Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

261쪽

A VALER iura lli a s Dalilia absumti fatagemens fui Nullius est momenti lectio, cluam ex suo libro adduxit caliger Ityli recte se habet ita quoque Homerus Od. T. Που λοφυρομενη πλον φιλον. IIaec excerpta tibi carmi h Battiadae Ita mutatum, cum in libris plerisque scriptum lit, haec experta tibi, quod omnino reducendum. Experta hic est tentata, unde inexpertum apud Virgilium pro intentatum Sic quoque idem in Eclogis dixit experiricii uisau. Ut mi sum; is furtivo munere malum P Mala amantium semperfuisse munera obscenam continere ligni sicationem , satis vel ex pri in patet Catulli epigrammate, multa satis de his collegerunt viri docti Nec florentibus tantum Graeciae momanorum rebus , scd collapsa utrorumque fortuna , eandem permaniisse significationem, satis docet exemplum Paulini, interemti propter pomum missum ab Eudocia imperatrice , de quo vide Chronicon Alexandrinum complures historia Byzantina scriptores. Atque illud prono praeceps Ita libris quibusdam , Itque illinc prono

COMA GERENICE S.

Omnia qui magni dispexit moenia mundi, Qui stellarum ortus comperit, atque obitus: Flammeus ut rapidi solis nitor ob sic retur, Ut cedant certis iidera temporibus, Ut Triviam furtim sub Lamia saxa relegans, Dulcis amor clivo devocet aeri Idem me ille Conon caelesti lumine vidit Bereniceo vertice caesariem, Fulgentem clare quam multis illa deorum, Levia protendens brachia pollicita est.

Qua rex tempestate novo auctus Hymena M.

Vastatum finis iverat Assyrios3

Dulcia nocturnae portans vestigia rixae,

262쪽

Quam de virgineis gesserat exuviis. Elliae novis nuptis Odio Venus anne parentum Frustrantur falsis gaudia lacrimulis, Ubertim thalami quas intra limina fundunt 8

Non, ita me divi, vera gemunt, iuverint. Id mea me multis docuit regina querelis, Invisente novo praesta torva Viro. Et tu vero orbum luxti deserta cubile,

Et fratris cari flebile discidium:

Qtium penitus moestas exedit cura medullas. Ut tibi tunc toto pectore sollicitae Sensibus e reclis mens decidit Θ at te ego certe

Cognoram a parva Virgine magnanimam.

Anne bonum oblita es facinus, quo regium adepta es Conjugium , quod non sortior ausiit alis 8Sed cum moesta virum mittens, quae verba locuta est Juppiter, ut tristi lumina saepe manu. Quis te mutavit tantus deus an quodam anteis Non longe a caro corpore abesse volunt 'At quae ibi, pro cunctis, pro dulci conjuge divis Non sine taurino sanguine pollicita es, Si reditum tetulisset. Is haut in tempore longo Captam Asiam Egypti finibus addiderat.

Queis ego pro factis caelesti reddita coetu Pristina vota novo munere distatuo. Invita, o regina, tuo de vertice cessi, Invita adjuro teque, tuumque caput

Digna ferat, quod siquis inaniter adjurarit. Sed qui se ferro postulet esse parem ρIlle quoque eversus mons est, quem maximum in oris Progenies Thiae clara supervehitur: Quum

263쪽

Quum Medi peperere novum mare quumque juven

Per medium classi barbara navit Athon. Quid facient crines, quum ferro talia cedant ZJuppiter, ut cellum omne genuS Pereat. Et qui principio sub terra quaerere venas Institit, ac ferri fingere duritiem. Abruptae paulo ante comae mea fata sorores Lugebant, quum se Memnonis AEthiopis Unigena impellens nutantibus aera penniSObtulit Arsinoes Chloridos ales equus. Isque per aetherias me tollens advolat umbraS, Et Veneris casto conlocat in gremio.

Ipsa suum Zephyritis eo famulum legarat, Gnata Canopiis in loca litoribus Sidere ibi vario ne solum inluminectili

Aut Ariadneis aurea temporibuSFixa corona foret sed nos quoque fulgeremus Devotae flavi verticis XuViae. V vidulum afluctu cedentem ad templa deum me Sidus in antiquis diva novum posuit.

