장음표시 사용
131쪽
vasa colisquam; Ae ex eodem eum Plinio dieit adurere, cum ad navis imum descendunt, quia ibi erassiorem repe oriunt materiam. Α te contra ab omnibus nautis observatum dicit, non comburere , quando sunt duci, sed athlcantem habere colorem , & capita hominum lambere . ae velia impurd adhaerescere ob nimiam materiae subtilitatem .di raritatem , scut supra num. 3 i. de igne lambente diximus.
Tandem dicit quia tres istos ignes simul apparere in usu est in Oceano, di etiam in Mediterraneo eonspecti sunt; de postea Castor , ct Pollucem, Helena apparente, illoa dispatuisse . Cuius rationem assignat, quia scillere adνε
mens nova materia viscosa aetenditur, di illi spiritui tria adeo viseos, qui Castorem de Postvicem eo sttuebintecta rent per eommixtionem eum viscosa materia. & oh natura. lem smpatiam in unum , atque aceensam Helenam inui.
Reprobat autem eum Seneca , quod nonnulli Eleant, Helenam menstruo mulieris fugati. Et haee snt satis de Meteoris ignitis in aere apparentibus quotum insigniorum figuram pro faciliori lcaptu tum Mimetuita hie ponimu1.
lasibus fabrerra eis. H. TNter ignita Meteora locum habent etiam lones. et I subtus terram accenduntur. Hine postquam de Igni hiu , qui supra terram in aere accenduntur, agimus modi de ignibus, qui insta terram aetenduntur pertractandum assumimus. Ignes intra terrae viscera aerendi qui Antilet est nemo, eum de se pet spleuum st. Nam iliat movi Omnes viderint, tamen innumeri sunt, qui uiderunt. & quisque alius vide rei s eas ad regiones perperet . ubi ex terrae meatibus erum punt . Celebris est AEthna in Trinachia ad Catanense litus sct Vesurtiis in Campania prom Neapolim.
132쪽
oppossito v Idendum est, quomodo ibi ignes illi ge-ar; o iacis dicendum est, ibi accendi ex quadam exha- siali tirarere, ecbituminosae terrae cum napta unctuci. mixtae, vel per antiperluas m , admotum illius euhais is exitiam petentis, vel etiam ab aliquo stiperiori syde. aius miri is erio non est improbabile posse ignem geneficiat is detum virtute metalla intra terrae gremium
ri clcsiarit , qui putent, nonnulla huiuscemodi inea esse tinctam triferni, ut de AEthna, livd Monai bello, deo io , ac agro Puteolano, nempe Greg. papa lib .
. cap. 3s. S Bernardinus de Senis tom. a seimss.s aes arim iam Is 3 . citans, Marionem celebiem Scoti-- Pionem Sacerdotem, de Martyrem apud Λlph ,n- Tonat tam , svὰ Αbulensem lib. s. de Parad. cap. 99. Dd mera ochium cap 3.Centuria g.
Hatie sententiam videtur inclinare P. MarEotta, qui quaedam hoc probabile reddentia narrat, videlicet, Capaci rii apud Capaciunt proximi agro Puteolano au-r se narroni horrendos ululatus, de ptopJ a Daemonibustos, Daemonum apparitiones accidisse. Item ibi qui-am 1 a tutis diebus aves qiiasdam nimis monstruosas cir- volare sine cibo, quarum nulla hueusque rapi potuit,l diutum cujusdam eorvi in aquas projici, nec unquam litis e cis pie inis insolemnibus, aestatutis illis die hus rid ex illi matur , ignem illum esse Purgatorii, de ill sus animas a me nis vacare. Nonnulla etiam de S. Patri-
ut eo iti Hybernia de ano milite, qui propriis oculis gatorii poenas, dc vidit, dc passus suit, in quo etiam
it inferni ora, in quae damnatorum animae eum stet orex imo projiciebantur.
. Septieri suo in Quadra oes mali coneione de inferno, S. Thomam negare, quod dentur huiusmodi inferni, ex quibus ignis erumpat; quia, loquit ipse in se in usu dique menitus ocelusus ulla vel minima absque rimula, ignis nullatenus evire valens, seu magis unitus majorem quendi vim habeat. Tamen non citat locum, ubi S. Do-,t id dixerit. Nihilominos dicta talloeinatio, quam ex dem ad dueit, vald decinsona videtur.
Quiequid de hoe si, si ora inferni non sunt, jam habes dictis, quomodo ignis ibi gigni queat. De quo susios deri potest Mastrius in lib. de Gelo, ubi supra disp. 4. q. a.
33. Quod majorem inget It disse ultatem est quomodo
iste in montibus ignem evomen ibtis continuo cum flamis
iis possit durare nix, ut in AEthnae iugo videtur. Athaee dissicut assertasse non erit tam grandis, s eons elemus montis illius verticem pertingere ad secundam uiaue resionem aeris, quae frigidior est. Ignis autem consurisens tuo calore illoe non pertingit , quia vehemens aeris. statio eum dispergit. Aliae rationes videri possunt apud
36. Maximam postea dissicultatem ingerit ignis quarum-Jam lucernatum perpetuo ardentium. Nam diei nequit iaptovenire quia erant sub terra inelusae, Non inquam . Nam sub Alexandio papa VI. Viterbii repotae sunt lucernae adhue aperto aere aiaetate, quae vi extinctae exiguum pulve
Communiti dici solet id esse factum ex oleo extracto ex
quibusdam terrestribus eorporibus, quae compertum est se. mel inflammata diotissmd ignem retii era ob materiae pin guedinem, ae vii statem, ut sunt hilumen, & sertur etiam de Amtanto, de Arbesto, ut nec aqua ex ingui valeant, adeo constanter retinent, seu tetiam Petrus Messias in Silv. s. cap.as. fert iuxta Utubam in novo ait esse Ii-.gnum quoddam, quia semel igne accensum ad longissima
Sed sut inquit Maurius dissetis. & foete impossi bile est
explicare quomodo possit materia aliqua tam diei ignem reti. te .cum ignis extra suam sphaeram semper indigeat pabulo. Nihilominus diei posset, quod per se loquendo extra pro-ρtiam h ueram ignis pabulo indipeat, proindeque semper ascendat. per accidens tamen posse oppositum evenire, qua . tenus oleum illud ex dictis corporibus exrractum quasdam haheat qualitates atqui valentes qualitatibus loci natu talis ignisia concavo Lume, praeeipu/corporum coelestium influxu,ti chimicae aliis indus tia genitae ex dictis eorporibus. Modum autem illud oleum eonstruendi dieit Maetrotta suis an iquis notum, eiusque notionem amissam esse , ET aobis esse ignotam iassi Palli sis Phit Tom. III. Nihilominlis quosdam allos modos illud leonstruendi tra.dit ipse, quos quia sunt 'd incerti, de suetidi, omitto apud eum videndos, eo vel maxim/ quod ipse quamquam experientiis delectari profiteatur, nullam de hoe a se iactam
experientiam prodit. Non improbabile mihi videtur tesponsum, quod ea Iacobo Guther lib. a. de iure marium dat Masti ius , nimirum non semper lucernas illas arsisse , sed turie primum , cum effossa terra apertus est loeus aeeensas suisse externi aeris timatu . Nec obstat quod eon in hoe obiteit metantia, anno viis delicet is o. prope Patavium repertam suisse Lucernam cum nomine auctoris, ubi quod a prinei pio suetit accensa , dc Plutoni dicata, se scriptum habebat. -- Namque gravi ctia se duesis Dboreris sub sae mod eo ma ιmus Oobicus dcc.
Non, inquam, obstit. Nam d ci potest, quAd licet fuerit ab initio accensa, non tamen semper ad illud usque tempus arsisse. vel, de satios, eum eodem Mastrio ex Divo Aug. lib. 1 i. de Civit. Dei cap ε hne, de ala in antiquorum sepulchris , dc templis reserendum esse ad Dae
De quadam vero alia, quae sertur ante imaginem Christi
per annos soo. inventam fuisse accensam ad miraculum di.
Ubi etiam notandum est ex Arelio in opere inseripto ita-lied: Imprese saeste sib a. impress r. de Flavio Queteneo in lib. item ita lita delia lucerne de ' sepo&νι aut ehi. non Omisnes dictas lucernas esse veras, sed quamplures saltem esse fabulosas.
