Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

211쪽

AD C. VALERIu CATu L Lura. '2o3tynii enim pilus dicebantur Καθlεμνίσες , ut docet Hesychius Perperam apud Stephanum legas Κρορινία pro Καρτεμνίοι, neque enim in loco excelso sed in camposita erat Gortyna, ut docet Strabo. Nomen ex eo, quod Καμ Cretensibus bovem notet, ut ideira docet Hesychius. Hinc est proculdubio quod in antiquis Gortyniorum numisinatis bos expressus compareat.

Cecropiam olitam esse dapem dare Minotauro Nihil hic mutandum, cum cinfra dapem dixerit in sirigulari,& plerique quos vidi libri conveniant, uno excepto Accipitur autem daps, ut alibi, ita quoque hoc loco pro sacro teligioso epulo, utpote quod averruncanda pestis pratia mitteretur. Recte monet Festus similiter apud Graecos accipi δαῖς , e quo formetu daps, cum notum si Voles dixisse σοι Fις, contracte se Fς, se uoce , unde σάπlα , δαψιλῆ Walia complura. auem derivationis ratio apud Latinos. Daps enim in gionendi casu non facit tantum dapis, sed & dapsis daptis. Unde daptice excipi pro magnifice, dapticum negoti urn pro amplo, apud eundem Festum A genitivo dapsis, fit dapsilis dapsi

ther. Queis augusta malis cum maenia vexarentur J Atheniensium moenia augusta dici putant Scaliger caeteri interpretes vel propter an plitudinem, vel quod a Minerva Neptuno sint constructa. Posterius verum quidem si Graeculos sequamur sed quotaquaeque demum est civitas quae deos conditores sibi non adscripseries Et tamen non

Omnia moenia augusta appellantur. Alterum autem falsum est omnino , cum Athenarum oppidum minimum fuerit ante hanc Thesei expeditionem Post Minotauri demum stragem regnurn adeptus moenia ampliavit Theseus, dispersosque Atticae populos in unam urbem coegit, cum antea πηλίχνιον fuisse plerique testentur scriptores. Reduximus itaque veterem scripturam, quae huic loco longe est convenientior. Nam sane si istorentes istoc tempore fuissent Athenarum fortunae, utique tam iniquae legi non paruissent. Nunc vero ipsa ci vium paucitas auget atrocitatem Disti.

Tacito suspendit vota labello In plerisque antiquis libris legitur

Succedit pro succepit, id est , suscepit. Sic itaque reponito. Num velat in summo quatientem brachia Tauro Jomitatus Virgilius

212쪽

1o I. Vos SL OBsERVATION Es, sen lib. II. a quo tamen in hac similitudine non superatur Catullus. Majestatem versibus addit vel ipsum Tauri nomen, quo nullus monsaeque formidabili jugo exit in mare Mediterraneum. Hinc Manilius

lib. v. Taurumque minantem Fluctibis. Sic enim legendum pro eo, . quod est in libris scriptis, aurumque Male vulgo arcumque minantem Fluctibus, quod frustra interpretati conatur vir magnus.

Quercum aut conigeram sudanti coroce pinuus Et quidem notum istuctus pini κωνους appellari, inde recte dici pinum conigeram seu.

coniferam; attamen, cum in omnium quos vidi librorum vetustissimo Mediolanensi invenerim, congestam sudanti .corpore pinum , non

dubitavi hanc lectionem caeteris praeferre. Congestam id est densam, compactam seu robustam. Glosis Philoxeni Congesti, Vmκνα , plena. Convenientior sane huic loco spondeus quam dactylus, utpote qui magis exprimat firmitatem sabilitatem arboris euudantis e suo corpore resinam.Seneca de Providentia cap. Iv. Non es arbor solida, nec fortis, si in quam frequens ventus incursat ipsa enim exatione con stringitur, ct radices certius Rit. Indomitio turbo contorquens flamine J Nusquam in toto mari Media terraneo magis formidandi regnant turbines, quam ad Chelidonias, ubi nempe Taurus mons vasto immenso in mare Pamphylium exit jugo, ut necessum sit in tam procelloso loco arbores gigni validissitanias, quod ipsum inventosis locis passim observare est. Non inscite veteres Gami natici ἀνεμοτρεφες ε 'apud Homerum interpretati sunt, 'Nar' ἀνεμων ρεω ενο ην δένθον Laconibus istius modi terra alendis apta arboribus, saxosa quidem, sed tamen fragilis

