Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

181쪽

AD C. VALERIuM CATu LLuΜ. IpsIta quoque m δε I quamvis nonnulli interpretati sint m ε νατα si κατωτατα μερη, alio tamen maluisse id accipere de arboribus, testis est Hesychius. Ubi cerva Hνicultrix ubi aper nemoriragus Jon vertice nempe, non ad pedem Idae. Ideo Homerus montem vinc Vocat μητρα

λοων, id est σπῖλοι , εχου - ut explicat Hesychius Ad

pedem vero versabantur greges, unde μιαλλωτ dolis dictum suisse hunc montem ais a mλina coιτον, idem testatvita Roseis ut hinc labellis palum sonitus abiit. J Palam abest a libris, et cepto Mediolanensi pro abiit vero, pleraque vetera exemplaria habent adiit, quod rectius altero, cum adire ad aliquem Latinum esse etiam pueri norint. Conjungendus itaque cum sequenti hic ver ius sic constituendus;. Roseis ut hinc palam labellis sonitus adit Geminas deorum ad aures nora nuntia referens. Geminas vero rect e se habet. Sonitus non unam modo, sed utran que Cybeles aurem perculit mota patae mic Ei λύν ω - 11 Gemina deorum ad aures nova nuntia referens meminas aures dixit quoque Virgilius, ut recte monitum caligero, sed idem non rectre mutat sequentia. Nam quodvi ipse cilii existimant nuntiunt in neutro pro re nuntiata non esse Latinum , in eo omnino falluntur. Adeo manifesta sunt loca antiquorum, ut qui ea eludere conentur x Operam mihi videantur perdere. Versus Lucretii sic leguntur ita omnibus vetustis exemplaribus; Refrigescit enim cunctando plaga per auras Nec alida ad sensum decurrunt nuntia ersim. Recedes a sensu Lucretii&rei veritate sinuntia construas cum plaga. Clarus est etiam Varronis locus dein L. lib. v. Ubi noctu bis templum censium a picaperiri atqtie de caelo nuntium erit. Perpeiam laec mutas timitis antiquis exemplaribus &vetustis Grammaticis, Vina-

182쪽

tio Gallicano, Servio aliisque, qui nuntium in casu rectio sic accipi affirmant. Esto ut hoc vocabulum non occurrat apud Ciceronem. Virgilium&Horatium; sed Nonio teste occurrit apud doc tos. Tales nempe inter Romanos habiti fuere praecipue Varro, Lucretius, hic noster Catullus. Quod autem Nonius ibidem istos doctos neget receptae esse audioritatis, id facit more suo, utpote qui in voce cinis, non Caesaris tantum Valvi, sed Catulli auctoritatem vacillare scribat. Quantum vero hac in parte faciendum sit istud Nonii judicium , alii expendant, mihi monuisse sirificiat, quinam illi fuerint, quos doctos appellarit ille Grammaticus. Ibi uina iuga resolνens Cybele leonibus J Laborant numeri, in hoc in sequentibus, quod an librariorum factum iit culpa, an vero Catullus in concitatis adeo exprimendis affectibus, studio quoque turbari numeros, dictu difficile. Iavumque pecoris hostem J Sinistrum currus sui leonem. Nescio quamobrem haec mutarint nonnulli.

Agedum inquit age ferox fac ut hunc furor J Sic fere libri veteres, nisi quod in quibusdam furoribus legatur. Proculdubio perii hemistichium, in cujus locum migravit hemistichium sequentis versus. Velle vero ulcus Eoc ex ingenio sanare, id demum fuerit in tenebris

micare.

Mea libere nimis J Sic e libris reposuimus. Mox iidem libri Face

contra mugienti.

Ferus ipse sese adhortans J In libris fere omnibus est adortalis. Mediolanens exemplar habet ad ora talis. Qui adhortam legendum credidere, illi proculdubio addiderunt sese. Sed vera, ut puto, lectio est illa quam dedimus;

Ferus ipse ardore talis rapidum incitat animum. Currum Cybeles a leonibus trahi notum. Qua vero ratione Galli adeo mansuetos redderent istos leones, docet Varro apud Nonium in Mansuete Nam vidi simulacrum leonis ad Ida lucum , ubi quondam subit eum quum vidissent quadrupedem Galli tympam de fecerunt mansuem , ut tractarent mantis. Et profecto ubique sere gentium hac ratione domantur bellua et nec in belluis tantum, sed&in

hominibus fete semper contingit ut major Mahior clamor seu sonitus

183쪽

AD C. VALERIu CATu LLuΜ ITIobtundat minorem, ut qui exili sint voce, velint nolint obtemperent vocatioribus. Ut vero ad lectionem Catulli revertamur, licet sensum dederimus, an tamen ipsa assecuti simus verba, ideo

dubito, quod cum in plerisque sere quos vidimus libris sic scriptum,

invenerimus,

Ferus ipse sese adortalis rapidum incitat animum In uno vero qui olim Palatina sui Bibliothecae ,