Post sermonem de Meteotis igneis , sermonem de aereis
Meteoris instituimus, quae novem numerati solent , nempe Iris, Balo, seu, Coronis , Parenam, Parastinam, Virgae, matus , seu Vorago , Exeνeitus o Aa rora, nee non Crepusculum, quibus a nonnullis adduntur venti, eo quod putant ventoseons stete formaliter in ipsa aeris, commotione, de quo dicetur in considera.
oppos ιι an reus . Non aliter Iris natura rapi potest quim definitionis explanatione. Undil enucleatur des. Ditio. Dicitur primo Aνtus , quia Itis ad disserentiam γυ-rae protendit figuram a reuatam, seu in areum curvata . DI oitur HsMor , quia solet esse variis permixta coloribus, &ideo multicolor appe latur. Dicitur postea in utile rorIisa , quia talis nubes est veluti tabula, in qua talis imago forma. tur, di pingitui a Sole. Dieitur demam ex reflexio ηε, o νον actione ν adiorum Sotis oppositi apparens , quia complut imum a solius Solis radiis set tui I licti nonnun-uam etiam a Luna Iris aliqua imperfecta, de non discolorat. Dicit ut apparens, quia illi colores sunt tantom ap
Pro ubet toti notione reassumamus singulas dictiones. a. Figura itaque Iridis eur .a repraesentatur. Ubi advertit Guetinois ex. D. Th. post Arist. 3 Mutem eap. 7. Iridem semper efformari in modum semieirculi. cuius ratio in nem ex eisdem assignat, quia nimirum ignis fit, & veluti
procreatura Sole, estque quasi ejus pictura Undὰ quia Sol
figuram habet circulatem . dc iris figuram eireularem ha beat necesse est . Sed nihilominos ei leuiatis figura Itidis nunquam iit integra, sed semper est semicireularis, quia interpositione terrae, At Oritontis impeditur. Alla hujus ratio videri potest apud Coudin . 3. Matiscolor. Intet multos autem colores, quos Iris protendere solet , tres praeeipud observantur , Puniceus nem pd, seu citrinus, de Purpureus, qui in tres veluti regiones, sive semicirculos Itidem distinguunt. Primus, qui in parte superiori ipsus at seonspicitur. Poniceus ad modum coloris mali citri . Secundus, qui in medio semiciris
133쪽
euli est ψiridis ad modum eoloris virentium herbarum. Teristius in insma parte apparen est purpureus , dc veluti cro.
Quomodo autem evenire hoe queat declaratur exemplo Iridis in ultio triangulari contingenti. Dum enim radii suminosi transeunt per partes ipsus vitri minus crassas, adeo isque minus opacas I diversos producunt colores ah illis , Ii producuntur per lumen transiens per partes magis cra Dis, in quibus magis opaeantur, lieet ista varietas colorum non sit tanta, de adeo distinguibilis ut in Iride; quia vitrum non habet tantam opacitatis varietatem, totque p mea diversae opaeitatis , proinde in tride sunt valdd vegetiores. Simili. tet Solis radii transeuntes per eliculos vitri senestratum magis crassos alios producunt eo lores, ac per partes minus cras sis Idem expetimur in collo Columbae, litat non tanta eum multiplicitate colorum, quia non habet tot partes diversae opacitatis. Si e sinquit S. Th a Meteor. lect. 3. & alila lucis radius eum eκlgua Opaeitate emeit eo lorem puniceum ;cum medioeri autem opaeitate essicit viridem colorem, &iandem eum maiori opaeitate colorem essicit purpureum . Opaeitas autem nubis atque iridis exigua est in parte altiori, medioeris vero in med a parte, de major in intima parie ,
. in nube rotida, quia nubes roralis . sed poti eis eius pendulae guttulae sunt eausa materialis Iridis, dc ueluti stibis sectum illius. RaνIsa , quia non quaecunque nubes est materia apta pro Iride sol manda, sed torida, talis remitum , quae in aquam stillieldiis . seu guttis dissolvi incipiat. Nam ut inquit S. Th. ex Arist. ubi supra, scilieet 3 Meteor. ea. 3. 3 ignis propri8 non pingitur in ipsa nube, sed in ejus guttulis levi aspergine ex ea sillantibus, quae sunt magis aptae ad dictos colores exhibendos. Pa am hoc est ei ira remos navigantium. Aquasquidem ut rem tum agitata in minuistas stillas rigans & rotans excipit Solis radios, nob:sque exi-bet eosdem colores, quos Iris. Debet autem nubes esse diaphana ea ex parte, qua nos di Solem respicit r se enim ieiectum a Sole lumen faeith te. cipit. E contra vero debet esse opaea ex alia parte, videli cet a tergo, ne lumen transfluat adeo faciliter , de modisca.
Qua ex re inserte licet, quod causa formalis Iridis est ipsa uv ut ita modificata ex illa opaeitate, seu ipsa luet
s. Discoloν , seu NuhieoIον . De hoe satis dictum est
Apparens . quia dicti eolores sunt solum apparentes , non veri reales. Ratio est . quia s essent reales, colores de natura Iridis sve nubis, sequeretur quod in divei sis lo- eis, in quibus prospiciemes constituerentur videtent ut ab omnibus iidem colores in Iride. Quod tamen sensus experientia respuit . Et provenit , quia ut diximus non per easdem paries lumen transfunditur. Hi ne optim 3 Arist. di xit quod a diversis hominibus nunquam eiusdem eo loris videtur Iris. De coloribus purὰ apparentibus dicemus in lib. de Λnlmai agendo de obiecto sensus visus. Undd P. Sapuens, qui ita libidinose colores apparentes prosigare voluit, hici m. . disp is art. a. num. I a. desperavit se posse itidem expliea re , ut ipsemet satetur . s. Ea νefactione , ct re exione ν Horum satis, quia eausa emetens itidis est solus Sol, non veto Luna, quia Sol emeaciorem habet lucem. undἡ etsi a Luna liis ali. qua formetur, tamen est valde tenuis, unicumque colo
rem , scilicet gubalbum protendens , EU solo plenilunii
Oppofι. quia Sol debet en E regione, seu ex opposito
rubis, ut radios in eam recta linea vibrate queat. Et hinest quod necem est oculum esse constitutum veluti inter S lem & nubem, in qua formatur tris, vel in medio, vel cirea medium , ut radii Solis possint a nube io oeulum reflecti. Huius oppositum tamen tenet Marrotta dicens sum eme, quod radii Solis appareant ibi colorati, licdi non restan-lantur, nee ad nos resectantur. Et probat, Tum de re. tactione , quia ista non colorat radios, sed solum ad aliam partem vertit eos. De reflexione etiam apparet in speculo, ubi tessectuntur radii, tamen non apparent varii isti eo
Nihilominus halluet natur . Quandoquidem refractio li. cet non coloret vere ec Ruprie , bene tamen apparente ex ipsa radii valla modiseatione & eommixtione eum opaci. tate. Undd habet vertere in aliam partem , & se retun. do magis immiscere opacitatem .coloremque exhibete, nee altera ex utraque simul sussieit nisi adsit partium notabilis maior, de minor opacitas. Unde in speculo, in aqua die. licet modica aliqua colorum varietas. non tamen tanta s. mul, quanta in tride ecelesti, licet suecessivd, possit ap.
hilne experientia eonstit, quM s Sol in parte orienta. ii extiterit Iris, in occidentali patebit; ex E eontra si Sol
suetit in occasu Itis, parebit in ortu, vel Septentrione . r. Hinc etiam potest explieari, qua te interdum duae appareant Itides, una sumitor . & aiteta insertor , vel ἡ la. tere. In quarum ratiore reddenda, velit, nolit, concit. dat eum Λtist ex ipsemet Maretorta. Nam tune secundast ex reflexionς imaginis primae caulatae, Sole ad aliam nubem oppostam : eos misi mrido quci in speculo vide. mus unde illi colores in secunda Iride apparent ordine in. verso, Imi etiam aliquando seeunda imago, seu species, etiam resectit in aliam nubem , seque nonnunquam , &ttes visae sunt Irides; quia contingit tune duas, vel iter nubes roridas inventri. Imo interdum duae Irides a Sole immediai ἡ causati; Ura V. G. in Oriente, ex altera in Oee idente ; dum nem re sol in medio coeli postus est de nubes hine inde dispositae teperim. tui. Quo casu dato istae itides possiem per eam.dem rege. xionem alias tres Ilides forma te; sicque sex essent itides . Et quidem Cornelius Gemma lib., de divinis naturae cha. racterismis tap.r narrat anno i is a. prima die Martii ηilassulse septem Itides. 8. Nee praetereunda It id is supra terram altitudo, quam refert Marrotta ex Geometri eis dicentibus se Iridis altith. dinem metiti graduum 4 3 Resert etiam . 'ood Caldaeis dixit miliatium reo Et quod nonnulli dicunt tardanum uvisse miliariorum reo Quae alii tudo probatur excidens ab eodem VI 22otia. Tu nauuia Iris fit in nube torida, &ω,
hes non trant cendunt mediam regionem aeris, imo de ies. mam . quae secundum communiorem sementiam est passuum scio Et in quod in tanta altitudine, Iridem se oblit. vase dieit Fr mundus. Disantiam quoque ab oculci Itidem vidente non se rites. dere ultra medium miliare helgicum , dicit ex eodem no mundo addente 1 emel se obser .a se sole ad oecasum acta. dente unam, quae ad 3 o. passus erat propinqua. Et subdit quod B Λlbertus Magnus doeuit taro ultra tria miliatu
Iridis amplitudinem affetit ex eodem Frcimundo ea . dem esse eum distantia 1 nobis. Nam eum Itis consstat laeoloribus pur/ apparentibus, quanto nobis apparet tanto essam pia . Quanto autem res Hi pto p nqua tanto apparet , dummodo non si nimia propinquitas. q. Iam exponenda poli materialem, sormalem, &essi cientem , causa final s Itidis. Igitur s loquam ut de fine a natura intento tales sunt om. nes effectus iridis. In primis pulchritudo uniuers , qua oeulis delectationem assert. Deinde gustus complactima, quoniam Iride apparente , tune ros cadit , quae est mellis materia, undἡ tune apes maximἡ mellificate inspiciuntur. Insuper delicia oliactus medio odore. s quidem post Itidis apparitionem olentes lentiuntur quaedam herbae , saltem in aestate, quando ejus humidum se ea lore Solis be eon cociunt,& in loco secoloςatum. Und 8 Catianus libη veritatem refert , quod Itidei evanescente in aestate rosae arbor jam arestens maximum expuasit odorem . ulterius ordinatur ad esse signum pluviae , quia importat nubem
Quantam autem pluviam , aut diluvium , quando , de ubi , Itis praedieat, attenti Es cons derandum est. Pii mit/t igitur diei mus eum D. Th. quodl. 3. art. 3o quia Itis esto ploviam praedi eat, non tamen magnam aquatum eluvionςm . Tune enim duntaxat sutura est magna aquatum eluvio, quando calor Solis vapores, squi pluvidi materia sunt j aeet vatim in sublime evectos disjirere non valet. Eo tempore autem nunquam fit Iris, quia tune nubes sunt
Deindἡ qud ad quando. Quidam dicunt . qu/d Itis iamane apparens signifieat pluviam; Iris vero in sero appa rens serenitatem indicat, quia in matutino ortu Sol vapo res ealore suo di meriit. Alii vero ut Mastrius, di cum eo praecipu8 Nazχotta dat regulam ob euperientias, quod si iis
134쪽
Itis eontingle antequam sit sacta pluvia, signum est, antiu Wiae, aut uenti, quia vapores nondum fuerunt resoluti.
