Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

161쪽

Cum juvenibus facit mascula Sappho apud Dionysium Halicarnasi sensem in eo scripto quod perperam Demetrio Phalereo tribuitur , uti patet ex Scholiis Aristophanis. μερο - νὼ φερεις, φέρεις οἰν,

φέρεις GH, φερεις μι-έν πώα. Eadem in alio epithalamio. - οπερε - ν, φέρω νοσα φουνο ς ε εὐοισαυρους ic lege. φα νο ις est epitheton Phosphori. Hesychius; ιυνο ς, λαμπέα, post μφόρ P . Apud eundem legas quoque Em φατνι , ο ἐωσφορ', io, nempe quia sidere hoc oriente ad praesepe aguntur pecora. Eadem alione pollonio Rhodio dicitur υλι Θ άς,1ρ. Nec desuere qui olim etiam apud Homerum sic legendum putarent pro

Nempe tuo adventu vigilat custodia. Semper nocte latent fures J Sic distinximus hunc locum Est autem ironice diciuim a puellis, noctu

scilicet latent iures . ut eos custodes excubitores deprehendere nequeant, cum satis feliciter uos capere sciant oriente Phosphoro. Hac ratione furibus, prae niatoribus urassatoribus nocturnis, non minus sacer erat Hesperus quam amantibus. Tale porro furum genus a Petronio Arbitro Apuleio vocantur internutuli, quod miror non suboluisse viris doetis , qui infeliciter admodum haec loca corrigere co- . nati sunt. Vel ipsa vocis composisti eos docere debuerat ut enim

diurni scires dicuntur interdiurii , id est μεροκλε πloe . uti exponitur in Glom, sic nocturni sive ημυερο is ιτα dicuntur internuculi. Graecis iidem quoque vocantur δειελιτ'. Nam θει Ο Hesperi epitheton, unde apud Homerum μελοψ il/ε δυων. Sed&H- res inde dietos existimat Nonius, in quo tamen falli norunt illi qui Graece ciunt. Neque satis bene Mipse,& alii versus adducuntHomeri, ut ostendant nebulones die his quod nebulamo tenebras inducant; Ei, ορε' Ἀρυφνο νοτί κοιτ χ cεν ομιχλία Ποιμεειν χυτε φίλu , κλε ρη δε τε νυκτης ἀγγει νω. Tra,

162쪽

Tralative dicuntur homines nequam tenebras offundere, ut igali rum damno&caecitate, ipsi sua inveniant commoda. Sed si proprie loquamur, non hares nebulas, sed nebulae faciunt fures. Recte itaque Homerus nebulas ipsa quoqae nocte furibus gratiores esse dicit. Noctu quippe vigiles & excubatores metuunt, qui non timentur quando sunt nebulae: proculdubio hinc dicti sunt nebulones, fures sagaciores, qui propterea distinguendi sunt a δειελλιυς, internuculis tenebrionibus. Sequentem versum sic legit Thuaneus codex EHespere mutato comprendis nomine ostem, ut videatur legendum opse. At Iubet innuptis Scribendum, Ut lubet. Haec enim a iuveni bus dicuntur. assim in Catullo initiales literae itiata sunt. Pgulo post ex vetustis membranis Thuaneis pro contubus, reposui convolsita. Quem iacent aura Sic quoque Propertim, Mulcet ubi lusas aura beata rosas. Zephyro potissimum tales aurae tribuuntur, unde Lucretio gratia timiis aura favonii, hac quippe nutriri dicuntgr flores plantae. Unge

in epigrammate Bacchilidis Anthol. I. - παντων ανεμων tre--τω si φυρίου. Itaque recte apud Pollucem lib. I. αυρα πεφουα

auris mulcebant natos De semine fores, Sed haec omnia commenta poetarum , fingentium auras istas ab EIPsis adventare campis Certum est auras seu ventos molles alere plantas, dari νεμοχ αφῆ φυτα κουφοις ἀυξα νομενα πιαμασγ, ut Graeci loquuntur. Solos vero id efficere rephyros istud vero minime concesserim' non tantum ob hoc quod Theophrastus in scripto de ventis prodit, alios fructus nutriri, alios vero corrumpi a Zephyris, sed ob aliam maois universalem causam , eam nempe quod cum omnes planta humiae alantur, necessum sit, ut si quando Zephyri amari aut humentibus multum flant locis, plurimum etiam secum alimenti ferant: iidem vero noceant plurimum, si a terrestribus sccisve adveniant locis Humor est itaque qui alat, non ventus, qui nullas

