장음표시 사용
201쪽
Copiam, homi ini omnino Spi Ciendi poteStatem eriperet. Quis tam esset ferreus qui eam vitam ferre posset cuique non auferret fruCtum Oluptatum omnium Solitudo: ' Verum ergo illud est, quod a Tarentino Archyta 88 ut opinor, i Ci Solitum OStro Sene Commemorare audivi ab aliis senibus auditum: si quis in CaelumasCendisSet naturamque mundi et pulchritudinem siderum perspexi Sset, inSuavem illam admirationem ei fore, quae iucundi SSima fuisset, si aliquem Cui narraret habuisset. Si natura solitarium nihil amat semperque ad aliquod tamquam adminiculum adnititur, quod in amiciS-simo quoque ulCissimum St. XXIV. Sed cum tot signis eadem natura deClaret quid velit anquirat desideret, tamen obsurdeSCimVS neSCio quo modo ne ea, quae ab ea monemur, audimUS. Est enim variu et multiplex Sus mi Citiae multaeque Causae Suspicionum offensionumque dantur, qua tum evitare, tum elevare, tum ferre sapientis est. Una illa Subeunda est offensio, ut et utilitas in amicitia et fides retineatur : nam et monendi amici saepe sunt et obiurgandi, et haec CCipienda amice, Cum benevole fiunt.
Sed nescio quo modo verum est, quod in Andria fami 89liaris meus dicit:
obsequium amicos, veri as odium parit. Molesta veritas, siquidem X ea nascitur odium, quod est venenum amicitiae, Sed obsequium multo moleStiuS,
quod peccatis indulgens praecipitem amicum ferri sinit; maxima autem Culpa in eo, qui et Veritatem aspernatur et in fraudem obsequio impellitur. Omni igitur hac in re habenda ratio et diligentia est, primum ut monitio acerbitate, deinde ut obiurgatio Contumelia careat. In
202쪽
Obsequi autem, quoniam Terentiano verbo lubenter utimur, Comita adSit a SSentatio Vitiorum adiutrix proculam OUentUT, QUAC non modo mi Co, Sed ne libero quidem digna est; aliter enim Iam tyranno, aliter Cum rami Co9 vivitur. Cuiu autem aure Clausae veritati Sunt, ut ab ami Co Verum audire nequeat, huius SaluS deSperanda eSt.
Scitum est enim illud Catonis, ut multa melius de quibusdam acerbo inimiCO mereri, Uam eo amiCOS, qui dulces videantur illo Verum Saepe dicere, hos numquam. Atque illud abSurdum, quod ei, qui monentur, eam moleStiam quam debent Capere non Capiunt, eam Capiunt qua debent Vacare. CCCaSSe enim Senon anguntur, obiurgari moleste ferunt; quod Contra oportebat delicto dolere, Correctione gaudere. 91 XXV. Ut igitur et monere et moneri proprium est verae amicitiae, et alterum libere faCore, non Spere, alterum patienter CCipere, non repugnanter, Si habendum est nullam in amicitii peStem CSSe maiorem, quam adulationem blanditiam assentationem quamVi enim multis nominibus est hoc vitium notandum levium hominum atque fallacium. ad voluptatem loquentium 9 omnia, nihil ad veritatem. Cum autem omnium rerum
simulatio vitiosa est, tollit enim iudicium veri idque adulterat, tum amicitiae repugnat maxime ; delet enim
veritatem, Sine qua nomen amicitiae alere non PoteSt. Nam Cum mi Citiae vis sit in eo, ut unus quaSi animuS
fiat ex pluribus: qui id fieri poterit, si ne in uno quidem
quoque Ianu animus erit idemque semper, Sed VariuS93 Commutabilis multiplex Z Quid enim potest esse tam flexibile, tam devium, quam animus eius, qui ad alteri US
non modo Sela Sum a Voluntatem, Sed etiam Voltum atquentatum Convertitur Z
203쪽
Negat quis, ne 4 ait, aio. 9Stremo imperavi Gomet mihi