in admittendis earum radicibus , dicebatur δεν μ' - , vel ut ipsi loquebantur σενδ εμορ , quod ab Hesychio exponitur γηπι πε- et ζωοης Thinas', aris A ακοὐ m. Sic enim ipsum scripsisse,

docet ordo literarum.

Eruit illa procul radicibus exturbata P Libri meliores radictim, ut infra numque ille tulit radicitus altas Fagos. Prona cadit, latequei co)nminus obvia ratam Putida lectio prorsus Catullo indigna Veterum exemplarium haec est scriptu

Prona

213쪽

AD C. VALERIu MCΑΤuLLu M. rio Prona cadit lateque tiam ejus bria frangens. Unde nos fecimus, Prona cadit late quacumvis obvia frangens.

Si domito sevum prosternit corpore Theseus J In quibusdam libris

prostravit melius ut puto. Re Re vero cornua tribuit huic monstro, nam corpore tantum humano, capite vero taurino fuisse Minotaurum scribunt Diodorus Siculus, Hyginus Malii Attamen in nummis Getensium, qui Cretenses erant origine , Orpore taurino, capite vero humano ipso nihilominus cornuto exprimitur Minotaurus. Simili facie spectatur in vetustis Neapolitanorum aliarumque magnae Graeciae urbium, numismatis . Quamvis com ures existiment istas imagines non ad Minotaurum , sed potius ad Hebonem aut Bacchum esse referendas, quod& hic quoque τι ροκερως fuisse fingatur. Attamen cum temporibus heroicis adeo decantata fuerit magna Minois pilentia , libentius credo Minotaurum potius quam Bacchum in plerisque si is signari nummis, fuisseque hoc insigne aut

Minois, aut Cretensium , quos primos constat obtinuisse maris imperium. Quam late illi regnarint vel ex eo colligi potest , quod non Cycladas tantum , sed multas Asiae urbes tenuisse dicantur. Occu passe quoque oram Macedoniae litoralem infra videbimus Sicilia etiam is agna Graeciae partem sub Cretensium fuisse ditione, complures me Horant Historici. Itaque facile adducor,ut credam, pleraque loca signata in nummis, qui Minotauri continent imaginem, Cr tensibus aliquando paruisse, praeter Ambraciam , tenuisse quoque Epiri atoliae litora, insuper complura Carn paniae oppida. Nec mirandum deficere historias, cum Minois & Cretensium θαλαμ ο κοαὶεια, aliquot etiam seculis Trojana praecesserit tempora, dubiaque propterea sit Minois artas, quem aliqui vicinum seculo Mosis, alii; vix uno seculo bello antiquiorem Trojano statuunt, inde non sine causa factum , ut duos, aut etiam plures aliqui Minoas fuisse existimarint. Cum tam incerta sint, qua de Minoe traduntur, pro fabulosis a. multis fuere habita, linc forsan natum Minoemd Rhadamanthum apud inferos seu mortuos tantum regnare, utp*te quorum Cc , vix

214쪽

-os I. Vos sI DEI ARVATIONES, vi superessent umbrae, o quorum gesta nomae iptis libris aut certis suffulta essent te itimoniis , sed solis continerentur hominum sermonibus. Sed deficientibus aliis monumentis, licet ex nummis indicium petere. Nec tamen etiam alia desunt testimonia, siquidem Virgilius Silius templi Cumani in Campania conditorem faciunt Daedalunt. Quod ne cui rabulosum videatur, adscribam verba veteris Scho

h astae , qui exstat in Bibliotheca Regia Londinensi, cujus ad hunc versum Virgilii,