i post pluviam serenitatem indieat ob oppositam rationem. Et subdit quod potest etiam tune ventos, aut nebulam lmportate, quia post pluviam signum est, remans G partes aliquas tenues, quae sint magis eum terreo commixtae, &quar non ita de iacili poterunt in aquam resolvi, Ex hoe de Iride locuti sunt Virgilius ZE Homerus, vocantes Iridem ventorum fgniscationem. Dieti ulterius, quod eum duplex est Iris, eertilis est magnae aquae smum quia signum est, majorem nubium, & vaporum copiam adesse. Qui cire docuit Plinius lib. ιι eap. 3s. Intel li se tamen de ptu iamajori eomparative ad illam , quam significaret una sola
Iris, non vero de magna aquarum eluvione, propter rationem supra eum D. Th. adductam. Quantum ad Ubi. Seneca r. natur. quaest. cap. s. Areus inquit ia meridie oravis magnam vim aquarum vehit tm-
Quo demum ad ytio, Diris dicendum sit pluviam sqnifieate. Eucherius , Sitabus, Λlbinus , D. Greg de alii
tradunt. quod Λrcus, in ovo vegetior est color rubeus indieat ex Di. lna voluntate diluvium ignis suturum. Areus autem, in quo est vegetior eolor eceruleus indicat ditu. tum aqua tum ia in praeteritum. Et iste est arcus ille, quem Deus voluit esse signum non ultra futuit diluvii aquatum.1O. Hic solet inquiri. an Itis ex natura sua, vel tanto meae Divino beneplacito st fgnum non ultra futuri diluvii aquarum ρΛd quod solet eommuniter responderi, esse tantlim ex Divino beneplacito i quiequid in oppositum dixerint aliqui antiqui apud D. Th. quia itis erat etiam ante diluvium,
cum I tunc posset habete causam naturalem, sicut modA, lic/t non extaret tune ut signum Divinae elementiae, ut modo extat secundiam pro monem a Deo Genes sq. factam: aream meum ponam In nubibtis Caen er recordaboν fueriris mel, ct non erunt ati Λ quae diluvii, ut exposuit
D. Th. ad cap q. Genes dE quodl 3. art. 3o. Λ lensis. Eugubinus, Cartus an ut, de alii: Verum est tamen, quod habet quamdam aptitudinem, ut 1 Deci aguniatur in signum suae clementiae, quia est areus sine sagitta. Insuper ego dicerem, quod s loquamur de diluvio naturali est signum ex natura sua non ultra suturi diluvii, quia i ut diximus eum D. Tn non indieat magnam anuarum eluvionem . Si autem de non naturali, ut suit illud in diebus Noe, dico, esse sgnum ex Divino duntaxat beneplacito. r. Accedit modi, investigandum tempus solatis Iridis Crea quod, licet in quolibet tempore possint Itides apparere: tamen proprid tempus ejus est Uet & Autumnus, quia tune Wa potes astendentes possunt e sistere. In aesta. te autem solis calore vapores nimis exsiccantur. In Hyeme autem propter aeris elassitiem , ite Solis imbecillitatem Areus non valet lucere.
Qua autem hora aeeidat γ Direndum eum Arist. hie lib. . cap. I. in .Ellate Itidem non seri nisi in hora ortus solis, incipiente d e, vel in hora oceasus inelinato jam die, quia medio die sol ealidissimus nubes dissipat. De alia itide, quae potest formati ei tea lucernas, dc aliis videri potest Maethotta, qui in fine mirabilem quendam effectum de quadam herba eoloris Iridis in oppido Corrupoli in
Amulio pro aere in argentum mutando. a a. Nos vero sic hunc complebimus producendo modum,
quo Cartesus dixit Itidem sormari. Cartesius se loquitur. Globuli seeundi elementi eo rore lucido tecta impulsi sensum essiciunt , sed ubi est ea
suum eentrum relucios moventur, aut tardius varios eos res imprimunt: album vel flavum colorem indueunt, eum
illa rotatio sere aequalis est tecto globulorum impulsui, ubicit cum volutio globorum celetior est quam retius e tum impulsus, tum color ruber emergit: eontra ueto evenit incce tute , dc nigro .
versim contra hune dicendum ultra ea, quae diximus r. Phys. & dicemus in lib. de Anima agendo de objecto vi sus, instatur; quia non est pereeptibile, quod radii luminis , aut potitis globuli seeundi Elementi citra suum centrum
tanta veloeitate moveri posse, ut tectam luminis emissionem , quae in momento perficitur longe superent.
Λdde, quod litat praesumat se coetetis in hoe elati iis i
qui , tamen cum varietatem colorum a globulis secundi ele. menti circa suum centrum gyrantibus repetit, rem si is,
perque obseuram maiori obscuritate Involvit. Adde, quod ea, quae de hoc habet Cartesus totaineon jecturis sunt posita.
I 1 siei Es e Muti, Itie dus ae mutircolis in extre m/tat bus nubis ahecas sub sole, aut allo astra in orbem sparsae at parens . Qu/d si eontra Miletas, quod interdum etiam aere seleno interdum Ha ones contingunt.
Resp. cum Aversa, quod tune litat aer non si absolut/& notabiliter nubilosus, tamen non erit morsu omni nube destitutus saltem citra illud astrum Imo necesse aerem non esse scutieitet nubilosum, aut turbatum, quia venti dissipant, di dispergunt illos vapores Explicatui definitio. Dicitur eiscutis , quia est quaedam impressio circularis et rea Solem, aut Lunam, aut aliud nobile astrum in nube, ut d et Arist. hie lib. 3 eap. 4. Dicitur Itie das , quia sn nube satis diaphana exeipiente radios, litat aliqualiter opaca, ut mox dicetur. Dieitur muti eo lor, quae particula explieanda venit scut supra de Iride, de si si eut iris, vel per reflexionem, vel per refractionem. Per tessellionem quidem quando nubes in medio ratior, dc densor in extremitatibus per solas etit remitates reflectit, ET remittit ad nos lumen. Fit vero per testactionem , de quidem sequentlds quando nubes est densor in medio, dc in
extremitatibus ratior: tune enim restangi ut, de remittitur lumen a medio ad extremitates, de per ipsa solas lumen pertransit. Dieitur1.b sole, aut dce. ad d netentiam Ill-dis, quae Solem ἡ regione opposita petit; Halo vero petit supra se Solem, vel aliud astrum, & ei supponi. Dicitur in Orbem, μὰ Inlsum sparsa; ideiret Appellatur lati MCMona, quia apparet ut eorona luminosa, nisi sit stacta,
aut in .errupta . videatur Goudin .
Ex his habes quod Halo non transcendit secundam regio nem aeris, supra quam non sunt nubes, Ex halo est nubes quasi rotida , nee primam, est opto Nudera eoronata esse videantur, ut d et eum Λrist B Albertus Magnus; quia In secunda te et ione vapores addensantur ratione frigoris,
adeoqud non essent materia rara .
