Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

251쪽

AD C. VALERI u. M CATu LLu M. 263 Flammea praevertet celeris vestigia cerva, Currite ducentes subtemina, currite fusi.

Non illi quisquam bello se conferet heros, Cum Phrygii Teucro manabunt sanguine Teucri, Troicaque obsidens longinquo moenia bellope uri Pelopis vastabit tertius heres. Currite ducentes subtemina currite su L

Illius egregias virtutes, claraque facta Saepe fatebuntur gnatorum in funere matres, Cum in cinerem canos solvent a vertice crines Putridaque in rinis variabunt pectora palmis. Currite ducentes subtemina, currite fusi

Testis erit magnis virtutibus unda Scamandri, Qua paspim rapido dissunditur Hellestonto: Quoius iter casis angustans corporum acerras Alta tepefaciet permista flumina cade. Currite ducentes subtemina, currite fusiu

252쪽

LACHESIS

Denique testis erit morti quoque reddita praedam Cum teres excelso coacervatum aggere bustum Excipiet niveos percal virginis artus

Cimite ducentes subtemina , currite fusi.

Nam simulac fesy dederit fors copiam Achivis, Urbis Dardania Neptunia solvere vincia; Alta Polyxenia madefient cade sepulchra; ira velut ancipiti succumbens victima ferro Currite ducentes subtemina, currite fusi

CLOTHO

Projiciet truncum submisso poplite corpus , uare agite optatos animi conjungite amores, . Accipiat conjunx felici dere divam. Dedatur cupido jamdudum nupta marito. Currite ducentes Dbtemina, currite fusi.

LACHESIS

Non illam nutrix orienti luce revisens, Hesterno collum poterit circumdare flo. Anxia nec mater discordis moesta puella Secubitu caros mittet stera re nepotes. Currite ducentes subtemina , currite fusi. Duorum versuum hiatum , quem asteriscis notavimus, siquis admit rere nolit, ea nempe ratione quod invitis fibris opus non sit fingere hiatum s

253쪽

.hiatum, cum sententia constet, is non semper intercalares versus aequali versuum absolvantur numero ; non quidem refragabor, attamen ii velimus, ut concordium Mista canentium sororum , ut alibi, ita quoque iij sibi constent numeri necesse videtur ut duos statua mus e cidisse versus, qui cantum aequalem , Ἀ pleniorem forsan fecerint sententiam. In versibus autem intercalaribus quinarium quo vis alio numero magis placuisse evemplis patet multis. Apud Theocritum in φαρμακίτνα, decie occurrit versus ille Iυγξ ελκε τυήνον ἐμον μαωμα, πνανoes, sed octies continuo Ordine quatuor aliis copulatus versibus, ita ut quinarius incedat.

Flammea praerortet celeris vestigia cervi Sic Virgilius de Camilla VPernicibus ignea plantis. Silius de Autosolis et evibus gens Enea lautis, a celeritate fulminis sumta similitudine. Porro quamvis omnibus notus σοις κυς A. Vs ς, illud tamen vulgo ignoratur, a celeritate hujus herois dictas quoque esse celeres Minstabiles istas imagines, quas in parietibus iraesertim in altis aedium laquearibus , a tremula Minaequali aquae superficie, repercussa solis aut lunae essiciunt radii. In vicinis quidem parietibus4 tabulatis magis est conspicuus creber iste motus, quod ibi minus divergant radri; sed vero in magi remotis laqueatibus, motus ille, quavis celerior sagitta, omnia per litat late loca, ut habet Virgilius. Si vel minimus lebes aqua impleatur, S inter solis radios iarietem seu tabulati partem pronam ad aequales collocetur angulos, protinus videbis splendores istos vasta quaecunque pervolare spatia Apollonius Rhodius lib. 111 describens hoc phamomenon vocat οὐκ εἱ- οφαλιοι. Illum imitatus Virgilius haud procul initio lib. vii An. Utrumque vide, si placet. Α'χλεῖς dici istos in laquearibus splendores, testatur Heresin γεω-

Heliodorus seu Damianus Larissaeus in opticis ex Herone ad verbiim descripsit, licet verba ejus male admodum vulgo accipiantur.

