장음표시 사용
181쪽
rebus ad illum prinitim motum animi et amoris adhibitis admirabili quaedam exardescit benevolentiae magnitudo. Quam si qui putant ab imbecillitate proficisci, ut sit per quem ad Sequatur quo quisque deSideret, humilem an relinquunt et minime generOSum, ut ita di Cam, ortum mi Citiae, quam ex inopia atque indigentia natam volunt. Quod Si ita esSet, ut quisque minimum esse in se arbitraretur, ita ad amicitiam Sset apti SSimus quod longe secus St. Ut enim qui Sque ibi plurimum oconfidit et ut quisque maxime Virtute et Sapientia Si munitu est, ut nudo egeat Suaque Omnia in Se ipSo posita
iudicet, ita in amicitiis expetendi Colendi Sque maxime excellit. Quid enim Z Africanus indigens mei Z inime hercules Ac ne ego quidem illius, Sed ego admiratione
quadam virtutis eius, ille vi CiSSim opinione fortaSSe nonnulla quam de meis moribus habebat, me dilexit auxit benevolentiam Consuetudo. Sed quamquam utilitates
multae et magnae ConSecutae Sunt non Uni tamen ab
earum spe Causae diligendi profectae. Ut enim benefici 31
liberalesque Sumus, non Ut Xigamia gratiam meque enim beneficium faeneramur, sed natura propensi ad liberalitatem sumu&- Si ami Citiam non spe mercedi Sadducti, sed quod omni eiu fruCtu in ipso amore ineSt, Xpetendam putamuS. Ab his, qui pecudum ritu a ad voluptatem omnia referunt, longe dissentiunt, neC mirum nihil enim altum nihil magnificum ac divinum
SuSpicere OSSUnt, qui Sua Onani Cogitatione abiecerunt in rem tam humilem tamque Contemptam. Quam ob rem hos quidem ab ho Sermone removeamuS, ipsi
autem intellegamus natura gigni sensum diligendi et benevolentiae Caritatem facta significatione probitatis, quam qui appetiVerunt, appli Cant SeSe et propiti ad-
182쪽
movent, ut et USU CiUS, quem diligere Coeperunt, fruantur et moribuS, Sintque pare in amore et aequaleSPropensioreSque ad bene merendum quam ad repo-SCendum, atque hae inter eos Sit honesta Certatio. Sic et utilitate ex amicitia maximae capientur et erit eiu ortus a natura quam ab imbecillitate gravior et verior. Nam si utilita amicitia Conglutinaret, eadem Commutata diSSolveret Sed quia natura mutari non potest, idcirco verae amiCitiae empiternae Sunt. Ortum quidem amicitiae videtiS, nisi quid ad haec forte volti S. FANNIUS. Tu vero perge, Laeli Pro hoc enim, qui
minor est natu me iure reSpondeo. 33 SCAEVOLA. Recte tu quidem quam ob rem audiamus. X. LAELIUS. Audite ero, Optimi Viri, ea quae Saepi S-sime inter me et Scipionem de amicitia disserebantur.