Λ liqui dicunt, frequentias et rca Lunam, δά magis eo-loratae , quam circa Solem apparere, inter quos Guerinois . Huius tamen oppositum docet saepdeitatus MazEotta, propter rationem, quam supra de Iride assignavimus si praecedenti num I. q. De tempore, quo Oronae apparere solent videtur dieendum scut supra ρ. praecedenti num. 1 3. diximus de Iride propter eandem lationem, scilicet tempus)pportu Dius esse Verem dc Autumnum. Non tamen ad ista sola tempora determinatur, sed aliquando etiam in Esthie, ae Hyeme enoringunt Unde P Maetrotta se vidisse annox ε sa. Mense Augusti Bononiae hora 18 eitea solem Orci.
nam durantem per unam horam albieantis e loris eum ali.
qua eceruleitate. Et Lycii in Hyeme issi. noctis hora se uidisse eo ronam prore Lunam. Videat ut ipse, qui prosequitur distursum de horis magis aptis, 3T de diverss regi nibus magis, vel minus ealidis, in quibus pro Wariis temporibus sunt faciliores, & doeerit quali et solo aere sereno
fiant, quia uento sante disperguntur vapores.
is Tractat quoque de praelagiis Ha lonum dicens, quoalunares ut plurimum indieant νentos, solaret gero aquam. Undd PE state anni aεs, . et t. post solaris colonae apparen tiam albicanti se 1loris eum aliqua eceruietate, tam inagnae erunt aquae Bononiae , ut fluvii eruperint, de per vias
C:.3tatis aquae ad instat fluviorum fluxerint, de hoe flermultum tem p ir , itaut vix fruges triturari, dc uvae colligi possent. Qu)d totum tamen dicit adiutum fuisse , Solari Patelia eiusdem anni, de a Soliseeelyps relebrato in s ncia queo, circa quod adnoto ego, quod dum haee seriberem die as. Martii arii. visa est corona Lunaris, sive halo lunaris, nee tamen allus secutus in ventus, non Obstante
quod esset Martii Mens s . Potio spersequitur Maetrotta Corona s magis , magisque addensetur aquam praenunciat ex Ptolomeo; quod si vel a multis, vel ab una parte dissipetur ventos promittunt , quod idem dicitur si laeti at duae , aut tres in me me etiam Q , ex nul.
135쪽
ex nulla parte dissipatae, subrubrae ultra Hyemem, quia
signum e :, multo in terrei subtilis opacantis in illis adesse, unde rυbeus eo. qui in flatus disi iluit ut . si niger eolor sit vegetior aquas; si eas pinosus eoior si vegetior eum spissitu ditie n. vesannutieabunt. Si denique Corona suet it una,ici a pura & absque distractione evanelcat serenitatis indi.
Praeterea P. NarZotta dicit esse bservandum sub quo si. gno planeta, aut aut st, se ut dictum est de Cometis , quia iustia ill divella praenunciant prodi verss regionibus , personis, personarum uatibus &e. liret non cum tanta e M. eaeia sicut Cometae . Ci, lora in Corona visa fuit eum Augustus ex Apollonia te. versus Uriam intravit, id ipsum testatur Plinius, ct Cardaniis de subtilitatibus cap.ro. accidisse eo anno, quo Carolus imperator coronatus fuit, quam se vidisse Picus Mitan dulanus testatur.
x seu id, quod est ad latus, ct in proposito sumit ut pro illis Solis imarinibus, in quibus Solis effigies exhibe tui, di sunt cum ad latus, vel ad latera Solis ponitur nubes rorida, de splendida mediocriter a te rari densa . Unde potest se definiri r Es imago sons , aut Lunae in quadam nube νον da ad Iartis utitis is l. Idcirco nubes illa ad in-sai speculi se habet. Si est Paretium Lunae voeatur Paraales num.
Nee debet aderi disseile videri,seut G uJino visum fuit, quid nubes illa speeuli vicem gerat. Cum desacto id conia tingat in sente . de aqua placida laeus 4 in quibus facies Solis apparet. Nullo melius igitur in nube, quae subtilior est , maiusque diaphan a qu3m aqua, dc licet nubes, dum non est adhue proxima rotare se habeat ut sumus , cujus su persei es non est levigata, & tersa, ut requirit ut ad specu sum, beni' tamen dum es quasi rorida, quia tune habet dispostiones aquae. Recte vero Goud in impugnat Cartesum dicentem. quod Pubes Paretiorum sint concretae in circulos piae latos. Rectdinquam. Nam hoc sinquit )omnino impossibile, adeoque sabolo sum uidet ut . Comenim vapor ille sola levitate dcta. Diate pendulus in aere sustineatur, necesse est ut decidat, ut primum concrescit in rem tantisper gravem ut es aqua re glacies.
Neque veto hi est it glaeiel tam graves sustineti possenta vaporibus ascendentibus, cum eorum ascentus absque insisgni impetu sal, sntque res fluxae, quae rei graxi ad radet. tam conanti se ultro aperiunt. tr. Omni tempore anni, de hora accidere possunt pate. lia, cum Interdum uno, interdum alio tempore, interduci una, interdum alia hora visa sint, quorum plures eventus videri possunt apud Mailrium de Matrottam . Similiter in quovis loco, licet frequenti os in partibus se. ptentrionalibus, quia ibi ratione algoris, de vaporum lici.l ius nubes concreseunt, dc redduntur materia apta pio Patellis.18. paretia aquas plerumque praenuneia te habent. Nihi. Iominos cum distinctione loquitur Ptolomeus dicens , quod si Pates ii eobor est subtuber, ventos promittit, Et si longos extendat radios ventos ealidos, de ita evenisse anno i ει i. Atimini occasone si milis Paretii narrat tanquam testis de visu P. Maraotta, tum in Mari, tum in terra , adeo ut ventus domos penὰ subverteret. Si autem sit coloris subni. gli pluviam interdum eum grandine indicat, euius etiam praesagii essectu piae dictionem adimpletam, se fidisse nat-rat idem Maetrotta, qui addit ex Theos rasto, quω cum duae apparent coronae, & duo Soles celebrem indiciat im
Nonnunquam ad quid rarum fgni seandum adhibet pare. lia Dominus. In primis naici Salvatore, ipso nati sitatis die tres apparuerunt Soles, quorum meminit S. Th. . p. q. 36. art. . ad 3. Gallatinus liti . eap. so. ec alii. Id iplum evenisse in nativitate S. Parentis . de Patriarchae nostri Dominiel habemus ; ut videre est in Diario Marehesi , di apud alios in ejus vita. istos tamen prodigiosos suisse non est dubium, Tum quia suerunt fulgidissimi ; Paretia autem da turalia lucem longe inseriorem luce Sosis praeseserunt. Tum quia in casu in unum e luerunt . desuerunt sereno lci . Et praeeipud in nativitate Christi probabile est fgnificisse Trinitatis mν stellum in unitate naturae cum in unum coa. auerunt. universaliter quando patella aded fulgida stat
Triplicati Solis Paretio trium .iratum signiscari Eixit Cardanus, de suo tempore sgniscisse imperia Caroli v. Henrici Secundi Galliarum Regis, de Soli mani Turcarum
Imperatoris. Cornelius autem Gemma nova foedera , con spirationes Elandestinas, alieujus dolo, aut vi destructio nem ait significari. Sie enim sex Solibus apparentibus Raa seleus Plinius Galliarum Reu in possessio em Histra notum venit. Ex quo habes posse etiam sex apparere, immo a plures etiam propter eam rationem , quam vide g. . n. s. Dum haee seriberem anno i ii. apparuerunt Mantuae dieir. Aprilis tres Soles, & ea die mortuus est Viennae Iose phus Primus Romanorum Rex, de Imperator, sed di quae dam alia apparuere, ut in sequenti schemate , quod ex actis Nantuae hausimus. suo vetbaliter eum narratu deprehende
re potes. Ubi & Virgae nonnullae, de quibus s. sequentliad
136쪽
possunt apud saepe eitatum P. Mazetoliam. Hoc unum obis servo cum Gnerin is , quod s tres appareant Lunae s sicut
contigisse Cneio , Domitto; & Caio Fannio Consulibus ,
refert Plinius lib a. e 31. tune quae est in medio vera est Luna, quae verti ad latera cernuntur sunt duntaxat apparentes
se ut etiam dum tres visuntur soles. solus medius est ve. tua Sol.