Ferus ipse adertalis rapidum incitat animum de facimus x, Ferus ipse, arde talis, rapidum incitat animum. Arde, id est, ardore. Aliquis forsan malit Ferus ipsius ardetalis/quod tamen non opus, cum Catullus passim istos vocalium amet hiatus Utitur hac voce etiam Varro ad finem librorum quos de re rustica scripsit, ubi de piscina Luculli sic loquitur In Bajano autem

ardis tanta, ut architecto permiserit ut suam pecuniam consumeret, dummodo perducerethecuse 'bcina manare. Idem in γνω Sm et apud Nonium in elum. umor arde feta lampade. Sic turges turgor, squaltes uallor complura alia , a quibus verba m eo Mesco desinentia formantur Sic quoque terres pro terrin eapud Florum. Nam quo loco lib. III cap. H. Vulgo legitur: Sic ad meridiem populus Romanus Multo atrocius ct multipliciter magis ct a septentrione sevitum. Sic habent pleraque vetera exemplaria; ct multipliciterct magis aseptentrione veniente. Nempe scripserat Florus; Multo atrocius&multiplici terre magis a sepIentrione veniente. Reddenda quoque eadem vox cum alibi tum quoque lib. Iv.capix. Ubi sic de Antonio Nec ille defuit vitiis, quin periret. Imo muta expertus ambituo luxuria, primum bostes,

deinde cives, tandem etiam terrebeculum liberavis.Viugo terra, non bene.

Si non affectat, utitur saltem obsoletis, inustatis istiusmodi vocibus scriptor iste, cui ne displicuit quidem impes pro impetu. Quod siquis mendosum esse existimet, habeat is Walterum locum unde certo colligi possit illum ab hoc non abstinuisse vocabulo. Capito, enim quarto libri secundi, ubi vulgo sic legitur; Gallis Insubribvio his accolis Alpium , animi ferarum, corpora plusequam humana erant

184쪽

176 Vos s IOBs TRVATIONAs, sed experimento deprehensum est, quippe sicut primm impetus eis major quam virorum est , ita sequens minor quam feminarum, ecquis neget sic reformanda esse haec verba , Sed experimento deprehensum est , quod impes sicut primus eis major quam virorum est, c. Sed & lib. 1v. cap. II. ubi vulgo legitur, nisi quod amplior, eoque acrior Casari norum impetus fuit, cuin optimus liber habeat impos, non dubito, quin reducendum sit hoc vocabulum.

Vadit fremit refringit J Sic habet liber optimus. Mox dein libri habent. At ubi humida albicantis, quod nescio qua de causa mutarint viri docti. Cybele, Didymi dea, domini Varro apud Servium docet domi

nam proprie matrem Deorum dici.

EPITHALAMIUM THETIDIS ET PELEI

PELIACO quondam prognatae Vertice pinus

Dicuntur liquidas Neptuni nasse per undas Phasidos ad fluctus, finis elaeos: Quum lecti juvenes Argivae robora pubis,

Auratam Optantes Colchis avertere pellem, Ausi sunt vada falsa cita decurrere .puppi, Caerula verrentes abiegnis aequora palmis: Diva quibus retinens in summis urbibus arces Ipsa levi fecit volitantem flamine currum, Pinea conjungens inflexae texta carinae. Illa rudem cursu prora imbuit Amphitriten. Quae simulac rostro ventosum proscidit aequor, Totaque remigio spumis incanuit unda, Emersere feri candenti e gurgite vultus Equoreae monstrum Nereides admirantes, Illaque hautque alia viderunt luce marinas Mortales oculi nudato corpore Nymphas

Nutricum tenuS extantis e gurgite cano.