Cum Phrygii Teucro manabunt singuine trunci P hrygii triuiri, id est Phrygii truncati, quando illi proprio manabunt singuine. In quibusdam , sed non admodum bona notae libris, legitur campi, ut jam Hli aliis

254쪽

Σ I. Vos sI OBSERVATIONES, aliis notatum. Quamvis haec constructio, quam Graeci hypallagen ,. aliquando si μεταλον appellant, proba sit ut cum oculi manare lacrimis dicuntur, ripse Homerus, ias m μοδι ραι , t tamen cum vetustiores membranae conveniant 'abeant tenen vel Teucri, causa nulla est ut hanc rejiciamus lectionem. Nec minus rectum, cum Teucri Teucro manabunt sanguine, quam si dicamus, cum Teucri in suo manabunt sangΗine Curn cinere incanos solvent a vertice crines J Ita quidem Scaliger, sed libri, teres quibus nos usi sui nus, aliam exhibent lectionem, quae in primis quoque comparet editionibus; Cum in cinerem canos solvent a rertis crines. In vulsari luctu cinere aspergebant capillos, sed vero in luctu majorici ines evellebant, aut etiam penitus radebaiu capita Solebant enim antiqui crines abscirsos supra busta aut cineres aut ipsa etiam mortuorum spargere cadavera, ut vel ex Homero satis notum Iliad. i .

Κειρομενοι.

Nihil frequentius hoc ritu, pleni sunt veterum libri, ut mirer hic

haesitasse viros doctos. Namque velut densas prosternens cultor arista. Retinui hanc lectio nem, utpote cum Ss ipsa in quibusdam occurrat libris Variant tamen illi, ut notavit Statius Lusitanus. In quibusdam enim praecernens, aut praeteriens. In optimo nostro invenio promnem, in altero pro nens. Viri docti praecerpens aut praecernens secere, cum tamen neutrum vocabulum satis habeat efficaciae, nec impleatis militudinem quae exstat apud Homerum T Iliadosin alibi. Si quid mutandum malim procellens. Procellere unde procella, percellere idem. Varro apud Nonium Alius teneram abietem solui percessit. Id est eruit, evertit. Sic quoque Ennius; Percellunt magnas quercus, excinditur ilex. Sic quoque Cato dicit Circium ventum adeo esse vehementem , ut armatum liominem plaustrum oneratum percellat.

Testis

255쪽

AD VALERIu CATu LLuΜ. z TTestis erit magnis virtutibus unda Scamandri J Cum pri ina Scamandri syllaba brevis sit, nihilominus duo in ea concurrant consona literae; ideo asperum semper visum fuit hoc vocabulum, unde est quod Homerus muraen hoc ab hominibus quidem Scamandrum, adiis autem, ut 0Ote qui concinno magis utantur sermone Xanthum vocari scribat. Quin camandrium Hectoris filium ob eandem causam veteres Astyanactem appellare maluerunt. Taxat quoque AE- schylum Aristophanes in Ranis, quod Scamandros S similes.vocest nimium frequentarit. Etiam Homero vocem hanc eripuit Aristarchus

asperitate syllabarum offensus. Nam quo loco Iliad. Tversu quarto hoc tempore legitur; INJεμηρος Σιριοεντο ἰδε Ξάνθοιο ροοιων. Ante Aristarchum sic legebatur . . Μερσηγυς 9μοῖο Σκαμάν- κ quo φνης. Docent hoc vetera in Homeriam Scholia, hactenus inedita, dignissima tamen quae in lucem prodeant omninoque miror Eustathium, qui illis usus est, non annotasse hanc lectionem. Quod autem alibi apud Homerum Scamandri remanserit nomen , ejus rei causam idem Scholiastes reddere conatur illam videlicet, o a. bίσους' -ρραεν x - ψίαν τομέη γλοιςῶν πιτετοκυνον Ita autem Homerum scripuit , satis colligi potest ex Strabone, qui Troicae Stomalimnes non uno meminit loco. In vulgatis vero Homeri exeimplaribus frustra hoc tempore illam quaeras. Quid autem sint πεμαλίμνι vel ομοι- λιμνα , nempe οι εἰς θαλαμαν προὐμένα λιμν , jam ex Theocrito annotatum viris doctis e Crotoniatarum ομαλιμνον ab hoc Troico dictum putavit Scholiastes Theocriti, cujus verba ita concipiendas Κατα τῆς G Τροία πομαλίμνης, m θοινως S si Φ