Dadalud, ut fama est, fugiens Minoia regna, haec sunt verba. Icarus altiora petens, pennis solis calore solutis, narii quod cecidit nomen imposuit. Daedalus vero primo Sardiniam , ut dicit Sallust tu, post delattis est Cumas, ct tem to pollinis condito, in foribus hac universa depinxit. Dicendo autem Virgilius, ut fama est, ostendit requirendam esse veritatem. Sed & huc iaciunt verba Sallustii, quae occurrunt apud Priscianum lib. v 1. Daedalum ex Sicilia profectum, quo Minois iram atque opes fugeret. Primo si quidem e Creta in Siciliarii profugi Daedalus. Sci illuc persequente MinCF primo Sardiniam, deinceps Campaniam adiit, in qua magna Cretensium manu sequente Cumas alia condidit loca. Quod autem Minotaurum attinet, cujus in tot, ut diximus, nummis exprimitur imago, ejuS ut puto rationem non aliunde petendam esse existimo, quam ex Minois&Tauri concordia Taurus sive dux fuerit Minois, ut multi scribunt, live potius sui juris in alia Creta regnarit parte, utique vel amicum, vel cedere Minoi junctum fuisse, extra controversitam poni debet. Nec potuisset eorum concordia clariore quam Minotauri exprimi symbolo. Licet plura in veteribus numismatis exstent exempla, vel hoc solum, quod apud Tristanum in commentariis de Numismatis occurrit, annotasse sussiciat. Inter nummos enim Gordiani, unus etiam ibi exhibetur, in quo Ephesiorum QAlexandrinorum in Troade concordis exprimitur per hippotaurum. Si quis enim imaginem consulat protinus fatebitur non esse taurum, ut Tristanus putabat, sed ex tauro equo compositum monstrum Alexandrinorum vero symbolinia Cratiquus, uti ex nummis quos in Caracalla producit, liquet. Per taurum vero gnari Ephesios, propter Dianam τι ροώλον. satis

215쪽

AD C. VALERIuM CATu LLu M. 2DP satis est manifestum. Ut itaque per hippotaurum in hoc nummo duarum urbium declaratur μονοια, ita in Cretensium eorumque qui illis obnoxii fuere numismatis per Minotaurum, Minois Tauri significa tu concordia. Quamdiu ista permansit integra, tam diu etiam Creten sium constitit potentia. Postquam vero Theseus, caede unius viri Tauri

nempe simul quoque distatuit & sustulit Minotaurum , id est concordiam iotentiam Cretensium, idque ope Ailatines vel nimium infestae

magna Tauri auctoritati, vel potius nimium amantis Theseum jam quoque tota cessavit Cretsnsium gloria, tumque in thenienses, cillorum exemplo alia quoque gentes excussere iugum hac rationem agim illa Minois cessavit auctoritas; qui quum prius inter Graecos

solus regnare videretur, unius subito puella imprudentia, vellit solio excusius, ad inferos dejectus est , ubi in solis poetarum c gnaret fabulis. Ut vero sciamus quam florentes olim res fuci in Cretensium, ut credamus non mentitum esse Homerum cum centum in ea insula memorat urbes, Operae pretiam et perpendere locu m Theophrasti in scripto de ventis ubi causam reddere conatur quainobrom non Cadem ventorum in ea insula sit ratio atque olim fuerit. Refert itaque plurimas ciensissimas illic cadere nives, mimasque exinde Coriri tempestates At vero antia uis temporibus cum alios, tum ipsos quoque Idaeos montes, qui nunc perpetuis Obruuntur ni vibus, uini noque inculti sunt, illos non sterilibus tantum consitos tiisse plantis, sed Frumenta celd arborei generis olim tulisse fructus υτε μυελω 'κειτο α ρη κ ἔφ' καο πῖν se rin cnlηρὸν . 3 οενοι v. Sic enim scribendum , non multo post uaniliter δηλον - του τὸ mi ην ει μη ο ιηρον καρπιν οἱ θ ποτε δεῆαν οἱ θ et Θεις ε m. Illo itaque tempore plurimis habitatoribus reteriam hi iste scribit Cretam, imbribus quidem multis, non autem nivibus aevi peltatibus admodum obnoxiam. Ipse hoc vel Aristaei factificiis, vel mutatae aeris constitutioni tribuere videtur. zo vero licet sciam Analos nori nullos Virginiae incolas similia de istis affirmare terris, utpote u asperrimis olim obnoxia frigoribus miti res, ut dicunt, nunc sentia hyemes , unde immutatam caeli solique in illa regione , istimant esse rationem; ego tamen hoc ipsum frequentiae malo adscribe: eoppidorum focorum arcentium ventos, aerem calefacientium, .saepe nives in pluvias permutantium. Non semel observavimus illo