Quamquam ille quidem nihil difficilius esse dicebat
quam amicitiam usque ad extremum vitae diem permanere: nam vel ut non idem Xpediret inCidere Saepe, vel ut de re publica non idem sentiretur mutari etiam more hominum saepe dicebat, alias adverSi rebuS, aliaSaetate ingravescente. Atque earum rerum Xemplum ex similitudine capiebat ineuntis aetatis quod summiphlerortim amore Saepe una Cum praetexta toga depo-34nerentur Sin autem ad adulescentiam per luxisSent, dirimi tamen interdum contentione Uel Xoriae Ondicionis vel commodi alicuius, quod idem adipisci uterque non posset. Quod si qui longius in amicitia
prOVOCti SSent tamen saepe labefactari, si in honoris Contentionem incidissent pestem enim nudam maiorem esse amicitiis quam in plerisque pecuniae Cupiditatem, in optimis quibusque honori Certamen et gloriae, X
183쪽
quo inimicitias inaXima Saepe inter mi CiSSim OS X-stitisse. Magna etiam discidia et plerumque iusta 35 nasci, cum aliquid ab amiCi quod reCtum non SSet postularetur, ut aut libidinis mini Stri aut adiutores es sent ad iniuriam, quod qui reCuSarent, quam vi honeste id facerent, ius tamen amicitiae deSerere arguerentur ab
eiS, quibus obsequi nollent illo autem, qui quidvis
ab amico auderent poStulare, OStulatione ipsa profiteri omnia se amici Cati Sa SSe facturOS. Eorum querella inveterata non modo familiaritate exstingui olere,
sed odia etiam gigni sempiterna. Hae ita multa quaSi fata impendere mi Citii S ut omnia Subterfugere non modo sapientiae, Sed etiam felicitatis diceret sibi videri. XI. Quam ob rem id primum videamus, Si placet, 36
quatenus amor in amicitia progredi debeat. Numne, si Coriolanus habuit amicos, ferre Contra Patriam arma illi cum Coriolano debuerunt: ' Num Vecellinum amici regnum appetentem, num Maelium debuerunt iuvare . Tiberium quidem Gracchum rem publi Cana vexantem 37 a Q. Tuberone aequalibusque amicis derelictum videbamus. At C. BloSsius Cumanus, hoSpes familia Vestrae, ScaeUola, Cum ad me, quod aderam Laenati et Rupilio Consulibus in consilio, deprecatum eniSSet, an ut sibi ignosCerem Catisam afferebat, quod tanti Ti. GraCChum fecisset, ut quidquid ille vellet sibi faciendum
putaret. Tum ego etiamne, inquam, si te in Capitolium faces ferre vellet Numquam voluisset id quid ena, Sed Si Oluisset, paruissem. Videtis, quam nefaria vox. Et hercule ita fecit, vel plus etiam quam dixit non enim paruit ille Ti. Gracchi temeritati, sed praefuit, nec se comitem illius furoris, sed ducem prae-
184쪽
buit. Itaque hac amentia, quaestione OV perterritUS, in Asiam profugit ad hoSti Se Ontulit, poena rei publicae gravis iustasque persolvit. Nulla est igitur eXcusatio peccati, Si amiC CAUSA peCCIVeriS: Rm, Cum
conciliatrix amicitiae virtutis opinio fuerit, difficile est 38 amicitiam manere, si a virtute defeceris. Quod si rectum Statuerimu vel concedere amicis quidquid velint vel impetrare ab ei quidquid velimus, perfecta quidem Sapientia si simus, nihil habeat res viti sed loquimur
de eis amicis, qui ante oculo Sunt, quo Videm hi aut de quibus memoriam accepimuS, UOS OVit ita Ommunis. Ex hoc numero nobi eXempla Sumenda Sunt,
et eorum quidem maxime, qui ad Sapientiam proxime 3 accedunt. Videmus apum Aemilium C. Luscino familiarem fuisse : sic a patribus accepimuS bi una On-SUleS, Collega in Censura tum et Cum ei et inter Se coniunctissimos fuisse M'. Curium, Ti. Coruncanium memoriae proditum est. Igitur ne suspicari quidem POSSUmu quemquam horum ab amico quidpiam Contendisse, quod contra fidem, Contra ius iurandum, Contra rem publicam esset. Nam hoc quidem in talibus viris quid attinet dicere, si contendisset impetraturum non fuisse, cum illi sanctissimi viri fuerint, aeque autem nefas sit tale aliquid et facere rogatum et rogare . At vero Ti. GracChum Sequebantur C. Carbo, C. Cato, et minime tum quidem Gaiu frater, nunc idem Cese
o XII. Haec igitur lex in amicitia sanciatur ut neque rogemu re turpi ne faciamus rogati. Turpis enim excusatio est et minime accipienda Cum in ceteris peC-catis, tum Si qui Contra rem publicam se amici Causa iecisses fateatur. Etenim eo loco, Fanni et Scaevola,
185쪽
XII. 43J D AMICITIA. irloCati Sunati S ut o longe proSpicere oporteat futuros CaSus rei publicae. Deflexit iam aliquantulum de spatio Curriculoque ConSuetudo maiorum. Ti. GracChus iregnum OCCupare Conatu eSt, Vel regnavit is quidem pauCO menSeS. Num quid Simile populus Romanus audierat aut viderat Z Hun etiam poSt mortem SeCuti
amici et propinqui quid in P. Scipione effecerint, sine
lacrimi non queo dicere. Nam Carbonem, quo Cumque modo potuimUS, propter reCentem poenam Ti. GracClai suStinuimuS. De C. GraCCthi autem tribunatu quid exspectem non libet augurari Serpit dei ii de res, quae proclivis ad perni Ciem, Cum semel Coepit labitur. Videtis in tabella iam ante quanta sit faCta labes, primo Gabinia lege, biennio autem post Cassia. Videre iam
videor populum a Senatu diSiun Ctum, ni ultitudini arbitrio res maXima agi Plures enim lSCent, uena admodum haec fiant, quam quem ad modum his CSi Statur.