V . Visνum muti eolarum a radiis sons e Galis . Undd suntld, quod apparet in longum protensum in modum longae virgae, & habent figuram rectam ad disseten. tiam Itidis, quae habet arcuatam siguram. Duobus modis seri possunt. Uno modo per reflexionem luminis Solatis in materiam exhalationum vaporum , seu
nubem roridam alibi magis spissam , alibi raram, propter quod alibi apparet eo tot viridis, alibi albirans, alibi puniceus, ct alibi flavus iuxta diversam opacitatem materiae
cum eos oris commixtione. Exemplum dat Arist. de aquamatis. Nam s sol ex obliquo seriat lenitet superficiem Matis, erispata videbitur aqua, & quasi suleis exarata, &ori veUa PsjI. Tom. III. videntur veluti quaedam virgae luminosae, sed frequentes ,
pro ut undae luminosae erunt, quas in mari virgas videntes
Laureti personae vulgares solent diecto, ibi esse viam signa. tam , per quam Λlma Domus transierit. Alio modo fieri possunt, cum radii per angusta foramina nubes tenuiter. N patum inter se distantes atriguntur &non proeul posti sunt, inter quos saepi videmus ex nubibus erumpere . Quam luminis radiorum formam imitantve Pictores, dum Ccelum luminosum pingunt. Pluuias indicant, & eertios si sint ad Austrum , quams snt ad Septentrionem. Frequentius apparent in Oeeidenis te, quam in Oriente. Rato tamen evenire solent. . V. De matu, is Vopagine. ao. π Τ ον ga sve maius des nitur. Muna εuaedam
qua , vel ex besarisne apparans . Et fit dum ita congrepantur vapores, ut circumdent lumen, & in medio si denis scit materia, di in extremitatibus ratior. Tune enim in
illo medici, utpotὰ obseuriori prolanda apparet ea sitas rsi eut Pictores eum aliquid cavum , de prolandum pingere volunt utuntur obscuro, & nigro colore apposto ei tea li-lud albo. Sicut E eontra cum volunt pingere eminentias
137쪽
apponunt colorem obseurum elro album. Ex quo etiam habes, quomodo interdum montes in aere appareant, nimirum quia eum aer illustratur, cingitur ab aere obscurio. re . Siquidem nigrum ambit distantiam quantam repraesentat . Si laveae extremitates latiores sunt dieitur ma ιιιι, seu Vo. . , s vero patum latae dieitur Fote . Interdum ex illa Volagine deeidete videtur Trabs ignea. Quod provenit, quia s exhalatio illa illuminatur aliqualiter accensa refugit ab atro illo colore, dum separat s ea vapore illo densato. Et tune sgniscat seeitatem , ventos, &morbos propter alterationem humorum animalis ratione i l. larum exhalationum sulphurearum.
at . Si petas , an solo lumine Solis . aut etiam Lunae seri queat λRes p. seri posse utriusque lumine , Ze et Iam alterius pia retae, aut nobilioris astri, sicut de Halone . seu Corcina dictum est. Imo noster Goudin, Coerinois, Matthat, ct alii talum de iis, quae lumine Lunae sunt mentionem faciunt. nulla sera i mentione Solis. P. autem Maraotta principalius solis mentionem facit. dieit tamen evenire nis vel noctu, vel vesperi, vel mane , quia in meridie uel lumen solis abseondit sud opprimit lumen Vorapinis, vel quia ea lor solis non permittit vapores in unum conerescere . Dicit insuper tempore sereno , ae quieto seri, quia aeris agitatio non snit materiam concrescere.
modum exercitus Iu aere oppisentibus .a,. ' Ton est existimandum sabula, describi eum seri utri elasses etiam cum eurtibus de equis de etiam navibus, per aerem visas esse perpete, interdum dimicare. lnterdum etiam auditas clamare. Nam pluri hua alii, missis anno rsao Mense Martio antequam ah Henrico IV. di l. veretur obsesso Urbis Dreux visi in aere nocturno tempore sunt duo maximi exercitus certamen hortibile eonpres entes , qui postea inter Dagorum prandinum, ae densissimas pluvias evanuerunt; Di seri Henricus Caletlnus Dauila de et ollibus Galliae bellis lib. undecimo . Item anno ν sqq. vlsae sunt Amstelodami in ipso aere pauid ante Solis occasum naisv um puenae impressiores hostiles exhil, ntes, hoe victos. alios vitiores, hoe mille Hominibus per duas hcitas inspicientibus . Item tubatum clangores auditi , armorumqne strepitus , hoc post bellum inter Persas, Ac Carthaginenses evenisse res it Pausanias apud Marro tam in loco pugnae, ubi sequentibus tim polibus armorum strepitus , hinnitus equorum , dc pugnantium hominum elam res sngulis noctibus audiebantur . Similes quoque appatentiae praecessierunt bellum ei vile Marii de Siliae. Non desunt, qui haee dieant naturaliter sic a , quorum Iroinde causam docent esse ipsam nubium dispostionem ad uminis reflexionem, aut reli actionem, proprer quod diis versas etlam nos observamus in aere spuras, ut etiam in sumo videmus diversas interdum exhiberi spuras, ob variam ipsus dispositionem, quo ad stum, ex densiatem, de illuminat; onem. Sonitum autem, aut hominum eonis stitas uoces ibi auditas, ea uisit oleunt, vel ex motu, vel ex eollisone nubium, vel ah exhalationibus, de spiritibusten uibus intra nubeeusas illas contentis, qui suo motu nonnunquam exhibent tympanorum sonitum.
Nonnulli etiam dixerunt, fieri a s delibus: Enss ab Ut Imne, milites ab Hercule, Naves a Naul, de alia ab aliis eon stellationibus , quae juxta variam sui eispositionem. desiluationem in Coelo habent attrahere, lx disponere quo adstum ipsa se, halationes. & illas causare spuras. Versem quamquam dictae ratiores snt valdd via natoralleonsentaneae; tamen sui inquit P. Ma TZotta, qui omniareeensia reserta credibile nullatenus est , eum tanto motu, ordine de exercitu euncta ea etiam cum nostrate armorum genere, ac pugnandi usu sic exercitd naturali via posse evo. Osre . Et quis credet hujusmodi arma nos ris tempestatibus Inventa, ut hombardas, tympana, tales enses, eurius, &alia, quae non ita priscis temporibus erant tales habere modo in Ceelo figuras λ eo vel mavi md quod esto eon stellationes nonnulla habeant figuram smilem iis, non tamen omnes; S et am si omnes haherent nunquam Omnes simul constellationes corruerent eodem tempore, ut quaelibet tunc ait ra. hat vapores, dc formas hujusmodi efformet. Quapropter eommunior quam etiam prosterne Mn. Σotta, sententia tenenda est,sollere esse opus Dietinae pio,. dentiae ad defiunctandas clades, vel calamitates impendente, hominibus ut a peccatis caveant, ex de praeteritis doleant. idque praeeipud sentiendum est de spectris illis, quorunimentio si in seriptura Nachabaeorum a. tibi dicitur per ici. tam Hierosolymam auditos esse armorum sonitus, & equites discortentes auratas stolas habentes. Quae certe Hiera. solymitani reserebant in Deum, vel per se immediat/, vel Anpelorum mini uerio talia esseientem , cum togabait monstra Illa in bonum converti. Idem dieas de iis, quae apparuerunt anno Is 33. t ut re sere idem MaZZ ita evenisse temporibus suis 3 ptore Tauli. num inop udo Fregatoli, ubi apparuerit armatus exercitus portans eadaver eum tubarum elangore, de 1 tergo seque. bant ut currus multi pleni Hominibus mortuis, qui potia. bantur ad sumen, hoc septem tessibus sde dignis spectan.
Non improbabile reputat idem Marratia, posse eontin. pere Daemonum ope, aut etiam ope Animarum purgast. tium militum, & equitum praeteritorum. ex eo loco mul. tuorum , s eveniant haec peracto bello.
Creptisculum stina colores quidam in aere apparentes erisiversa vaporum comb natione , tropinquitate mel . sanita a sole, ex qua sunt color roseus, purpureus, cir ruleus die.
Si matutino tempore appareant dieuntur aurora, s respertino Cristisetiti. Dissidium autem inter Doctores emergit, quania esse debeat solis distantia ab Otironte verticali quando incipit illuminare vapores. Quod nos relinquimus peritis in arte.
Et videri potest saep/ eitatus P. MarZ ita , ubi supra in sua triplici Philosophia post Quaestiones disput. in philosopharaturali pari. a. p. I. pag. ε T.
a. Ampnat vero idem Maetetotta rationem, quare it Meridie non appareant hujusmodi colores, qui in Auiunde Crepustulo perspicuos se praebent, nimirum vel quia Din meridie magis calidus dissipat uapores illos, vel quia Sol meridionalis maloii luce illuminat Emupherium , ct ei omni parte lumen diffunditur, & s aeqod penetrat nubet , adeoque non oritur illa colorum diversias : At vero clanest in oriente, vel Oeeidente Sol ex una tantum parte tu men impingit, ct ex alia tenebrosa remanet. as. Tandem vestigat, unde evenerit , quAd olim diei lux per totam nocte ni apparuerit. Ad quod Respondet, provenisse vel ex res tactione nimia Solis es magnam aeris erasatiem, scut ait Theophrastus nonnin quam, ante bolis ortum videri radios Solis oh nimiam te. tactionem; propter quod etiam existens imago solis iaalio Hemisphetici cernitur in nostro. Vel prouenisse lucta illam propter ingentem aliquem Cometam tune occurret' tem , praesertim si causatus si ex muliarum stellarum iaunum combinatione, vel ex Parali sene tune occurrente.
REcto ordine post considerationem tertiam de Meteoris
aeris, accedit eoosderatio ista quatia de Meteolis aqueis, quae novem sunt, nempe Nubes . Plutiae , N hula, Nix. Grando , Glacies , Ros , P νώina, M l, e Non. . Post quae, dicetur etiam de Mari, Fluminibva, de Fontibus.