163쪽

D C. VALERIu MCATu L Luri et 33 Ias habet qualitates nisi eas, quas ex iis, per quos transit, acquiri

locis. Si νirgo dum intacta manet, tum cara suis, sed J Lectio haec quamvis hodiernis placere possit auribus, insuper librorum aliquot auctoritate munita sit, non tamen est Catulliana, omninoque miror plerosquς Catulli interpretes secure adeo praetervectos esse hunc locum, cum ex Quintiliano lib. IX. cap. III. manifestum sit sic scripsisse Catullum. Sic virgo dum intacta manet, ui rurasuis sed in castum amisit c. Subjicit enim prius dum accipi hoc loco pro quoad, sequens vero pro usque eo. Lectionem hanc confirmant membranae Thuanear. In vulgatis autem Quintiliani exemplaribus, non recte concipitur hic Catulli locus, qui bene sese habet in vetustioribus libris. Nunquam se extollit, nunquam mitem educat inam J In Thuaneis membranis legitur, Nunqnam se extollit, quam muniteam educat uvam, Unde forsan faciendum, Nunquam se extollit, nunquam amineam educat uvam. Nam sane non semper verum est, viduas vites non producere uvas mites cum WΚαν κεκουμενίων in Asia tractus totus sit sine arboribus; in ipsa quoque Italia multa sint πελοι χαμαιτα , quae prae

stantes ferant uvas. Attamen verum est Amineas, Aminaras, aut

etiam Aminnias, hoc est vites ἀναδίμων praestantiores censeri Gaudent enim uvae excelso siti multa umbra, unde S mi istiusmodi loca vinifera dicebantur. Hesychius Πελτα, μετέωροάμπερουργα, ως α ἀναδενδροίδες Ineptum est Fest etymon, putantis Tam minia dici, quod tam rubra sint quam minium. Ex prava Virgilii lectione deformatum hoc vocabulum. Verum itaque esse puto , id quod affirmat Hesychius, Peucetiam , sive Picentinorum terram, Aminaeam olim dictam fuisse. 'φναιον δ' ενος ν τ

164쪽

136 I. I I O QUAE, Aminium campum in Picentinis, hoc est ad Salernum ponit. Sed&Galenus quoque Amini vini ex Campania aliquoties facit mentio nem, licet ipse minus id esse bonum existimarit, quam sit Aminarum Bithynia 4 Sicilia . Puto primam hujus vocis originem petendam ab Abella rabe lino diversorum quidem populorum postmodum oppidis, cum illud fuerit Hirpinorum , alterum vero Campaniae, adeo tamen sibi invicem vicinis, ut vix totis decem passuum distent milli bus, minimeque dubitandum sit, quin ab Avella seu Abella factum sie

Abellinum. muta. & similiter liquidae L m, quaan sae Dein vicem permutentur, notum est omnibus. Huc facit quo fidem illud vinum , quod , ινιον, seu A ιννιον, uti passim habent vetera Geoponicorum exemplaria Graeci quoque 'cίλλιον ap llarint. Hesychius A'cιλλι αν,οινον Thebani hoc vocabulum in A'wλλάκι deformasse videntur, ac si alitibus&Jurgiis, quae vinum id moveat, esset dimini. Haec dicta sufficiant, ut sciamus campos Aminios, cuAminaeos, recte a Macrobio ad Salernum poni, utpote qui siti fuerint in confinio Campaniae, Picentinorum Mirpinorum , in oppidis.

Abella inbellino, antiqua hujus appellationis superesse vestiola.

At tu ne pugna Thuaneae membranae Et tu nec pugna, quod remus est Paulo post ex iisdem , pro eo quod vulgo legitur, Tertia pars ratri, pars est data tertia patri, fecimus Terri pars patris est, pars est data tertia matri. .