Tum Thetidis Peleus incensus fertur amore, Tum

185쪽

Tum Thetis humanos non despexit hymenaeOS, Tum Thetidi pater ipse jugandum Pelea sanxit,

O nimis optato saeclorum tempore nati Heroes salvete, deum genus, o bona mater: Vos ego iape meo vos carmine compellabo,

Teque adeo eximiae tedis felicibus aucte Thessaliae columen Peleu, quoi Iuppiter ipse, Ipse suos divum genitor concessit amoreS. Tene Thetis tenuit pulcherrima Neptunine ZTene suam Tethys concessit ducere neptem Oceanusque, mari totum qui amplectitur orbem ima simul optatae finito tempore luces

Ut venere, domum conventu tota frequentat

Thessalia oppletur laetanti regia coetu. Dona ferunt: prae se declarant gaudia voltu. Deseritur Scyros linquunt Phthiotica Tempe, Cranonisque domos, ac moenia Lariss ea. Pharsaliam coeunt, Pharsalia tecta frequentant.

Rura colit nemo, mollescunt colla juvencis. Non humilis curvis purgatur vinea rastris. Non glebam prono convellit vomere tauruS. Non falx attenuat frondatorum arboris umbram.

Squalida desertis robigo infertur aratriS. Jpsius at sedes, quacunque opulenta recessit Regia, fulgenti splendent auro, atque argento. Candet ebur bilis, collucent pocula mense. Tota domus gaudet regali splendida gaga. Pol vinar vero divae geniale locatur

Sedibus in mediis, Indo quod dente politum Tincta tegit roseo conchylii purpura fuco. Haec vestis priscis hominum variata figuris, He-

186쪽

, 8 I. Vos s L OEsERVATIONES, Heroum mira virtutes indicat arte.

Nanque fluenti sono prospectans litore Diae Thesea cedentem celeri cum classcte tuetur Indomitos in corde gerens Ariadna furores, Necdum etiam , sese quae visit visere creditUtpote fallaci quae tum primum eXcita somno Desertam in sola miseram se cernit arena. Immemor at juvenis fugiens pellit vada remis. Inrita ventosae linquens promissa procellae. Quem procul ex alga moestis Minois ocellis, Saxea ut effigies bacchantis prospicit Evoe, Prospicit, Magnis curarum fluctuat undiS, Non flavo retinens subtilem vertice mitram, Non contecta levi velatum pestiis amictu, Non tereti strophio lactantis vincta papillas Omnia quae toto delapsa e corpore passim Ipsius ante pedes fluctus salis alludebant. Sed neque tum mitrae, neque tum fluitantis amictus

Illa vicem curans, toto ex te pectore, Theseu , Toto animo, tota pendebat perdita voce.

Ah miseram assiduis quam luctibus externavit Spinosas Erycina serens in pectore curaS. Illa tempestate ferox, di tempore Theseus Egressius curvis e litoribus Piraei Attigit injusti regis Gortynia tecta. Nam perhibent olim crudeli peste coactam

Androgeoneae poena exoluere caedis,

Electos juvenes simul decus innuptarum Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro.

Queis angusta malis quum moenia veXarentur,

Ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis

187쪽

Projicere optavit potius, quam talia Cretam Funera Cecropiae ne funera portarentur. Atque ita nave levi nitens, ac lenibus auriS, Magnanimum ad Minoa venit, sedesque superbas Hunc simul ac cupido conspexit lumine virgo Regia, quam suavis expirans castus odores Lectulus, m molli complexu matris alebat: Qualis Eurotae progignunt flumina myrtuS, Aurave distinctos educit verna colores: Non prius ex illo flagrantia declinavit Lumina, quam cuncto concepit pectore flammam Funditus, atque imis exarsit tota medullis, Heu misere exagitans immiti corde furores. Sancte puer, curis hominum qui gaudia misices.

Quaeque regis Golgos, quaeque Idalium frondosam, Qualibus incensiam actastis mente puellam Fluctibus, in flavo saepe hospite suspirantem tQuantos illa tulit languenti corde timores' Quantum saepe magis fulgore expalluit auri 'Qgum flavum cupiens contra conredere monstrum, Aut mortem oppeteret Theseus, aut praemia laudis. Non ingrata, tamen frustra, munuscula divis Promittens, tacito suscepit vota labello. Nam velut in summo quatientem brachia tauro Quercum , aut congestam sudanti corpore pinum, Indomitus turbo contorquens flamine robur Eruit illa procul radicitus exturbata Prona cadit, late quaecum vis obvia frangenS: Sic domito flavum prostravit corpore Theseus Nequicquam vanis ac stantem cornua ventiS.