Addensatur in media aeris regione ratione sigotis, partim ret
138쪽
per se sponte sua s ut diximus Consideratione a. sub num s. redeundo ad natiuum stigus; partim per accidens 1 ealote circumllante, , quo per antiperistasim augetur stigus illud,
Verum est tamen, quod nubes dum iam sunt formatae interdum deseendunt etiam ad infimam aeris regionem . Et hinc st, non posse dari determinatam regulam distantiae nubium a tetra ; quamquam aliquam determinationem assignent Cardanus de Flomondus, sustinentes, minorem diis santiam nubium ei terra esse passuum sco. Et masorem di. stantiam F, omondus dicat esse passuum εο o. Et tarda .
Contra id, quod diximus, stilusio media regione auge. ri per anti per ista sim, obsicies. Calor in itisma regione non augetur frigore secundae regionis, &. stigore tertae r ergo neque stigus in media regione augetur ealore primae, dc infimae regionis. Resp. nego ant. Experimur namque, quisl aere nubilo. vehementiorem percipimus calorem. Et lichi causae ne
queant in eodem genere causae esse ad inuleem ea usae pet se, heni tamen per aeeidens, ut fit in antiperistas modo expli. eato in libde Genet. a. Si petas quomodo fiat, quod nubes in aere pendeant. Res somissis duobus modis dicendi aliorum , quatum nonnulli putant seri magneti ea , seu smpatiea quadam qualitate vel Solis, vel astetius astra vapores, seu exhalaistiones elevantis, alii latione minoris levitatis, quam piae aere habeant utpot/ valde per calorem astri eleuantis attenuati & eateneti dieci eum MarZotta, id evenire, quia cum ea vernosae muli sim in se sint, ae spongiosae multum in se eontinent aeris, qui iaci id ascendit i lie ut propter hoe alibi di kimus, lianum ingens supernatare aquam, non veto lapillum, quia sit licit illud ut pat/ porosum e laudit intra porcis aerem. Eo vel maxim/qudi quoad nubes concurrit etiam hoe, quadest multum attenuati, raraseri, dc in se
levitatem aequirere Coadiuvat etiam aeris profunditas,sae ut
etiam aquae profunditas juvat ad navium, aliorum lue li
I. Observationes quasdam, quas puta eoniecturales existimo pro praedicendo ex nubibus pluvias, & tempestates . Circa colores, tempus, & locum , quibus nubes appa
Dicit ergo I. Nubes albicantes non esse multum timeniadas, nisi tune magis adsententur . a. nubes eo oris viridis pluviam indieare. 3 Nubes nigras tempestuosas,&aqueas esse. . Nubes puniceas, aut sanguineas, utpote magis accensas esse sui minum plodorices. Quinto nub m de mane in oetasu nimbum fututum signi. scate aetenter ad uerba Christi Lucae ia. Cum enim vide. νiris nubem σν entem ab Oee fu,satam HeIt s nimbus D nt ι.ε. Subnigram nubem autumno, aut vere ab Otiente ma ne apparet nubil ,sum cito suturum tempus, ac pluviam pici. nunciare. 7. Uespertinas nubes rubrum, & elarum valddhabdin tes serenitatem indieare spirantibus quoque suavissi. mis quibusdam senticulis. 3 nubes a metidie Septentrione venientes pluviam indieare . s. in aestate nubes sero apparen. reser pluviosas, quia non se ut de die Snlis ealore dissipan.
tur. Quod ego dico esse vetum, nisi Luna sit in notabili incremento, quia & ipsa nubes plaeeipia sublimes dissipare sua luee de eatore solet. Demum ex Theophrasto dicit nu. bes ut τellera lanarum sparsas, praeeipu/ s in o. iente,aquam
de nune lare, quia tunc vapores ex ea parte incipiunt astutgere, & multomasis si tune Sol sit in Oacidente, quia non valet illos dissipare. videatur ipse.
tum nubis; & nomine Nebulae, seu caliginis ulurpati etiam solent vapores quidam erassi, & imo terrae spars , duae lucem obseurant, ut libetd nequeant obiecta videri. Si nebv. lae 1 Sole extenuentur sunt serenitatis signum, s eonere scant, de ascendant, pluviam ut plurimum promittunt. Huius seeundae nebulae, seu ealiginis causa est pletum uehamor aqueus ex rebus humidis extractus, licti interisum etiam ex re sera nebulam causari probet eaeemplis , &experientiis Marrotta, ubi supra part 3. p. a. ubi quaedam
alia de nebula habet, quae apud ipsum sidere poteris, s debis eures.
D. PIuvia. s. Tubilosa nubis evelatata natura lucidi sis pluviae enim testet natura. Pluvia squidem es nubes in aquam pauιaram saluta . Unde ex nube guttatim decidit. porto tres veluti species pluuiae distingui consuevit, quarum diversitas non est, nisi penes quantitatem, nimirum s uram de erebtestentiam . Una dieitur stillieidium, alteramber, & altera Nimbus. Stillicidium est tenuissima plu. via ob tenuitatem vaporum, quae pulverulenta diei solet .
Imber est pluria crebrior & medioeris grossallei. Nimbus
denique dieitur pluvia grossior, seu per guttas grandiores .
Ideitch imbet est quid medium inter stillieidium de Nimbum. Nimbus petis re in aestate contingit, vel quia tunc urgente in aere majori frigore Manti peristasim in majusculas guttas nubes dissolvitur vel quia tune aer attenuatus no adeo resistit ad guttas stangendas. Nimbus est noxius, quia cum impetuose eadat, ae p itum duret, minus terram penetral , iveum sit magis stigidus saeti, quod olor intus magis intenditur per antipetistasim quo fit ut fruges, pampini vinearum,ac flores non nihil a tescunt. Et quidem quod Nimbus corruptionem inducat daeemur experientia, quia videmus nimbiguttis tuentibus ranas ex tertae putrefactione gigni. Imb et vero suaviter penetrat nec cum tanto impetu, nee cum tanto
algore, scut est stillieidium.
pluviae quaedam extraordinariae, &sorsan etiam prodigio. ae, uti sunt pluviae quaedam sanguineae, quales sue iunt Romae ante necem Neronis, A in Suella anno as 3 . de in Frigiis Orientalibus Is et r. aeeidit pluuia sanguinea telinisquens omnia made sacri. & paucis ab hinc annia in Civita. te Uestatum in pede Montis Gargani priusquam terrae, motus evenitet ut te et Marantia . Item pluvia /apidea, quam refert Cardanus accidisse in Insubria ann i Is o. qualis etiam Bisantii sub valentino Imperatote, & in nova His-anta, & Romae eodem Cardano teste apud in ortam. tem pluvia metallica, puta seirea, plumbea, argentea , aurea&e. quae nonnunquam aecidit, & praeter tim Romae Srverti imperatore argentea pluvia cecidit in foro Augusti .
Item pilaea, ct carnea pluvia, idest p sces& alia animalia quaedam, ut contigit in Liguria sub Cilixto tertio, & se κ-to anno otionis eodem testante Mazzotta. Item pluvia lanea, lactea &e. Resp. primiter, probabilius esse, plerumque miraculose evenisse, ut dicunt frequentius Philosophi. Nihilo minas aliquam natu talem causam pro eis assignat i
Ptimodam igitur qui ad pluviam sanguineam diei pntest,
nis suisse serum sanguinem, sed duntaxat pluviam rubetieritote tinct m. Id autem evenite naturaliter potui ex eo, quod eum vaporibus ascendisse, aut eommixtam suisse magnam eo piam exhalationum feearum adustarum nimio ea
lote de abundantia, & ab ipss eciscitatot suisse. vel post hel.
la, aut magnas eaeses eWenire patuit, quia plures sanguinis vapores sursum elevati, se eum aliis Vaporibus aqueis comi.
stentibus illos tinxere, eum satis sit minima quantitas rubri pro multo tingendo eorpore. Quod si hi non fuerunt bella . de strages illoc saltem deportati fuere illi sanguinei va pores di is ubi suetunt et ales ventorum vi, scut in serios de quibusdam aliis dicetur.
Simili quodam modo disturiendum est de pluvia lactea ,
nimi tum albi eantem evadere ob eommixtionem eum qua . dam ere tacea exhalatione, Wel humore alb eante. Eim quomodo evenire queant nonnullis expertentiis chyini eis exempliseat Maret γtta videndus .