ut ait idem Terentius, sed ille in Gnathoni persona quod amici genu adl)ibere omnino levitatis est. viiii
autem Gnatia onum Similes, Cum Sint loco fortuna fama SuperiorOS, quorum S ASSentati molCSta, Cum ad vanitatem CCeSSit auctoritaS. SeCerni autem blandus samicti a Vero et internoSCi tam potest illi ibita diligentia, quam omnia fuCata et Simulata a sinceri atque Veris. Contio, quae e imperiti SSi mi ConStat, tamen
iudicare solet, quid interSit inter popularem, id est
assentatorem et levem Ci Uem, et inter OnStantem et
verum et gravem. Quibu blanditii C. Papirius nuper 96 influebat in auris Contioni S, Cum ferret legem de tribunis plebis reficiendi. Dissuasimus no sed nihil de me, de Scipione dicam libentius. Quanta illi, di immortales, fuit gravitaS, quanta in oratione maiestas ut facile ducem populi Romani, non Comitem diceres. Sed affuistis, et est in manibus oratio. Itaque lex popularis suffragiis populi repudiata est. Atque ut ad me redeam, meministis Q. Maximo fratre Scipionis et L. ManCino ConStilibus, quam popularis lex de sacerdotiis Q Licini Crassi videbatur cooptatio enim Collegiorum ad populi beneficium transferebatur. Atque i primu Sinstituit in forum versus agere Cum populo . Tamen illius vendibilem orationem religio deorum immortalium nobis defendentibus facile vincebat. Atque id actum
eSt praetore me, quinquennio ante quam ConSul sum factus. Ita re magi quam Summa auCtoritate auSailla defenSa St.
XXVI. Quod si in scena, id est in Contione, in qua 97
204쪽
rebus fictis et adumbratis loCi plurimum est, tamen verum valet, si modo id patefactum et illuStratum est, quid in amicitia fieri oportet, quae tota Veritate perpendituri In qua nisi, ut di Citur, apertum peCtu VideaStuumque ostendaS, nihil fidum, nihil eXploratum habeas, ne amare quidem aut amari, Cum id quam vere fiat ignoreS. Quamquam Sta SSentatio, quamvis pernicioSa Sit nocere tamen nemini potest niSi ei, qui eam recipit atque ea delectatur. Ita fit ut is assentatoribus patefaciat auri Suas maxime, qui ipse ibi Ssentetur et se 98 maxime ipse delectet. Omnino est amans Sui virtus optime enim se ipSa novit quamque amabilis sit intellegit: ego autem non de virtute nunc loquor, Sed de virtutis opinione Virtute enim ipsa non tam multi praediti esse quam videri volunt. Hos delectat SSentatio, his fictus ad ipsorum voluntatem Sermo Cum adhibetur, orationem illam vanam teStimonium SSelaudum Suarum putant. Nulla Si igitur haec amicitia, Cum alter verum audire non volt, alter ad mentiendum paratu eSt. Ne paraSitorum in Comoediis assentatio faceta nobis videretur, nisi essent milite glorioSi. a a Perse a re gratias Thais mihi Satis erat respondere magnas. Ingentis,' inquit Semper auget SSentator id quod is, uita ad voluntatem' dicitur, volt eSSe magnum. Quam ob rem, quamquam
blanda ista vanitas apud eos valet, qui ipsi illam adlectant et invitant, tamen etiam graviores ConStantioresque admonendi Sunt, ut animadvertant ne Callida Ssentatione Capiantur. Aperte enim adulantem nemo non
videt, nisi qui admodum est excors: callidus ille et
occultu ne Se insinuet, studiose aVendum est Nec
205쪽
enim facillime agnoscitur, quippe qui etiam ad UerSando Saepe SSentetur et litigare se simulans blandiatur atque ad extremum de manu VinCique e patiatur, ut is, qui illusus sit, plus vidisse videatur. Quid autem turpius quam illudis Quod ut ne CCidat magi Cavendum Si ut me hodie ante omnis comicos tu los Senes