Denique testis erit morti quoque reddita naedi Ineptisunt qui M.trii substituerunt. Morti hic accipe pro mortuo Acthlli. Morti siquidem nulla fiunt sacra, utpote implacabili, Soli olim Gaditani uilla

memorantur, qui templum Morti extrii geri , apud Graecos enim

256쪽

οὐ o in βωμος, Ἀσε παιωνί8ε . Strabo tamen apud Eleos Plutonis templum inveneratione fuisse scri bit, nec defuere quoque alibi Plutonia fana Verum alia id Antistit ratiove, ideo nempe quod Plutus divitiarum esset deus, easque conserre crederetur, cum libitina multos iaciat divites. Itaque myta cenae Diti erant sacrae, ut est in carmine Priapeo quod quamvis de Cumis Campaniae, quae' ipsa Mycenae fuere dictae, aliquando stamus interpretati, nunc tamen maIumus de alii accipere Mycenis . Noti sunt versUS,A'λκῆν κεν θ εο οὐ κεν o 'λυμ ri P - ακίδη OIΚουα ο Ῥυθαονίσους, Πλουτον επι Α'πειδν s. Eadem rationes Serapis, quatenus Plutus, cultus ab Alexandrinis, de quo vide quae supra monuimus Paulo post liber Mediolanensis pro perculsae virginis, habet perfuse virginis Perfilsae nempe sanguine. Sed alterum, nisi fallor, rectius Perculsa idem quod percusta, naria percutere iercellere idem. Hesterno collum poterit circumdare fles In veteri scripto de sympathia lanti pathia, quod perperam tribuitur Democrito, ita haec re feruntur Λαζων βι ἔλοίνον κα mlκεκησον - ωδίου se Γον. κα ριεν σην L, παρθεν ἐω. O mi εφθοι O. Nempe si filum aut funiculum ex lino aut papyro accipias, lanterioris colli spatium ab aure ad aurem,& deinceps cervicem seu aversam n etiaris collipa item similiter ad aures , fuerintque haec intervalla inaequalia dcfloratam esse sponsam, contra si aequales fuerint isti semicirculi, csse etiamnum virginem. Aliud quoque adait signum , sciliccis collum fuerit calidum S nates frigidae , hoc quoque amissae virginitatis esse indicium. Talia prssume qumdam felicia Pelei Legitur quoque fututia in quibusdam libris , sed melior altera lectio. Pelei enim hic accipiendum

257쪽

AD C. VALERIuM CATULLuΜ. 2 9 dum in dandi casti ut recte monuit Scaliger. Vere fuere Peleo felicia haec carmina, utpote tantum genituro heroem. Non autem Thetidi, quae licet Peleum, humanos non despiceret amplexus suspirasse tamen dicitur, non ipso quoque Jove majorem nasci Achillem. Carmina diri a cecinerunt o mine Parcae rata e suo libro substituit Scaliger, cum prius lcgeretur pectore. Sed profecto neutrum est Catulli. Liber Vaticanus habe pectine omnino scribenulum; Talia praefantes quondam felicia Pelei

murmina diviso cecinerant pectine Parcae.

Dipis pectine, id est, partito labore. Sic supra diviso carmine quod ipsi iii simili sensu possis interpretari. Pectinum vero in lanificio usus ad percutiendas complanandas telas, satis ut puto est notus. Simili mendo laborat Tibullus , cujus locus lib. 1 Eleg. I. ex fide optimi libri ic concipiendus. Atque aliqiι asyidue textrix operata Minervam Cantatis appulso pectine lana sonat. Male vulgo legitur, It appulso tela sonat latere. Pari ratione scapos sonantes dixit Lucretius, Ensilia ac fisi, radii scapique sonantes. Sic enim legendum esse hunc locum , ad Lucretium docemus. Saepius 2 sese mortali ostendere coeli, Recte judicat vir doctus apud Achillem Statium legendum esse Herbum, sese, pro eo quod est in veteribus libris Nereus sese. Sic supra ubi legitur eroes salvete, etiam in melioris notae exemplaribus scriptum erat Nereos sal

Annua cum festis venisent sacra diebuk Annui quidem non fuere ludi Olympiaci, qui in Elide ad Alpheum quinto quoque anno institue bantur, sed observandum ludos istos adeo antiquos esse , ut Pausa - 14 nias

258쪽

iso I. Nos si AsERVATIONES, nias ad primam hominum aetatem eos reserat, addens Iovem cum S a turno in iis lucta, Curetas vero primos ibi cursu certaste; unde haud difficulter confici potest, antiquissimam horum ludorum institutionem, non Peloponnesiis, sed vero Cretensibus debere adscribi Sero demum post Minois aetatem, cessante potentia Cretensium, ut ante diximus, tum demum ab Hercule agon hic translatus in Elidem tum quoque factum videtur, ut quod ante annuum fuisset, postea triennale, demum quinquennale factum fuerit certamen.