Quo ad lapides, sνὰ lapideam pluviam, ultra id, quod
inquit Pliniux tib eap 38. lapides illos suisse ventis a sporta. tos, diei potest, eo qui passe in nube ab exhalationibus ad uis stis, ae facilἡ eo uuat ut lateres in sotnaee, uri etiam de sulminea nube palam est. Uel etiam virtute stigotis vapores exhalationibus mixtos in lapides addensari; sicut etiam in fluvio Tiburis hum at eum gypso eommi et u i in lapidi sculos addensatur. Hane pluviam e lamitates suturas denuneiare
refert Cardanus apud Mareto tram, qui subdit μὰ et en dum, dura Hominum eoida signifieare ; & addit post lapideam illam pluviam, quae Mediolani aeeidit, Gallorum contigisse expulsionem & Meisonem, ae post triennium pestem, nee: non magna bella in Mediolanens ditione. Quod
139쪽
nund attinet ad animalia , nimirum pilaeam de earneam pluviam dici potest cum B. Albesto, de Alaiolo, quos se.
quitur idem MazEotta , naturalem etiam caulam non descete . quae quo ad pisceam, de carneam esse potest ea tot drub.bus evaporans, qui cum attrahit humidum habens admixtum aliqud de subtili terreo, quod viscosum est, ex quo pollea mediis quibusdam seminibus, seu seminalibus
spiritibus sursum elevatis gigni potuerint. De lanea autem pluuia ali et discurrit, dicendo , vaporem exhalationibus mixtu in in sapillos in formam lanae addensati . Sie enim vi. demus hyeme su per pavimenta ratione frigoris humores instar eoncretae lanae colligi de apparere. De metalliea pluvia, argentea , aut aurea smili quodammodci di .eurrit, aede lapdea, addito dum laesat quod in illis habentur metallici spiritus sursum evecti . Quod si his acquiescere nolis, dicit, tales vitulos, psces metalla dce. sursu in attracta sui in ex aliis partibus, dcili de per nubes, ventosque delatos . Neque hoe incredibile esse
dieit, cum Mantuae a sis. mulierem pannos la vantem peris ni ciuimus ventus sursum exportaverit, eaque postea ceci detit narrat pia heus. Quod etiam credibile reddi videtur , ex eo quod ventorum vi in te idum arbores transplantantur. ille
viae, cujus signa supeliora in Coelis, s .e stiperiotibus te ionibus aeris pleraque diximus supra agendo de Tonitruo , iide, Halone, Atea, de paret iis, de Nube die Λlia sunt insutilis, quorum quana plurium mentionem facit Marrol. ta, cum Varrone, Arato, Ptolomaeo, Theophrasto Cardano, Plinio, Seneca, Virgilio, a iisque, scut & ali
Primo dieit, quod pluviae signum sunt fungi lucernatum
s dummodo non proveniant ex nimia erassitie, de terreis uteitate olei, aut lychni ), quia ibi concrescunt ex aeris humiditate . Item hyrundia circi aquam volitans. Item Ranae, de Corvi crocitantes, quia de sutura aqua laetantur. Nemotum ira sonitu, nullo per aerem flante vento; tum aut ventus, aut aqua cum sulmine timendi sunt, quia senum est moveri a vapore, vel exhalatione quadam tenui,
de insensibili. Insuper quando Sol paulo ante in Uriente fit
diribis eo spieuus mane, ae soleat apparere, quia fgnum cst vastores, Inu' abus tanquam a s p. eulis Salis imago te. praetentat ut , in Id .iironte multos esse, idcirco citios reptae.
sentate. Ulterius sol Otietis , vel Sol incidens , s pallidus appareat, coeruleus, vel suscus, quia signum est , ibi vapores intercedere multum aquei humoris, dc patum tette sitis habentes Ece Rubedo etiam matutina eum aliqua nigredine, quia hae oritur a vapcitibus per Solis splendiares il lustratis . Item cum sol est solito calidior, ae esse deberet tempore illo ;quia iune sprium est, sursum multos esse vapores in quos iesectens Stilis radius magis intenditur in ea lore . Cum sat Λus et, praecipue vere , autumno, aut hyeme pluvia syniscatur, quia isti venti secum vapores portant , de cum ea lidus ventus si faciunt aquam simul, ae tet tam
evaporare; unde pluviae materia praebetur.
Dum etiam deficit ros, ubi maximope id vigebat , quia signum tum est materiam illam suisse attractam ad mediam regionem amis, &in nubem aqueam eone evisse . Quod tamen i ntelligendum esse dicit, spostquam desinit ros urgeat in pus, quod accidere potest dumtaxat autumno ocvere , vel hyeme, quandoquidem aestate materia illa poterat ut calo is dissolvi, dc in nihilum abite.
Quando montium cacumina in nubibus operiuntur, quias pilum tunc est magnam ascendere vaporum copiam ad pluviam efformandam. Item cum musicorum instrumenis
torum cordae remissiores valddsunt, quia fgnum est humidi ae vaptiros aeris hum te su i ae relaxatas. Com vulnera, ae partes corpolis mald assectae senilunt dolorem solito majorem, quia tune ab humido aete mo-
Delphino tum eopJa super aquas ei reun voluta pluviam , tempestatemque significat, quam ipsi naturali quodam in
strictu praesentiunt, scut insta de aliis quibusdam Blutis
Pallor, de stridor in igne; Luna nigra, vel asta sub
ortu, quia nigredo provenit ex vaporum ecipia. Item e κPlinio, de Theophracto observat Lunam quinto die, vel sexto cornibus obseuris pluviam indicare . Rursus mane
fulgor , ventum, aut aquam indicat ec magis si nu-bllosus, ae niger est, nubecula ellea asellos In sino Lem
Boves contra pilam sese lambentes, de posterlotia pedi,
ungulam lingentes; Vaccae olfactantes aerem, si ve nati. bus aulam captantes, cives lasciviantes; Λves & Gallida tergentes se se plus solito saltantes; Galli canenies cit. ea Nos soceasu in ; Ansetes aquisse lavantes; Grues Mae. liantes in aere; NIesua sol lio citios exiens tempore vesper. tino; Aselli stieantes aures; Fornticae ex suis ea verniso a afferentes; frequentior, ac molestior pulicum, ac musca
Ultet ios pro signis dicit ex Tanardo , quod habent ut
Talpae plus solito in terra operantes; Gallinae te tuni quet. rentes; Fulica aquas quatiens; Pavo voci setantior; Suis multum grunnientes; Terrae motus levis, olei scintillatia in lampadibus arantibus; pedes ludantes praeter solitum, ec extra tempus, ac cautam, aqua seaturiens ubi non se. lebat; Aves fluviatiles terram petentes; Λrdea in media arvis tristis manens; Columbae tardubs redeuntes ad Columbatia . His omnibus propriam ampnare causam , inquit idem Ma EZotta, & longum , dc arduum foret . Nihilominus non est adco mirum Bruta, prae Hominibus quasdam prae vias dispositiones ad pluvias sentire cum aliquo ex lenti, bus eos excedant, scut lib. a. de δε nima dicemus in illa
versu : nas aper aud tu &c. eo vel maxime quod B tuta solis sensuum sui ctionibus vacant.
Vetum est tamen , quod ipse etediderim , talia spei
praesertim B tutorum non sim et indicare notabilem pluviam , sed interdum etiam uillieidium purum , aut nimbum , imo interdum nebulam die. 8. Subdit postea serenita is quaedam sublunaria fgna lissa recitat Mici, quorum primum est Rubedo vesperi ita,
ea ligo relicta a pluuia; Sol lue idus, di purus in Otta,
via Lactea sero lucida , et ebiae cortia stationes sne te . t tuo, de nubibus; Venit boreales in h&eme, dc Zephitia in aestate; Luna puta, praecipuὰ die quarto, Ac quiolo. s. Docet ulieri sis quantum intra terram pluuia desite dat. Item quae aquae sint pto potu probandae . Tarde reap. 4. agit de Diluvio . Qui plura voluerit adeat ipsum, i, eut etiam Conimb tract. et Meteor.
D. Grandine. Io. Irra Grandinem nullatenus e se audiendus citre sus, qui cum salsis putaverit nubem ex particalis glaciei eomponi, docuit, grandinem nil aliud esse, quaci particulas glaciei, quae dum descendunt ventis frigidis lil
pervenientibus magis eonstringuntur.
Non, inquam , est audiendus , quia nulla est necessitas quod vapores aseendentes sani petu, antequam sati m bes, & pluvia, ut patet de vapotibus ex olla ascendentibus, dum interdum in aquam iterum resolvuntur. Quod prae ostim in arte spagitica eluce se it, dum ex aqua in vase γ' ta vi ignis videmus vapores sui sum elevati, & sc s supero rem partem a lambici frigidam reperet in t , se se iecius ea ad pristinam frigiditatem , statim guttatim in aquam deci dunt; Et non nulla alia contra Cattesum uideli possian
apud Guerinois Ia. Ut autem veram eius comparemus notitiam pia sp
ponendum est , quod non est id cm grando. de grandi . Nam glandula, quae ab aliis etiam plandula dieitur, ex nive fit in minuta grana congelata rotunda ad inuat corias' dii sacchar consecti; de se glandula est niti tigens o PH
g re venti Septentrionalis, ut inquit Naaroita . Grando igitur aqua est congelata. seu gutiae, in Ν inubes resolvitur , quaeque frigore addensatur. Undi pratia '
a materia proximaeli aqua, seu aquae guttae; & idclic seut istae sunt sphaericae spurae, seu illae, quae ad aquae fgu
ram se reducunt , ut perspicuum est in guttis iii ierdum hul barum, vel albo tum soliis adhaerentibus. Ita dc glarea rotundae extat figurae . Materia vero remota est nubes, re δ' teria remotior sunt vapores&e.
