est dc Serapio, hic enim lapidem.
87쪽
Laruli notiscans,eiust potestates exponens, non alia refert, qua quae de lapide Armeno Graeci tradunt. Ait enim: Virtus eius est similis glutini auri, nisi quia est debilior eo, & facit nasci pilos in palpebris. Hanc autem aescriptionem non conuenire lapidi La. Σuli, sed Armeno,in superioribus ostensum est. Quod uero Auiscenna de lapide Laetuli scribit huic inesse uirtutem eradicativam et putresai Huam, id uerum equidem est. INam ea proprietas peculiaris est huic lapidi,qui ab Anahis LaetuM a Graecis uero Cyanus dicitur. Testis Dioscorides,qui libro 'uinto,cap. lic. de eo ita scribit: κύανοσ δ αμιν M l. καπιταλ-λν, κω τρίως ι λῆικων, ἐχαρωτγκην ri P ελκωμα-vi. Hoc est, Cyanus seu Ceruleus uuii habet reprimendi, leniter putrefaciendi, exulcerandi, ac crustas ignis modo inducendi. Proinde satis constat Avicenam,ut in ple ris Q aliis,ita&in hoc lapide rerii differentias miscuisse. Et nisi noe fateantur aduersarii, numeneorum Avicennam in grandius erratum incidisse c5uincemus, nimirum quod sibi pugnantia in uno eodemo capite scripserit. Si enim de uno tantum lapide tractat,
quomodo conuenient,eundem habere uirtutem eradicatiuam,et
nutriendi pilos nam uirtute eradicativa, quae est innata ipsi, nullo pacto nutrire dc producere capillos potest, sed eosdem magis eo tirpat atq; radicietas perdit. Insuper ne hoc praeteream, si hic lapis putrefaciendi uim habet,sicu t Avicena a tet Dioscorides fatenturi omniaci: eam uim habentia a medios, Galeno praesertim inter uenena copulen tur,quo pacto ab eXitiali errore leuindicabunt no stri temporis medici, hunc lapidem,qui non minus uenenuin est, A quod uulgus Cenabrium uoca in catapotiis deuorandii quotiate praebentes: Nullius em ueteris authoritate sese tueri possunt. quando nemo ex Graecis authoribus Cyanum lapidem in pilulia purgandae atrae bilis gratia deuorari docuerit. Nec Arabum ea in re satis est authoritas,quando luce clarius sit,illos eorundem lapi dum proprietates milauisse, at adeo quod docent lapidi Laruli inesse uirtutem atrae bilis purgandae, hoc falsum admodum est,ea enim proprietas doctissimi Alexandri Grsci testimonio Armeno debetur lapidi. Hinc cum Arabes unius uires acproprietates in altero notent, consequitur illis parum aut omnino ninil emesiden, dum. Ita caueant posthac omnes uere ac candide docti alapidi, Laetuli usu, quando is putrefaciendi ac exulcerandi uim hineat. te hoc n-vae merito inter uenena connumerandus. Error
88쪽
Η Allucinantur in niter, nec sine magno mul
torum periculo, medici iuniores, qui in Cantharidum exhibitione alas, tanquam reliquis partiabus magis pestiseras, abiiciunt, cum iuxta ueterum
Placita pedes potius proiiciendi sint.
Non arbitror esse aliquem, qui ign oret nostrae aetatis Medicos in Cantharidibus propinandis omnes ex aequo proiiciendas esse alas docere, idq; quantum coiectura assequi Possum, Arabum aut eosdem male interpretantium praescripto factum est,quando pasesin in istis,dum Cantharides exhibet, scribatur abiicere oportere alas & caput. Id quod maxime liquet legenti metam libro nono ad Almansorem, capite de mingendi difficultate, & Avicennam
FenxiX. lib. iiij. tractat. h. cap. viii. dc passim alibi. Quantu autem ea in re errauerint boni illi uiri, aut certe eorundem interpretessaris patebit huic,qui Cantharidum uires atm naturam iuxta ueterudelcriptionem expenderit. illi enim ex professo docent,alas male scio Cantharidum esse remedio, atin hoc nomine minus abiicien
etharidum cotra earundem maleficia remedio esse. Quamuis uero Dioscorides id ex aliorum potius sententia qua propria scribat, ita tamen esse post eum Plinius lib. xix. cap. iij. manifestissime in dicat, sic scribens: Ipsarum Cantharidum uenenum in qua parte sit, non constat inter authores. Alii in pedibus& capite existimant esse,alii negant. Conuenit tamen pennas earum auriliari,in qua cunq; parte sit uenenum. Hinc est quod Hippocrates libro quarto deuictu morborum acutorum, Aph. iiij. in curatione aquae in ter cutem,non alas, ut nostri seculi medici, sed pedes 8c caput proiicere doceat. Eius enim haec sunt uerba: Cantharides πes, abie ctis pedibus & capite, tertitur in aquae cyathis tribus 8ce. Vhi anuquus interpres non sine errore recididit in sua traductione, Ause rens caput & pedes & alas. Proinde utcunm de pedibus adhuc
dissentiant autnores,conuenit tamen inter omnes, ut ex Plinii au
thortate diximus, alas eorundem maleficio medicari, aloe ob id
89쪽
minime proiiciendas. Vides iam, quantu in manifestissimis etiam caecutiant medici iuniores. Hinc faetiim, quod non raro eisdem Cantharidum ustis male cessit, ita ut Cantharides suaui erodendi saepius sanguine promanare secerint. Quod si uero alas, quae huic maleficio remedio sunt, rio abiectas uoluissent, sorte nihil horum consecutum uidissent. Quamuissime audierint, in uniuersum ab exhibitione Cantharidum abstinebunt medici. Verum utcunq; moneas, frustra uereor moneas, quando errore penitus obstinati obsurduerint.