venaris atque IIusseris lautissime Haec enim etialia in fabulis stultissima perSOna St Ioaimprovidorum et Credulorum senum. Sed neSCio quo pacto ab amicitiis perfectorum hominum, id est Sapientium Me hac dico sapientia, quae Videtur in hominem Cadere posse in levis amicitias defluxit oratio. Quam ob rem ad illa prima redeamus eaque i PS Concludamu aliquando. XXVII. Virtus, inquam, C. Fanni, et tu, Q. MUCi, et conciliat mi Citia et Conservat. In ea est enim Convenientia rerum, in ea Stabilitas, in ea Constantia :quae Cum Se extulit et Stendit suum lumen et idem aspexit agnovitque in alio, ad id se admovet vicissimque accipit illud, quod in altero est, ex quo exardeSCit Sive amor iVe amiCitia. Utrumque enim duCtum est ab amando amare autem nihil est aliud nisi eum ipsum diligere quem ames, nulla indigentia, nulla utilitate quaeSita quae tamen ipsa ecflorescit ex ami Citia etiamsi tu eam minus secutus sis. Ha no aduleSCente Iolbenevolentia Senes illos, L. Paulum, M. Catonem, C. Gallum, P. Nasicam Ti. GraCChum Scipionis noStri socerum dileximus haec etiam magis elucet inter aequaliS, ut inter me et Scipionem, L. Furium, P. Rupilium, Sp. lummium vicissim autem Senec in adulescentium
206쪽
Caritate acquiesCimuS ut in vestra, ut in Q. Tuberonis; equidem etiam admodum adulescentis P. Rutili, A. Vergini familiaritate delector. Quoniamque ita ratio
Comparata Si ita naturaeque OStrae, ut alia aetaSoriatur, maxime quidem optandum S ut Cum aequali-bUS OSSi S, quibuSCum tamquam e CarCeribus emi SSUSIO Sis, Cum isdem ad CalCem, ut dicitur, pervenire. Sed quoniam res humanae fragile Caducaeque Sunt, Semper
aliqui anquirendi sunt quos diligamus et a quibus iligamur: Caritate enim benevolentiaque sublata omnis est e vita sublata iucunditas. Milai quidem Scipio quamquam S Subito ereptuS, Vivit tamen semperque vivet virtutem enim amavi illius viri, quae XstinCta non est. Nec mihi soli VerSatur ante Culos, qui illam semper in manibus habui, sed etiam posteris erit Clara et insignis. Nemo umquam animo aut Spe maior SUS-cipiet qui sibi non illius memoriam atque imaginem Io proponendam putet. Equidem e omnibus rebuS, quas mihi aut fortuna aut natura tribuit nihil habeo quod cum amicitia Scipionis possim Comparare. In hac mihi de re publica Consensus in a rerum pri Uatarum Consilium, in eadem requies plena oblectationis fuit. Numquam illum ne minima quidem re offendi, quod quidem senserim, nihil audivi ex eo ipse quod nollem una domus erat, idem Victus Sque Communi S, neque solum militia, sed etiam peregrinationes Io rusticationesque Communes. Nam quid ego de studiis dicam Cognoscendi semper aliquid atque discendi, in quibus remoti ab oculis populi omne otioSum tempus Contrivimus t Quarum rerum recordatio et memoria si una Cum illo occidisset, desiderium Coniunctissimi atque amantissimi Viri ferre nullo modo possem. Sed
207쪽
iae illa exstincta sunt alunturque potiu et augentur Cogitatione et memoria mea, et, si illis plane orbatus eSSem, magnum tamen affert mihi aetas ipsa solacium diutius enim iam in hoc desiderio SSe non poSSum omnia autem brevia tolerabilia esse debent etiam si
Haec habui de amicitia quae dicerem ; vos autem hortor ut ita virtutem loceti S, sine qua amicitia SSe non poteSt, ut a Maecepta nihil amiCitia praestabilius putetis.