216쪽

io I ca v si sci illo ipso quo pluviae in urbibus, eodem nives in agris decidisse tem pore Vel pii sussic sent sensus ut in quibusvis ut bibus mitiora esse intelligamus frigora, quam in vasti si apertis locis. Tantam nempe ignis, qui omnia regit inania permeat etiam in hoc nostro aere habet potetiatem, ut ejus actio dici possit infinita. Vidi qui ad quinquaginta passus vel unius grani pulveris tormentarii accentionem nataribus ei sentit et Meminit Garcit assus a Vega Hispani cuj iisdam qui ad leucas multas Mad intervallum diei itineris ignem discos Indo rum Floridensium olfaceret. Nec est ut is existimet odorem latius distundi quam ignem ignis enim desert odorem. Quod autem si mul cum odore non sentiamus calorem, ideo fit, quod coipdjanostra calidiora imbecilliorem non sentiant calorem tibi enim major adest calor . ibi minor est insensilis.

Inde pedem victor multa cum laude reflexi, Sic est in libris i ne-lioribus, te scio quaresospes malint viri docti. Sed quid ego a primo digressus carmine i Disci epant nonnihil ex

emplaria, attamen cum Mediolanense caeteris vetustius habeat Sed

quom imo digressio carmine, existimo Catullum sic scripsisse Sed quorsum primo digressu carmhre. Qua misera in gnata deperdita lata J Haec est sere lectio omnium

veterum librorum. Alii aliter, ego sic reformandum existimavi; Quae misera gnati misero deperdita letbo. Siccine me patriis avectam per de ab aris 4 Vulgo orti, non ars, quomodo est in melioribus libris. Immite ut nostri vellet miserescere pectus J Et haec mutata invitis libris , in quibus constanter mitescere. Est enim ellipsis pro nostri ergo mitescere. Quod vir magnus ex nostri faciat monstri, nemini, ut puto, persuaserit.

Quae Syrtis , qua Scylla vorax J In vetustis quibusdam libris rapax. Utrumque bene Scyllae conveniens , propterea quod illa rapere&devorare naves credebatur unded loco nomen , ex nomine se

217쪽

AD C. VALERIuM CAYuLLuΜ rio γλωνειν dicuntur canes σαίνουροι seu σιεινουριδες Latini gannire quod ipsum a canibus factum videtur, utpote vae gannItuvocks adulant. latratu undarunt dictus quoque sinus oppidum Scylaceuin, de quo Virgilius 2 iavifragum Scylaceum.

Sara quod horrebis prisci praecepta urenti. Prisci id est severi, ut . recte exponit Turnebus. Virgilius in Copa; Ah pereat cui sim prisca supercilia. Nam quo ni referam quali spe perdita nituri Plane similis est querela Medeae apud Euripidem;

Isthmon eo ne petam montes J Sic quidem Scaliger; sed profecto ab elegantia Catulli absunt haec quam longissime. Nam sane si hic isthmus aliquis Cretae intelligi debeat, ut ipse vult, absurde subjungeret