Quorsum haec Quia in sociis nemo quic quam tale a Conatur. Praecipiendum Si igitur bonis, ut Si in eiu Smodi amicitias ignari casu aliquo inciderint, ne Xi Stiment ita se alligatos, ut ab amicis in magna aliqua re publica peccantibus non discedant improbis autem
Poena Statilenda St. ne vero nainor eis qui secuti erunt
alterum, quam eis qui ipsi fuerint impietatis duces. Quis clarior in Graecia Themistocle, quis potentior ZQui cum imperator bello Persico servitute GraeCiam liberavisset propterque invidiam in Xsilium expulsus esset, ingratae patriae iniuriam non tulit, quam ferre debuit fecit idem quod viginti annis ante apud nos
fecerat Coriolanus. His adiutor Contra patriam in Ventus Si nemo ; itaque mortem sibi uterque Conscivit. Qua re tali improborum Coia Sensio non modo XCU-
186쪽
Satione amicitiae tegenda non est, sed potiti Supplicio omni vindicanda est, ut ne qui ConCCSSum putet ami- Cum vel bellum patriae inferentem Sequi. Quod quidem, ut re ire Coepit, haud Scio an aliquando futurum sit mihi autem non linori Curae St, quali re publica POS mortem meam futura Sit, quam qualis hodie sit. 4. XIII. Haec igitur prima te amicitiae an Ciatur, ut
dium semper adsit, Cun Ctati abSit, Consilium Verum dare audeamus libere, plurimum in mi Citia amicorum bene Suadentium valeat auCtoritaS, eaque et adhibeatur ad monendum non modo aperte, Sed etiam Criter, Si
45 re poStulabit, et adhibitae pareatur. Nam quibu Silam, quos audio Sapiente habito in Graecia, placui SSe opinor mirabilia quaedam me nihil est, quod illi non
perSequantur argutii - partim fugiendas esse nimias amicitiaS, ne neceSSO Sit unum Sollicitum Sse pro pluribus satis superque e SSe ibi Silarum CVique rerum,
alienis nimis implicari molestum e SSeci Commodi SSimum esse quam laXiSSima habenas habere amicitiae, quas vel adducas cum velis vel remittas Caput enim SSe ad beate vivendum securitatem, qua frui non poSSit 46 animus. Si tamquam parturiat unu pro pluribuS. Alios autem dicere aiunt multo etiam inhil maniuS, quem loCum breviter paulo ante perstrinXi, praesidi adiumentique CaUSa, non benevolentiae neque Caritatis amicitias esse expetendas itaque ut qui Sque minimum firmitatis haberet minimumque virium, ita amicitias appetere maxime ex eo fieri ut mulierculae magi amicitiarum praesidia quaerant quam viri, et inope qUam
4 opulenti, et Calamitosi quam ei qui putentur beati
187쪽
XIV. 48J DE AMICITIA. I9praeclaram sapientia i Solem enim e mundo tollere videntur ei, qui amicitiam e vita tollunt, qua nihil a dis immortalibus melius habemus, nihil iucundius. Quae est enim ista Securitas i Specie quidem blanda, sed reapse multi loci repudianda. Neque enim est Consentaneum ullam honeStam rem Ctionemve, ne Solli- Citu sis, aut O SUSCipere aut SuSCeptam deponere.