Super alta vectus Atys celeri rate maria Phrygium ut nemus citato cupide pede tetigit G. Adiitque opaca silvis redimita loca deae: Stimulatus ubi furenti rabie, vagus animi De voles it lenta acuta sibi pondera silice. Itaque ut relicta sensit sibi membra sine viro: Et jam recente terrae sola sanguine maculam,

165쪽

Niveis citata coepit manibus leve typanum, Typanum tubam Cybelles, tua mater, mitia. Quatiensque terga tauri teneris cava digitis, Canere hoc suis adorta est tremebunda comitibus: Agite ite ad alta, Gallae, Cybeles nemorassimul, Simul ite, Dindymenae dominae vaga pecora,

Alienaque petentes, velut exules, loca celere Sectam meam executae, duce me, mihi comites

Rapidum salum tulistis, truculantaque pelagi, Et corpus evirastis Veneris nimio odio. Hilarate hero citatis erroribus animum. Mora tarda mente cedat simul ite sequimini

Phrygiam ad domum, Cybelles Phrygia ad nemo

ra deae.

Iubi cymbalum sonat vox, ubi tympana reboant, Tibicen ubi canit Phryx curvo grave calamo, Ubi capita Maenades vi jaciunt hederigerae, Ubi sacra sancta acutis ululatibu agitant, Ubi suevit illa divae volitare vaga cohorS. Quo nos decet citatis celerare tripudiis. Simul haec comitibus Atys cecinit notha mulier, Thiasus repente linguis trepidantibus ululat,

Leve tympanum remugit, cava cymbala recrepant.

Viridem citus adit dam properante pede choruS. Furibunda simul anhelans vaga vadit animi egens Comitata tympano Atys per opaca nemora duX, Veluti juvenca Vitans onus indomita jugi. Rapidae ducem sequuntur Gallae properipedem. Itaque, ut domum Cybeles tetigere lassulae, Nimio e labore somnum capiunt sine Cerere. Piger his labantes langore oculos sopor operiri

Abit in quiete molli rabidus furor animi.

166쪽

Sed ubi oris aurei sol radiantibus oculis Lustravit aethera album, sola dura, mare serum Pepulitque noctis umbras vegetis sonipedibus. Ibi somnus excitum Atyn fugiens citus abiit. Trepidantem quum recepit dea Ρasithea sinu. Ita de quiete molli rapida sine rabie Simul ipsa pectore Atys sua facta recoluit, Liquidaque mente vidit sine queis, ubique foret,

Animo aestuante rusum reditum ad vada tetulit. Ibi maria vasta visens lacrimantibus oculta, Patriam acuocuta maesta est ita voce miseriter: Patria o mea creatrix, patria mea genetrix.

Ego quam miser relinquens, dominos ut herifugae Famuli solent, ad Idae tetuli nemora pedem: Ut apud nivem ferarum gelida stabula forem, Et carum ut omnia adirem furibunda latibula: Ubinam, aut quibus locis te positam, patria rear ΘCupit ipsa pupula ad te sibi dirigere aciem,

Rabie fera carens dum breve tempus animus est. Egone a mea remota haec ferar in nemora domo ΘPatria, bonis, amicis, genitoribus abero ZAbero foro, palaestra, stadio,in gymnasiis ξMiser ah miser quaerendum est etiam atque etiam

an I me.

Quod enim genus figurae est,ego non quod adierim8 Ego mulier,ego adolescenS,ego ephoebus, ego puer, Ego gymnasii fui flos, ego eram decus olei. Mihi anuae frequentes, mihi limina tepida, Mihi floridis corollis redimita domu erat, Linquendum ubi esset orto mihi sese cubiculum. Egone deum ministra, & Cybeles famula ferar ZEgo Moenas, ego mei pars ego vir sterilis ero ρ

167쪽

Ego viridis algida Idae nive amicta loca colam ρEgo vitam agam sub altis Phrygiae columinibus: Ubi cerva silvicultrix, ubi aper nemorivagus 8Jam jam dolet, quod egi, jamjamque poenitet. Roseis ut hinc palam labellis sonitus adiit,

Geminas deorum ad auris nova nuncia referenS,

Ibijuncta juga resolvens Cybele leonibus,

L&vumque pecoris hostem stimulans ita loquitur: Agedum, inquit, age ferox, fac ut hunc furoribus, . Face ut hinc furoris 1etii reditum in nemora ferat, Mea libere nimis qui fugere imperia cupit.