Saepe agiti Liber Parnasyi vertice summi Nam Parnasus, non Apollini tantum , sed QBaccho sacer est. Scholiasses Euripidis

monte solitum fuisse eundem deum vagari thiasos instituere idem docet Euripides in Bacchis.

E, ω τὴν et ει καm Δελφιον πως Πησοῖν, - πά κω γλυρυφον πλομα Βάλλον, b πίον Βάκχον κλάσον. Acciperent lati divum fumanti bio aris Et haec quoque perperam mutata sunt, cum in veteribus libris sic concipiatur hic versus; acciperent lacti dirum spumantibus aris. Lucii pro Licte more antiquo Notum enim veteres dixisse non tanium lac Iacte, sed & lactis in casu recto. Bene vero spumantibM. sic Virgilius Eccl. v. Pocula bina novo statuantia lacte votannis. Antiquissimis enim temporibus iraesertim seculo aureo, quod hic describit Catullus, lacte pro vino in sacristitis utebantur , ut testantur cum alii complures , tum quoque Varro de R. R. ilinius lib.

XIV. cap. XII. unde lex Numae Postumia , Vino rogum ne respergito. In Bacchicis vero thrasis non tantum vinum totum e melle , sed Iacotterri solitum fuisse testatur quoque Euripides in Bacchis;

259쪽

AD C. VALERau CATu u Μ. a 3IIdem quoque clarum ex Horatio lib. II hymno in Bacchum; Fas pervicaces est mihi Thyadas Vinique fontem , lactis ct uberes

Cantare rivos, atque truncis

Lapsa cavus iterare mella. Ad quae verba inveteribus scholiis haec annotantur Nam inspeluIuu Dion o ino, melleo lacte sacri cabatur.

AD MORTALU M

Etsi me adsiduo consectum cura dosbre Sevocat a doctis, Hortale, virginibus: Nec potis est dulcis Musarum expromere fletus Mens animi tantis fluctuat ipsa malis. Namque mei nuper Lethaeo gurgite fratris Pallidulum manans alluit unda pedem. Troia Rhetaeo quem subter litore tellus, Ereptum nostris obterit ex oculis. Alloquar audierone unquam tua facta loquentem, Nunquam ego te vita frater amabilior Aspiciam posthac an certe semper, amabo,

Semper moesta tua carmina morte tegam:

Qualia sub densis ramorum concinit umbris Daulias, absumti fata gemens Ityli. Sed tamen in tantis murroribus, Hortale, mitto Haec experta tibi carmina Battiadae: Ne tua dicta vagis nequicquam credita ventis

260쪽

Esduxi e meo forte pute animo Ut missum sponsi furtivo munere malum Procurrit casto virginis e gremio, Quod miserae oblitae molli sub veste locatum Dum adventu matris prosilit, excutitur, Atque illud prono praeceps agitur decursu. Huic manat tristi conscius ore rubor.

Eis me assiduo confectum J In quibusdam libris defectum, quod gripsum rectum est. In sequenti versu Hortale aspirate habent libri, sic Cicero ad Atticum lib. I v. epist. V. Sed&antiqua Suetonii sic habent exemplaria. Constat hunc luisse in Hortensii oratoris nepotetia Vide de hoc Tacitum. Nec potis sciti lcis Musarum exponere foetu Quidam libri sensus, a

lii fletus, quod retinendum censiuimus. Dulces is eius vocat elegos, elegiam quae secutitur, quae est quasi fletus comae Berenices, nam comam inducit loquentem. Obterit ex octilin Quaedam exemplaria vetera habent obtelit. Sed alterum rectius, passim enim obterere pro delere accipitur. Sequentem versum,

Alloquar audierone unquam tua fata loquentem reduXimus, cum in antiquis etiam reperiatur exemplaribus, licet in pluribus desit. Et omnino recte se habebit sit fata facta mutaveris. At certesemper amabo, semper inaesta tua Conveniunt libri in hac scriptura, Aut certe semper amabo. Unde fecimus', An certe semper, amabo , Semper maesta tua carmina morte tegam ZRedundat hic amabo , ut saepe apud Plautum , Terentium alios, unde factum ut nonnulli Grammatici istam particulam nullius esse putarint significationis, quemadmodum licet, ouod Miprum saepe πλεονα8M. Sed cum prius blandientis, alterum sit permittentis aut hi sultantis, redundant Fidem, non tamen omnino otiosa dicenda sint vocabula, Daulias