Virginisi flavi contingens nanque leonis Lumina, Callisto justa Lycaonida,

Vertor in occasum tardum dux ante Booten , Qui vix sero alto mergitur Oceano. Sed quanquam me nodie premunt vestigia divum DLuce autem canae Tethyi restituor: Pace tua fari haec liceat Rhamnusia virgo Nanque ego non ullo vera timore tegam ,

Non si me infestis discerpant sidera dictis, Condita quin veri pectoris evolvam

Non.

264쪽

Non his ta n laetor rebus, quam me ab re semper, Absore mea dominae vertice discrucior. Qui cum ego, quum virgo quondam fuit, Omnibus experSUnguentis, murrae millia multa bibi. Nunc vos, Optato qui junxit lumine taeda, Non post unanimis corpora conjugibus: Ilaadite nudante rejecta veste papillas, Otia iucunda mihi munera libet Onyx Vester Onyx, casto quaeris Uce jura cubili.

Sed quae sic impuro decli adulterio, Illius ah mala dona levis bibat inrita pol vis. Nanque indignatis p aemia nulla peto.

Sed magis, nuptae, temper concordia vostras, Semper amor sedis incolat adsiduus. Tu VCro, regina, tuens quum sidera, divam Placabis scitis luminibus Venerem: Sanguinis eX pertem non verticiSeste tuam me, Si potis es largis adifice muneribus. Sidera uti iterendi utinam coma regia fiam,

Proximus Hydr6choi fulgeret Oarion.

Vix elegantius carmen Romano sermone scriptum haberemus, si quemadmodum illud e Callimacho expressit Catullus, ita quoque hoc nostro legeret ut seculo. Nunc vero cum ut ubique, sic etiam in Catullo grassata sit temporum injuria, quodque prius cultissimum, idem jam omnium mendosissimum factum iit poematium , nec hilum profuerint doctorum medicinae, qui bene sit, functos ossicio credidere, quod ulceribus librariorum cicatrices induxerint; non ingratum veteris literaturae amantibus fore coit fido, si deterso situ vetustate, poetarum doctissimo antiquum reddam nitorem, essiciamque ut non in coelo tantum, sed lic quoque lucidum spleia leat Berenices capillitium.

265쪽

non lumin ι. Omnino Catullus scripserat moenia Passim in veteribus libris haec vocabula sibi invicem permutantur , munia moenia, munera moenera. Moenia mundi vocari coelum notius est quam ut moneri debeat. Sic passim loquuntur non poetae tantum sed ricia cca Philosophus, ideo nempe quod ut ipse Naturat. lib. VII. Cap. XIII.

ex quorundam opinione scribat summa coeli ora solidis una est O

modum teste durata. Ineptum est quod vulgo legitur tecti. Ut Triviam furtim sub Latmia saxa relegam 4 Latinus insula nec non 'almus Cariae mons satis est notus. Sed vero libri veteres legunt sublimia, aut ιι Lamia, quod postremum verum cst. Lamia saxa sunt juga Oetae montis, ad cujus radices sita est urbs Lamia, Qtiae etiamnum hoc nostro seculo nomen suum retinet. Ab hac dictus si-Dus Lamiacus, idem qui Maliacus, licet diversia ratione, nam Meliacus seu Maliacus a Meliensibus dictus, Lamiacus vero a Lamia urbe. Utrique enim sinum hunc accolebant Melienses MLamicnses Apud Scylacem cum Dosti ηλιας recenseti αλιμ omnino Λαμ ιεῖς scribendum. επι θ Λα-εις θνο- c; θ αμευς νη σοι γη λις Λαροοι, χάτη ra Dy. Sic quoque postea Hac ratione omnia plana fiunt in hoc vetultissimo scriptore , qui certe errare non potuit in re omnibus Graecis notissima. Multus est in hoc Scylacis loco vir doctus Jacobus Palmerius, ubi excutit observatiun culas, quas pueri olim edidimus, sed ut hoc ita quoque caeteris in Idcis lictorern instituere potuisset censuram. Pluribus de his alibi. Porro quod ea, quae de Endymione traduntur, non Latino Cariae,