209쪽
LAELIUS DE AMICITIA LAELIUS ON FRIENDSI IP). The main ille is se illed by Cicero' own ord in De mcii, 2 9, 3 sed ue amicitia alio libro ictum est qui inscribitiι,
Laelius There are reaSons, o ever, o suppos in that theauthor intende the reatis to bear also the se Condar titte, DEAΜICITIA. In G, addreSSing Atticus, he Say ut Ium ad senem senex de se nec Iure, sic hoc libro ad amicum amicissi ιs scripsi de amicitia. In like maniae the Cato Maior thus designate in De O . I, 2, 3I, and in Ad Att. 4, 2I, 3, is describe in De Div. 2, I, 3 a liber is quem . . . e Sen Ectu IesSo the S S give to the Brutus, calle by this nam in De Div. 2, , , the e Cond ille De Claris Oragoribus. Such sublet illes ere not uncommon. The are requently found in ancient citations o Plato' Work and in XI S S. c. q. Φιληβος, περὶ τaγaθου. Varro alS WrOte areat umber of hooks calle fibrilox istorici, hic hoook thei firs tities rom the ames of persons, hei secon titte isto in thei sui ject-m alter. e may fairi conclude then that the prope compleste ille of the dialogue is LAELIUS DE AMICITIA. PRELIΜINARY DEDICATION O ATTICUS. I I s.
210쪽
b in I, 34 semper hoc oculuιDιm DIιdem habet bonae et copiosae mentori I . - ne dubitare γα et Solebat non dubitare. See note ori Cato Maior, , non dubitavi dicere. - Sapientem See Introd. p. vii. ita eram deductus etc. had been introduce to Scaevolawith his desigia that ita For his sense of deducere, to introduce yotan man to a maSter o guardian, f. Cael. 9 ut uic virilem to amdedit ... hunc a patre continuo ad me esse deduc um It was a common practice to attachbouilis for a time to the societ o distinguished jurist o orator See ac Dial. 34 Quint. I 2, II 6.-SCaeVolam
but bove line I Q. Mucius, in both caSe the Same person Lahmeyer quotes simila change frΟ Cic. Dom. IIS; Sall. Iug. 27, 4:Nep. Hamilc. I, 3 and . - virili toga calle also omisiιra asin Att. 7 8, 5 to distinguisti it rom the wa praetexta, ometimes calle meret praetexta, the pur ple-bordere robe oria a Rome bymagistrates and child re n. The toga of the ordinar adult Citigen asnot dyed. The tota virilis a generali assumed at the egi nning of the eventeenili ear See Becker' GalluS, Excursu I, cene . quo a possem et liceret: f. Lucr. 2 85 simad ficet ac fossis Cic.
Leg. gr. 2, 9 quoad posset, quoa fas esset yrtoad Iiceres. - a Senis ... discederem : an Xaggerate eXPreSSion, a in Balb. 5 accusator fatetur atri numquam a Lemmio discessi σοῦ lv. 37, 3 I numqilam a consule ab GSi. - ab eo . . . di Sputata es Cic. Sometimes allows distulare in the active to overi an CCuSative iis neuter Pronoun,
in place of the sual constr. de illi abl. In his se of the passive hecis more re thu he Says in De Or. I, 22 re quaesita et disputata, though he would ardi sa rem issutare so de re disputare f. . - prudentia : his or usuali implies no wisdom in generat ut si ill in ome laeciat subjeci here Roman Law cf. prudens in iure in . - pontificem Scaevolam es Q. Mucius ricaevola. Pontifex Maximus, as a relative of Scaevola the Augur He a a naan os exalte character and great abilities both a a juris an as an orator. He is sal to have been the rs Roman who ro te a Sustemati treatis on the Civi Law, an his orti on that subject in ighteen books,had great influenc on succee ling uri StS. Ie a ConSul in DB Q, an hau in been proscribed by the part o Marius os his life in ariot B. C. 82. - me . . . Contulici contrast his illi a patre deductus eram hoVe. Unum . . . Prae Stanti SSimum this emphatic se sumis illi the Superlative is common in Cic. e. r. TuSc. 2 64 4, 35;