Quod si curam fugimuS, Virtu fugienda St, quae
neceSse est Cum aliqua Cura re Sibi Contrarias Spernetur atque oderit, ut bonita malitiam, temperantia
libidinem, ignaviam fortitudo. Itaque videas rebus iniustis iustos maxime dolere, imbellibus fortis, flagitiosis modestos. Ergo ho proprium Si animi bene constituti, et laetari boni rebus et Olere Contrariis. Quam ob rem si cadit in sapientem animi dolor, ut 8
profecto adit, nisi ex eiu animo XStirpatam humanitatem arbitramur, quae auSa Si Cur amicitiam funditus tollamus e vita, ne aliqua propter eam SuSCipianaus molestia. Quid enim interest motu animi Sublato, non dico inter peCudem et hominem, sed inter hominem et truncum aut SaXum aut quidvis generis eiusdem ZNeque enim sunt isti audiendi, qui virtutem duram et quaSi ferream SSe quandam volunt quae quidem est cum multi in rebu tum in amicitia tenera atque tractabilis, ut et bonis amici quasi diffundatur et incommodi Contrahatur. Quam ob rem angor Ste, qui pro
amico Saepe capienduS St, non tantum Valet, ut tollat evita amicitiam, non tu quana Ut VirtuteS, quia nonnulla cura et molestia afferunt, repudientur. XIV. Cum autem Contrahat amicitiam, ut supra
dixi, si qua significatio virtutis eluceat, ad quam Sesimilis animus applicet et adiungat, id cum Contigit,
188쪽
2 LAELIUS XIV. 484 amor Xoriatur neCOSSe St. Quid enim tam absurdum quam delectari multis inanibu rebus, Ut honore, ut gloria, ut aedificio, ut VeStitu Ultuque corporis animante virtute praedito, e qui Vel amare vel, ut ita dicam, reclamare poSSit, non admodum delectari ZNihil est enim remuneratione benevolentiae, nihil vicis-5 situdine Studiorum officiorumque iucundius. Quid Z si illud etiam addimus, quod recte addi potest, nihil esse quod ad se rem ullam tam illiciat et tam trahat quam
ad amicitiam Similitudo, Con Cedetur profecto Verum esse, ut bonos boni diligant asciscantque sibi quasi propinquitate Coniuncto atque natura. Nihil est enim appetentius similium Ut ne rapaCiUS unm natura. Quam ob rem hoc quidem, Fanni et CaeVola, OnStet, ut opinor, boni inter bono quaSi neCeSSariam benevolentiam, qui est amicitiae fora a natura Constitutus. Sed eadem bonitas etiam ad multitudinem pertinet. Non enim est inhumana Virtu neque immunis neque Superba, quae etiam Populo Universo tueri eisque optime Consulere Soleat, quod non faCeret profecto, si SI a Caritate volgi abhorreret. Atque etiam mihi quidem videntur, qui utilitatis causa fingunt mi Citias, amabilissimum nodum amicitiae tollere. Non enim tam utilitas parta per amicum quam amici amor ipse deleCtat, tumque illud fit quod ab amico est profectum, iucundum, Si Cum studio Si profeCtum, tantumque abOS Ut amicitiae propter indigentiam Colantur, ut ei, qui opibus et Copiis maximeque Virtute, in qua plurimum est prae Sidi, minime alterius indigeant, liberalissimi sint et beneficentissimi. Atque haud sciam an ne opus sit quidem nihil umquam omnino deesse amicis. Ubi en in studian OStra vigui SSent, Si numquam On Silio, Umquam Pera
189쪽
XV. 33J D AMICITIA. Inostra ne domi ne imilitiae Scipio eguisset Non igitur utilitatem amicitia, Sed utilitas amicitiam Secuta