sed Lamiis saxis, id est Octar monti, adscribat Catullus, in eo secutus Rhianum , Nicandrum, qui in secundo de Europa, e in Stolicis idem prodidere. Vide scholia in Apollonium micandrum, Etymologici magni scriptorem in Abληνα ορη Ex istis cognosces ambulatoriam fuisse istam de Endymiihpe fabellam , nec unam niue gentem, in hunc Lunae sibi vindicarit concubinum, cum Cares, utrique Locri Epionem idii in quam Maolae, insuper aetoli QElienses de hoc litigarint Heroe. Patet itaque in hoc Catulli loco Lamia saxa recte se habere, in dymionem atque bene Lamium ac Lat vitam dici. Patet quoque, cum Endymion in Oeta habitasse

266쪽

cum mons Oeta utranque c0ntingat gentem, ut ex iis, quae supra

de Helicone Meta diximus, manites e colligi potest. Deticis amor gyro devocet aerii Non damnarem hanc lectionem nisi veteres libri meliorem suggererent. Statius in suis exemplaribus scriptum se reperisse testatur, non gyro, sedgi rodero. Posteriores duae syllabar manifeste ex repetione sequentis vocabuli dea et accreta Vere Giro vero mutandum est in clivo, quomodo in melioribus libris scriptum inveni. Non potest luna deliquium pativi nobis deficere nisi sit stipra horigontem, versetur in clivo aethereo, uti electanter vocat fornicem seu clypeum coeli, id est hemispharitum nobis conspicuum. Non habet palatum nec aptus est ad literarum studia, qui hanc non admittit lectionem. Idem me ille Conon Quantus ille vir fuerit, licet ex iis quae Archimedes de spiralibus scripsit lineis abunde constare pos1it, longe tamen illustrior est versibus hujus Veronensis poetae, quam prάconio mathematicorum coryphaei, quidem tanto magis, quanto a pluribus semper ieeta fuere Catulli carmina , quam scripta Archimedis .

Ex hoc vero loco apparet Cononem non geometrica tantum , sed&astronomica scripsisse. Qtii Hamium vel Hamarum hunc geometram fuisse dicunt, illi gentile faciunt a gente quae nusquam fuit. Ontaniatum ex Hygini astronomico, sed ex Pappo teste certissimo collio oSamium uisle. Is quippe Mathematicarum collectionum lib. v.

Proposit xi I x. Cononem tunc vocat Samium geometram. Com

mandinus vitiosum secutus exemplar Hamium reddidit, unde forsan error ad alios propagatus. Hujus quoque Cononis meminerunt Clo fae quae Philoxeno tribuuntur , in quibus similiter Samius vocatur a thematicus Male vero non tantum apud Pappum , sed lassiun apud Archimedem Κωνων legitur, pro Κονων Priorem enim syllabam corripiunt Callimachus hoc loco Catullus. ' νηὶ τ υ seu galeatum ea vox notat, a κόν' seu 9ννῖ , idem quod κοὐ νῖ , quod galeae harbae naturalis ea sit figura. Ἀ-ῆ enim , pro quo Soles Boeoti dicunt Ut η, est; si ' κῶ ν δ , θνν in 'ν' , a galeis enim de sumta figurae conicae.

Coeles numine vidi, Legendum caelesti in ulmine idit. Sic Callimachus ;

267쪽

Βορουχον ον χειν παm ἔθηκε θεοις. Idem vero dicunt Callimachus & Catullus, cum hic deas, ille deos nominet, quibus Beronice suos consecrarit capillos Graeci enim de deabus passim loquuntur ac si dii essent, nam ο θεος saepe illis idem citio 1 θεος. mi tantur id ipsum nonnunquam Latini, ut Virgilius

Se ante cum Calvus, equo affert Servius, Pollentemque de via Venerem Licet deum hoc loco accipi possit pro deoruin Sic quoque idem Callimachus P να dixit pro ἔναμ α in versibus, qui apud Eusebium de praeparat. Occurrunt lib. m. cap. III. Adscribemus illos , prout emendandos esse existimavimus, idque colibentius , quod viri docticos admodum dissiciles esse crediderint; ου πως κλε πιο εργον ης ξοπι. ἀλω Γ τεθμῆΔην ηνωογλυφου οἴνοι id α σανίς.