Circa vero grandinis e tarmationem vari/ Ioeotos esse Philosophos putat Mariotta . Refert igitur, quid qui cem Arist. sentiunt , tenent minoiem sigiditatem imui i is grandine quam in nive, di nivem dicunt seti per nitriam condensationem nubis, grandinem vero per majorem com
140쪽
densationem guttarum anuae; re quia maioris stlgoris vis requiritur ad condensandam nivem, quam ad eondensan. dam guttam I idcirco minus stlgus, proindeque fiat in in .sma regione aetis, in ova Digus non est adeo per exeessum. Idque 1 dent etiam alia via, quoniam videmus, nubem grandinis interdum non extendi ultra centuna passus, ultra quos san8 extenditur nivis nubes . Et quia Maetet ita diiscit id evenire, quia nubes, tune gravitans descendit, non vero quia eius grando sit in infima aeris regi e formata. Ideirco potest addi quod interdum grandini miscentur paleae, pili 3ce quae in aere volitabant, grandinique dum foris maretur adhaeserunt. Haee autem non long8 1 terra solent ventorum vi elevati. Item grandinis nubes celerios movetur , ergo est magis propinqua.
Deinde dieit, quamquam res dissiellis si se magis ineli.
nate in seotentiam oppostam , quam sustinere videtur B Albertus Magnus ea p. ar. de Anaxagoras cum Seneca, quos sequitur Cardanus , eisque addi potest Gassendus,ptae requirentes frigoris excessum , proindequ8 in seeunda aeris regione fieri volentes. Hi ne majori urgente In AEstate frigori satiraperistas aecidunt grandines, non se in Hyeme. Imo cum ipsemet Arist. dieat eongelati anti peristas plu. vlam in glaciem , eum major AIstate si anti peristass , consequenter magis intenditur frigus, ergosgnum est fieri maiori frigore. Idque ulterios suadet, quia grando e nρο- latur in aqua deseensu; nivis autem nubes manet immota, fgnum ergo est maius esse grandinis frigus, eum majus se is gus requiratur ad addensandum id, quod movetur, qu1m id, quod non movetur; propter quod mobiles, ae fluentes aquae frigore non congelantur ; immotae vero per quodcunque, eis tenue frigus. Quod comprobat exemplo. Nam dum nix in aquam dissolvitur ex tectis guttans. aqua in guttas convertitur pendens d tectis, tune enim plus stigus viget, ae dum ningit, ae temperato aere, lieet sat niti, non tamen si glaeies. Λddit quod frigus a grandine causatum terris maximi nocet, dc etiam majori impetu eadit re o majus urget per antiperistasim stigus. Pro resolutione, di pro sententiis istis conelliandis. dicendum est, quod duobus modis grando generari potest. Ino modo per se, nimirum com stigus circumstantis aeris congelat, re indurat pluviam desidentem, de hoe modo sit in media regione aeris. Alio modo per aecidens, idest per antiperistasim, quando nempe pluvia deeldens est admodum frigida; aer per quem transit est admodum ealidos; tune na m que stigus pluviae si vehementius per antiperista. sm calore ei reum speis aeris. Et per hane doctrinam solvi possunt Omnes obiectiones
Prima quidem. Nam primit/r salsum est, nunquam in
Hyeme gratidines evenire, sol que aest i vo tempore eontinis pete. Imo ut plurimum vernali, Ac Λutumnali tempore, non vero aesti vo contingunt.
Dei nile ideo pluries in Asstate, quIm In Hyeme grandines contingunt, quia tune solum illae dantur, quae generantur per se, non vero quae generantur per anti peristasim .
Secunda etiam. Nam inde solum insertur, quod requiratur majus stlgus quam illud, quod ex se aqua praesesert. Ultraquamquod ut vidimus tib r. de Gener. dc Corrupi. q. r. quaesuo posito post art. r. dico oeundo probabile est, quod frigoris intenso in anti peristas fiat per hoc, quod non teredant exhalationes quaedam frigidae , quod est intendi, de seri maius negati , quatenus eo trario cis eum s ante non permittitur remitti, sed veluti cogitur vireeolligere. sTettia et Iam primiter, uti mox dictum est, probabile est requiri illud maius per retentionem illarum frigidarum exhalationum . Deinde quod litat ad eonae landum per se requiratur maius stigus in ipso aere ei reum sola, quia tune ab ipso per se causatur, de ab eius virtute, seelis vero ad congelandum per accidens; imo ad hoe requiritur maior ealor ut emat frigus uniri dce Tandem non est eadem ratio degrandine, ae de glaeie . Nam grando est quid medium inter nivem de glaelem, de
idesteo non requiritur tam grande frigus ad generationem grandinis , quantum ad generationem glaeiei requiritur .unta retorquetur potios argumentum.
Uel diei demum potest quod etiam nix est e gelata polentiori frigore, sed in tantum non est adeo eondensata, sed mollior, quia est sacta ex nube subtiliori, ut s. sequenti iterum dicemus.
In tantum autem dum ningit non tam grande sentitur stI-gus, de quia ealor solis reflectitur deorium ab ipsa vive, et quia simul eum nive decidunt spiritus multi calidi in nube nivis prias inelus. Et per haee cessant objectiones Marratiae.
Plaeent tamen eiusdem nonnullae observationes. a. Et primitiis , grandinem ut plurimum eum aqua conjungi, quia non omnes guttae aquae in grandinem eon
gelantur, dc sie quia superiunt in aquam decidunt, quae
tempet maiuscularum guttatum esse videtur , qualis pragrandine' requirebatur. Deinde alia obser vatio, nimirum, quAdm Irae visae sunt in grandine interdum figurae , puta facies Hominum, im te idum Equorum, ae Solis die. Nonnunquam litterae in.
scriptae: α inter caeteras Cremonae anno ra o. grandinem
cecidisse sertur, in qua Crueis signum, Christi facies, eum sitieris Iesus Naetarenus cernebantur, e euius stillis lu- rmen sult redditum ecffcc .
Circa quae prudenter diseurrit, direns, quAdesto formae
nonnullae naturali dispositione materiae . de lituatione i cali repraesentantes talem figuram oriri queant; quemadmodum ex talium partium materiae , siluatione in tali loco , taliumque eolorum in earia oritur talis spura; non tamen
credibile est semper natoraliter evenire; de praesertim de grandine Cremonens perspieuum esse. Idei reo eredendum ad supernaturaliter nonnulla impet serutabilia Dei j jeia indieanda suisse facta, vel a Deo immediatd ereata, vel Rogelorum ministerio eomposita. Ulteritis observatio alia. quod nimirum grandinis color semper observatus est albi eans, vel quia humor anti peristasic ne quitur, vel quia aerem ineludit. sed quia in minori quantitate quam nix , idcirco minus alba quam nix. Insuper quaedam imminentium grandinum fgna nonnulisia observata, quae septem enumerat . Primum dieit quod est nubes vald/ densa 8c obstora, praeeipta in As state, nee lonad distans h nobis. seeundum est gravida nubes albiiacans. Tertium Lupus ululans in locis sultis, de planis veNiphum adnotasse dieit . Quartum Apes non procul ab
Alveario volitantes. Quintum eanes lateantes. sed vorem subindis variam mutantes. Sextum Boves plus solito come. dentes . Septimum Anseres volitantes.
Tandem loquens de remediis eontra grandines, neglectis quae apud Λnt quos in usu erant apud nonnullos puta eruentam in Ceelum se rim exigere; apud alios noctuam alia patentibus a vigere, apud alios agros pelle vituli marini, aut Coeodrilli et rcumdare; et licinias alias mille, e-- cludit in hoe nullum Divino auxilio emeaeius; Morem au tem esse ut eampanae adhibeant ut sonantes, tum ut ipsarum sonito mali pellantur spiritus, qui non raro tempestatum authores habemur ; tum ut per eampanae motum squia etiam eon ines opis, de hombardis 3 eommoueatur aer, de per motum alibi Hietatur , secum grandinosam deserens
vehementi frigore eongelista. Et est quid medium inter pluviam, de pruinam, seeior pluvia, propter quod continua decidit, quia frigore congelata, B antequam in pluis viam resolvatur, minos tamen seca quam pi uina, quia ista acriori stigore congelatur, de idcirco in modum quas Lunae extenditur . Item mollior aqua congelata , dc grandine quia nubes, quae est matella, ex qua nix formatur, est subtilior, exhalationibus non adeo crassi seonstans. Hine est, quod dum ningit non decidunt tonitrua de sui mina, quia nimirum generatio fulminis, ae tonitrui fit exstateria terrestri intra densiorem nubem elausa: eo vel maxim/quod nix non multum terrestris est. Propter eandem rationem non lueet seut glaeles, quia in ea, utpotd nimis mollis, ae rara lumen transmittitur, ae penetrat facillim 3, nee radios reflectere potest iaFigurae autem nivis sunt variae , quoniam eum si valdflsatuosa, utpoth ex nube illa rorida, de aere egormata, si eut spuma ex aqua, dc aere, idclteri aere dilaceratur dum movetur cadendo, ac in variatum figurarum soceos deiscidit .