An patris auxilium sperem, cum ipse Minos esset in Creta. Nihilo me liores sunt aliorum conjecturae, quas si quis patienter perpendat excutiat, nae ille injurius sit eximio poetae siquid iis solidi subesse existimaverit. Cum in plerisque vetustis exemplaribus legatur Idmoneosque, aut etiam Idomeneosque, miror lite sitasse viros doctos, lonstatim agnovisse veritatem hujus leditionis Idomene nempe est Macedoniae civitas in Bottiaris memorata Thucydidi, Ptolemaeo aliis, in qua tunc versabatur Idomeneus Is quippe ad vindicandam caedem Minois, classe in Siciliam profectus , inde repulsius in Japygiam transiit, ubi, ut canit Virgilius , Sallentinos obsedit milite canitos Iyctius Idomene . Postea cum parte copiarum suarum navigasse in Macedoniam ac Bottiaeos condidisse satis aperte docet Strabo lib. I. Plutarchus quoque in vita Thesei. Conon apud Photium narratione xxo hanc Cretensium expeditionem cum Idomeneo fuse satis explicant. Magna

218쪽

gari Theseus Clidemus apud Plutarchum scribit Theseum iter hoc suscepisse post mortem Minois, regnante jam apud Cretas hujus filio Deucalione fratre Ariadnae Catullus alios secutus scripto. es vivente etiamnum Minoe Theseum in Cretam appulisse dicit Amplius etiamnum assirmat Zenis Chius apud Athenaeum lib. III. cum dicit Theseum adamatum fuisse a Minoe, quem diu adeo vixisse scribit, donec alteram quoque filiam, Phaedram nempe, Theseo in matrimonium concederet. Quancunque tamen ex his sequare sententiam, non deficies ut tempora constent, it secum conveniat Catullus, si urba ejus ita accipias, ac si Theseus post caedem Minotauri statim ad suos rediisset. Commode vero hanc controversiam componemus,

si audiamus Strabonem, qui putavit Theseum expeditioni in Siciliam intersuisse. Eo nempe profectus est cum Idomeneo, sed peracri expeditione in Siciliam Iapygiamque Idomeneus quidem Macedoniam petiit, Theseus vero in Cretam rediit, unde demum assumta Ariadna Athenas reversus est. Sic proculdubio sensit Catullus; nam sane eum non vi rapuisse Ariadnam , ut quidam voluere, satis manifeste declarat cum explicat qua ratione parentibus Magnatis valedixerit Attamen .sic quoque haec dissicultas possit componi, si statuamus Idomeneum jam diu ante Bottiaros Idomenem condidisse, quod utique necesse videtur, si verum sit, id quod Ptolemaeus Hephaestion reser apud Photium ex Athenodoro Eretriense, contendentibus Thetides Medea de formae praestantia, . Idomeneum Thetidi palmam concessisse, Medeam vero indignatione omnio istam, di isse Κμτες ἀεὶ ψά ςM. Quin diu ante Idomeneum , ut puto, florentanus Cretensium rebus totam istam seu Thracum seu Macedonum oram possessam fuisse a Cretensibus, ex eo videtur posse colligi, quod Bottiaeos Cretenses fuisse constet, iottiam urbem a Bottone Cretense conditam fuisse testetur magni Etymologici audior. Bottia autem dicti Bottia i , quorum ditio tam late patuit, ut etiam Chalcidica hoc nomine aliquando fuerit comprehensa. Addit enim

Etymologus, Βαδικη 11 χαλκὐκ-,1. Ineptum enim id quod vulgo

legitur χα Ιαiκη. Sed vero antequam desinam, hoc quoque m neo, duas tuisse Ido renas. Utriusque meminit Thucydides. Una quidem vicina erat Ambraciae, sitaque in duobus excelsis collibus Ver

ta ejus

219쪽

Idomenes sitae in confinio Thracum in montibus Bottiatis mentionem facit idem Thucydides lib. m. cui si io ομενη quemadmodumeriam habet Si phanus; ἰσομενη λις M. α κεοονίας, ra ἐθνιών Eiδο αενι Τμ. Nempe eriam Idomenzi herois nomen saepe per diphathongum ui prima syllaba scriptum Occurrit. Hinc Idomenenses Pli ni, Idomenia regio. Hinc quoque Catullo montes Idomenii. Nee tamen opus ut hoc loco montes seu colles intelligamus, in quibus sita esset Idomene; cum enim tota o a maritima Macedoniae etiam