E Rrat Pan declarius, Alibium herbam Eryngiuin terpretas,cum illa sit uerius, quam Graeci dubonion, atini uero Inguinariam uocant.
Author Pandectarum in litera A. Alibium salsissime pro Eryngio interpretatur,quando sit ea uerius herba, quae Inguinaria Latinis dicitur. Id quod in hunc modum ostendimus. Cum Arabis Aliben uel Athalibe sit inguen,aut abscessus qui sit in inguinibus, hoc quod etiam Pandediarius fatetur, consequitur necessario, ut Alibium sit Inguinaria herba, quae id nominis sortita est, P prosit inguinibus. At quid opus multis in re omnium apertistina az An notandu tamen, eandem herbam alio nomine a nostris appellari Stellaria, a postura Sc forma,quibus stellae modo radiatur. Gi arci. uero non solum a soliorii situ dc sigura ἀE α sed etiam quoniam inguinibus, quae Bubones illi appellant, tam prssenii remedio medetur, ut adalligata tantum medicinam in eo malo homini iaciat, Bubonium uocariit. Id Quod testatur in nrimis Paulus Aenineia his uerbis, Moli μονον γ ιτια . Id est, Atticus autem Aster herba,quam Buboni ii, id est, inguinalem ob hoc ipsum uocant, no tantum emplastri modo imposita, uerit ad alligata etiam prodesse creditur. Describit uero de Dioscorides hanc nerbam libro quarto, cap. i. in hila modum, α& ς α'iκοο , πις Ιουν νει irati, e H Gἔχις κεφαλi: νδε eo λαυα Asε L eμοια, τα δε-Sν καυλου
90쪽
lis in summo habens florem purpureum dc luteum, ueluti Cha . . maeniali capitulum,undit per orbem in cisuris diuisum. Folia au , . tem habet stellae similia, qtiae uero circa caulem solia oblonga & ., densa. Haud dissimiliter eandem depingit Plinius lib. xxvij. capite , , quinto,inquiens: Aster ab aliquibus Bubonion appellatur, quo , , Diam inguinum praesentaneu remedium est. vliculus soliis obin ,, longis duobus aut tribus,in cacumine capitula stellae modo radia , , a. Praeterea non praetereundit,quod apud Auicennam secundo Canonis, cap.xxvri. salso scribatuς Atratisus, pro Aster Atticus, ita sere omnia herbarum nomina apud eundem corrupta sunt. Verum hic finem de hoc Pandectarii errore faciamus, cuius equidem hominis errata uniuersa si quis prosequi uellet, nunquam fi nem sortiretur adeo omnes sere paginae erroribus scaten t. Nos tamen cogitamus aliquando conscribere Pandectas omniu earum trerum,quae ad Graecam Latinam et medicina spectant, ut tandem consulatur iis, qui mendacissimi hominis Pandectarii interpreta rionibus seducuntur. Atin hic primi Tomi, continentis ea quae ad plantaruna ac medicae rei notitiam attinent errata, finis esto.
nens,qui ad medendi methodum attinent.
Urperam medici recentiores Avicenam sequen
tes, in interiorum membrorum ac uiscerum inγflammationibus uenam, quae ex opposito est lateγris assecti, incidendam contendunt, cum potius ueterum omnium testimonio, ac ratione ipsa astipulante, ea quae e dire sto est, sit secanda.
Avicenna Fen prima, Canon. iq. tractat.i. cap. 6IX. uidetur eius erroris esseaustior, dum inter caetera sic scribit: Et oportet ut sat phlebotomia earum in contraria parte doloris. Quem erro
rem Oc passim hertio libro, ubi morborum curationes tractat,