E' Λινδω Δαναὸς λιπν εθηκεν ἔo . Τεθμου idem est quod θεσμου. Nequaquam , inquit, praeclarum Opus fuisti o statua, quippe tu, dea, super struem ligneam antiqui simplicis operis fuisti aliquando asser seu pluteus, ut de hac Samia dea habet Arnobius. Neque id mirum debere videri, cum Ἀ-gnum templum primitivum Minerva Lindiae a Danao consecrata tum , simplicis vilis admodum fuerit operis , hinc in scholita Pindari ad oden via Olymp. templum hoc vocatur Αθηνας δηνααας; nisi athen hoc loco malis ινλας. Quam de virginei gesserat exuviis J Gesserat, pro habuerat. Vide Nonium in gerere. Ut vero hic Catullus gerere rixam, sic Cyprianus scripto de Mortalitate dixi gerere parricidium. In sequenti verse libri veteres atque parentum, non anne parentum, quod invitis libris& sensu viris doctis placuisse miror. At tu non orba luxti deserta cubile Haec neque cum praecedentibus,

268쪽

neque cum iis quae sequun tu satis conventiunt. Jam enim dixit non veras esse lacrimas, itas novae nuptae fina dant , Mox id ipsum confirmat, cum subjicit amantes non libente abesse ab amato corpo e. Cnm itaque in libris manu exaratis scriptum invenerim. Iti vero orbum, vix dubito quin prius fuerit; Et tu vero orbam luxti deserta tibi Et statris cuia flebile discidium. Tibi, inquit, o Berenice, longe major lugendi fuit causa , tum quod sola & deserta jaceres in cubili vere Orbo, tum quoque propter cari fratris discidium. Separationem conjugum vocat fiscidium. Glomae Discidium , λαλυος -μου. Sane multis in locis apud veteres scit aptores melius discidium quam dissidium legas. Infra vocat innuptas

nuptias.

Sensibis ereptis res excidit Sic mutarunt viri docti , cum prius legeretur sensibmerectu. Sed vero e igit sententia, ut legamus, sensibus e rectis mens excidit. Id ei ορθῆς φρενος vel ομοφρον .Atque ego certe Cognoram a parra virgine magnanimam in quibusdam libris ast ego certe, non male, melius tamen legas At te ego certe. Quare vero magnanimam vocet nemo melius dixerit Hygino in Astronomico, ubi agit de coma Berenices Eum consule les sequenti pentametro lege e libris, quod non fortior uisita is An oblita es facinus, quo regium adepta es conjugium, quale nemo alius quamvis te fori: or ausit λSed tu moesta virum mittens Hanc lectionem exhibent ouae Lim ex

emplaria, licet antiquiores libri habeant, sed quom mesa. Paulo post pro terstri, in iisdem legitur tristi , pro trivisti. Atque ibi pro cunctis, pro dulci cqnjuge J Cunctis, id est illis qui regem comitabantur. Sic Festus; C tincti, igniscat quidem omnes, sed conjunctii congregati atre. o omnes, etiamsi dr Persis locis sint. Et a ne hoc verum, sive a coago coactum , sive a con im cCncitu 'Ocem hanc arcessas. Errant itaque qui cunctis construunt cum divis. Non pro fratre tantum, sedis pro toto exercitu ejus Berenicen vota facientem introducit Catullus.1 1editam tetuli set Sic supra in Galliambo, reditum adpudate