XV. Non ergo erunt homines deliciis imitentes et audiendi, si quando de mi Citia, qtiam CC USU ECratione habent Cognitam, di Sputabunt. Nam quis St, pro eorum fidem atque hominum i qui Velit, ut neque diligat quemquam nec ii Se ab ullo diligatur, Circumfluere omnibus Copii atque in omnium rerum abundantia viveres Haec enim St tyrannorum Vita, nimirum in qua nulla fides, nulla Caritas, nulla Stabilis benevolentiae potest SSe fiducia, Omnia Semper SuSpecta atque sollicita, nulluS OCu amicitiae. Quis enim aut eum 53 diligat, quem metuat, aut Um, a quo Se metui putet ZColuntur tamen Simulatione dumtaXat ad tempus. Quod si forte, ut fit plerumque, Ceciderint, tum intellegitur quam fuerint inopes amicorum. Quod Tarquinium dixisse ferunt, tum exsulantem se intelleXiSSO, UOS fidos amicos habuisset quos infidos, Cum iam neutris gratiam referre POSSet. Quamquam miror, illa Superbia 4 et importunitate si quemquam mi Cum habere potuit.
Atque ut huius, quem diXi mores Vero amiCOS parare non potuerunt, Si multorum ope Praepotentium X
ludunt amicitias fidelis. Non enim solum ipsa fortuna Caeca est, Sed eo etiam plerumque efficit CaecoS, quoSComplexa St. Itaque efferuntur fere fastidio et contu-naaCia, ne qui Cquam insipiente fortunato intolerabilius fieri potest. Atque hoc quidem videre licet, eos, qui antea Commodi fuerint moribus, imperio potestate prosperi rebu immutari, sperni ab eis vetere amicitias, indulgeri noviS. Quid autem Stultius quam, Cum 53 plurimum copiii facultatibu opibuM POSSint. Cetera
190쪽
Parare, qua parantur pecunia, equo famulos veStem egregiam UaSa preti OS : amico non parare, optimam
et pulcherrimam vitae, ut ita dicam, supellectilem Etenim Cetera Cum parant, Cui parent neSCiunt neCCuius Causa laborent eiu enim est istorum quidque qui vicit viribus amicitiarum sua Chiique permanet stabilis et certa posseSSio, ut etiam si illa maneant, quae Sunt quasi dona fortunae, tamen vita inculta et deserta ab amici non possit esse iucunda. Sed haec
36 XVL Constituendi autem sunt qui sint in amicitia fines et quasi termini diligendi. De quibus tris video
Sententia ferri, quarum nudam probo : unam, ut eodem modo erga amicum asseCti simu quo erga nosmet ipSOS alteram, ut nostra in amico benevolentia illorum ergano benevolentiae pariter aequaliterque reSpondeat tertiam, ut, quanti quiSque Se ipse facit, tanti fiat ab 57 amicis. Harum trium Sententiarum nulli prorsu aS- sentior. Nec enim illa prima Vera St, ut, quem admodum in Se quisque, Si in amicum Sit animatuS. Quam multa enim, quae OStra CauSa numquam facerem VS, faCimu Causa amicorum i recari ab indigno Supplicare, tum acerbius in aliquem invehi in Sectarique vehementiuS, quae in noStris rebus non Sati honeSte, in amicorum fiunt honesti SSi me multaeque e Sunt, in quibus de suis commodis viri boni multa detrahunt detrahique satiuntur ut ei amici potius quam ipsi 58 fruantur. Altera sententia est, quae definit amicitiam paribus officiis a voluntatibus. Hoc quidem est nimi Sexigue et exiliter ad Calculos vocare amicitiam, ut parsit ratio acceptorum et datorum. Divitior mihi et affluentior videtur esse vera amicitia nec ObServare