Age, caede terga cauda tua verbera patere.

pace cuncta mugienti fremitu loca retonent. Rutilam ferox torosa cervice quate jubam. Ait haec minax Cybelle, religatque juga manu, Ferus ipse ardore talis rapidum incitat animum: Vadit, fremit refringit virgulta pede vago. At ubi humida albicantis loca litoris adiit, Tenerumque Vidit Atyn prope marmora pelagi Facit impetum ille demens fugit in nemora fera. Ibi semper omne vitae spatium famula fuit. Dea, magna dea Cybele, Didymi, dea, domina,

Procul a mea tuus sit furor omnis, hera domo. Alios age incitatos, alios age rabidos.

Attis de quo hoc carmine agitur, non est Phryx iste pastor, de quo imulti tam multa scripsere, iste siquidem non mari advenit, sed in ipsa anatus educatus fuit Phrygia r quapropter minime dubitandum puto, quin Attis nomine intelligatur nobilis aliquis iuvenis , qui e Graecia Phrygiam accesserit,in semivirorum magnae Matris cantu in furorem actus, sibimet ipse virilia exciderit , comitesque damulos suos ut idem facerent persuaserit, Id ita esse vel ipsa hujus juvenis, quam hoc poemate prosequitur, evincit historia risiicum vero est hoc cas

168쪽

men, cum nullum huius generis Graece vel Latine integrum supertit, imprimis eximium propter numerorum rationem, qui admodum concitati rapidi sunt, utpote quia anapaesto incipiant, in napaestum desinant. Qtiod vero praecipue ad perturbandos facit animos

est quod in penultima sede dactylus praecedat anapaestum, quod in sedato cantu minime liceat.

Devolvit illa acuto ibi pondera filices Lectionum varietatem vide apud Achillem Statium. In Mediolanensi ij bro invenimus Depol pitilecto, unde commode facias ;Devolvit lecto actito sibi polidera filice. Sic Iuvenalis Sat. I. de eadem re, Qui rapta secuit genitalia testa. Perperam enim corrigunt rupta, invitis libris antiquis teteri Scholiaste Sed cum meliora Catulli exemplaria habeant fere laeta vel leta, in cunctanter scripsimus . Devolvit lenta acuto sibi pondera silice. Epitheton hoc aptissimum huic loco convenientissimum esse , qui

lentorem istarum partium norit nemo ut opinor negaverit. Quod autem doctus interpres Lusitanus putat devovit scribendum, pro devolvit, id minime probo. Locus Scholiastae Nicandri, quem adducit, facit quidem ad historiam Attinis, sed nihil omnino ad adstruendam eam , quam proponit lectionem. Verba Nicandri quae exstant Alexipharmacorum initio, nec Scholiastes nec alius quisquam hactenus intellexit. Scribens enim ad Protagoram Cyzici degentem ita canit.

Κρίlo ομφαλοερσαν accipiunt de polo arctico, cii acc*i debeat de Arcto monte Cygiceno, cuius Strabo ApolloniusRhodius non uno steminit loco .Hinc quoque Cyzicus ipsa dictaArctonesus vel Arcone sus. Nam ut ex Eustathio aliis Graeciae patet magistris veteres ursos non αξκlους tantum sed Ἀρ vis appellabant. 'μφαλοερσου vero hunc

169쪽

AD C. VALEO M CAT ut Tu M. PQ hunc montem vocat, quod umbilicum seu antrum haberet in medio,

ubi magna matri4 Attini sacra fiebant, quemadmodum ipse subjungit. De hoc ipso Cybeles antro accipi debet locus Propertii lib. III.

Eleg. XXI.

Frigida tam multos placuit tibi C et cm amros, Tulle, Propontiaca qua fuit Isthmos aqua, dindymus, ct sacrae fabricata inpenta Cybelia Raptorisque tulit qua pia Ditis equos. Sic vulgo legitur, sed quae mirifice depravare conati sunt viri docti.