188쪽

Errabunda regens tenui vestigia filo. Ne labyrintheis estexibus egredientem Testi frustraretur inobservabili error. Sed quorsum primo digressus carmine, plura Commemorem ut linquens genitoris filia voltum,

Ut consanguineae complexum, ut denique matris,

Qua misera gnati misero deperdita letho, Omnibus his Thesei dulcem praeferret amorem Aut ut vecta ratis spumosa ad litora Dia' Aut ut eam tristi devincitam lumina somno Liquerit immemori discedens pectore conjunx Saepe illam perhibent ardenti corde furentem Clarisonas imo fudisse e pectore vocCS.

Ac tum praeruptos tristem conscendere montes,

Unde aciem in pelagi vastos protenderet aestus: Tum tremuli salis ad versias procurrere in undas Mollia nudatae tollentem tegmina surae: Atque haec extremis moestam dixisse querelis. Frigidulos udo singultus ore cientem: Siccine me patriis avectam , perfide, ab aris,

Perfide deserto liquisti in litore Theseu pSiccine discedens neglecto numine divum Immemorali devota domum perjuria portas PNullane res potuit crudelis flectere mentis Consilium tibi nulla fuit clementia praesto, Immite ut nostri vellet mitescere pectus pAt non haec quondam nobis promissa dedisti Voce mihi nec haec miserae sperare jubebas: Sed connubia heta, sed Optatos hymenae . Quae cuncta aerii discerpunt irrita venti.

Jam jam nulla viro jurantistemina credat,

189쪽

Nulla viri speret sermones esse fidelis: Quis dum aliquid cupiens animus praegesti apisci,, Nil metuunt jurare, nihil promittere parcunt. Sed simulac cupidae mestis fatiata libido est, Dista nihil metuere, nihil pessuria curant. Certe ego te in medio versantem turbine leti Eripus, totius germanum amittere crevi, Quam tibi fallaci supremo in tempore deessem Pro quo dilaceranda feris dabor, alitibusque Praeda, neque injectra tumulabor mortua terra. Quaenam te genuit sola sub rupe leaena ξQuod mare conceptum spumantibus expuit undis Quae Syrtis, quae Scylla rapax,quae vasta Charybdis, Talia qui reddis pro dulci praemia vital Si tibi non cordi fuerant connubia nostra, Saeva quod horrebas prisci praecepta parentis, Attamen in vostras potuisti ducere sedes, Quae tibi jucundo famularer serva labore,

Candida permulcens liquidis vestigia lymphis,

Purpureave tuum consternens veste cubile. Sed quid ego ignaris nequicquam conqueror auri EXternata malo, quae nullis sensibus auctio Nec missas audire queunt, nec reddere voces Ille autem prope jam mediis versatur in undis, Nec quisquam apparet vacua mortalis in alga. Sic nimis insultans extremo tempore tava Fors etiam nostris invidit questubus auris. Iuppiter omnipotens utinam ne tempore primo

Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes: Indomito nec dira ferens stipendia tauro Perfidus in Cretam religasset navita lanem:

190쪽

Nec malus hic celans dulci crudelia forma Consilia in nostris requiessiet sedibus hospes. Nam quo me referam ρ quali spe perdita nitar

Idomeniosne petam montis, ah gurgite lato Discernens Ponti truculentum ubi dividit aequor An patris au Xilium sperem , quem ne ipsa reliqui Respersum juvenem fraterna caede lectita 8 Conjugis an fido consoler memet amore, Quine fugit lentos incurvans gurgite rem OS ZP etea nullo litus solum,insula tedio.

Nec patet egressius Pelagi cingentibus undis. Nulla fugae ratio, nulla speS, Omnia muta, Omnia sunt deserta, ostentant omnia letum. Non tamen apte mihi languescent lumina morte, Nec prius a fessis secedent corpore sensus, Quam justam a divis exposcam prodita multam Caelestumque fidem postrema comprecer hora. Quare fac a virum multantes vindice poena Eumenides, quibus anguineo redimita capillo

Frons expirantis praeportat pectoris iras, Huc huc adventate, meas audite querelas OuaSego, ve miserae, extremis proferre medullis. Cogor inops, ardens, amenti caeca furore. Quae quoniam vere nastuntur pectore ab imo, Vos nolite pati nostrum vanescere luctum:

Sed quali solam Theseus me mente reliquit, Tali mente, deae, funestet seque suosque.

Has postquam moesto profudit pectore voces, Supplicium saevis eXposcens anxia factis: Annuit invicto casestum numine rector, Quo tunc & tellus , atque horrida contremuerunt