tulit di

269쪽

Captam Asinina AEgypti finibus addiderari

Forsan aliquis malit, Is autem tempore longo, sed non ego. Progenies Phthia clara supervehitur J Adeo male haec accepere interpretes plerique, ut vix pejus potuerint. Ut enim taceam ordinem structuram verborum prorsus Catullo indignam, quis adeo ineptus fuit unquam , ut Atho montem in Phthiotide situm esse somniaret γSane vetus lectio P0ἰM , qua in omnibus libris, ut & Statius monet

constanter reperitur, erroris eos admonere debuerat. Omnino sic

scripserat Catullus; Ille quoque eversus mons est quem maximum in oris Progenies Cyrii clara supervehitur. Ex geta Clytia Oceani filia nata est Medea, ut testatur Hyginus haud procul initio. A Medea autem seu filio cjus Medo& nomen originem traxisse Medos credidere plerique veteres Medi itaque

Clyties progenies, quam recte claram vocat, quoniam Tela Solis

dicitur fuisse filius. Quod autem dein Hyginus alibi, Apollonius complures alii matrem Medea faciant non Clytiam, sed sororem hujus Idyiam , ipsam Oceani filiam, ex eo nihil aliud confici potest, nil id solum , fabellas raro sibi constare Hesiodus filias Oceani

Tethyos enumerans utranque conjungit; Κλυτίη H'δtiiατε Ποι-mθοηlε. Diodorus Siculus neutram nominat, sed Tetae conjugem

tribuit Hecatem, filiam nempe Asteriae nymphae Persis, qui fuit frater A esae. Qtiod autem Phthia vel Plutia pro Clytia in veteribus libris legatur id ex eo forsan factum , quod confuderint duas Clytias, quarum illam , quae Amyntoris fuit pellex, Phthiam quoque appellatam fuisse testatur Zetetes ad Lycophronem Medos autem Iut hic cita quoque passim alibi Persias appellari, nemo, ut opinor, est qui nesciat. Illos ita ni hoc loco Catullus vocat progeniem Clyties, , quam alii ut diximas, Idyiam vocarunt Attamen, ut verum fa, Κ 3 teamur

270쪽

161 Vos s L DBSERVATION Es, teaimur, licet sic olim existimaverimus, nunc tamen , aucto forsan judicio, malumus pro Phthia vel Phytia legere Thiae. Thiam Hyperionis conjugem matrem creditam fuisse Solis, proinde etiam Eetam, Medeam Medum, unde didit Medi, recte dici Thiae

progeniem, omnibus ut puto notissamum.

Cum Medi peperere novum etare Sic legendum essemunc locum monuimus in iis quae ad Melam scripsimus. Haud aliter locutus est Virgilius XI. Egregias animas qua singuine nobis, Hanc patriam pepercre suo. Manilius lib. v. de eadem hac Xerxis fossa agens diali facere mare. Sed Operae pretium fuerit versus ejus insigni laborantes mendo emendatos

hic adscribere. Sic itaque ille rTolle istos partus hominum sub fidere tali Sustuleris belltim Troja classeinque solutam

Sanguineis appulsam terris: non invehet undis Persida, nec pelagus Xerxes facietque tegetque Certa Syracusis Salamis non merget Athenas. Sic omnino habet optimum nostrum exemplar, nisi quod ubi vulgo legitur 'lera, scriptum in eo siit persidera, unde se cimus Persida Certam Salamina vocat quam alii veram Salamina, navem nempe Salaminiam Atheniensium rarioriam , quam dicit suo casu non simul mersura hi esse apiad Syracusios Atheniensium fortunam. Sic quoque in declamationibus loquitur Himerius Μικρος olεμι Mia Θερο κλῆς ' χε ζων ν wsοιλία, μεγας Et Σαλαμ ινιι' -cἁάι , di ολί- κει - Α' ἡ- μαχόμbos P. Pupiter ut sicelicum omne genus pereat J Sic quidem Scaliger, sed profecto non sic scripserat Catullus. In libris vetustis constanter legitur celitum , unde Politianus faciebat Chalybon, nempe quia apud Callimachum coebatur χαλυύων ως - λοιτ si g, Haec lectio melior ac sit illa Scaligeri, nam certe celicum usus nullus est prorsus