Omnino scripserat Propertius avenca , non juventa aut inventa ut Scaliger. In specu nempe seu antro Lobrinae seu Aristi montis sacellum erat Matris deum , in quo iuvenca marmorea visebatur, quam hic designat Propertius. Istiusmodi antrum Romae expressum est in marinmore quod exstat in porticu Jultinianea , in quo Attis seu Taurobolus juvencum mactans conspicitur. Sed Malia complura supersunt marmora in quibus hic Tauroboliorum ritus satis luculente exprimitur. Tympanum tubam Cybeles tua mater initi, Nec recte distinguunt, nec recte haec interpretantur viri docki, cuni ita accipienda esse existimant, ac si tympanum tubam Cybeles crepundia vocaret Catullus. In sacris Cybeles nullis erant tubae, sed harum loco pulsabantur tympana. Suidas in voce Τυμπανα duo fuisse testatur quo tubae loco utebantur veteres, tympanum nempe praeterea flagellum, quo in Bacchicis praefertim orgiis ingentes edebant sonos, translato ab Indis

more. De tympanis Polyamus, ubi de Baccho agit; οἱ νδοὶ κυμ-cάλοις κλτυμι πιήνοις α νον ἀνῖ comis . De flagellis vero Suidas πιι νοο άν m γγ τυλας ξιν ἀπικππου εἰς τἀερο Quam autem in magnama atris festis frequens olim fuerit sagellorum usus, ex marmoribtis antiquis, ex Ovidio Apuleio, alii 'vesatis potest colligi Plura de his infra dicemus. Quod autem

tympana attinet quibus praecipue tubae loco utebantur magnae matris ministri, eorum non eadem semper erat ratio. Specie quidem constructione non multum, magnitudine vero plurimum discrepabant.

170쪽

161 1. Vos s P MBsERvATION Es, prorsus erant generis ac sint Atabatae Hispanorum. Sedis majori: tympani Drmam vide in tabellis marmoreis r. Perier figura postrema. Omnium vero maximum erat istud tympanum quod Suidascis scribit. Sola vero, ut dixi, magnitudine discrepabant pleraque antiquorum tympana, nam compositionis eadem erat ratio. Construebantur quippe ex circulo seu potius cylindro concavo ligneo, ex pelle quae inducebatur, cinsuper e circulis seu tintinnabulis aereis oram undique ambientibus. Quod autem primam in tympano Catullus corripiat, id ipsum facit more antiquo, de quo multa alibi diximus. Eadem quoque syllaba corripitur in versibus Marcenatis, qui reperiuntur apud Fortunatianum Grammaticum, quos operae pretium fuerit adscribere. . ades, inquit, o Cybelefera montium Dea, Adest sonante tympano quate exibile caput, Latus Imreat agello , comitum chorus ululet. Recentibus vero Gallis necdum musicae gnaris, tympanum dabatur, quia id sine magno etiam pulsatur artificio, Mideo vocat Cybelles initia, utpote quo primum initiabantur. Agite ite ad alta alia Cybeles nemora simu IJ Sic quoque Graecus poeta, licet non ex vetustissimis, apud Hephaestionem Γαῖ mi ος ορέης et ιλο δεπι ομάοες. Infra quoque Gallae, non Galli quia enim una cum virilibus, habitum quoque virilem deponerent, idcirco passim de illis tanquam de mulieribus loquuntur veteres. Sic quoque Statius Papinius lib. D. Theb. Pinigeri rapitur Simoentis ad amnem Dux vesana chori. Frustra enim vir dodii haec mutare corrigere conantur. De causa Corigine hujus appellationis apud antiquos oecentiores scripta invenias, sed quae nullam omnino verisimilitudinis umbram habere

videantur. Nam quod a Gallo Phrygiae flumine sic dictos volunt, id prorsus est nugatorium Pliscis Graecis Romanis ignotum fuit hoc vocabulum. Apud Hephaestionem quidem ubi de Antis pastico agit metro legas hos versus; Xπιρ

라틴어 텍스트