Chalcidica regio, esset in ditione domenei Cretensium , in illa autem situs sit mons Athos ni altim de excels litoris Macedonici j gis praesertim de Atho haec accipi, monte adeo vasto, ut non an tum toto mari Egeo , sed in litore Asiatico sit conspicuus Perinde autem sive legas Idomeneos, sive Idomenios fit enim synizesis, ut

infra in Veronensium.

Discernens Pontum truculentum ubi dividit aequor Scribe Ponti uti est in vetusto libro Mediolanens. AEquor Ponti hoc loco accipiendum de ea maris Egei parte quae interjacet Macedoniam Miam in sulam ubi versabatur Ariadne Notandum vero quotiescunque fere apud antiquos occurrunt istiusmodi locutiones, uti sunt mare Oceani, aut mare Ponti, nec non flumen Rheni, Nili, Alphaei, aliaeque id genus, non simpliciter intelligi debere de ipsis maribus aut flumi nibus, sed de nun nibus quorum tutelae iraesidio mari, flumina consecrata fuere. Minuta ex paedagogica haec videbuntur quibusdam, absque his tamen non est ut quis bene intelligat interpretetur se ipta poetarum, qui frequenter sic loquuntur. Licet plura succurrant exempla, vel nnus lassiciat Manilii locus lib. v. ubi de urinatoribus agit,iluero perperam mutavit caliger, quod nesciret quid sit Pontum in

Pontori aerere. Nos vero proxime adscripturam veterum exempla-Huin versus istos sic emendamus. pendebitque super totum fine remige pontum. Illi in ponto jucundum est querere Pontum, Corporaque immergunt undis, ipsiumque sub antris Nerea o aquoreas conantur ibere nymphas.

220쪽

ira V ora a P V P in m S , A tin&sedes deorum dearumque maris collocabant veteres, βωθει θαλάρσης, in ipse maris undo. Dicit itaque Manilius illosui natores aceo profunde maria subire, ac si ipsum Pontum Nerea Nympharum cubilia vellent invisere Pontum Hesiodus Terrae facit filium Eusebius vero de Praep. Euang. nescio quos secutus Nerei Neptuni tacit obolem. Porro ut hic apud Catullum Ponti aequor, apud Lucretium c alios mare Ponti ita contra apud Homerum πονὶ - ἐλὸς , ubi manifeste pontus accipitur, profundo seu vadomari , ut ad verbum pois redder vadum salis. Et sane, ut ejusdem

origmas, ita quoque ejuslem significationis sunt haec voca la, πονῆοψ, βενθίγ , βυθος Latinum fundiu. βυθος est βυ

terius loci.

inefugis lentos incurvansgurgite remo, In aliqui ruis libris legitur ventos, unde Achilles Statius faciebat veniose, sed reetior alia lectio. Sic quoque VirgiliuS,

lentandus rivis in unda.

Qui sint lenti remi, inuid sit lentare remunt, facile intelligunn,

qui rem tenent. Varias hujus vocabuli significationes profert Nonius Nicias , nisi fallor, licet aliter sentiant viri cruditi ibus solemne est multis in locis saepe non intellectis, insultare hia escarammatico, optime si quisquam de Lingua Latina promerito. Jure quidem miran rur vocem hanc tam diversas Ubi invicem contrarias continores-gnificationes, lentus quippe accipitur pio mollic duro, pro tenaci tenero , pro acriis placido, pro remisso concitato, denique pro trigido calido. Qui rem intelligunt, ciba quoque intelligunt. Attamen sine verbis res nulla cognoscitur. Ut itaque ad institutum veniamus, lentum licet multis modis accipiatur, primaria tamen maxime propria significatione, quemadmodum, λικοον apud Graecos, refertur ad res vilcosas, cujusmodi sunt gluten, nervi&

similia,